کاشفیت عقل (فقه سیاسی): قلمرو کاشفیت عقل

عقل در ردیف شرع، اماره کاشف از واقع است و نیز در کاشفیت شرع مؤثر و مفید است و از آنجا که فرض تعارض و تزاحم عقل و شرع در فقه مطرح نیست. حکم عقل به « ما‌ لا‌نص فیه » اختصاص می‌یابد و در واقع شرع انسان‌ها را به دو نظام حقوقی مکلف کرده است: • نخست نظام حقوقی مبتنی بر کتاب و سنت (احکام شرعی)، • دوم نظام حقوقی متکی بر عقل (احکام عقلی) و پیروی از هر دو نظام به دستور شرع است همان‌گونه که به حکم عقل نیز هر دو واجب‌الاتباع محسوب می‌شود. ۴ - مبانی نظری کاشفیت عقل مبنای عقل به مثابۀ کاشف از حکم شرعی قاعده ملازمۀ شرع و عقل است که اگر اثبات آن از طریق دلیل شرعی مانند روایات حجیت عقل امکان‌پذیر باشد، نتیجۀ حاصل از این استدلال بازگشت عقل به مکان و مرتبت اجماع است که به معنای کاشف از دلیل شرعی بر حکم بوده و به این ترتیب در واقع تمام موارد دلیل عقل از نوع غیر مستقلات عقلیه خواهد بود که همواره عقل باید به کمک شرع، قادر به کشف از حکم شرعی باشد؛ زیرا همواره یک طرف حکم عقل، حکم شرع است که آن را تایید می‌کند. منبع: فقه سیاسی، ج۹، ص۲۳۸-۲۴۰