کاربست اطلاق مقامی در تفسیر قانون مدنی؛ مطالعه موردی مقررات نکاح
نویسندگان: مهریار, محمد، رمضانی, سید هادی
نشریه: مجله علمی، 2026/10/14
چکیده:
اطلاق مقامی از مباحث شناختهشده اصول فقه است که بر دلالت سکوت متکلم در فرض احراز مقام بیان استوار بوده و در تبیین حدود مراد متکلم و کشف عناصر دخیل در حکم یا موضوع مورد استفاده قرار میگیرد. با وجود جایگاه این نظریه در فرایند استنباط احکام شرعی، ظرفیت آن در حوزه تفسیر قوانین کمتر به صورت مستقل مورد بررسی قرار گرفته است. پرسش اصلی آن است که آیا میتوان اطلاق مقامی را به عنوان یکی از ابزارهای معتبر تفسیر قانون مدنی به کار گرفت و در صورت مثبت بودن پاسخ، مبنای چنین کاربستی چیست؟ پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهرهگیری از منابع اصولی و فقهی و اسناد تاریخی انجام شده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که قواعد فهم متون شرعی و قانونی بر مبانی عقلایی مشترکی استوارند و از این منظر، زمینه نظری لازم برای بهرهگیری از اطلاق مقامی در تفسیر قوانین فراهم است. همچنین قانونگذار در فرایند وضع قانون، اصولا در مقام بیان در نظر گرفته میشود و ازاینرو، سکوت وی واجد دلالت تفسیری است. پیشینه فقهی قانون مدنی و ابتنای بخش قابل توجهی از مقررات آن بر آرای مشهور فقه امامیه، استناد به اطلاق مقامی را در فرایند تفسیر تقویت میکند.
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
