نکته‌های ماده 272 قانون آیین دادرسی مدنی با اصلاحات و الحاقات بعدی

۱.رایج ترین نوع سوگند که برای تحکیم حق ادا می‌شود سوگند بتی نام دارد. دایره اعتبار سوگند بتی بسیار وسیع است به گونه ای که می‌توان گفت. سوگند قضایی به معنای اخص کلمه همان سوگند بتی است. ماده ۱۳۲۵ ق.م. مقرر می‌دارد: « در دعاوی که به شهادت شهود قابل اثبات است مدعی می‌تواند حکم به دعوای خود را که مورد انکار مدعی علیه است منوط به قسم او نماید ». با توجه به این ماده و با یادآوری این نکته که امروزه تقریباً تمام دعاوی با شهادت شهود قابل اثبات می‌باشد مشخص می‌شود که دایره اعتبار سوگند بتی بسیار وسیع است. لیکن.همانطور که در ماده ۵ ق.م. تصریح شده است: « توسل به قسم وقتی ممکن است که دعوای مدنی نزد حاکم به موجب اقرار یا شهادت یا علم قاضی بر مبنای اسناد یا امارات اثبات نشده باشد. در این صورت مدعی می‌تواند حکم به دعوای خود را که مورد انکار مدعی علیه ۱ است منوط به قسم او نماید » همچنین مورد ماده ۱۳۳۴ ق.م. نیز از موارد اعمال سوگند بتی است بر اساس این ماده در باب سوم: دادرسی نخستین ۵ ۴۴۷ نتیجه با توجّه به ماه ۱۲۶۲ ق.م. کسی که سوگند یاد می کند باید بالغ» عاقل, قاصد و مختار باشد. ینه و گواه واجد شرایط باشد و خوانده ( تقاضای خواهان, منکر ادای سوگند شد مواردی که اقرار از نوع مرکب واقع می‌شود با توجه به این که این نوع اقرار قابل تجزیه به دو نوع اخبار مستقل می‌باشد. در جز دوم این اخبار که همان ادعا است مدعی که همان مقر است می‌تواند نسبت به آنچه که مورد ادعای اوست از طرف مقابل تقاضای قسم کند. مشروط بر اینکه بین دو جز این اقرار ارتباط تام برقرار باشد. این دعوا نسبت به منتقل الیه و موصی له زمانی قابل طرح است که حق عینی است یا وصیت نسبت به جز مشاع ترکه است. خواهان که ادعا می‌کند خواندگان» عالم بر سوگند یاد نمایند که از وجود حق, اطلاع ندارند. در صورتی که ورثه و یا دیگر خواندگان سوگند نفی علم یاد نمایند حکم ۸ ق قانون آیین دادرسی مدنی در نظ به بی حقی خواهان صادر می‌شود و اگر آنان از ادای سوگند خودداری نمایند این امر می‌تواند اماره وجود حق به نفی مدعی باشد. این سوگند در ماده ۵ آئین نامه ترتیب اتیان سوگند مصوب ۱۳۲۱ پیش بینی شده است و به موجب این ماد مدعی باید در درخواست خود به نوع این سوگند تصریح نماید. گرچه در قوانین موضوعه ایران به این سوگند تصریح نشده است. لیکن می‌توان مستند به مقررات ناظر به « سوگند بتی » این نوع سوگند را هم توجیه نمود. در واقع تکلیف سوگند خوردن که متوجه مدعی علیه است منوط به علم وی نسبت به موضوع دعواست و چون مدعی علیه در این دعوا مسلم نیست که نسبت به موضوع علم منبع: کتابِ «نظم» (آیین دادرسی مدنی مصوب 1379/01/21)، ص 438–439