. چند مسأله

- مسأله ۱. هرگاه شخصی خدمتگزار خود را وادار سازد که خانه دیگری را خراب کند، آمر که کارفرما است، ضامن است و بر مباشر مسئولیت و ضمانی نیست. همچنین اگر فرمانده نظامی به پرسنل زیر دست خود دستور تخریب مکانی را بدهد، فرمانده ضامن است و پرسنل ضامن نیستند. در این گونه موارد هر چند مباشر مکره واقعی نیست، یعنی چنان نیست که اراده اش به طور کلی سلب شده باشد، ولی چون عمل مستقیماً منتسب به مسبب است نه به مباشر مسبب ضامن است؛ زیرا همان طور که گفته شد، معیار، انتساب عمل است نه سلب واقعی اراده فاعل - مسأله ۲. هرگاه شخصی طفل صغیری را که قادر به فرار نیست بگیرد و او را در محل عبور حیوان درنده ای قرار دهد و آن حیوان او را بدرد، ضامن است؛ زیرا مسبب از مباشر (حیوان) اقوا است؛ ولی اگر با فرد کبیری که قادر به فرار است چنین عملی کند، - مسأله . هر گاه کسی گوسفندی را غصب کند و بره گوسفند بر اثر بی شیری بمیرد، به نظر می رسد ب. ت. ب. روایاتی که قبلاً بیان گردید، چنانچه احراز گردد که تلف مال محبوس نمی گردید، می توانست گله را محفوظ نگه دارد. به علاوه ب. ت. ب. موارد مسلم ضمان برای سبب که در شرع مقدس ذکر گردیده و الغای خصوصیت از موارد و اتخاذ وحدت ملاک و تنقیح مناط می توان بدون هرگونه قیاس راه ثالثی پیدا کرد و آن این که هر گاه عملی از شخصی صادر گردد که منتهی به تلف مال یا نفس شود و بین آن عمل و تلف حاصل واسطه عاقل و مختاری موجود نباشد، در این صورت مسبب ضامن است.