کبیر: زندگی

وی در همۀ منابع به همین نام مشهور است، تاریخ تولد و وفات او دقیقاً معلوم نیست، در قرن نهم/ پانزدهم میلادی می‌زیسته است و بعضی محققان، از روایات گوناگون، استنباط کرده‌اند که میان سال‌های ۸۰۰/ ۱۳۹۸ و ۸۵۲/ ۱۴۴۸ زندگی می‌کرده است، و در نظر ایشان، این روایت از روایتی که تاریخ وفات او را ۹۲۴/۱۵۱۸ یا ۸۹۷/ ۱۴۹۲ دانسته محتمل‌تر است. دربارۀ زندگی کبیر ظاهراً تنها اطلاع قطعی آن است که در بنارس و در خانواده‌ای از کاستِ فرودستِ «جولاهه» های مسلمان به دنیا آمده است، احتمالاً خانوادۀ او هندو بودند که به اسلام گرویدند، اینکه در یکی از روایات آمده که کبیر پیشتر شکتی‌پرست بوده، ممکن است مؤید این رأی باشد؛ بدین‌معنا که شاید خانوادۀ او از یکی از فرقه‌های جوکی وابسته به شکتی‌پرستان، مانند ناتها، به اسلام گرویده بوده‌اند باقی مطالب دربارۀ او یا برای دفاع از هندو بودن او هستند یا یکسره افسانه‌اند، مثلاً می‌گویند کبیر در زندگی گذشتۀ خود برهمن بوده است و مسلمانان او را به فرزندی پذیرفته‌اند، یا این‌که جولاهگان مسلمان در گذشته برهمنانی بوده‌اند که چون از دست مسلمانان آب خورده‌اند تنزل کرده‌ و جولاهه شده‌اند، یا آن‌که بیوۀ برهمنی به نحو معجزه‌آسایی او را آبستن شده و او را از کف دست زاییده و سپس در سبدی در رودخانه یا بر سر راه گذاشته است و جولاهگان او را به فرزندی پذیرفته‌اند، شبیه این افسانه‌ها را دربارۀ همسر و پسر و دختر او هم آورده‌اند منبع: طریقۀ گرونانک و پیدایی آئین سیک، ج۱، ص۱۴، تهران ۱۳۴۸ · طریقۀ گرونانک و پیدایی آئین سیک، ج۱، ص۷، تهران ۱۳۴۸