وضعیت اشخاص دشمن (فقه سیاسی)

وضعیت اشخاص دشمن ، از مباحث مطرح در اندیشه سیاسی اسلام است که در فقه سیاسی نیز کاربرد دارد. وضعیت حقوقی اتباع دشمن در قلمرو دولت اسلامی در زمان مخاصمه مسلحانه، تابع ملاحظات امنیتی و در عین حال مقید به اصل وفای به عهد است. هرچند احتمال تهدیدهای امنیتی می‌تواند توجیه‌گر اعمال محدودیت‌هایی مانند توقیف، اقامت اجباری یا منع خروج باشد. این اقدامات جنبه استثنایی و موقتی دارند و با رفع وضعیت اضطراری، حقوق مدنی ناشی از قراردادهایی چون استیمان و ذمه اعاده می‌شود. این رویکرد در مقایسه با اسناد معاصر بین‌المللی، از جمله کنوانسیون چهارم ژنو ، قابل تحلیل است که محدودیت‌های مشابهی را در شرایط جنگی پیش‌بینی کرده است. در فقه اسلامی ، اصل بر احترام به تعهدات قراردادی، استمرار مشروعیت معاملات پیشین و صلاحیت قضایی دولت اسلامی در رسیدگی به اختلافات اتباع دشمن است.