وحی: ویژگی‌های وحی نبوت

وحی نبوت دو ویژگی عمده دارد: ۸. ۱ - آموزش از خداوند ۱. آموزش از خداوند است، خواه بی واسطه، و یا به واسطه فرشته. «نزل به الروح الامین علی قلبک لتکون من المنذرین». «و ما ینطق عن الهوی ان هو الا وحی یوحی علمه شدید القوی». این ویژگی، وحی را از نبوغ متمایز می‌سازد، زیرا نبوغ، جوشش و درخششی است که از درون سرچشمه می‌گیرد، و مقتضای ساختمان وجودی نابغه است؛ در حالی که وحی، از بیرون وجود پیامبر سرچشمه می‌گیرد، و پیامبر متعلم است و وحی را از خدا می‌آموزد. ۸. ۲ - استشعار و خودآگاهی گیرنده وحی، کاملا متوجه و آگاه است که آن چه دریافت می‌کند، از بیرون وجود او به وی می‌رسد، در قرآن کریم آمده است که پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) به هنگام دریافت وحی از ترس این که مبادا آن چه را تلقی می‌کند فراموش کند، هنوز جمله‌هایی را که تمام نشده بود، تکرار می‌کرد، چنان که می‌فرماید: «و لا تعجل بالقرآن من قبل ان یقضی الیک وحیه». با این ویژگی، «وحی» از آن چه «الهام» نامیده می‌شود، بازشناخته می‌شود، زیرا در الهام چیزی از عالم غیب بر قلب و دل وارد می‌شود، ولی دریافت کننده الهام به منشا آن توجه ندارد. گاهی انسان نمی‌داند که چگونه و از کجا حاصل می‌شود. ۲. گاهی نحوه حصول آن را می‌داند، و سبب و واسطه‌ای را که این معرفت از وی به او می‌رسد ـ یعنی فرشته وحی ـ می‌شناسد. قسم اول، «الهام» و قسم دوم «وحی» نامیده می‌شود، قسم اول مخصوص اولیاء و قسم دوم مخصوص انبیاء الهی (علیهم‌السّلام) است. ۸. ۳ - محتوای وحی نبوت ویژگی سوم وحی مخصوص پیامبران، این است که دربردارنده شریعت است. بنابراین، اگر فرشته وحی با فردی ارتباط داشته باشد، و حقایقی را به او تعلیم نماید و آن فرد توجه کامل به فرشته وحی داشته باشد، ولی محتوای وحی مربوط به احکام شرعی نباشد، وحی نبوت نخواهد بود. مانند آن چه توسط جبرئیل به حضرت فاطمه زهرا (سلام‌الله‌علیها) تعلیم داده شد، و به عنوان «مصحف» فاطمه زهرا (سلام‌الله‌علیها) معروف است، چنان که در روایت آمده است که امام صادق (علیه‌السّلام) درباره مضامین آن فرمود: «در مصحف فاطمه (سلام‌الله‌علیها) مطلبی درباره حلال و حرام نیست، بلکه حوادث آینده در آن ثبت است». نیز در روایت دیگر امام صادق (علیه‌السّلام) با مطالعه مصحف مذکور، از ظهور زنادقه در سال ۱۲۸ هـ. ق خبر داد. منبع: شوری/سوره۴۲، آیه۵۱ · شعراء/سوره۲۶، آیه۱۹۴۱۹۳ · نجم/سوره۵۳، آیه۵۳ · طه/سوره۲۰، آیه۱۱۴ · مبدا و معاد، ص۳۵۷ـ۳۵۶ · اصول کافی، ج۱، ص۲۴۰، کتاب الحجه، باب ذکر الصحیفه · مصحف فاطمه (سلام‌الله‌علیها)، حدیث ۲، ص۱۸۷