چهارم - ابلاغ رأی یا دادنامه — ابلاغ دادنامه دارای یک اثر مهم است

سوم - پاکنویس نمودن رأی دادنامه) رای دادگاه پس از انشاء و نوشته شدن و امضاء و صدور آن توسط دادرس یا دادرسان دادگاه، باید پاکنویس شود و دوباره رأی پاکنویس شده، به امضای دادرس یا دادرسان دادگاه برسد (ماده ۲۹۷ ق.آ.. م). مستند مزبور اعلام نمی کند رایی که پاکنویس می شود، چه تفاوتی با اصل رأیی دارد که پیش از آن انشاء و امضاء شده است؟ اکنون مراد از پاکنویس کردن رأی همان تایپ کردن آن است. ماده ۱۵۸ ق.آ.د.م سال ۱۳۱۸ رأی پاکنویس شده را دادنامه می نامید و تقریباً همه آنچه در رأی انشاء شده قبلی آمده، در پاکنویس رأی نیز باید درج میشد (ماده ۱۵۹ ق.آ.د.م سال ۱۳۱۸) ماده ۳۰۰ ق.آ.د.م نیز از واژه دادنامه استفاده کرده و مقرر میدارد که پس از امضای دادنامه رونوشت آن به تعداد اصحاب دعوا تهیه و در صورت حضور به آنان یا وکلای آنها ابلاغ حضوری می شود. در قانون پیشین آیین دادرسی مدنی پیش بینی شده بود که آنچه به اصحاب دعوا ابلاغ میشود همین رأی پاکنویس شده است ماده ۱۶۰ ق.آ.د.م سال ۱۳۱۸). آنچه اکنون در عمل نیز رخ می دهد، ابلاغ پاکنویس یا متن تایپ شده رأی به اصحاب دعوا و اطراف رأی صادره است. رأی شماره ۱۶۰۵ مورخ ۱۳۱۳/۱۲/۱۲ دادگاه عالی انتظامی قضات : حاکم دادگاه که رأی خود را داده و ذیل آن را امضاء کرده سپس به عذر تغییر محل مأموریت روی امضاء را خط کشیده و باطل کرده تخلف است. زیرا قلم کشیدن روی امضاء به قصد بی اعتبار نمودن آن مجوز قانونی نداشته و به این عمل رأی مشارالیه ممکن نبوده است از اعتبار قانونی بیفتد و به طور کلی رأی محکمه پس از امضاء دارای اثرات قانونی و تغییر آن غیر ۲. ماده ۲۹۷ ق.آ.د. م : رأی دادگاه باید ظرف پنج روز از تاریخ صدور پاکنویس شده و به امضای دادرس یا پاکنویس آن باید تهیه شده و به امضای دادرس دادگاه و مدیر دفتر برسد این پاکنویس دادنامه خوانده می شود.». پس از امضای رأی و دادنامه شدن آن از طریق پاکنویس کردن یا تایپ شدن رأی، نوبت به ابلاغ دادنامه میرسد. مدیر دفتر دادگاه موظف است پس از امضای دادنامه رونوشت دادنامه را به تعداد اصحاب دعوا تهیه کند و در صورتی که شخصاً یا وکیل ی. ن. ق. اصحاب دعوا حضور دارند همان جا به آنان ابلاغ نماید و در غیر این صورت رونوشت دادنامه به مأمور ابلاغ تسلیم میشود تا توسط وی به اصحاب دعوا ابلاغ گردد ماده ۳۰۰ ق.آ.د. م). مدیر دفتر دادگاه و اعضای دفتر دادگاه پیش از آن که رأی یا دادنامه به امضای دادرس یا دادرسان برسد، حق ندارند رونوشت آن را به کسی تسلیم نمایند. در صورت تخلف از این منع قانونی مرتکب به هیأتهای رسیدگی به تخلفات اداری معرفی و به مجازات مقرر در بند ب ماده ۹ و بالاتر قانون رسیدگی به تخلفات اداری مصوب سال محکوم خواهد شد ماده ۳۰۱ ق.آ.د.م. ابلاغ دادنامه دارای یک اثر مهم است؛ این که اگر دادنامه ای جنبه اجرایی داشته باشد پیش از صدور اجراییه و اجرای حکم لازم است نخست حکم مزبور به طرفین آن ابلاغ شود. بدون ابلاغ حکم صادره صدور اجراییه و اجرای حکم دادگاه ممکن و شدنی نیست. ابلاغ حکم به طرفین دعوا یا وکیل آنان صورت می پذیرد. نحوه ابلاغ دادنامه و رونوشت آن نیز برابر مقررات و ضوابط مربوط به ابلاغ دادخواست و سایر اوراق رسمی صورت می گیرد (ماده ۳۰۲) ق.آ.د. م) چنانچه حکم دادگاه غیابی باشد و م. ع. دارای نشانی معین باشد، حکم غیابی به آدرس شناخته شده او که دارای سابقه ابلاغ قانونی است، ابلاغ خواهد شد. اما در صورتی که م. ع. مجهول المکان باشد و نشانی از او در دست نباشد، مفاد رأی غیابی به وسیله آگهی در یکی از روزنامه های کثیر الانتشار . ماده ۳۰۲ ق.آ.د. م : هیچ حکم یا قراری را نمیتوان اجراء نمود مگر این که به صورت حضوری و یا به صورت دادنامه یا رونوشت گواهی شده آن به طرفین یا وکیل آنان ابلاغ شده باشد. نحوه ابلاغ دادنامه و رونوشت آن برابر مقررات مربوط به ابلاغ دادخواست و سایر اوراق رسمی خواهد بود. تبصره - چنانچه رأی دادگاه غیابی بوده و م. ع. مجهول المکان باشد، مفاد رأی بوسیله آگهی در یکی از روزنامه های کثیر الانتشار مرکز یا محلی با هزینه خواهان برای یکبار به م. ع. ابلاغ خواهد شد. تاریخ انتشار آگهی تاریخ ابلاغ رأی محسوب می شود.». مرکز یا محلی به م. ع. ابلاغ خواهد شد. هزینه اگهی مزبور بر عهده خواهان است و این آگهی فقط برای یک بار انجام میشود. تاریخ انتشار آگهی در روزنامه مزبور تاریخ ابلاغ رأی محسوب می گردد.