نکتهٔ فقهی: مسئولیت غاصبان در صورت تلف مال (رابطه مالک با غاصبان (قواعد فقه))

رابطه مالک با غاصبان ، از مباحث قواعد فقه به معنای آن است که مالک می‌تواند عین مال را در دست هر کسی که باشد مطالبه کند و لازم نیست ترتیب را رعایت کند. در صورت تلف مال، تمام غاصبان، حتی اگر نا آگاهانه مال را تصرف کرده باشند، در قبال مالک ضامن هستند. مالک می‌تواند برای دریافت خسارت به هر کدام از غاصبان مراجعه کند یا خسارت را بین آن‌ها تقسیم نماید.

فقها عقیده دارند که در این حالت، اگر عین باقی باشد، مالک آن را در دست هر کسی که ببیند، می‌تواند مطالبه کند و رعایت ترتیب به هیچ وجه الزامی نیست و هر یک از ایادی حتی اگر یک لحظه بر مال مستقر شده باشد در قبال مالک مال مغصوب ضامن خواهد بود و در صورت تلف، مالک حق دارد به هر کدام که خواست مراجعه کند.

اگر مال مغصوب در وضعیتی قرار گیرد که دسترسی مالک به آن ممکن نباشد، مانند این که به خارج از کشور فرستاده شود، مالک حق دارد به غاصب اول مراجعه کرده، عوض مال خود را بگیرد.

اگر مال مغصوب تلف شود کلیه ایادی در قبال تلف مال ضامن هستند، اعم از این که عالما مال را تحت تصرف درآورده یا ناآگاهانه بر آن وضع ید کرده باشند و طول مدت تصرف نیز تاثیری در مسئولیت ضامن ندارد. منبع: جواهر الکلام، ج۳۷، ص۳۵

فقها عقیده دارند که مالک می‌تواند برای مطالبه همه خسارت به هر کدام از غاصبان بدون رعایت سلسله مراتب مراجعه کند و یا خسارت وارد را بین غاصبان به نسبت متساوی و یا با تفاوت تقسیم و از هر یک مقدار معینی را مطالبه کند. به طور مثال اگر قیمت مال مغصوب ده میلیون تومان است و ایادی متعاقب ده نفرند، غاصب می‌تواند همه ده میلیون تومان را از یکی از آنان مطالبه کند یا از هر یک فقط یک میلیون تومان بخواهد و نیز می‌تواند نیمی از مبلغ مزبور را از یکی و مابقی را از سایرین مطالبه کند. منبع: تحریر الوسیله، ج۲، ص۱۸۴

هر یک از ایادی حتی اگر یک لحظه بر مال مستقر شده باشد در قبال مالک مال مغصوب ضامن خواهد بود. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): هر یک از ایادی (متصرفین) حتی اگر یک لحظه بر مال مستقر شده باشد در قبال مالک مال مغصوب ضامن خواهد بود. شاخه: اموال و مالکیت · از قواعدِ فهرستِ فقهی: 22

اگر مال مغصوب در وضعیتی قرار گیرد که دسترسی مالک به آن ممکن نباشد، مانند این که به خارج از کشور فرستاده شود، مالک حق دارد به غاصب اول مراجعه کرده، عوض مال خود را بگیرد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر مال مغصوب در وضعیتی قرار گیرد که دسترسی مالک به آن ممکن نباشد (مانند فرستادن به خارج از کشور)، مالک حق دارد به غاصب اول مراجعه کرده و عوض مال خود را بگیرد. شاخه: اموال و مالکیت

فقها عقیده دارند که مالک می‌تواند برای مطالبه همه خسارت به هر کدام از غاصبان بدون رعایت سلسله مراتب مراجعه کند و یا خسارت وارد را بین غاصبان به نسبت متساوی و یا با تفاوت تقسیم و از هر یک مقدار معینی را مطالبه کند. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): مالک می‌تواند برای مطالبه همه خسارت به هر کدام از غاصبان بدون رعایت سلسله مراتب مراجعه کند و یا خسارت وارد را بین غاصبان به نسبت متساوی یا با تفاوت تقسیم و از هر یک مقدار معینی را مطالبه کند. شاخه: اموال و مالکیت