دکترین
نکتهٔ فقهی: ید امانی در تلف سماوی (ید صنعتگران و کارگران (قواعد فقه))
عدم ضمان شخص صنعتگر و کارگر در موارد تلف سماوی به این علت است که ب. ت. ب. تعریف ید امانی ، این گونه موارد از مصادیق ید امانی محسوب میشوند، نه ید ضمانی؛ چرا که مالک عین مال خود را در قبال عوض به متصرف تحویل نداده تا ید، ضمانی محسوب گردد، بلکه آن را با رضایت خود و بنا به غرض و مصلحتی که در نظرش بوده تحویل داده است و لذا متصرف در قبال حوادث غیر مترقبه هیچ گونه مسئولیتی ندارد.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در موارد تلف سماوی، ید صنعتگر امانی محسوب میشود و متصرف در قبال حوادث غیر مترقبه هیچ گونه مسئولیتی ندارد.
شاخه: مدنی
بخشهای دیگرِ همین مبحث 10
ید صنعتگران و کارگران (قواعد فقه)
ید صنعتگران و کارگران از مباحث قواعد فقه به معنای تعیین ماهیت ضمان یا امانت در تصرف آنان بر اموالی است که برای اصلاح و تبدیل از مالک دریافت میکنند، بهگونهای که مشهور فقها در صورت تلف مال بر اثر عمل صنعتگر بدون تعدی و تفریط او را ضامن دانسته و مورد را مشمول قاعده اتلاف میدانند. در مقابل، برخی فقها ضمان را تنها در فرض خروج از حد اذن مالک میپذیرند و اذن را دافع ضمان میشمارند، هرچند این نظر با ایراد مواجه است زیرا اذن در اصلاح، اذن در افساد نیست. در موارد تلف سماوی و حوادث غیر مترقبه که انتساب تلف به عمل صنعتگر احراز نمیشود، ید او امانی بوده و ضمانی بر عهده وی نیست.
ید صنعتگران و کارگران (قواعد فقه): تصرفات در فقه
تصرفاتی در فقه وجود دارد که فقها در ماهیت حقوقی آنها و این که از مصادیق کدامیک از اقسام ید است اختلاف نظر دارند. موارد زیر از جمله آنها است:
ید صنعتگران و کارگران (قواعد فقه): ید صنعتگران و کارگران
صنعتگران و کارگرانی که اشیایی را به قصد تبدیل و ساختن چیزهای دیگر از مالک میگیرند و به اصطلاح امروز مواد اولیه و خام را از مالک تحویل میگیرند و آن را به اجناس مصنوع تبدیل میکنند، دارای چه نوع یدی هستند؟ به نظر برخی از فقها اگر مال مزبور در دست آنان در اثر عملیات و کاری که روی آن انجام گرفته، حتی بدون تعدی و تفریط و خروج از حد اذن مالک تلف شود، در مقابل مالک، ضامن خواهند بود. مثلا اگر خیاطی که پارچه به او داده شده تا لباس بدوزد تا حد توان تلاش کند، اما لباس بهاندازه در نیاید ضامن است، زیرا مورد، مشمول قاعده اتلاف است: « من اتلف مال الغیر فهو له ضامن ».
منبع: العروة الوثقی، ج۵ (کتاب الاجاره)، ص۶۸
ید صنعتگران و کارگران (قواعد فقه): قاعده اتلاف و روایات
حکم فوق مطابق با فتوای مشهور فقهای امامیه است که علاوه بر استناد به قاعده اتلاف به روایت امام صادق (علیهالسّلام) نیز تمسک کردهاند. در آن روایت، امام (علیهالسّلام) در پاسخ سؤال راوی درباره کسی که لباسی را به رنگرز تحویل میدهد تا برای او رنگ کند فرمودهاند: «هر کارگری که مزد میگیرد تا چیزی را اصلاح کند، چنانچه آن را ضایع کند ضامن است». ولی بسیاری از فقها، حکم مساله را مختص به موردی میدانند که شخص عامل به علت خروج از حد اذن و اجازه مالک، موجب ورود خسارت به مال گردد، نه آنجا که در حدود اذن عمل کرده است.
منبع: العروة الوثقی، ج۵ (کتاب الاجاره)، ص۶۸
ید صنعتگران و کارگران (قواعد فقه): توجیه نظریه مخالف مشهور
در توجیه نظریه مخالف مشهور گفته شده است که چون اشخاص صنعتگر، ماذون از قبل مالک هستند، اذن مزبور دافع ضمان است. به نظر میرسد اذن مالک نمیتواند دافع ضمان باشد؛ زیرا مالک اذن در اصلاح داده است نه در افساد و لذا ب. ت. ب. صدق عنوان اتلاف و شمول قاعده مزبور، ظاهرا پیروی از نظریه مشهور، یعنی قول به ضمان بیشتر با موازین منطبق است.
ید صنعتگران و کارگران (قواعد فقه): تلف سماوی و ید امانی
همان طور که در آینده در قاعده اتلاف خواهیم گفت، با آن که در صدق عنوان اتلاف، عنصر عمد و قصد و یا تقصیر مطرح نیست، ولی بیتردید، عنصر فاعلیت و احراز انتساب و ارتباط تلف به فاعل ، لازم است و لذا چنانچه پارچه و یا لباس به آفت سماوی و علل طبیعی مانند: حریق و غیره در دست خیاط تلف شود، مسلما ضمانی به عهده او نیست و مورد از موضوع بحث خارج است؛ زیرا بحث فوق در موردی است که تلف، بدون تعدی و تفریط، و معلول عمل صنعتگر باشد. عدم ضمان شخص صنعتگر و کارگر در موارد تلف سماوی به این علت است که ب.
ت. ب. تعریف ید امانی ، این گونه موارد از مصادیق ید امانی محسوب میشوند، نه ید ضمانی؛ چرا که مالک عین مال خود را در قبال عوض به متصرف تحویل نداده تا ید، ضمانی محسوب گردد، بلکه آن را با رضایت خود و بنا به غرض و مصلحتی که در نظرش بوده تحویل داده است و لذا متصرف در قبال حوادث غیر مترقبه هیچ گونه مسئولیتی ندارد.
نکتهٔ فقهی: ضمان صنعتگران و کارگران در صورت تلف مال (ید صنعتگران و کارگران (قواعد فقه))
به نظر برخی از فقها اگر مال مزبور در دست آنان در اثر عملیات و کاری که روی آن انجام گرفته، حتی بدون تعدی و تفریط و خروج از حد اذن مالک تلف شود، در مقابل مالک، ضامن خواهند بود.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر مال مزبور در دست صنعتگران و کارگران در اثر عملیات و کاری که روی آن انجام گرفته، حتی بدون تعدی و تفریط و خروج از حد اذن مالک تلف شود، در مقابل مالک، ضامن خواهند بود.
شاخه: مدنی
نکتهٔ فقهی: ضمان کارگر در صورت ضایع کردن مال (ید صنعتگران و کارگران (قواعد فقه))
«هر کارگری که مزد میگیرد تا چیزی را اصلاح کند، چنانچه آن را ضایع کند ضامن است».
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): هر کارگری که مزد میگیرد تا چیزی را اصلاح کند، چنانچه آن را ضایع کند ضامن است.
شاخه: مدنی
نکتهٔ فقهی: عدم ضمان در صورت اذن مالک (ید صنعتگران و کارگران (قواعد فقه))
در توجیه نظریه مخالف مشهور گفته شده است که چون اشخاص صنعتگر، ماذون از قبل مالک هستند، اذن مزبور دافع ضمان است.
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): چون اشخاص صنعتگر، ماذون از قبل مالک هستند، اذن مزبور دافع ضمان است.
شاخه: مدنی
نکتهٔ فقهی: عدم ضمان در تلف سماوی (ید صنعتگران و کارگران (قواعد فقه))
چنانچه پارچه و یا لباس به آفت سماوی و علل طبیعی مانند: حریق و غیره در دست خیاط تلف شود، مسلما ضمانی به عهده او نیست
— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): چنانچه مال به آفت سماوی و علل طبیعی مانند: حریق و غیره در دست صنعتگر تلف شود، مسلما ضمانی به عهده او نیست.
شاخه: مدنی
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
