دکترین
پیامبر در فقه: احکام مرتبط با پیامبر اسلام
حضرت محمد بن عبد اللّه (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) ، به عنوان آخرین پیامبر الهی و مبلغ آخرین شریعت آسمانی در بین تمام انبیا و بلکه تمام مخلوقات عالم از فضائل خاصی برخوردار است؛ لذا شارع مقدس در مواردی احکامی مختص به ایشان تشریع کرده که حاکی از شخصیت عظیم و جایگاه وی، در نزد پروردگار عالم است. گواهی دادن به یگانگی خداوند متعال و بندگی و رسالت محمد (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) دو گواهی دادنی است که سخن را بالا و عمل را دو چندان میسازند.ترازویی که این دو از آن برداشته شوند سبک و ترازویی که این دو در آن نهاده شوند سنگین خواهد بود.» بعلاوه گواهی بر عبودیت و رسالت پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) و نیز فرستادن صلوات بر آن گرامی در تشهّد نماز ، واجب است؛ چنان که دعا و صلوات بر آن حضرت پس از تکبیر دوم نماز میت بنابر قول مشهور، واجب است. ۱.
۲ - صلوات فرستادن بر پیامبر خدای متعال در قرآن کریم میفرماید: «اِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَی النَّبِیِّ یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَیْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلیما؛ خدا و فرشتگان بر پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) درود میفرستند.ای کسانی که ایمان آوردهاید، شما نیز بر او درود فرستید و او را کاملا فرمان برید.» در بیان فضیلت صلوات بر پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) و آل وی روایات فراوانی وارد شده است که به دو روایت اشاره میکنیم:
۱. کسی که نمیتواند گناهان خویش را با توبه و انابه و تحمل رنج عبادت محو کند باید بسیار بر محمد و آل او صلوات بفرستد.»
۲. در روایت دیگری چنین آمده است: «ما فی المیزان شئ اثقل من الصلاة علی محمد و آل محمد؛ چیزی بهاندازه صلوات بر محمد و آل او در ترازوی اعمال سنگینی نمیکند.» صلوات در چند مورد حکم ویژهای پیدا میکند: ۱.۲.
۱ - وجوب
۱. در تشهد نماز واجب است.
۲. در دو خطبه نماز جمعه ؛
۳. در سجده سهو ؛ برخی آن را واجب دانستهاند. در روز مبعث یکی از آداب ویژه، بسیار صلوات فرستادن است. در مورد ادای صلوات موقع شنیدن نام پیامبر روایات فراوانی وجود دارد که در اینجا به سه حدیث نبوی اشاره میگردد: ۱. «البخیل حقا من ذکرت عنده فلم یصل علی حقیقتا؛ بخیل کسی است که مرا پیش او یاد کنند و بر من صلوات نفرستد.»
۲. بر من بسیار صلوات بفرستید که صلوات بر من نوری در قبر، نوری در پل صراط و نوری در بهشت خواهد بود.
۳. کسی که به هنگام یاد شدن از من صلوات را فراموش کند خداوند او را در پیدا کردن راه بهشت دچار اشتباه میکند. ۱.
۳ - نامگذاری به اسم پیامبر نبی مکرم اسلام (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) فرموده است: «بورک لبیت فیه محمد و مجلس فیه محمد و رفقة فیه محمد؛ نامگذاری فرزند به نام مبارک آن حضرت، مستحب است؛ ۱.
۴ - زیارت قبر شریف پیامبر زیارت قبر شریف پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) از پرفضیلتترین زیارتهاست. آن حضرت خود فرموده است: کسی که بعد از رحلتم قبرم را زیارت کند مانند کسی است که به دیدار من در زمان حیاتم آمده است. و در ادامه میفرماید: من شفیع او در قیامت خواهم شد. زیارت قبر پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) تا آنجا اهمیت دارد که مستحب است آن را بر حج استحبابی ترجیح دهیم. این زیارت در مواردی استحباب بیشتری دارد. از جمله:
۱. به هنگام حج زیارت قبر شریف پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) برای کسانی که به حج رفتهاند استحباب بسیار دارد به گونهای که اگر حجاج از انجام آن سرباز زنند بر حاکم اسلامی است آنان را به انجامش موظف دارد.
۲. در روز ولادت رسول اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) (۱۷ ربیع الاول ) در این روز چنانچه نتوان بر سر قبر آن حضرت حاضر شد میتوان از دور حضرت را زیارت کرد.
۳. در مبعث نبوی (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) (۲۷ رجب ) زیارت پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) در این روز مستحب است. روزه گرفتن در روز ولادت (۱۷ ربیع الاول ) و بعثت (۲۷ رجب ) و نیز زیارت آن حضرت از دور و نزدیک، بویژه پس از فراغت از اعمال حج، مستحب مؤکّد و نشانه تمامیت حج، دانسته شده است. ۱.
۵ - سلام کردن به پیامبر پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) میفرمایند: هر که در هر نقطهاى از روى زمین به من سلام کند ، سلامش به من مىرسد و هر که بر سر قبرم به من سلام کند، آن را مىشنوم. در روایت دیگری میفرمایند: اگر نمیتوانید به زیارت قبر من بیایید به سویم سلام بفرستید که آن نیز به من می رسد. روایت فراوانی از اهل بیت، درباره سلام و صلوات فرستادن بر پیامبر هنگام ورود و خروج مسجد النبی وارد شده است. در دو مورد سلام کردن به پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) جایگاه ویژهای پیدا میکند: ۱. ۲. ۱.
۶ - اسوهپذیری و پیروی از پیامبر قرآن، پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) را اسوه نیکو میخواند: «لَقَدْ کانَ لَکُمْ فی رَسُولِ اللَّهِ اُسْوَةٌ حَسَنَة...؛ ۱.
۷ - دوستی با پیامبر و عترتش پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) در روایتی فرمودهاند: «حبی خالط دماء امتی فهم یؤثرونی علی الآباء و علی الامهات و علی انفسهم؛ دوستی من با خونهای امت من آمیخته شده است.آنها مرا بر پدران و مادران و خودشان ترجیح میدهند.» در آیاتی از قرآن کریم خداوند متعال بر موضوع دوستی با پیامبر تاکید میکند: «قُلْ اِنْ کانَ آباؤُکُمْ وَ اَبْناؤُکُمْ وَ اِخْوانُکُمْ وَ اَزْواجُکُمْ وَ عَشیرَتُکُمْ وَ اَمْوالٌ اقْتَرَفْتُمُوها وَ تِجارَةٌ تَخْشَوْنَ کَسادَها وَ مَساکِنُ تَرْضَوْنَها اَحَبَّ اِلَیْکُمْ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ جِهادٍ فی سَبیلِهِ فَتَرَبَّصُوا حَتَّی یَاْتِیَ اللَّهُ بِاَمْرِهِ وَ اللَّهُ لا یَهْدِی الْقَوْمَ الْفاسِقین؛ ای پیامبر!
قُلْ لا اَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ اَجْراً اِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبی...؛ ..ای پیامبر، بگو از شما پاداشی جز دوستی خویشاوندانم (اهل بیت) نمیخواهم...» مسئله دوستی با خاندان نبی مکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) چنان در متون روایی مورد تاکید قرار گرفته است که حتی نگاه کردن به ذریه پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) عبادت دانسته شده است. در روایتی دیگر میخوانیم: «النظر الی جمیع ذریة النبی عبادة ما لم یفارقوا منهاجه و لم یتلوثوا بالمعاصی نظر افکندن به تمام ذریه پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) عبادت است تا آن زمان که از راه آن حضرت (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) جدا نشده و به معاصی آلوده نشوند.» ۱.
۸ - دروغ بستن بر پیامبر پیامبر اعظم (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) در حدیثی میفرمایند: «من کذب علی متعمدا فلیتبوء مقعده من النار؛ هر کسی به عمد بر من دروغ بندد در آتش جای گیرد.» دروغ بستن بر رسول اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) درحال روزه بنابر قول منسوب به مشهور، موجب بطلان روزه میگردد. ۱.
۹ - کشتن دشنام دهنده پیامبر همه فقیهان اسلام بر این عقیدهاند که باید دشنامدهنده پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) را کشت. کشتن دشنامدهنده رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) در صورت توانایی و عدم خوف ، واجب است.
منبع: بحار الانوار، ج۷۷، ص۳۸۳ · جواهر الکلام، ج۱۰، ص۲۵۰ · الحدائق الناضرة، ج۱۰، ص۴۰۳ · احزاب/سوره۳۳، آیه۵۶ · بحار الانوار، ج۹۴، ص۶۳ · الکافی، ج۴، ص۳۵۴ · تحریر الوسیله، ج۱، ص۱۸۰ · تحریر الوسیله، ج۱، ص۲۳۳ · تحریر الوسیله، ج۱، ص۲۱۵ · الحدائق الناضرة، ج۸، ص۲۶۹ · بحار الانوار، ج۷۳، ص۳۰۶ · بحار الانوار، ج۹۴، ص۷۰ · وسائل الشیعه، ج۴، ص۱۲۱۸ · بحار الانوار، ج۱۶، ص۲۴۰ · بحار الانوار، ج۱۰۴، ص۱۲۸ · جواهر الکلام، ج۳۱، ص۲۵۴ · بحار الانوار، ج۱۰۰، ص۱۴۳ · وسائل الشیعه، ج۱۰، ص۲۷۳ · الرد علی الفتاوی المتطرفة، ج۱، ص۲۸ · جواهر الکلام، ج۱۷، ص۹۸-۹۹ · جواهر الکلام، ج۲۰، ص۷۹-۸۲ · بحار الانوار، ج۱۰۰، ص۱۱۶ · بحار الانوار، ج۱۰۰، ص۱۸۲ · کامل الزیارات، ج۱، ص۱۰ · ج۵۶، ص۸۰ · تحریر الوسیله، ج۱، ص۱۸۱ · احزاب/سوره۳۳، آیه۲۱ · ترجمه مکارم شیرازی، ج۱، ص۳۴۸ · آل عمران/سوره۳، آیه۳۲ · بحار الانوار، ج۱۶، ص۳۴۲ · توبه/سوره۹، آیه۲۴ · شوری/سوره۴۲، آیه۲۳ · بحار الانوار، ج۹۶، ص۲۱۸ · بحار الانوار، ج۲، ص۱۶۱ · جواهر الکلام، ج۱۶، ص۲۲۳-۲۲۵ · جواهر الکلام، ج۴۱، ص۴۳۲-۴۳۴
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
