واژه های به کار رفته در حدیث

مقصود از «ماهی موجل شیخ انصاری معتقد است که مطابق کلام پیامبر (ص)، هر عنوانی که شارع به علت علاقه نسبیت تحریم را در آن مقرر کرد. است، به دلیل وجود رضاع نیز حرام خواهد بود. بنابراین مقصود از ماهی موصول یک عنوان کلی است که بین آنچه از نسب حاصل می شود و آنچه ناشی از رضاع است، اشتراک دارد. مانند عنوان مادر (ام) که یک عنوان واحد است و به هر دو سبب - نسبت و رضاع - نکاح با او حرام است. البته اینکه کاربرد لفظ مادر در مورد قرابت رضاعی، مجاز است ایجاد اشکال نمی کند، زیرا هیچ یک از عنوانهای هفت گانه به صراحت در حدیث ذکر نشده است تا گفته شود مقصود حدیث معانی حقیقی عنوانهایی است که به سبب وجود نسب ایجاد شده اند و معانی مجازی را شامل نمی شود، بلکه از مای موصول مندرج در حدیث استنباط می شود که تمام مصداقهای این عناوین اعم از حقیقی و مجازی مشمول حکم حدیث است. شیخ انصاری در ادامه می گوید که چنانچه استنباط مذکور از ماه پذیرفته نشود و گفته شود که مقصود از آن فقط عنوانهای نسبی است باید از تقدیر در کلام سود ببریم. به این صورت که گفته شود: «یَحْرُمُ مِن الرضاع نظیر کل عنوان من العنواناتِ النَّسَبِیةِ التی یَحْرُمُ مِنَ النَّسَبِ. مقصود از من النسب». آنچه از نظر نسب حرام است، فقط همان مواردی است که در کتاب و سنت ذکر شده است و سایر عنوانهایی مانند مادر برادر ابوینی یا خواهر برادر ابوینی، از نظر نسب حرام نیستند؛ زیرا در این موارد میان عنوانها و خود شخص نسبی برقرار نیست. برای مثال، مادر و یا خواهر برادو ابوینی فرده از این نظر که مادر و یا خواهر برادر او هستند، رابطه نسبی با یکدیگر ندارند، بلکه رابطه نسی از حیث مادر بودن و خواهر بودن - مختص به خود اوست. آنچه این مدعا را کند، اوله محرمات است که از آنها علت تحریم استنباط می شود. برای نمونه، از حرمت عَلَیْکُم امهاتکُم چنین استنباط می شود که علت تحریم، مادر بودن مادر برای شخص است و مادر بودن او برای برادر شخص و یا فرزند بودنش برای اجد و جده شخص، دلیل تحریم محسوب نمی شود. بنابراین، فقط آن نسبی موجند تحریم است که مبدأ یکی از مفاتی قرار گیرد که در کتاب و سنت جزء عنوانهای موجب تحریم فرض شده اند. پس مادر برادر رضاعی و نیز خواهر برادر رضاعی شخص نیز بر او محرم نیستند؛ زیرا همانطور که گفتیم در نسب نیز مادر برادر و یا خواهر برادر از عناوین موجب تحریم محیوب نشده است. به عقیده شیخ انصاری مقصود از نسب در حدیث نبوی فقط آن نسبی که بین محرم و محرم علیه حاصل می شود نیست تا بتوان گفت که مفاد حدیث فقط در مورد تحریم نظایر عنوانهای هفت گانه نسبی در رضاع است، بلکه مراد از نسب اعم است و هم نسبی را که بین محرم و محرم علیه وجود دارد، شامل می شود زوجه محرم علیه هست در برمی گیرد. برای مثال همان طور که نکاح با مادر حرام است، نکاح با مادر زن نیز حرام است؛ زیرا ما در زن مادر زوجه محسوب می شود و داخل در نسب است. همچنین فردی که شخص با او زنا کرده است و یا آنکه مورد وطی به شبهه واقع شده است و نیز پسری که با او وطی شده است نیز ملحق به زوجه است. بنابراین مادر این افراد نیز داخل در نسب می شود و چنانچه نظیر یکی از این موارد به واسطه رضاع حاصل شده باشد، بنابر حدیث نبوی، حکم حرمت شامل آنها نیز می شود. برای مثال، همچنان که مادر زوجه بر شخص حرام است، مادر رضاعی او نیز بر او حرام خواهد بود. اطلاق حدیث بر این دلالت دارد که رضاع، همانطور که در ابتدای نکاح موجب حرمت است، در تداوم خود نیز باعث حرمت می شود و بر این پایه، رضاعی که در صورت وقوعش قبل از نکاح مانع از نکاح می شود چنانچه پس از نک واقع شود نیز موجب ابطال نکاح خواهد شد. شیخ انصاری معتقد است که در این مورد بین فقهای امامیه اختلافی وجود ندارد و علاوه بر آنکه اطلاق حدیث بر این مطلب دلالت دارد، برخی اخباری که در بعضی فروع مسئله آمده نیز دال بر آن است. از جمله این اخبار، حدیثی از امام صادق (ع) است که ایشان فرمودند: هلوان رَجُلًا تَزَوْجَ جَارِیَةً فَارْضَعَتُهَا إمرأته، فند نکاحه : یعنی اگر مردی با کنیزی ازدواج کرد و سپس زوجه او به کنیز شیر داد، نکاح آن مرد باطل می شود. همین روایت را شیخ صدوق با کمی تفاوت در کتاب من لا یحضرة الفقیه بیان کرده است.