ولایت فقیه (مقاله‌دوم): مناصب فقیه

مناصب فقیه عبارت‌اند از: ۳. ۱ - منصب افتا در ثبوت منصب افتا برای فقیه جامع شرایط بحث و اختلافی نیست. مقصود از آن، حجیت فتوای فقیه واجد شرایط افتا است؛ لیکن ثبوت این منصب برای فقیه ملازم با ثبوت ولایت برای وی نیست و در فرض عدم ثبوت ولایت برای فقیه، منصب افتا برای او ثابت است. ۳. ۳ - امور حسبی مقصود، اموری است که تحقق آنها در خارج به طور یقین مطلوب شارع مقدس است و اهمال و تعطیلی آنها قطعا مرضی او نیست. در شرع نیز متصدی خاصی برای آنها تعیین نشده است، مانند نصب قیم (ببینید: قیمومت ) بر کودکان بی‌سرپرست و حفظ اموال یتیم ، دیوانه و مفقود. ولایت بر این‌گونه امور برای فقیه جامع شرایط ثابت و تصرفات وی در آنها نافذ است. (ببینید: امور حسبی ) ۳. ۴ - زعامت و رهبری سیاسی جامعه آنچه در بحث ولایت فقیه مورد بحث و اختلاف واقع شده، این قسم از ولایت؛ یعنی ثبوت یا عدم ثبوت زعامت و رهبری سیاسی جامعه و تشکیل حکومت برای فقیه است. این قول به مشهور نسبت داده شده است. در مقابل، برخی قائل به ثبوت عموم ولایت برای فقیه جامع شرایط شده‌اند. مقصود از عمومیت ولایت؛ بدون شک برای پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) و امامان (علیهم‌السّلام) ولایت تکوینی بر همه موجودات؛ اعم از انسان و غیر انسان و نیز ولایت تشریعی ثابت است. علاوه بر آن، آن بزرگواران بر اداره جامعه و حکومت بر مردم و شئون مربوط به آن، ولایت عام و ریاست مطلق دارند. مقصود از ثبوت ولایت عام و مطلق برای فقیه، نیابت فقیه از معصوم (علیه‌السّلام) در زمان غیبت از جهت ریاست و حکومت و شئون مرتبط با آن است؛ از اخذ مالیات ، پاسداری از مرزها، تجهیز نیرو، اقامه حدود و غیر آن از اموری که در حیطه اختیارات و وظایف حاکم و رهبر جامعه است. (ببینید: جهاد ) منبع: عوائد الایام، ص۵۳۹ · ماوراء الفقه، ج۹، ص۴۱ · عوائد الایام، ص۵۵۲ · عوائد الایام، ص۵۸۱ · عوائد الایام، ص۵۳۶ · کتاب المکاسب، ج۳، ص۵۵۷ - ۵۵۸ · صراط النجاة، ج١، ص١٠ · ج۱، ص۱۴۲