هجرت‌: اقسام هجرت

۴. ۱ - هجرت مکانی و ظاهری «الَّذِینَ آمَنُواْ وَ هَاجَرُواْ وَ جَاهَدُواْ فِی سَبِیلِ اللّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَ أَنفُسِهِمْ أَعْظَمُ دَرَجَةً عِندَ اللّهِ وَ أُوْلَئِکَ هُمُ الْفَائِزُونَ» «آنها که ایمان آوردند و هجرت کردند، و با اموال و جانهایشان در راه خدا جهاد نمودند، مقامشان نزد خدا برتر است و آنها پیروز و رستگارند ». سخن حضرت ابراهیم (ع) که فرمودند: «...إّنی مُهَاجِرٌ إِلَی رَبِّی...» «...من بسوی پروردگارم هجرت می‌کنم...». ناظر به همین گونه از هجرت است، دوری از وطن و رفتن به سرزمین غربت برای این بود که کسی مانع یکتا پرستی حضرت ابراهیم (ع) نشود. ۴. ۲ - هجرت باطنی و معنوی هجرت از « ظلمت » به « نور » و از «کفر» به «ایمان» و از « گناه و نافرمانی » به « اطاعت و فرمانبری » از مصادیق چنین هجرتی است که پیام اصیل و فراگیر پیامبران و کتابهای آسمانی همین است. در احادیث می‌خوانیم مهاجرانی که جسمشان هجرت کرده امّا در درون روح خود، هجرتی نداشته‌اند در صف مهاجران نیستند. این حرکت و سیر در درون انسان رخ داده می‌شود و حرکت قلبی و باطنی است، این حرکت خروج از انانیت نفس می‌باشد؛ زیرا سلوک عملی در واقع حرکتی است که از مبدا مادیت آغاز می‌گردد و تا مقصد نهایی یعنی حق‌تعالی ادامه می‌یابد. پس اگر سالک طالب کمالات صوری و معنوی است و طریق آخرت و مهاجر الی‌الله است باید قلب خود را عادت بدهد به تذکر و ذکر محبوب. یعنی اگر این هجرت خالص برای خدا و رسول نباشد؛ بلکه برای حظوظ نفسانی باشد هجرت الی‌الله و رسول نیست. منبع: توبه/سوره۹، آیه۲۰ · عنکبوت/سوره۲۹، آیه۲۶ · تفسیر المیزان، ترجمه سید محمد باقر موسوی همدانی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴ ش، ج۱۶، ص۱۸۰ · قم، ۱۳۸۵ ش، چاپ اوّل، ج۱۱، ص۴۱ · لبنان، مؤسسة الوفاء بیروت، ۱۴۰۴ ه. ق، ج۹۷، ص۹۹ · مدثر/سوره۷۴، آیه۵ · مصباح‌الهدایه، ص۸۷، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۶ · آداب الصلاة، ص۷۶، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۸ · شرح حدیث جنود عقل و جهل، ص۴۱۸، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۲ · شرح چهل حدیث، ص۲۹۲، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۸ · آداب الصلاة، ص۱۶۱-۱۶۲، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۸ · آداب الصلاة، ص۱۶۱، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۸