وَزْن (مفردات‌قرآن): تحابط اعمال‌

«تحابط اعمال» آن است که حسنات و سیّئات انسان در آخرت با هم سنجیده شوند و یکدیگر را حبط و تباه کنند و اگر اعمال نیک زیاد شود اعمال بد از بین رفته و شخص اهل بهشت گردد و در صورت عکس، اعمال نیک از بین رفته و شخص اهل جهنم گردد و اگر اعمال نیک و بد مساوی بودند نه اهل رحمت باشد و نه اهل عذاب . مقابل این مطلب آن است که بگوییم شخص در مقابل حسناتش متنعّم و در مقابل سیئاتش عذاب خواهد دید. مگر آن‌که سیّئاتش در اثر شفاعت یا رحمت خدا بخشوده شود. ولی سیّئات با حسنات سنجیده نخواهند شد. معنی احباط و تکفیر آن است که ثواب متقدّم انسان با گناهی که بعدا کرده از بین می‌رود و یا گناهان قبلی‌اش با ثواب بعدی ساقط می‌گردد. ولی ارباب تحقیق این قول را ردّ کرده‌اند. دلیل بطلان این سخن آن است، کسی که گناهش بیش از ثواب است اگر ثوابش از بین برود مانند کسی خواهد بود که عمل خوبی نکرده است و اگر حسناتش بیشتر باشد مانند کسی خواهد بود که گناهی از او سر نزده است و نیز خداوند فرموده: «فَمَنْ یَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَیْراً یَرَهُ وَ مَنْ یَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا یَرَهُ‌» این کلام دلیل آن است که هیچ یک از خیر و شرّ حبط و باطل نخواهد شد. این عقیده جماعتی از امامیه و مرجئه است. ولی بنو نوبخت قائل به تحابط‌اند و در این عقیده موافق معتزله‌اند. در خاتمه باید دانست در صورت قول به احباط و تکفیر انسان پیوسته یکی از حسنات یا سیّئات را خواهد داشت؛ زیرا هر یک از آن‌ها دیگری را حبط کرده و در جای آن نشسته است و این با آیه‌ ( خَلَطُوا عَمَلًا صالِحاً وَ آخَرَ سَیِّئاً ) (و کار خوب و بد را به هم آمیختند.) جمع نمی‌شود؛ زیرا در آن صورت خلطی نیست. بلکه یکی آن دیگری را پوچ و باطل کرده است. ایضا با آیه‌ «فَمَنْ یَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَیْراً یَرَهُ» سازگار نیست. منبع: ترجمه قرآن، ص۵۹۹ · تجرید الاعتقاد، ص۳۰۳ · کشف المراد، ص۴۱۳ · اوائل المقالات، ج۱، ص۸۲ · بحار الانوار، ج۵، ص۳۳۲ · ترجمه قرآن، ص۲۰۳