وسیلهای موثر کارآمد و در اختیار دادگاه است تا در مواقع لزوم

وسیلهای موثر کارآمد و در اختیار دادگاه است تا در مواقع لزوم هر یک از آن دو را به منظور کشف حقیقت قضیه و روشن شدن ماهیت و موضوع اختلاف طرفین دعوا به کار گیرد ماده ۱۹۹ ق.آ.د.م. از مجموع مواد ۲۴۸، ۲۴۹ و ۲۵۶ ق.آ.د.م بر می آید که دادگاه می تواند و البته باید در مواقعی که تشخیص میدهد برای کشف حقیقت استفاده از دو وسیله احرازی مزبور ضروری و موثر در تمیز حق است به تناسب موضوع قرار معاینه محل یا تحقیقات محلی را صادر کند. ضابطه احراز ضرورت انجام معاینه محل یا تحقیق از اهل محل عبارتی است که در ماده ۲۵۶ ق.آ.د.م با این مضمون و معنی آمده که دادگاه بدون اجرای معاینه یا تحقیق محلی، نمی تواند انشای رأی کند. پس هرگاه دادگاهی در این موقعیت قرار بگیرد می بایست انجام معاینه محل یا تحقیقات محلی را موضوع قرار خود قرار دهد تا با اجرای آن امکان تمیز حق و انشای رأی فراهم شود. روشن است اصولاً دادگاه برای صدور قرار نهایی مانند رد دعوا یا عدم استماع دعوا از وسایل اثباتی و احرازی یاد شده استفاده نمی کند بلکه همواره توسل به این وسایل و ادله برای صدور رأی قاطع در ماهیت دعوا یعنی حکم است ماده ۲۹۹ ق.آ.د. م).