دکترین
چهارم عدوانی یا غیر قانونی بودن تصرف خوانده — نکته
سؤال: ملاک عدوانی بودن ابتدای تصرف است یا آنکه اگر بعداً غیر قانونی شود نیز مشمول آن می شود؟ ملاک ابتدای تصرف است که باید غیرقانونی و عدوانی باشد. بنابراین چنانچه تصرف اولیه با رضایت مالک بوده ولیکن مالک پس از مدتی از رضایت و اذن خود عدول کرده باشد، تصرف عدوانی مصداق پیدا نمی کند.
هر چند قاعده آن چیزی است که گفته شد، اما ماده ۱۷۱ قانون آیین دادرسی مدنی استثنائاً مصادیقی را بیان کرده که اگر رضایت اولیه خواهان وجود داشته، ولی در ادامه رضایت از بین رفته باشد را نیز مشمول تصرف عدوانی می داند. ماده مرقوم مقرر داشته سرایدار خادم، کارگر و به طور کلی هر امین دیگری چنانچه پس از ده روز از تاریخ ابلاغ اظهارنامه مالک یا مأذون از طرف مالک یا کسی که حق مطالبه دارد مبنی بر مطالبه مال که بین صاحب مال و امین یا متصرف قرارداد و شرایط خاصی برای تخلیه یا استرداد وجود داشته باشد، مشمول مقررات این ماده نخواهد بود.
بنابراین، موجر باید پس از انقضای مدت اجاره دادخواست تخلیه تقدیم کند، نه تصرف عدوانی یا خلع ید. نکته مهم هدف قانون گذار در دعاوی تصرف حمایت از تصرف به عنوان وضعیتی عینی و واقعی و منع اشخاص از اخلال در تصرفات دیگران در املاک است، لذا لازم نیست مالکانه بودن و مشروع بودن تصرف سابق خواهان احراز شود، بلکه حتی ادعای خلاف آن از سوی خوانده هم در دعاوی تصرف قابل استماع نیست. پس چنانچه مالک بدون مراجعه به محاکم دادگستری اقدام به اخراج مستأجر، مباشر و ... کرده و در ملک تصرف نماید عمل او تصرف عدوانی محسوب می شود.
۴- آیا مالکیت طرفین تأثیری در دعوای رفع تصرف عدوانی دارد؟ بر طبق ماده ۱۶۲ قانون آیین دادرسی مدنی مالکیت هر یک از اصحاب دعوا فقط اماره ای بر سبق تصرف است، مگر آنکه خلاف آن ثابت شود. دکتر شمس در این باره بیان می دارد نه تنها لازم نیست مالکانه و مشروع بودن تصرف سابق خواهان دعاوی تصرف احراز شود، بلکه ادعای خلاف آن از سوی خوانده هم در دعاوی تصرف قابل رسیدگی نمی باشد. اگر نظری غیر از این پذیرفته شود جواز اخلال و تعرض به تصرفات مستأجر، مباشر و ... لازم می آید که خلاف فلسفه وجودی و هدف حمایت از تصرف است. بنابراین از یک سو قاضی در دعاوی تصرف حق ورود در دلایل مالکیت را ندارد و رأی او، چه بدوی و چه تجدیدنظر نمی تواند به طور صریح یا ضمنی در اصحاب دعوا وضعی جز متصرف شناسایی نماید. اصحاب دعوا نیز نمی توانند برای اثبات تصرف خود و یا عدم تصرف رقیب، مالکیت خود را دستاویز قرار دهند و استناد به سند مالکیت صرفاً به عنوان دلیل سبق تصرف دارنده مورد بررسی قرار می گیرد شمس، آیین دادرسی مدنی دوره پیشرفته، ج ۱، ش ۶۳۱ و ۶۴۷).
نکته: اگر مالک ملک سابقه تصرف نداشته باشد یا در دعوای تصرف با شکست مواجه شود در صورت وجود شرایط میتواند دعوای خلع ید اقامه نماید. ۵ در صورت عدم وجود شرایط ذکر شده دادگاه باید چه تصمیمی اتخاذ نماید؟
دکتر شمس در جلد نخست آیین دادرسی مدنی دوره پیشرفته ش ۶۵۴) معتقد است دادگاه باید حکم بر بی حقی خواهان صادر نماید. اداره حقوقی قوه قضائیه در نظریه شماره ۷/۹۸/۳۶۱ مورخ ۱۳۹۸/۷/۳ بیان داشته تفاوت دعاوی تصرف و دعاوی مالکیت از نظر ارکان مانع صدور حکم ماهوی در دعاوی تصرف نیست بلکه با عنایت به ماده ۲۹۹ قانون آیین دادرسی مدنی ... هرگاه دادگاه پس از رسیدگی ماهوی ارکان این دعاوی را احراز نکند، باید حکم بر بطلان دعوا یا بی حقی خواهان صادر کند. در عمل مشاهده شده است برخی از محاکم عدم احراز ارکان دعوا را یک استدلال شکلی محسوب کرده و قرار عدم استماع دعوا صادر می نمایند.
آیا طرح دو خواسته خلع ید یا اثبات مالکیت و رفع تصرف عدوانی توأمان در یک دادخواست امکان پذیر است؟ مستنبط از ماده ۱۶۳ قانون آیین دادرسی مدنی خواهان نمی تواند توأمان دعوای خلع ید و رفع تصرف عدوانی مطرح نماید. دکتر شمس ضمانت اجرای طرح همزمان دعوای مالکیت و رفع تصرف عدوانی را صدور قرار عدم استماع میداند. ایشان بیان می دارد کسی که راجع به مالکیت اقامه دعوا نموده نه تنها در همان دادخواست بلکه پس از آن نیز نمی تواند دعوای تصرف عدوانی و ممانعت از حق اقامه کند. زیرا در حقیقت با اقامه دعوای مالکیت تصرف رقیب را مورد شناسایی قرار داده است و این اقراری ضمنی است شمس آیین دادرسی مدنی دوره پیشرفته، ج ۱، ش ۶۷۴. لازم به توضیح است چنانچه خواهان تا پایان اولین جلسه رسیدگی یکی از این دو خواسته را مسترد کند، دادگاه می تواند به رسیدگی ادامه دهد، زیرا مانع رسیدگی از میان برداشته می شود.
موارد مرتبط 38
آرای مرتبط 36
-
رأی
هماستناد
تعارض در منطوق و نتیجه رای صادره از حیث ماهوی و شکلی بودن
ماده 299 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دعوی صادر شده است لذا دادگاه مستند
-
رأی
هماستناد
تلقی حکم دادگاه بدوی به عنوان قرار
مواد 299 و 353 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
ملاک تعیین عنوان رأی دادگاه
ماده 299 قانون آیین دادرسی مدنی می باشدونه عنوان انتخابی دادگاه صادرکننده
-
رأی
هماستناد
مصداق حکم کلی
قانون آیین دادرسی مدنی و ماده 299
-
رأی
هماستناد
اعتبار سند رسمی در رفع تصرف عدوانی
ماده 299 قانون آیین دادرسی مدنی هرگاه رای دادگاه راجع به ماهیت کلا یا جزئا
-
رأی
هماستناد
مطالبه خسارت تاخیر تادیه متعاقب مطالبه چک در اجرای ثبت
ماده 299 قانون آیین دادرسی مدنی واجد وصف قرار است ازاینرو نمی توان با استد
-
رأی
هماستناد
وضعیت حقوقی انتقال سهم مشاعی به نحو مفروز
ماده 299 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
مالکیت منابع واقع در اراضی موقوفه
ماده 299 قانون آیین دادرسی مدنی رای دادگاه راجع به ماهیت دعوی و قاطع آن به
-
رأی
هماستناد
شرایط استحقاق اجرت المثل ایام زوجیت
ماده 299 از قانون آیین دادرسی مدنی نیست لهذا ضمن تذکر اشتباهات تایپی در رای م
-
رأی
هماستناد
ابطال رای کمیسیون ماده 147 قانون ثبت و سند رسمی به دلیل عدم رضایت شرکای مشاعی در صدور سند تفکیکی
ماده 299 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
حق الوکاله وکیل در فرض عزل وکیل
ماده 299 از قانون آیین دادرسی مدنی تصمیم اتخاذ واجد ویژگی های قرار بوده نه تن
-
رأی
هماستناد
شرط مطالبه وجه چک تضمینی
مواد 299 و 353 و 403 قانون آیین دادرسی مدنی با تلقی آن به قرار عدم استماع دعوی آن را ت
-
رأی
هماستناد
ملاک زمانی در دعوای تعدیل اجاره بها
ماده 299 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
نحوه احراز اعتبار امر مختوم
ماده 299 قانون آیین دادرسی در امور مدنی
-
رأی
هماستناد
اعتراض ثالث به گزارش اصلاحی
ماده 299 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
مطالبه خسارت ناشی از عدم تحویل مبیع
ماده 299 قانون آیین دادرسی مدنی از نوع قرار بوده و آثار قرار را خواهد داشت
-
رأی
هماستناد
مطالبه اجرت المثل اموال غیرمنقول
ماده 299 از قانون آیین دادرسی مدنی چنانچه رای راجع به ماهیت دعوی و قاطع آن به
-
رأی
هماستناد
اعتبار امر مختومه حکم به بطلان دعوی
ماده 299 قانون آیین دادرسی مدنی به عنوان قاطع کلی یاجزئی دعوی و راجع به ما
-
رأی
هماستناد
شرط تجویز انجام عمل توسط متعهدله
ماده 299 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
تاثیر سند عادی مقدم بر سند رسمی موخرابطال سند رسمی موخر به استناد سند عادی مقدمدعوی تنفیذ قرارداد عادی
ماده 299 قانون آیین دادرسی مدنی هرگاه رای دادگاه راجع به ماهیت کلا یا جزئا
-
رأی
هماستناد
(1)-اقامه دعوی رفع تصرف عدوانی به استناد سند عادی (2)- اثر وجود رابطه استیجاری بر دعوی رفع تصرف عدوانی
ماده 299 قانون آیین دادرسی مدنی هرگاه رای دادگاه راجع به ماهیت و قاطع آن ب
-
رأی
هماستناد
درخواست ابطال رای صادره از هیئت حل اختلاف اداره ثبت
ماده 299 از قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
تبدیل مجازات در بزه تحصیل مال از طریق نامشروع
ماده 299 قانون آیین دادرسی مدنی است به علت اینکه در ماهیت موضوع رسیدگی نشد
-
رأی
هماستناد
صدور قرار توسط دادگاه بدوی پس از ورود در ماهیت دعوی
ماده 299 قانون آیین دادرسی در امور مدنی چنانچه رای دادگاه راجع به ماهیت دع
-
رأی
هماستناد
دادگاه صالح در حالت تعدد خواندگان
ماده 299 قانون آیین دادرسی مدنی و نیز انتقاد به استخدام عنوان ابطال دادخوا
-
رأی
هماستناد
تاثیر نیاز شخصی موجر جدید بر تخلیه عین مستاجره
مواد 299، 353، 358 و 403 قانون آیین دادرسی مدنی مصوب 21 فروردین 1379 اتخاذ گردید
-
رأی
هماستناد
رابطه دعوای خلع ید و قرارگرفتن بخشی از مبیع در ملک مجاور
ماده 299 از قانون آیین دادرسی مدنی نیز نمی باشد اولا با عنایت به دادخواست تقد
-
رأی
هماستناد
ابطال سند مالکیت و خلع ید؛ نقض رای بدوی توسط دادگاه تجدیدنظر بر اساس ماده 147 قانون ثبت و ماده 299 آیین دادرسی مدنی
ماده 299 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
تاریخ شروع حجر در صورت عدم تعیین تاریخ توسط دادگاه
ماده 299 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
مالکیت منابع واقع در اراضی موقوفه
ماده 299 قانون آیین دادرسی مدنی رای دادگاه راجع به ماهیت دعوی و قاطع آن به
-
رأی
هماستناد
دادگاه صالح در حالت تعدد خواندگان
ماده 299 قانون آیین دادرسی مدنی و نیز انتقاد به استخدام عنوان ابطال دادخوا
-
رأی
هماستناد
درخواست ابطال رای صادره از هیئت حل اختلاف اداره ثبت
ماده 299 از قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه بدوی
ماده 299 از قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
وضعیت حقوقی انتقال سهم مشاعی به نحو مفروز
ماده 299 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
ملاک زمانی در دعوای تعدیل اجاره بها
ماده 299 قانون آیین دادرسی مدنی چنانچه رای دادگاه راجع به ماهیت دعوی و قاط
-
رأی
هماستناد
شرط تجویز انجام عمل توسط متعهدله
ماده 299 قانون آیین دادرسی مدنی
نظریات مشورتی 1
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/95/976 مورخ 1395/04/28
ماده 299 قانون آیین دادرسی در امور مدنی نیست
مواد مرتبط 1
-
استناد
از این صفحه
ماده 299 — آیین دادرسی مدنی مصوب 1379/01/21
ماده 299 قانون آیین دادرسی مدنی
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
