دکترین
نکتهٔ فقهی: پرداخت بدل حیلوله در صورت عدم امکان بازگرداندن عین (قاعده ضمان ید (مقالهدوم))
در صورتی که عین باقی است ولی نمیتوان آنرا به صاحبش بازگرداند. غاصب، باید بدل حیلوله را به مالک بپردازد.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در صورتی که عین مال باقی است اما نمیتوان آن را به صاحبش بازگرداند، غاصب باید بدل حیلوله را به مالک بپردازد.
شاخه: اموال و مالکیت
بخشهای دیگرِ همین مبحث 8
قاعده ضمان ید (مقالهدوم)
مفاد این قاعده این است که، هر کسی که بر مال دیگری تسلّط پیدا کند، به هر نحوی؛ ظلماً، جهلاً، امانةً، احساناً، ضامن آن مال میشود و تا زمانی که آن را به صاحبش باز نگرداند، این ضمان از عهدهاش ساقط نمیشود.
قاعده ضمان ید (مقالهدوم): تفاوت قاعده ضمان الید و قاعده «ید»
مفاد قاعده ضمان الید، اثبات ضمان بر کسی است که بر مال دیگری استیلا یافته است در حالی که قاعده ید ، درصدد اثبات اماره بر مالک بودن «ید» است.
قاعده ضمان ید (مقالهدوم): موضوع قاعده
این قاعده، شامل موارد ذیل میشود:
۱) ید عدوانی و امانی که ید امانی، مادامی که امانی است، تخصیصاً خارج میشود؛
۲) ضمان منافع مستوفاة – منافعی که از آنها استفاده شده - و غیر مستوفاة.
قاعده ضمان ید (مقالهدوم): مدرک قاعده
۳.
۱ - سیره عقلاء میان عقلاء مرسوم است که هر کس بر مال دیگری استیلا یافت، او را ضامن میدانند و این سیره، به علت عدم ردع شارع ، حجیت دارد و امضاء شده است. پس چون شهرتی در میان نیست، ضعف سندی آن قابلیت جبران را ندارد. از نظر دلالی هم این روایت تمام است. «ید»، ظهور در مطلق ید دارد. ۳.
۳ - تسالم فقهاء ایشان بر این مطلب اتفاق نظر دارند که ید غاصب، ضامن است و تا زمانی که مال ماخوذه را باز گرداند؛ این تسالم نمیتواند مدرک قاعده باشد چون: اولاً: تسالمی حجت است که شامل متقدمین هم بشود در حالی که این تسالم مربوط به متأخرین است. ثانیاً: تسالم در صورتی حجت است که مدرک انحصاری باشد، در حالی که در این مقام، سیره عقلاء هم وجود دارد و ممکن است این تسالم مستند به سیره عقلاء باشد. ثالثاً: تسالم مذکور اخص از مدعی و مختص به «ید غاصب» است. در نتیجه، سیره عقلاء و ادله دال بر احترام مال مسلمان – بنابر عدم اختصاص قاعده به حکم قبل از تلف – مستند قاعده ضمان الید م. ب.. تطبیقات:
۱) اگر شخصی پارچهای که متعلق ب. غ. است را به خیاط داد تا لباسی از آن بدوزد، این شخص ضامن اجرت خیاط است ولی حق ندارد، آنچه که دوخته شده را تغییر دهد یا بشکافد.
۲) در منافعی که وجوداً متضاد هستند و در یک زمان جمع نمیشوند، شخص غاصب، ضامن منفعتی است که ارزش بیشتری دارد.
۳) در مواردی که مال دست به دست گشته است، همه آن دستها به صورت علیالبدل، ضامن آن هستند هر چند استقرار ضمان بر عهده کسی است که مال، نزد او تلف گردیده است.
۴) در صورتی که عین باقی است ولی نمیتوان آنرا به صاحبش بازگرداند. غاصب، باید بدل حیلوله را به مالک بپردازد.
نکتهٔ فقهی: قاعده ضمان ید (قاعده ضمان ید (مقالهدوم))
مفاد این قاعده این است که، هر کسی که بر مال دیگری تسلّط پیدا کند، به هر نحوی؛ ظلماً، جهلاً، امانةً، احساناً، ضامن آن مال میشود و تا زمانی که آن را به صاحبش باز نگرداند، این ضمان از عهدهاش ساقط نمیشود.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): هر کس بر مال دیگری تسلط پیدا کند، به هر نحوی، ضامن آن مال میشود و تا زمانی که آن را به صاحبش باز نگرداند، این ضمان از عهدهاش ساقط نمیشود.
شاخه: اموال و مالکیت · از قواعدِ فهرستِ فقهی: 22
نکتهٔ فقهی: حجیت سیره عقلا در صورت عدم ردع شارع (قاعده ضمان ید (مقالهدوم))
میان عقلاء مرسوم است که هر کس بر مال دیگری استیلا یافت، او را ضامن میدانند و این سیره، به علت عدم ردع شارع، حجیت دارد و امضاء شده است.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): سیره عقلا در صورتی که شارع آن را ردع نکرده باشد، حجت است و امضاء شده تلقی میشود.
شاخه: اصول فقه (روش استنباط)
نکتهٔ فقهی: مسئولیت تضامنی در صورت دست به دست شدن مال (قاعده ضمان ید (مقالهدوم))
در مواردی که مال دست به دست گشته است، همه آن دستها به صورت علیالبدل، ضامن آن هستند هر چند استقرار ضمان بر عهده کسی است که مال، نزد او تلف گردیده است.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در مواردی که مال دست به دست گشته است، همه کسانی که مال در دستشان بوده به صورت علیالبدل ضامن آن هستند، هرچند استقرار ضمان بر عهده کسی است که مال نزد او تلف شده است.
شاخه: اموال و مالکیت
نکتهٔ فقهی: ضمان منفعت با ارزشتر در منافع متضاد (قاعده ضمان ید (مقالهدوم))
در منافعی که وجوداً متضاد هستند و در یک زمان جمع نمیشوند، شخص غاصب، ضامن منفعتی است که ارزش بیشتری دارد.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در منافعی که وجوداً متضاد هستند و در یک زمان جمع نمیشوند، شخص غاصب ضامن منفعتی است که ارزش بیشتری دارد.
شاخه: اموال و مالکیت
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
