کارکردگرایی (کلام): تفاوت کارکردگرایی با کارکردگرایانه

روش کارکردگرایی با کارکرد گرایانه یا پراگماتیستی تفاوت دارد؛ پیش فرض روش کارکرد گرایانه و پراگماتیستی این است که صدق به معنای مصلحت و منفعت گرایی است، نه به معنای مطابقت با واقع؛ به همین دلیل، فیلسوفانی که ب. غ. شناختاری بودن زبان دینی گرایش داشتند و به طور عمده از کارکردها و آثار دین سخن گفته‌اند؛ به ویژه فیلسوفان مسیحی که به بشری بودن و خطاپذیری کتاب مقدس ، اعتقاد ورزیدند و وحی را به عنوان مجموعه‌ی گزاره‌های حکایت‌گر از واقع انکار نمودند و گزاره‌های متون دینی را کلام بشری و زمینی، نه الهی و آسمانی خوانده‌اند، بر این اساس، شناختاری بودن زبان دینی به فراموشی سپرده شد و توجه بیش‌تری به کارکردهای دین معطوف داشتند. البتّه در زمینه‌ی غیر شناختاری بودن زبان دینی، نظریه‌های مختلفی از سوی راندل، ویتگنشتاین و... مطرح گردیده است؛ ولی در اصلِ توجه به آثار دین نزد صاحبان این نظریه‌ها، اشتراک روش شناختی وجود دارد. و امّا روش کارکردگرایی که به آثار و خدمات و حسنات دین توجه دارد و آن‌ها را مورد شناسایی قرار می‌دهد؛ پیش فرض‌هایی از قبیل نفی شناختاری بودن زبان دین و نفی نظریه‌ی مطابقت را برنمی‌تابد؛ به همین دلیل معتقدان به نظریه‌ی مطابقت و واقع‌گرایی گزاره‌هایی دینی نیز می‌توانند از کارکردهای دین سخن بگویند.