دکترین
چراغ: نکته
چرخی زد و نشست و گفت...». ۳.
۱ - چراغ در اشعار مراسم درویشان چراغ در اشعارِ مراسم «سخنوری» درویشان عجم مانند انسانی والا ستوده شده است. درویشان خاکسار و فرقه عجم ، برخی از پیران و مقتدایان خود را «شاه‌چراغ» می‌نامند. ۳.
۶ - چراغ در زیارتگاهها و آیینهای نذر و دعا چراغ همواره در زیارتگاهها و آیینهای نذر و دعا وجود دارد. برای امامزاده‌ها شمعدان و چراغ نذر می‌کنند، حتی در پای درختان مقدّس، که برای آنها نذر و نیاز می‌کنند، چراغ می‌افروزند. در این رسائل «چراغچی‌گری» جزو وظایف قلندران محسوب شده و با تعبیری کنایی آمده است که چراغ چهار لوله دارد: اول شریعت ، دوم طریقت ، سوم حقیقت و چهارم معرفت . یکی از مراحل سلوک درویشان خاکسار ، «چراغی گرفتن» نام دارد که گویا در این مرحله از پیر خود چراغی دریافت می‌کرده‌اند. ۳.
۱۰ - چراغ در سفره معرکه گیران معرکه‌گیران در سفره معرکه خود چراغی می‌گذاشتند و پس از پایان معرکه از ناظران پول طلب می‌کردند که آن را اصطلاحاً «چراغ» یا «چراغ‌الله» می‌گفتند. ۳.
۱۱ - روشن کردن چراغ سنتی قدیمی وجود روشنایی و چراغ در همه مراحل زندگی، از تولد تا مرگ ، سنّتی قدیمی است که تا امروز نیز بیش‌وکم ادامه یافته است. چون هنگام زایمان زنی فرا می‌رسید، تا چهل روز در اتاق او چراغ می‌افروختند. ۳.
۱۲ - چراغ در کنار سفره زرتشتیان زردشتیان یزد و کرمان در طول سال کنار سفره غذای خود چراغ می‌گذاشته‌اند. ۳.
۱۳ - چراغ در مراسم عقد نکاح از گذشته، چراغ در مراسم عقد نکاح و جشن عروسی کاربرد بسیار داشته است. چراغ، خاصه چراغ زنبوری ، یکی از وسایل حتمی جهیزیه عروس بود. نیز سرچراغ ، دکاندار نباید نسیه بدهد. ۳.
۱۵ - چراغ در هواشناسی عامیانه چراغ در هواشناسی عامیانه نیز به‌کار می‌آمده است: شب با دهان در نزدیک چراغ «ها» می‌کردند، اگر رنگ سرخ پدید می‌آمد، روز بعد هوا آفتابی بود و اگر رنگ سفید ظاهر می‌شد، معتقد بودند که روز بعد هوا بارانی است. همچنین اگر در شب مورچه پردار یا مگس مرتباً دور چراغ می‌گشت، می‌گفتند فردا باد و بارندگی خواهد بود. ۳.
۱۶ - شمع یا چراغ برای مرده تا چندی پیش اگر کسی در شب درمی‌گذشت، خشتی بالای سر او می‌گذاشتند و روی آن شمع یا چراغی روشن می‌کردند تا اتاق میت روشن بماند که این کار ظاهراً دنباله رسمی زردشتی بوده است. هنگامی هم که مرده را از اتاق بیرون می‌بردند، چراغ را روشن نگه می‌داشتند. ۳.
۱۷ - حجله برای مرد جوان مرده در برخی مناطق، از جمله در خراسان ، برآن‌اند که اگر در شب پروانه‌ای دور چراغ بگردد، روح مرده‌ای است که برای دیدن اقوام خود آمده است. در آیین سفره سبزی کردن، چراغ روغن‌سوز یا شمع از لوازم درمان پری‌زدگان بود. برخی هم برای تسکین درد دندان ، تور سوخته چراغ زنبوری را روی دندان می‌گذاشتند.
منبع: ج۱، ص ۱۲۲ـ۱۲۷، یسنا، گزارش پورداود، بخش ۲، چاپ بهرام فره‌وشی، تهران ۱۳۵۶ ش · بند ۱۵، ص ۲۴۷، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، ۱۳۶۹ ش · دهخدا، ذیل «کشتن» · ج۱، ص ۴۰۴، تهران ۱۳۶۳ ش · ج۱، ص ۳۵، مرند ۱۳۷۴ ش · ج۱، ص ۴۴۱ـ۴۴۷، فرقه عجم و سخنوری، چاپ ابوطالب میرعابدینی و مهران افشاری، تهران: فراروان، ۱۳۷۴ ش · ج۱، ص ۶۳۱، تهران ۱۳۶۳ ش · ج۱، ص ۳۱۵، تهران ۱۳۶۳ ش · ج۱، ص ۲۲۵، فرقه عجم و سخنوری، چاپ ابوطالب میرعابدینی و مهران افشاری، تهران: فراروان، ۱۳۷۴ ش · ج۱، ص ۸۷، تهران ۱۳۷۸ ش · ابراهیم شکورزاده، ج۱، ص ۱۷۹، پانویس ۶، عقاید و رسوم مردم خراسان، تهران ۱۳۶۳ ش · ج۱، ص ۱۸۵، و منصور کیائی، باورها و دانسته‌ها در لرستان و ایلام، تهران ۱۳۵۸ ش · ج۱، ص ۳۴، مرند ۱۳۷۴ ش · ج۱، ص ۳۶۴، مشهد ۱۳۷۱ ش · ج ۷۳، ص ۱۶۵ · ج۱، ص ۸۹ ـ۹۰، تهران ۱۳۷۸ ش · ج۱، ص ۳۱۲، فرقه عجم و سخنوری، چاپ ابوطالب میرعابدینی و مهران افشاری، تهران: فراروان، ۱۳۷۴ ش · ج۱، ص ۹۲، تهران ۱۳۷۸ ش · ج۱، ص ۷۸، تهران ۱۳۷۸ ش · ج۱، ص ۲۸ـ۲۹، تهران ۱۳۶۳ ش · ج۱، ص ۴۴، تهران ۱۳۶۳ ش · ج۱، ص ۱۳۱، تهران ۱۳۷۸ ش · ج۱، ص ۳۹۴، کلده و شوش، ترجمه علی محمد فره‌وشی، چاپ بهرام فره‌وشی، تهران ۱۳۶۴ ش · جمشید صداقت‌کیش، ج۱، ص ۱۰۶، پانویس ۱، آرامگاه کوروش و باورهای مردم فارسی، تهران ۱۳۸۰ ش · ج ۲، ص ۴۰۹ـ۴۱۳، تهران ۱۳۷۱ ش · ج۱، ص ۱۹۲، به انضمام روایت ملخص آن موسوم به انوار المرشدیه فی اسرار الصمدیه، چاپ ایرج افشار، تهران ۱۳۵۸ ش · ج ۱، ص ۲۹۳، چاپ محمد عبدالمنعم عریان، بیروت ۱۴۰۷/۱۹۸۷ · نور/سوره۲۴، آیه۳۵ · ج۱، ص ۱۳۲، چاپ محمدجعفر محجوب، تهران ۱۳۵۰ ش · ج۱، ص ۱۶۴، فرقه عجم و سخنوری، چاپ ابوطالب میرعابدینی و مهران افشاری، تهران: فراروان، ۱۳۷۴ ش · ج۱، ص ۱۷۵، فرقه عجم و سخنوری، چاپ ابوطالب میرعابدینی و مهران افشاری، تهران: فراروان، ۱۳۷۴ ش · ج۱، ص ۲۵۷، فرقه عجم و سخنوری، چاپ ابوطالب میرعابدینی و مهران افشاری، تهران: فراروان، ۱۳۷۴ ش · ج۱، ص ۲۸۹ـ ۲۹۰، چاپ محمدجعفر محجوب، تهران ۱۳۵۰ ش · ج۱، ص ۸۲، چاپ محمدجعفر محجوب، تهران ۱۳۴۲ ش · ج۱، ص ۶۲ـ۶۳، تهران ۱۳۴۷ ش · ج۱، ص ۶۰۹، تهران ۱۳۶۳ ش · ج۱، ص ۱۶، در عقاید النساء و مرآت البلهاء: دو رساله انتقادی در فرهنگ توده، چاپ محمود کتیرائی، تهران: طهوری، ۱۳۴۹ ش · ج۱، ص ۳۵۷، از اسطوره تا تاریخ، گردآورنده و ویراستار: ابوالقاسم اسماعیل‌پور، تهران ۱۳۷۶ ش · ج۱، ص ۸، در عقاید النساء و مرآت البلهاء: دو رساله انتقادی در فرهنگ توده، چاپ محمود کتیرائی، تهران: طهوری، ۱۳۴۹ ش · ج۱، ص ۱۸۱، تهران ۱۳۶۳ ش · ج۱، ص ۲۱۶، تهران ۱۳۷۸ ش · ج ۱، ص ۶۷، ترجمه مهدی روشن ضمیر، تبریز ۱۳۵۵ـ۱۳۵۷ ش · ج۱، ص ۱۷۶، تهران ۱۳۶۳ ش · ج ۴، ص ۴۷۴، تهران ۱۳۸۱ ش · ذیل «سرچراغ»، تهران ۱۳۷۸ ش · ج۱، ص ۳۰۵، و منصور کیائی، باورها و دانسته‌ها در لرستان و ایلام، تهران ۱۳۵۸ ش · ج۱، ص ۷۹، تهران ۱۳۷۸ ش · ج۱، ص ۳۳۶ـ۳۳۷، تهران ۱۳۶۳ ش · ج۱، ص ۲۰۸، تهران ۱۳۶۳ ش · ج۱، ص ۱۲۹، ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس، ۱۳۶۹ ش · ج۱، ص ۶۵، تهران ۱۳۷۸ ش · ج۱، ص ۴۳۳، تهران ۱۳۷۸ ش · ج۱، ص ۳۱۴، تهران ۱۳۶۳ ش · محمود کتیرائی، ج۱، ص ۲۸۹، از خشت تا خشت، پانویس ۱، تهران ۱۳۷۸ ش · ج۱، ص ۵۶، تهران ۱۳۷۸ ش · محمود کتیرائی، ج۱، ص ۳۳۳، پانویس ۹، از خشت تا خشت، تهران ۱۳۷۸ ش · ج۱، ص ۲۶۲، و منصور کیائی، باورها و دانسته‌ها در لرستان و ایلام، تهران ۱۳۵۸ ش · صف/سوره۶۱، آیه۸
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.