نکتهٔ فقهی: ید ضمانی (اقسام ید (قواعد فقه))

اقسام ید ، از مباحث قواعد فقه به معنای تقسیم وضعیت تصرف و استیلا بر مال به سه حالت حقوقی است. نخست « ید امانی » است که با وجود اذن و مجانیت شکل می‌گیرد. سپس « ید ضمانی » به « عدوانی » ( غصب : فقدان اذن و وجود عدوان). «غیر عدوانی» (فقدان یکی از دو رکن امانی بدون عدوان) تقسیم می‌شود.

ب. ت. ب. آنچه در بیان مفاد قاعده ضمان ید و قاعده استیمان و ماهیت حقوقی انواع تصرفات گفته شد می‌توان اقسام ید را چنین دسته‌بندی کرد. ید، یعنی استیلا و تصرف، نخست به دو دسته بزرگ تقسیم می‌شود: ۱. ید امانی ۲. ید ضمانی

سپس ید ضمانی به دو قسم می‌شود: ۱. ید ضمانی عدوانی ۲. ید ضمانی غیر عدوانی . پس در مجموع سه قسم ید وجود دارد: ۱. ید امانی ، و این در مواردی است که دو عنصر اذن و مجانیت وجود داشته باشد. ۲. ید ضمانی عدوانی ، و این در مواردی است که عنصر اذن مفقود و علاوه بر آن عنصر عدوان موجود باشد (غصب). ۳. ید ضمانی غیر عدوانی ، و این در مواردی است که یکی از دو عنصر لازم برای تحقق ید امانی مفقود است و عنصر عدوان نیز وجود ندارد.

نخست « ید امانی » است که با وجود اذن و مجانیت شکل می‌گیرد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): ید امانی حالتی از تصرف و استیلا بر مال است که با وجود اذن مالک و بدون دریافت عوض (مجانیت) شکل می‌گیرد. شاخه: اموال و مالکیت