نکتهٔ فقهی: کیفیت ظهور صیغه امر در وجوب (امر (اصول))

در این که مفاد لفظ امر تنها طلب وجوبی است یا مطلق طلب اعم از وجوبی و استحبابی ( مشترک معنوی ) و یا مشترک لفظی میان طلب وجوبی و استحبابی، اختلاف است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در مورد اینکه لفظ 'امر' تنها به معنای طلب وجوبی است یا شامل مطلق طلب (اعم از وجوبی و استحبابی) می‌شود یا مشترک لفظی بین این دو است، اختلاف نظر وجود دارد. شاخه: اصول فقه (روش استنباط)

اگر امر به چیزی پس از منع یا توهم منع از آن صادر شود - مانند آن که پزشک پس از بازداشتن بیمار از نوشیدن آب، به او بگوید آب بنوش یا این امر را هنگام توهم منع از نوشیدن آب به بیمار بگوید - در این که چنین امری، ظهور در وجوب دارد یا در اباحه یا صرف ترخیص (رفع منع بدون تعرض به ثبوت حکمی دیگر) است و یا به حکم پیش از منع بازمی‌گردد، میان اصولیان اختلاف است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر امری پس از منع یا توهم منع از آن صادر شود، در اینکه این امر دلالت بر وجوب، اباحه، صرف ترخیص یا بازگشت به حکم پیش از منع دارد، میان اصولیان اختلاف نظر است. شاخه: اصول فقه (روش استنباط)

امر لفظ مشترک بین معنای طلب و غیر آن م. ب.. از آن در اصول فقه ، مباحث الفاظ سخن رفته و مباحث گوناگونی پیرامون ماده و هیئت و نیز اقسام آن مطرح شده است.

اوامر، مقابل نواهی بوده و یکی از عناوین اصلی مباحث الفاظ م. ب.. در مبحث اوامر، از موضوعاتی هم چون ماده امر ، صیغه امر و معانی آنها، متعلق اوامر، تقسیمات واجب و غیر آن سخن به میان می‌آید. منبع: الفصول الغرویة فی الاصول الفقهیة، ص۶۲

واژه أمر «أ م ر» میان معنای طلب (درخواست) و غیر طلب از سایر معانی که امر در آن‌ها استعمال می‌شود - مانند فعل ، شیئ و شأن - مشترک لفظی است، لیکن در این که سایر معانی غیر طلبی به معنای فعل برمی‌گردد یا به شأن و یا به شیئ، اختلاف است. ۲. ۱ - محل بحث در ما نحن فیه در این جا معنای اول امر، یعنی معنای طلب مورد بحث است. ۲. ۲ - مراد از طلب مراد از طلب، ابراز اراده و خواست با گفتار ، نوشتار و یا اشاره و مانند این‌ها است. بنابراین، صرف اراده و رغبت بدون ابراز آن، طلب نامیده نمی‌شود.

از امر به معنای طلب، فعل و اسم مشتق می‌شود - مانند «أمر، یأمر، آمر و مأمور» -لیکن امر به معانی دیگر (فعل، شیئ و شأن) جامد است و چیزی از آن مشتق نمی‌شود. جمع امر به معنای طلب، «أوامر» و جمع آن به معانی غیر طلب، «امور» است. ۳. ۱ - شرط علو و استعلا در امر در این که در صدق عنوان امر، علو ، یعنی صدور طلب از شخص بلندمرتبه و استعلا یعنی امر با اظهار برتری، هر دو، معتبر است یا تنها بلند مرتبه بودن آمر و صدور طلب از شخص عالی در صدق عنوان امر کفایت می‌کند - هر چند همراه با فروتنی شخص عالی باشد-یا وجود یکی از علو و استعلا شرط است، و یا هیچ کدام شرط نیست، اختلاف است. ۳.۱. ۱ - ثمره شرطیت علو در امر بنا بر اعتبار علو ، درخواست فرد پایین مرتبه از بالاتر خود، امر به شمار نمی‌رود، بلکه استدعا است؛ چنان که درخواست از همسان، التماس نامیده می‌شود. منبع: اصول الفقه، ج۱، ص ۵۷-۵۸ · اصول الفقه، ج۱، ص۵۸-۵۹

در این که مفاد لفظ امر تنها طلب وجوبی است یا مطلق طلب اعم از وجوبی و استحبابی ( مشترک معنوی ) و یا مشترک لفظی میان طلب وجوبی و استحبابی، اختلاف است. منبع: اصول الفقه، ج۱، ص۵۹-۶۰

هیئت امر ( صیغه افعل و سایر مشتقات آن) در مقام‌هایی چند همچون مقام بعث و برانگیختن بر کاری، مقام تهدید ، مقام ترساندن و مقام امید دادن به کار رفته که مفاد آن در همه موارد یاد شده بنابر مشهور ، نسبت طلبی است که قائم به آمر، مخاطب و ماده امر است. برای مثال، هیئت «اضرب» که بیانگر نسبت طلبی بین ماده «ضرب» (زدن)، گوینده (آمر) و مخاطب (مأمور) است و حاصل آن، قرار دادن ضرب بر عهده مخاطب و برانگیختن و تحریک وی بر انجام آن است. ۵. ۱ - کیفیت ظهور صیغه امر در وجوب در ظهور صیغه امر در وجوب و چگونگی این ظهور ، قول‌های گوناگونی مطرح شده که مهم‌ترین آن‌ها این دو قول است: ۱. صیغه، ظهور در وجوب دارد، اما این که منشأ ظهور، وضع صیغه امر در وجوب است یا انصراف طلب به کامل‌ترین فرد آن یعنی وجوب، و یا حکم عقل به لزوم اطاعت امر مولا در فرض عدم وجود قرینه بر رخصت در ترک، اختلاف است. ۲. صیغه امر در مطلق طلب یعنی قدر جامع میان وجوب و استحباب ظهور دارد و شامل هر دو می‌شود. منبع: اصول الفقه، ج۱، ص۶۱-۶۲ · اصول الفقه، ج۱، ص۶۳-۶۴

اگر امر به چیزی پس از منع یا توهم منع از آن صادر شود - مانند آن که پزشک پس از بازداشتن بیمار از نوشیدن آب، به او بگوید آب بنوش یا این امر را هنگام توهم منع از نوشیدن آب به بیمار بگوید - در این که چنین امری، ظهور در وجوب دارد یا در اباحه یا صرف ترخیص (رفع منع بدون تعرض به ثبوت حکمی دیگر) است و یا به حکم پیش از منع بازمی‌گردد، میان اصولیان اختلاف است. منبع: اصول الفقه، ج۱، ص۶۴-۶۵

اگر امری از مولا صادر شود و قرینه ‌ای که بیانگر درخواست تکرار انجام کار یا یک بار انجام دادن آن باشد، موجود نباشد، در این که چنین امری بر تکرار امتثال دلالت دارد یا بر یک بار انجام دادن و یا بر هیچ کدام دلالت ندارد، اختلاف است. منبع: اصول الفقه، ج۱، ص۷۴-۷۵

در این که صیغه امر بر فوریت امتثال پس از صدور آن دلالت می‌کند یا بر تأخیر آن یا بر هر دو به اشتراک لفظی و یا بر هیچ کدام، اختلاف است. منبع: اصول الفقه، ج۱، ص۷۳

امر به اعتبارهای گوناگون به امر توصلی و تعبدی ، امر ارشادی و مولوی و جز آن‌ها تقسیم می‌شود. منبع: اصطلاحات الاصول، ص۷۴-۷۶

واژه أمر «أ م ر» میان معنای طلب (درخواست) و غیر طلب از سایر معانی که امر در آن‌ها استعمال می‌شود - مانند فعل، شیئ و شأن - مشترک لفظی است، لیکن در این که سایر معانی غیر طلبی به معنای فعل برمی‌گردد یا به شأن و یا به شیئ، اختلاف است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): واژه 'امر' میان معنای طلب (درخواست) و سایر معانی (مانند فعل، شیئ و شأن) مشترک لفظی است و در اصول فقه، معنای طلب آن مورد بحث قرار می‌گیرد. شاخه: اصول فقه (روش استنباط)

در این که مفاد لفظ امر تنها طلب وجوبی است یا مطلق طلب اعم از وجوبی و استحبابی (مشترک معنوی) و یا مشترک لفظی میان طلب وجوبی و استحبابی، اختلاف است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در مورد اینکه مفاد لفظ امر تنها طلب وجوبی است یا مطلق طلب (اعم از وجوبی و استحبابی) یا مشترک لفظی میان طلب وجوبی و استحبابی، اختلاف نظر وجود دارد. شاخه: اصول فقه (روش استنباط)

واژه أمر «أ م ر» میان معنای طلب (درخواست) و غیر طلب از سایر معانی که امر در آن‌ها استعمال می‌شود - مانند فعل، شیئ و شأن - مشترک لفظی است — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): واژه 'امر' بین معنای طلب (درخواست) و سایر معانی مانند فعل، شیء و شأن، مشترک لفظی است. شاخه: اصول فقه (روش استنباط)

در این که مفاد لفظ امر تنها طلب وجوبی است یا مطلق طلب اعم از وجوبی و استحبابی (مشترک معنوی) و یا مشترک لفظی میان طلب وجوبی و استحبابی، اختلاف است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در اینکه مفاد لفظ امر تنها طلب وجوبی است یا مطلق طلب اعم از وجوبی و استحبابی (مشترک معنوی) یا مشترک لفظی میان طلب وجوبی و استحبابی، اختلاف نظر وجود دارد. شاخه: اصول فقه (روش استنباط)