چشایی: نکته

۳. ۱ - جنایت بر حس چشایی بعضی گفته‌اند که: در آن دیه کامل است، ولی این قول اگرچه بعید نیست لیکن اقرب در آن حکومت م. ب.. لیکن دلیل ایشان مورد مناقشه است زیرا متبادر از ضابطه مطرح در روایت، عضو است نه منافع . ۳. ۲ - راه اثبات اگر تشخیص با وسایل جدید، ممکن باشد به دو شاهد عادل از اهل خبره رجوع می‌شود. در غیر این صورت اگر اختلاف نمایند و اماره‌ای نباشد که موجب لوث شود پس قول، قول جانی م. ب.. و با حصول لوث به قسم‌ها استظهار می‌شود. ۳. ۳ - تحقق نقصان چشایی اگر نقصان تحقق پیدا کند به حاکم مراجعه می‌شود تا با مصالحه یا با حکومت ، ماده نزاع را بکند. و احوط برای آن‌ها مصالحه است. مراد این است که اگر اختلاف جانی و مجنی علیه در مقدار نقصان باشد نه در اصل تحقق نقصان، باید برای حل اختلاف نزد حاکم روند. حاکم یا بین آنان صلح برقرار می‌نماید و یا به ثبوت مقداری از دیه حکم می‌کند. لیکن برای طرفین دعوی احوط آن است که با یکدیگر کنار آیند و مصالحه کنند زیرا وسیله و راهی برای تعیین دقیق مقدار نقصان نیست. ۳. ۴ - از بین رفتن چشایی به تبع قطع زبان اگر زبان او را قطع نماید، پس چیزی جز دیه برای زبان نیست؛ و حسّ چشایی‌ تابع آن م. ب.. زیرا گرچه با بریدن زبان، حس ذائقه هم ازبین می‌رود لیکن چون ازبین‌رفتن آن به‌تبع قطع زبان است، یک جنایت حساب می‌شود. ولی «اگر جنایت دیگری بر او وارد کند و چشایی‌ او را از بین ببرد پس در چشایی ‌، آن چیزی است که شناختی و در جنایت، دیه‌اش م. ب.. و اگر دیه مقدر نداشته باشد پس حکومت ثابت است». ۳. ۵ - برگشت حس چشایی اگر حسّ چشایی برگردد دیه برگردانده می‌شود. و احوط (استحبابی) مصالحه است. منبع: موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۶۳۱، کتاب الدیات، المقصد الثانی:فی الجنایة علی المنافع، الخامس:الذوق · شرائع الاسلام، ج۴، ص۱۰۴۱، تهران، استقلال، ۱۴۰۹ق · تفصیل الشریعة ج۲۷، ص۳۵۴، قم، مرکز فقه الائمه الاطهار (علیه‌السّلام)، ۱۳۸۱ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۶۳۲، کتاب الدیات، المقصد الثانی:فی الجنایة علی المنافع، الخامس:الذوق، مسالة ۱ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۶۳۲، کتاب الدیات، المقصد الثانی:فی الجنایة علی المنافع، الخامس:الذوق، مسالة ۲ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۶۳۲، کتاب الدیات، المقصد الثانی:فی الجنایة علی المنافع، الخامس:الذوق، مسالة ۳ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۶۳۲، کتاب الدیات، المقصد الثانی:فی الجنایة علی المنافع، الخامس:الذوق، مسالة ۵