نکته‌های ماده 278 قانون آیین دادرسی مدنی با اصلاحات و الحاقات بعدی

۱.به موجب ماذّه ۱۳۳۳ ق.م.«در دعوای بر متوفا در صورتی که اصل حق ثابت شده و بقای آن در نظر حاکم ثابت نباشد حاکم می تواند از مدّعی بخواهد که بر بقای حق خود قسم یاد کند. در این مورد کسی که از او مطالبه‌ی قسم شده است نمی‌تواند قسم را به مدعی علیه رد کند. دادگاه باید قرار عدم استماع دعوا صادر نماید و نوبت به ورود در ماهیت دعوا و بررسی ادله نمی رسد. سوگند مزبور در فقه «استظهاری» خوانده می‌شود و سوگندی است که در «دعوای بر میت» خواهان باید ادا نماید. بی‌آنکه دلایل اوبا توجّه به قواعد عمومی اثبات, ناقص باشد. تفاوت‌های آن با سوگند بتی و تکمیلی این است که از یک سو تنها م حقوقی کنونی پاسخ مثبت است؛ اما سایر ادعاهایی که ممکن است در دعوای تخلیه ی ید مطرح شود اگر در محدوده ی مادّه ۳۷۷ قانون مزبور قرار نگیرد. مشمول قواعد عام‌دلّه می باشد. ۴۵۹ بینه؛ سوگند خواهان نیز لازم است و در شود. در دعوای علیه مرده ادا می‌شود و از سوی دیگر ادای آن مستلزم درخواست نمی‌باشد بلکه دادگاه رأساً واگذار می‌نماید. تفاوت بارز آن با سوگند تکمیلی این است که بر خلاف این سوگند که برای تکمیل دلیل ناقص ادا می‌شود, سوگند استظهاری در حالی ادا می‌شود که دلیل مدّعی از حیث قواعد عمومی ادلّه ناقص نمی‌باشد. اما وجه مشترک آن با سوگند تکمیلی, ادای آن توسّط مدّعی و عدم امکان رذ آن به مدّعی علیه است. (شمس» عبدالثه, جلد سوم, ش: ۶۳ . ۲.ماده ۳ قم.م. که سوگند استظهاری را پیش‌بینی می‌نمایدتفاوت‌های بنیادین با ماده ۸ قانون جدید آیین دادرسی مدنی دارد؛ زیرا به موجب مادذه ۱۳۳۳ قانون مدنی هرگاه شخص به ادعای حقی علیه»ء متوفا علیه وارث او اقامه‌ی دعوا و آن را مطالبه کند و وجود حق را اثبات نماید امّا بقای حق در نظر دادگاه ثابت نباشد. دادگاه می‌تواند از مدّعی بخواهد که بر بقای حق خود سوگند یاد نماید؛ در حالی که بر پایه ی ماذه ۸قی.ج. در دعاوی مزبورء مدعی پس از نماید؛حتّی اگر دلایل ارائه شده توان اثبات اذعا را داشته و بقای حق نیز مورد تردید نباشد. چون ق.ج. موْخر بر ماذه ۱۳۳۳ ق.م. مصوّب ۱۳۱۴ می‌باشد. بایدق.ج. را حاکم دانست.بنابراین در تمام مواردی که حقّی علیه مرده اذعا و از ورثه‌ی مطالبه می‌شود. اگر ادلّه‌ی ابرازی مدّعی برابر قواعد عام ادلّه توان اثبات ادعا را داشته باشد. دادگاه برای صدور حکم به سود مدّعی, مکلف است علاوه بر ی مزبورء به مذعی تکلیف ادای سوگند نماید و اگر خودداری نماید. حق او ساقط می‌شود. (همان. شء ۴۶۴) ۳قرا اتیان سوگند استظهاری رأساً از سوی دادگاه صادر می‌شود و بنابراین نیازی به درخواست مدّعی علیه و یا خود مدعی نمی‌باشد. #۴میان فقیهان در این باره اختلاف نظر هست که اگر شخصی بر نابالغ یا مجنون یا غایب اقامه دعوا کند. آیا حکم دعوا بر میت را دارد و خواهان باید سوگند استظهاری یاد کند یا خیر. عدم لزوم سوگند قوی تر به نظر می‌رسد.زیراء دلیلی بر آن وجود ندارد و کسانی که سوگند را لازم می‌دانند تابالغ و مجنون و غایب را با میت قیاس می‌کنند که همه اینها توان دفاع از خود را شدر صورتی که شخصی دعواهای موضوع ماده پیش را بر میت اقامه کند و خواهان از رهگذر معرفی یک گواه و پیوست کردن باب سوم: دادرسی نخستین 8 ۳۵۳ باید مطابق ماده ۲۷۸سوگند استظهاری ادا کند(مهاجری, علی؛پیشین؛ج ۰۲ ص۲۶۷). ۶بخش پایانی ماده ۱۳۳۳ ق.م. سوگند استظهاری بر بقای حق را منتفی اعلام می‌نماید ؛ این نص در ق.ج. نیامده است. اماء می‌توان قائل به تفکیک شد ؛ بدین ترتیب که هرگاه ادعای بر مرده مستند به سندی رسمی باشد که توان اثبات وجود حق و بقای آن را دارد سوگند استظهاری منتفی و در غیر اینصورت لازم است. مکلف نمودن مدعی به ادای سوگند استظهاری, از جمله مخالف مواد ۲۲ و ۴۶ و ۸قانون ثبت است. اما در برابر هرگاه برای نمونه خواسته ی دعواء مطالبه ی وجهی علیه وارث به ادعای طلب از ۴ لا قانون آیین دادرسی مدنی در نخ باید خواهان را مکلف به ادای سوگند استظهاری نمود. ۸سوگند استظهاری نیز علی القاعده باید با لفظ جلاله و یا نام خداوند متعال به سایر زبان‌ها ادا شود. هرگاه مدعی از ادای سوگند استظهاری خودداری کنده ادعای او ساقط منبع: کتابِ «نظم» (آیین دادرسی مدنی مصوب 1379/01/21)، ص 443–445