ولایت فقها در عصر غیبت: دلیل ولایت فقها در عصر غیبت

۴. ۱ - اجماع و اتفاق امت به اجماع و اتفاق امت، این سرپرستی که نیابت عامه نام دارد، تنها از آن فقهای عادل است. لذا احیای سنت، دفع بدعت ، حفظ شریعت و سرپرستی امت به عهده آنان است. اگر چنین نبود، دین مندرس و آثار شریعت مبین تباه می‌شد. هر کس نیک تامل کند، در می‌یابد که اشراف فقها بر امور، به اضافه جایگاه معنوی و موقعیت روحانی آنان در دل‌ها، قویترین سبب بقای تشیع و حفظ آثار معصومان (علیه‌السّلام) تا روزگار ما بوده است. این ولایت که برخی شئون آن چنین است، همان حکومت مشروع حقی است که از روزگار خاتم انبیا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) هرگز منقطع نشده و تا زمانی که تکلیف باقی است، هم چنان استمرار خواهد داشت و در تحقق این حکومت، میان آن که ولی امر در هر آن چه خداوند در حوزه حکومتش، یعنی دنیا و مافیها قرار داده کاملا مبسوط الید باشد و یا تنها در بخشی از آن اختیار داشته باشد و یا هیچ اختیاری نداشته باشد و یا آن که در برابر دیدگان حاضر و یا از چشم‌ها غایب باشد، تفاوتی وجود ندارد. این، همان حکومت مشروعی است که بر مکلفان واجب است که از آن اطاعت کنند و زیر بیرق آن گردآیند، گرچه در سرزمین دیگری جز دارالاسلام به سر می‌برند. پس با استناد به این احکام نمی‌توان از احکام شرعی مطلقا دست کشید، بلکه با آن می‌توان از حکم مهم برای دست یافتن به حکم مهم تر طبق تشخیص حاکم به لزوم ترک حق یا جهتی برای حفظ حق یا جهتی مهم‌تر، دست کشید. ۴. ۲ - توقیع صاحب‌الزمان در هر حال، سخن درباره احکام سلطانی نیست، بلکه بحث در مناصب ولایی است که فقیه از آن برای صدور احکام سلطانی، کسب صلاحیت می‌کند. نحوه دلالت این توقیع نیز بحث انگیز است و به اشکال گوناگون می‌تواند مقصود را برساند. خداوند متعال این نکته را در نقل داستان حضرت موسی (علی نبینا و علیه‌السّلام) این‌گونه تایید می‌فرماید: «و واعدنا موسی ثلاثین لیله واتممناها بعشر فتم میقات ربه اربعین لیله و قال موسی لاخیه‌هارون اخلفنی فی قومی‌واصلح ولا تتبع سبیل المفسدین؛ سی شب با موسی وعده نهادیم و ده شب دیگر بر آن افزودیم تا وعده پروردگارش چهل شب کامل شد. و موسی به برادرش‌ هارون گفت: در میان قوم من جانشین من باش و اصلاح کن و از راه مفسدان پیروی مکن.» این نکته موید آن است که بر خداوند روا نیست که مردم را بی حاکم و والی رها کند. منبع: کمال‌الدین، ج۱، ص۴۸۳-۴۸۵، باب ۴۵، حدیث۴ · الغیبه، ص۲۹۰-۲۹۳، حدیث۲۴۷ · اعراف/سوره۷، آیه۱۴۲