نکتهٔ فقهی: قاعده سلطنت مالک بر ملک خویش (تصرف (فقه))

مراد از آن در فقه عبارت است از هر اقدام ارادى منتسب به شخص در مالى- اعمّ از عین و غیر عین- که داراى اثر شرعى است؛ خواه این اثر به سود تصرّف‌کننده باشد یا به زیان او. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): تصرف به هر اقدام ارادی منتسب به شخص در مالی گفته می‌شود که دارای اثر شرعی باشد، خواه این اثر به سود یا زیان تصرف‌کننده باشد. شاخه: مدنی

تصرّف کودک غیر ممیز و نیز- بنابر مشهور - کودک ممیز، باطل و غیر نافذ است — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): تصرفات کودک غیر ممیز و نیز کودک ممیز (بنابر نظر مشهور) باطل و غیر نافذ است. شاخه: مدنی

تصرّفات فعلى و قولى دیوانه نیز باطل و بى‌اثر است — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): تصرفات فعلی و قولی دیوانه باطل و بی‌اثر است. شاخه: مدنی

تصرّف اکراهى مالک در مالش فاقد حکم اوّلى و بى‌اثر است؛ ازاین‌رو، بر عقد یا ایقاعی که از روى اکراه انجام شده باشد اثرى مترتّب نمى‌شود — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): تصرف اکراهی مالک در مالش فاقد حکم اولی و بی‌اثر است و بر عقد یا ایقاعی که از روی اکراه انجام شده باشد اثری مترتب نمی‌شود. شاخه: مدنی

بنابر نظر جمعى از فقها تصرّفات تبرعی بیماری که با آن بیمارى مى‌میرد در افزون بر یک سوم از دارایى‌اش نافذ نیست — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): تصرفات تبرعی بیماری که با آن بیماری می‌میرد، در افزون بر یک سوم از دارایی‌اش نافذ نیست. شاخه: ارث و وصیت

گاه وجود برخى خصوصیات در مال، مانع تصرّف آن مى‌شود، مانند عدم جواز اکتساب با آن، همچون آلات قمار و آلات لهو ؛ یا فقدان شرط آزاد بودن مال براى معامله ( طلقیت ) همچون مال وقفی مال رهنی و مال مشترک ( مشاع ) که پیش از تقسیم، هیچ‌یک از شرکا بدون اجازه ، حقّ تصرّف در آن (مانند فروختن و اجاره دادن) را ندارد — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): وجود برخی خصوصیات در مال، مانند عدم جواز اکتساب با آن (آلات قمار و لهو)، یا فقدان شرط آزاد بودن مال برای معامله (مانند مال وقفی، رهنی و مشترک)، مانع تصرف در آن می‌شود. شاخه: اموال و مالکیت

و همچنین هرگونه تصرف ‌ در ترکه میّت که مورد تعلق زکات و خمس و حق‌الناس مثل مظالم است قبل از پرداخت آن‌ها جایز نیست. و همچنین است اگر میّت به مقدار تمام ترکه بدهکار باشد، بلکه اگر به مقدار تمام ترکه هم نباشد چنین است، مگر آنکه طلبکاران راضی باشند یا ورثه بدون مسامحه تصمیم به پرداخت دیون میّت داشته باشند. و بنابر احتیاط (واجب) باید (برای هرگونه تصرفی در آن) از ولیّ میّت هم رضایت گرفته شود. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): هرگونه تصرف در ترکه میت که مورد تعلق زکات، خمس، حق‌الناس (مانند مظالم) و دیون است، قبل از پرداخت آن‌ها جایز نیست، مگر با رضایت طلبکاران یا تصمیم ورثه به پرداخت دیون و احتیاطاً با رضایت ولی میت. شاخه: ارث و وصیت