دکترین
هجرت: اوصاف مهاجران
اوصاف مهاجران شایسته و راستین عبارت هست. ۸.
۱ - ایمان و اخلاص « نیت » اساس خوبیها و بدیها است. انگیزه انسان برای انجام افعال اختیاری، گوناگون است؛ بعضی از انگیزه‌ها برای تأمین نیازمندیهای مادی و غرایز حیوانی است، و بعضی از آنها برای ارضای عواطف اجتماعی و گاه انگیزه کارها و اقدامات انسان، رضایت خداوند و خشنودی او است. اولین ویژگی مهاجران راستین، اخلاص و انگیزه الهی است که از ایمان آنها سرچشمه می‌گیرد. بعضی آیات و روایات را در این زمینه عبارتند از: ۸.۱.
۱ - اخلاص در راه خدا در چند آیه از قرآن قید «فی سبیل اللّه؛ در راه خدا » برای هجرت مهاجران ذکر شده است؛ مانند «هاجَروا وَجاهَدوُا فی سَبیلِ اللّه»؛ «در راه خدا هجرت و جهاد کردند.» و «مَن یُهاجِر فی سَبیلِ اللّه یَجِدْ فی الارضِ مُراغَما» ؛ «کسی که در راه خدا هجرت کند، در زمین جاهای امن... می‌یابد.» و مانند «وَالذینَ امَنوُا وَهاجَروُا... فی سَبیلِ اللّه» ؛ «کسانی که ایمان آوردند و هجرت کردند... در راه خدا.» پیامبر اکرم فرمود: «أیُّها النّاسُ اِنَّما الاَعْمالُ بِالنّیّاتِ و اِنَّما لِکُلِّ امْری‌ءٍ ما نَوی، فَمَنْ کانَتْ هِجْرَتُهُ الی اللّهِ وَ رَسُولِهِ فَهِجْرَتُهُ اِلَی اللّهِ وَ رَسُولِهِ وَ مَنْ کانَتْ هِجْرَتُهُ اِلی دُنْیا یَصیبُها اَوْ اِمرَأةٍ یَتَزَوَّجُها فَهِجْرَتُهُ اِلی ما هاجَرَ اِلیهِ؛ ای مردم!
(ارزش و عدم ارزش )اعمال فقط با انگیزه‌ها است و فقط برای هر کس همان می‌ماند که نیت کرده است. «به راستی به سوی خدایم هجرت می‌کنم.» و «اِنّی ذاهِبٌ اِلی رَبّی» ؛ «من به سوی خدای خود می‌روم.» آری مهم‌ترین صفت و ویژگی مهاجر آن است که هجرتش، تلاشش، تبلیغش و... همه برای خدا باشد و ایمانش از سر تسلیم و رضایت خداوند : «مَنْ دَخَلَ فی الاِسلامِ طَوْعا فَهُو مُهاجِرٌ؛ هر کس داوطلبانه (و از سر تسلیم در مقابل رضایت خداوندی )به اسلام در آید، مهاجر است.» ۸.۱.
۲ - دنبال خشنودی الهی رفتن «لِلفُقراء المُهاجِرینَ الذّینَ أُخرِجوُا مِنْ دیارِهِمْ و َ اَموالِهِم یَبتَغُونَ فَضْلاً مِنَ اللّه وَ رِضْوانا و یَنْصُروُنَ اللّه وَ رَسُولَهُ» ؛ «(این اموال) برای فقیران مهاجری است که از خانه و کاشانه و اموال خود بیرون رانده شده‌اند، در حالی که فضل الهی و رضای او را می‌طلبند و خدا و رسولش را یاری می‌کنند.» در این آیه سه صفت برای مهاجران خدایی ذکر شده است: دنبال فضل الهی بودن، خشنودی او را در خواست نمودن، و خدا و رسول او را یاری کردن؛ ولی در واقع همه این صفات به یک هدف؛ یعنی، اخلاص برمی‌گردد. ۸.۱.
۳ - حفظ ایمان قرآن کریم درباره اصحاب کهف ؛ جوانمردان مهاجر خداجو می‌فرماید: «وَ نَحْنُ نَقُصُّ عَلَیْکَ نَبَأَهُمْ بِالحَقِّ اِنّهُم فِتْیَةٌ امَنوُا بِرَبِّهِم وَ زِدْناهُمْ هُدیً وَ رَبَطْنا علی قُلُوبِهِمْ اِذْ قامُوا فَقالُوا رَبُّنا رَبُّ السَّمواتِ وَ الاَْرْضِ» ؛ «ما داستان آنها را به حق برای تو بازگو می‌کنیم، آنها جوانانی بودند که به پروردگارشان ایمان آوردند و ما بر هدایتشان افزودیم و دلهای آنها را محکم ساختیم، در آن هنگام که قیام کردند و گفتند: پروردگار ما پروردگار آسمانها و زمین است.» آیات فوق سراسر ایمان و توحید و انگیزه الهی جوانان مهاجر کهف را بیان می‌کند. ۸.
۲ - پاکیزگی و طهارت درونی مبلغ مهاجر آن گاه سخنانش به دلها راه خواهد یافت که از دل پاک برآید. به همین جهت است که پیامبران ، از جمله خاتم پیغمبران، آن گاه وحی را تلقی و دریافت می‌کنند که به اوج پاکی رسیده باشند. و بعد از دریافت وحی و راه یابی به عمق کتاب تدوین، دستور راه یابی به قلب کتاب تکوین ، یعنی انسان را می‌یابند و به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در روزهای اول بعثت دستور چنین هجرتی داده می‌شود. «وَالرُّجْزَ فاهْجُرْ» ؛ «و از پلیدی دوری کن.» هر چند این فرمان جنبه دفعی دارد نه رفعی؛ ولی به این مقدار این پیام را همراه دارد که مبلغان مهاجر باید هجرتی از گناهان داشته باشند و برخوردار از طهارت و پاکی روحی باشند.
برترین هجرت آن است که از گناهان هجرت کنی.» آری یکی از بارزترین صفات مهاجران ـ که حتی نام هجرت به خود گرفته ـ دوری از گناه و تمایلات نفسانی است.» پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: «ألهِجْرَةُ هِجْرَتانِ: اِحْداهُما أَنْ تَهْجُرَ السَّیِئاتِ وَ الاُخْری أَنْ تُهاجِرَ الی اللّهِ تَعالی وَ رَسُولِهِ وَ لاتَنْقَطِعُ الْهِجْرَةُ ما تُقُبِّلَتِ التَّوْبَةُ؛ هجرت دو گونه است: یکی از آنها اینکه از بدیها دوری کنی و دیگری آن است که به سوی خداوند متعال و رسولش هجرت کنی و تا زمانی که توبه پذیرفته می‌شود، هجرت قطع نمی‌شود.» پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: «أَفْضَلُ الهِجْرَةِ أَنْ تَهْجُرَ ما کَرِهَ اللّه؛ برترین هجرت آن است که فاصله بگیری از چیزی که خدا بد می‌داند.» و فرمود: «أَفْضَلُ الْهِجْرَةِ أَنْ تَهْجُرَ السُّوء؛ برترین هجرت آن است که از بدی هجرت کنی.» و فرمود: «أَلْمُهاجِرُ مَنْ هَجَرَ الخَطایا وَ الذُّنُوبَ؛ مهاجر کسی است که (از)خطاها و گناهان هجرت کند.» ۸.
۴ - هجرت کردن از تمایلات نفسانی در اینجا به صورت حصر می‌فرماید تنها مهاجر کسی است که از خطاها و گناهان هجرت کند. این نکته را هم اضافه کنیم که در هجرت و دوری از گناه، هجرت دیگری نهان است و آن هجرت از شهوات و تمایلات م. ب.. قالَ: مِعْرِفَةُ أَهلِ کُلِّ زمانٍ اِمامَهُمُ الَّذی یَجِبُ عَلَیْهِمْ طاعَتُهُ؛ پس شناخت خداوند چیست؟ فرمود: «( شناخت خداوند به این است که )اهل تمام زمانها، امامشان را بشناسند. ۸.
۷ - صبر و بردباری قرآن کریم می‌فرماید: «فَالَّذینَ هاجَرُوا وَأُخْرِجُوا مَنْ دِیارِهِمْ وَأوُذوا فی سَبِیلی وَقاتَلُوا وَقُتِلُوا لَأُکَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَیِّئاتِهِم» ؛ «آنها که هجرت کردند و از سرزمین خود بیرون رانده شدند و در راه من آزار دیدند و جنگ کردند و کشته شدند (ولی همه را تحمل کردند )به یقین گناهان‌شان را می‌بخشم.» و در آیه دیگری در توصیف مهاجران فرمود: «اَلَّذینَ صَبَروُا»؛ «آنها کسانی هستند که صبر و استقامت پیشه کردند.» خداوند به پیامبرش ـ که کوه صبر بود ـ به عنوان مبلغ دستور می‌دهد: «وَاصْبِرْ عَلی ما یَقُولُونَ وَاهْجُرْهُمْ هَجْرا جَمِیلاً»؛ قرآن کریم می‌فرماید: «وَالَّذینَ هاجَرُوا وَجاهَدُوا فی سَبِیلِ اللّهِ اُولئِکَ یَرْجُونَ رَحْمَتَ اللّهِ وَاللّه‌ُ غَفُورٌ رَحِیمٌ»؛ قرآن می‌گوید: «هنگامی که متوجه جانب مدین شد، گفت: امیدوارم پروردگارم مرا به راه راست هدایت کند.» ۸.
۹ - صداقت در عمل یکی دیگر از صفات مهاجران که در موفقیت و نفوذ اجتماعی آنها نقش بسزای دارد، راست گویی و صداقت پیشگی است. پیامبران مخصوصا پیامبر خاتم صلی الله علیه و آله یکی از راه‌های موفقیتشان راست گویی بود؛ تا آنجا که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله معروف به « امین » شده بود؛ یعنی، در همه چیز و همه جا مورد اطمینان بود، و گفتار او سراسر صداقت بود. قرآن درباره این ویژگی می‌فرماید: «لِلْفُقَراء الْمُهاجِرینَ الَّذینَ أُخْرِجُوا مِنْ دِیارِهِمْ....اُؤلئِکَ هُمُ الصَّادِقُونَ»؛«این اموال برای مهاجران فقیری است که از سرزمین خود بیرون رانده شدند...آنها راستگویانند.» نقش و کاربرد این صفت درباره مبلغان مهاجر بیشتر ظاهر می‌شود؛ چرا که نقل مطالب به دور از تحریف و خلاف واقع باشد.
در یک کلام، یک مبلّغ مهاجر، در گفتار و رفتار خود باید صادق و راستگو باشد، و عالم و مبلّغ راستین کسی است که رفتار او گفتارش را تصدیق کند و راستی آن را آشکار سازد. «از میان بندگان خدا فقط علماء و دانشمندان از خدا می‌ترسند.» فرمود: «یَعْنی بِالعُلَماء مَنْ صَدَّقَ فِعْلُهُ قَوْلَهُ وَ مَنْ لَمْ یُصَّدِقْ فِعْلُهُ قَوْلَهُ فَلَیْسَ بِعالِمٍ؛ مقصود از علما کسی است که رفتار او گفتارش را تصدیق کند و کسی که رفتارش سخنش را تصدیق نکند، پس عالم نیست.»
منبع: بقره/سوره۲، آیه۲۱۸ · نساء/سوره۴، آیه۱۰۰ · انفال/سوره۸، آیه۷۲ · دار الکتب الاسلامیه، ج۱۹، ص۳۹-۳۸ · عنکبوت/سوره۲۹، آیه۲۶ · صافات/سوره۳۷، آیه۹۹ · کافی، ج۸، ص۱۴۸، حدیث ۱۲۶ · حشر/سوره۵۹، آیه۸ · کهف/سوره۱۸، آیه۱۳ · مدّثر/سوره۷۴، آیه۵ · قم، دارالحدیث، ۱۴۲۲، ص۵۲۱ · ص۵۲۱، روایت ۶۳۳۸ · منتخب میزان الحکمة، ص۵۲۱ · غرر الحکم، حدیث ۲۵۰۵ · محمد دشتی، فرهنگ سخنان امام حسین علیه السلام، ص۹۲ · خطبه ۱۸۹، ص۳۷۲ · نهج البلاغه، حکمت ۴۴۲ · آل عمران/سوره۳، آیه۱۹۵ · نحل/سوره۱۶، آیه۴۲ · مزمّل/سوره۷۳، آیه۱۰ · ج۱۰، ص۳۷۹ · قصص/سوره۲۸، آیه۲۲-۲۰ · فاطر/سوره۳۵، آیه۲۸ · تهران، مکتبة الصدوق، ج۱، ص۱۳۵
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.