واکاوی ماهیت و قالب حقوقی صندوق ثروت حاکمیتی خارجی در بازار سرمایه ایران با نگاهی بر اسناد بین المللی (مقاله علمی وزارت علوم)

واکاوی ماهیت و قالب حقوقی صندوق ثروت حاکمیتی خارجی در بازار سرمایه ایران با نگاهی بر اسناد بین المللی (مقاله علمی وزارت علوم) نویسندگان: جعفر نظام الملکی محمد نظام الملکی منبع: دانشنامه حقوق اقتصادی پاییز و زمستان 1404 شماره 28 چکیده اتکاء صندوق های ثروت حاکمیتی بر درآمدهای ملّی و نظارت دولت ها بر آنها از یک سو، و روش ها و مدل های غیرحاکمیتی سرمایه گذاری آنها، از سوی دیگر، موجب گردیده ماهیت و قالب حقوقی این صندوق ها دارای ابهام و پیچیدگی باشد. در این میان، ب. ت. ب. ماهیت غیرمستقیم سرمایه گذاری در بازار سرمایه، ابهامات مرتبط در اینجا، به ویژه در کشورهایی همچون ایران، که فاقد مقررات اختصاصی در این زمینه هستند، بیش از سایر حوزه های اقتصادی م. ب.. هدف پژوهش حاضر رفع این ابهامات، به مثابه یکی از مقدّمات ضروری سرمایه گذاری این نوع صندوق ها در بازار سرمایه ایران، است. بر مبنای نتایج پژوهش تأمین سرمایه توسط دولت، اداره در راستای منافع آن و نقش آفرینی در اهداف کلان اقتصادی، صندوق ثروت حاکمیتی را از زمره مؤسسات مالی انحصاری و ترتیبات اداره دارایی خصوصی قرار می دهد. بر مبنای آنکه صندوق های ثروت حاکمیتی خارجی سرمایه گذار حرفه ای می باشند، در عمل می بایست برای حضور آنها در بازار سرمایه و از منظر بهره مندی از مقرّرات حمایتی، در حدود متناسب با ترجیحات اقتصادی کشور، انعطاف صورت گیرد؛ به گونه ای که نه به مثابه نهاد مالی با مراحل پیچیده مواجه باشند و نه به مثابه سرمایه گذار خرد از امتیازات خاص بهره مند شوند. در ماده 4 قانون تشویق و حمایت سرمایه گذاری خارجی می بایست به موازات مفهوم «شرکت دولتی» اصطلاح عام «نهادهای سرمایه گذاری وابسته به دولت» نیز به کار رود و قید «مادامی که از زمره اعمال حاکمیتی نباشد»، به عنوان شرط خصوصی تلقّی گردیدن سرمایه گذاری این صندوق ها، افزوده شود. Analysis of the Nature and Legal Framework of Foreign Sovereign Wealth Funds in Iran's Capital Market with a Look at International Instruments The reliance of Sovereign Wealth Funds (SWFs) on national revenues and government oversight, on the one hand, and their non-sovereign (commercial) investment methods and models, on the other hand, have led to ambiguity and complexity regarding their legal nature and framework. Amidst this, given the indirect nature of investment in the capital market, the related ambiguities in this domain are greater than in other economic sectors, especially in countries like Iran, which lack specific regulations in this regard. The aim of the present research is to resolve these ambiguities, which is considered a necessary prerequisite for the investment of these funds in the Iranian capital market. Based on the research findings, the provision of capital by the government, management in line with its interests, and playing a role in macro-economic goals place SWFs among Captive Financial Institutions and Private Asset Management Arrangements. Since foreign SWFs are considered professional investors, flexibility should be applied in practice regarding their presence in the capital market and their eligibility for protective regulations, within limits appropriate to the country's economic preferences. This means they should neither face complex procedures like a financial institution nor benefit from special privileges like a retail investor. Furthermore, in Article 4 of the Foreign Investment Promotion and Protection Act (FIPPA), the general term "government-affiliated investment entities" should be used alongside the concept of "state-owned company", and the stipulation "provided that they are not considered sovereign acts" should be added as a condition for the investment of these funds to be deemed private.