قاعده تلف مبیع قبل از قبض مقرر میدارد که اگر کالای مشخص (عین معین) پس از عقد و پیش از تحویل تلف شود، خسارت بر عهده فروشنده است. این حکم استثنایی بر قاعده کلی مالکیت است و فارغ از وجود یا عدم تقصیر فروشنده، موجب انفساخ معامله و بازگشت ثمن به خریدار میشود.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر کالای مشخص (عین معین) پس از عقد و پیش از تحویل تلف شود، خسارت بر عهده فروشنده است و موجب انفساخ معامله و بازگشت ثمن به خریدار میشود. این قاعده تنها در عین معین جاری است و شامل مبیع کلی فیالذمه نمیشود.
شاخه: مدنی · از قواعدِ فهرستِ فقهی: 12
بخشهای دیگرِ همین مبحث 7
تلف جزء مبیع (قواعد فقه)
تلف جزء مبیع ، از مباحث قواعد فقه به معنای بررسی اثر تلف بخشی از کالا قبل از قبض و تعیین سرنوشت عقد و ثمن است. بر پایه نظر فقهای معاصر، عقد به نسبت جزء تلفشده منفسخ میشود و همان مقدار از ثمن به مشتری بازمیگردد، هرچند او حق دارد به سبب تبعض صفقه کل معامله را فسخ کند. در برخی موارد که با تلف جزء، باقیمانده مبیع نیز از انتفاع میافتد، حکم آن مانند تلف کل مبیع است.
تلف جزء مبیع (قواعد فقه): تعریف قاعده تلف مبیع قبل از قبض
قاعده تلف مبیع قبل از قبض مقرر میدارد که اگر کالای مشخص (عین معین) پس از عقد و پیش از تحویل تلف شود، خسارت بر عهده فروشنده است. این حکم استثنایی بر قاعده کلی مالکیت است و فارغ از وجود یا عدم تقصیر فروشنده، موجب انفساخ معامله و بازگشت ثمن به خریدار میشود. این قاعده تنها در عین معین جاری است و شامل مبیع کلی فیالذمه که مالکیت آن تا زمان تحویل مستقر نمیگردد، نمیشود.
تلف جزء مبیع (قواعد فقه): تلف جزء مبیع
آنچه در مورد قاعده مسلّم است، تلف تمامی کالا است، ولی اگر قسمتی از کالا تلف شود، وضعیت چگونه است؟ آیا قاعده در این خصوص هم جریان دارد و معامله به کلی منفسخ میشود و تمام ثمن به مشتری برمیگردد یا آن که قاعده اختصاص به تلف تمام کالا دارد و تلف جزئی کالا اصولا موجب انفساخ نمیگردد و یا این که عقد به نسبت جزء تلف شده منفسخ و نسبت به مابقی صحیح است؟
تلف جزء مبیع (قواعد فقه): نظریه فقهای معاصر
فقهای معاصر عقیده دارند که بیع به نسبت مقدار تلف شده منفسخ است و در این صورت، معادل همان مقدار از ثمن به مشتری برمیگردد. البته در چنین وضعیتی مشتری میتواند به علت تبعض صفقه معامله را به کلی فسخ کند یا به همان مقدار بپذیرد. بعضی از قدما معتقد بودند که مشتری مختار است میان فسخ اصل معامله و گرفتن ارش . مثال و توضیح تکمیلی به موجب نظریه اخیر، هرگاه کسی اتومبیلی را از شرکت سازنده بخرد و قبل از قبض، یکی از لوازم آن مفقود شود، خریدار میتواند بیع را به کلی فسخ کند یا آن که به نسبت شیء مفقود شده از ثمن کسر بگذارد و مابقی را تادیه کند. البته چنانچه کالا به نحوی باشد که با تلف جزئی از آن، مابقی از انتفاع ساقط گردد و ارزش خود را از دست بدهد، مانند یک لنگه کفش یا یک مصراع در، تلف جزء مانند تلف کل است.
منبع: ج۲، ص۵۳۴ · ج۱، ص۳۹۲ · رک: محقق حلی، شرائع الاسلام، ص۱۰۴
نکتهٔ فقهی: انفساخ جزئی عقد در صورت تلف جزء مبیع (تلف جزء مبیع (قواعد فقه))
فقهای معاصر عقیده دارند که بیع به نسبت مقدار تلف شده منفسخ است و در این صورت، معادل همان مقدار از ثمن به مشتری برمیگردد.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در صورت تلف شدن بخشی از کالای مورد معامله قبل از قبض، عقد به نسبت جزء تلفشده منفسخ میشود و همان مقدار از ثمن به مشتری بازمیگردد.
شاخه: مدنی
نکتهٔ فقهی: حق فسخ مشتری به دلیل تبعض صفقه (تلف جزء مبیع (قواعد فقه))
البته در چنین وضعیتی مشتری میتواند به علت تبعض صفقه معامله را به کلی فسخ کند یا به همان مقدار بپذیرد.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در صورت تلف شدن بخشی از کالای مورد معامله قبل از قبض، مشتری حق دارد به دلیل تبعض صفقه (تجزیه معامله) کل معامله را فسخ کند یا به همان مقدار باقیمانده بپذیرد.
شاخه: مدنی
نکتهٔ فقهی: حکم تلف جزء در صورت از بین رفتن انتفاع کل (تلف جزء مبیع (قواعد فقه))
البته چنانچه کالا به نحوی باشد که با تلف جزئی از آن، مابقی از انتفاع ساقط گردد و ارزش خود را از دست بدهد، مانند یک لنگه کفش یا یک مصراع در، تلف جزء مانند تلف کل است.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): چنانچه کالا به نحوی باشد که با تلف جزئی از آن، مابقی از انتفاع ساقط گردد و ارزش خود را از دست بدهد، تلف جزء مانند تلف کل مبیع است.
شاخه: مدنی
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
