نکتهٔ فقهی: قصاص عضو سالم در برابر عضو جذامی

یکی از انواع بیماریهای عفونی جذام م. ب. که از آن در بابهاى صلات ، تجارت ، نکاح ، ظهار ، عتق و قصاص سخن رفته است.

جذام -که به آن خوره و آکله نیز گفته مى‌شود- بیماری عفونی مزمنى است که ضایعاتى در پوست ، مخاط و اعصاب ایجاد مى‌کند. به فرد مبتلا به این بیمارى «جذامى» گویند.

امامت جماعت جذامى براى دیگران بنابر قول مشهور متأخران کراهت دارد. برخى، امامت جذامى را تنها براى غیر جذامى مکروه دانسته‌اند؛ بنابر این، امامت او براى دیگر جذامیان مکروه نخواهد بود. ۳. ۲ - برده و جذام مبتلا بودن برده به بیمارى جذام عیب به شمار مى‌رود و موجب ثبوت حق خیار براى خریدار آن مى‌گردد؛ چنان که ابتلاى برده به آن پس از خرید تا یک سال ، موجب ثبوت حقّ خیار براى خریدار است . در کفّاره ، عتق کافر، مطلقا کفایت نمی‌کند؛ پس اسلام، در عتق شرط است؛ و... همچنین شرط است از عیوبی که موجب آزاد شدن قهری او می‌شود مانند کوری و جذام‌ و زمین‌گیر شدن و تنکیل (عقوبت شدید) سالم باشد؛ و بقیه عیوب مانعی ندارند. پس عتق کر و عتق لال و غیر این‌ها کفایت می‌کند و عتق عبد فراری اگرچه جایش معلوم نباشد مادامی‌که مرگ او را نداند، کفایت می‌کند. پس بیمارى جذام از اسباب قهرى آزادى برده است؛ از این رو، برده مبتلا به آن را نمى‌توان جهت کفاره آزاد کرد. ۳. ۳ - ازدواج و جذام وجود بیمارى جذام در زن قبل از ازدواج از عیوبى است که در صورت جهل به آن موجب ثبوت حق فسخ عقد نکاح براى مرد است. و اما آنچه بعد از عقد پیدا می‌شود اعتبار ندارد، چه قبل از وطی باشد یا بعد از آن. بنا بر اقوا «جذام» و «برص» از عیوب مرد که موجب خیار فسخ برای زن شود نیست. و برخى قدما، مرد‌ جذامى را نیز در این حکم ملحق به زن جذامى کرده‌اند . ۳. ۴ - حضانت و جذام به قول برخى، سلامت از بیمارى مسرى خطرناک، مانند جذام از شرایط حضانت کننده است؛ بنابر این، جذامى شایستگى حضانت را ندارد . ۳. ۵ - قصاص و جذام در اینکه عضو سالم در برابر عضو مبتلا به جذام قصاص مى‌شود یا نه، اختلاف است. برخى، در صورت نیفتادن چیزى از عضو مبتلا به جذام، قائل به قصاص شده‌اند. بلکه بینی سالم به جذام‌دار مادامی‌که چیزی از آن ریخته نشده باشد و اگر چیزی از آن ریخته باشد به‌اندازه‌ای که موجود است قصاص می‌شود. ۳. ۶ - شهادت جذامی شهادت صاحبان بیماری‌های تنفرآور، مانند کسانی که جذام‌ و برص دارند رد نمی‌شود. منبع: موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۲۹۱، کتاب الصلاة، صلاة الجماعة، مسالة ۹ · جواهر الکلام، ج۱۳، ص۳۸۱ · اللمعة الدمشقیة، ج۱، ص۴۰ · جواهر الکلام، ج۲۳، ص۲۵۹ · جواهر الکلام، ج۲۳، ص۲۹۷ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۱۳۵، کتاب الکفارات، القول فی احکام الکفارات، مسالة۱ · جواهر الکلام، ج۳۴، ص۱۸۹ · جواهر الکلام، ج۳۳، ص۲۰۴ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۳۱۵، کتاب النکاح، القول فی العیوب الموجبة لخیلر الفسخ و التدلیس · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۳۱۵، کتاب النکاح، القول فی العیوب الموجبة لخیلر الفسخ و التدلیس، مسالة ۳ · جواهر الکلام، ج۳۰، ص۳۳۱ · جواهر الکلام، ج۳۱، ص۲۸۷-۲۸۸ · جواهر الکلام، ج۴۲، ص۳۸۲ · شرائع الاسلام، ج۴، ص۱۰۱۰ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۵۸۳، کتاب القصاص، القسم الثانی:فی قصاص ما دون النفس، مسالة ۲۸ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۴۷۴، کتاب الشهادات، صفات الشهود، مسالة ۴

امامت جماعت جذامى براى دیگران بنابر قول مشهور متأخران کراهت دارد. برخى، امامت جذامى را تنها براى غیر جذامى مکروه دانسته‌اند؛ بنابر این، امامت او براى دیگر جذامیان مکروه نخواهد بود. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): امامت جماعت فرد مبتلا به جذام برای دیگران مکروه است، اما برای دیگر جذامیان مکروه نیست. شاخه: مدنی

مبتلا بودن برده به بیمارى جذام عیب به شمار مى‌رود و موجب ثبوت حق خیار براى خریدار آن مى‌گردد؛ چنان که ابتلاى برده به آن پس از خرید تا یک سال، موجب ثبوت حقّ خیار براى خریدار است. پس بیمارى جذام از اسباب قهرى آزادى برده است؛ از این رو، برده مبتلا به آن را نمى‌توان جهت کفاره آزاد کرد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): ابتلا به بیماری جذام در برده، عیب محسوب می‌شود و حق خیار را برای خریدار ایجاد می‌کند. همچنین، این بیماری می‌تواند موجب آزادی قهری برده شود و مانع از آزاد کردن او جهت کفاره گردد. شاخه: مدنی

وجود بیمارى جذام در زن قبل از ازدواج از عیوبى است که در صورت جهل به آن موجب ثبوت حق فسخ عقد نکاح براى مرد است. بنا بر اقوا «جذام» و «برص» از عیوب مرد که موجب خیار فسخ برای زن شود نیست. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): وجود بیماری جذام در زن قبل از ازدواج، در صورت جهل مرد به آن، موجب حق فسخ عقد نکاح برای مرد است. اما این بیماری در مرد، بنابر اقوا، موجب حق فسخ برای زن نیست. شاخه: خانواده

به قول برخى، سلامت از بیمارى مسرى خطرناک، مانند جذام از شرایط حضانت کننده است؛ بنابر این، جذامى شایستگى حضانت را ندارد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): سلامت از بیماری‌های مسری خطرناک مانند جذام، از شرایط حضانت‌کننده است و فرد جذامی شایستگی حضانت را ندارد. شاخه: خانواده

شهادت صاحبان بیماری‌های تنفرآور، مانند کسانی که جذام‌ و برص دارند رد نمی‌شود. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): شهادت افراد مبتلا به بیماری‌های تنفرآور مانند جذام، رد نمی‌شود. شاخه: ادلهٔ اثبات

احتیاط (واجب) آن است که صاحب مرض جذام و برص و کسی که حد شرعی خورده و توبه نموده است، امامت ننمایند و به آن‌ها اقتدا نشود. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): احتیاط واجب آن است که فرد مبتلا به جذام امامت جماعت را بر عهده نگیرد و دیگران به او اقتدا نکنند. شاخه: خانواده · ارتباط با قانون: موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۲۹۱، کتاب الصلاة، صلاة الجماعة، مسالة ۹.

مبتلا بودن برده به بیمارى جذام عیب به شمار مى‌رود و موجب ثبوت حق خیار براى خریدار آن مى‌گردد؛ — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): ابتلای برده به بیماری جذام، عیب محسوب شده و حق فسخ معامله را برای خریدار ایجاد می‌کند. شاخه: اموال و مالکیت

وجود بیمارى جذام در زن قبل از ازدواج از عیوبى است که در صورت جهل به آن موجب ثبوت حق فسخ عقد نکاح براى مرد است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): وجود بیماری جذام در زن قبل از ازدواج، در صورت جهل مرد به آن، موجب حق فسخ عقد نکاح برای مرد است. شاخه: خانواده · ارتباط با قانون: موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۳۱۵، کتاب النکاح، القول فی العیوب الموجبة لخیلر الفسخ و التدلیس.

به قول برخى، سلامت از بیمارى مسرى خطرناک، مانند جذام از شرایط حضانت کننده است؛ بنابر این، جذامى شایستگى حضانت را ندارد . — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): سلامت از بیماری‌های مسری خطرناک مانند جذام، از شرایط حضانت کننده است و فرد جذامی شایستگی حضانت را ندارد. شاخه: خانواده

در اینکه عضو سالم در برابر عضو مبتلا به جذام قصاص مى‌شود یا نه، اختلاف است. برخى، در صورت نیفتادن چیزى از عضو مبتلا به جذام، قائل به قصاص شده‌اند. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در مورد قصاص عضو سالم در برابر عضو مبتلا به جذام اختلاف نظر وجود دارد؛ برخی در صورت عدم ریزش چیزی از عضو مبتلا، قائل به قصاص شده‌اند. شاخه: کیفری

شهادت صاحبان بیماری‌های تنفرآور، مانند کسانی که جذام‌ و برص دارند رد نمی‌شود. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): شهادت افراد مبتلا به بیماری‌های تنفرآور مانند جذام رد نمی‌شود. شاخه: ادلهٔ اثبات · ارتباط با قانون: موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۴۷۴، کتاب الشهادات، صفات الشهود، مسالة ۴.