Ailexa — هوش مصنوعی + قانون home
حوزهٔ جستجوی شما حدوداً در چه زمینه‌ای است:
در جست‌جوی چه هستید؟ بعد از انتخابِ آنچه می‌خواهید، در کادرِ جستجوی بالا موضوع را بنویسید و «بگرد» را بزنید.

انطباق دقیق این متن با متن رسمی هنوز به‌طور ۱۰۰٪ کنترل نشده.

در مسئله تعیین محدوده سعادت انسان، بر اساس حکمت متعالیه، چند نکته وجود دارد که بر محور خلیفة اللهی انسان، دور می‌ زند. وقتی ما می‌ توانیم مقام خلیفه ، یعنی انسان را بشناسیم که نخست، «مستخلف عنه» یعنی اوصاف جلال و جمال حق را بشناسیم. اگر اوصاف و اسمای الهی شناخته شود، هم رابطه انسان با مافوق او که خداست و هم رابطه وی با مادون او که نظام هستی و آفرینش است، مشخص می‌ شود و این عالی‌ترین مرحله اخلاق است. اخلاق از علوم جزئی است که زیر مجموعه حکمت و فلسفه است ولی عرفان نه تنها زیر مجموعه فلسفه نیست بلکه همتای آن هم نیست بلکه فوق فلسفه است. ۱۲. ۱ - خلیفة اللهی موضوع آفرینش برای تبیین موضوع خلیفة اللهی انسان، چند امر لازم است: امر اول این است که ذات اقدس اله، انسان را برای عبادت آفریده است: «وما خلقت الجن والانس الا لیعبدون» این حصر در آیه مزبور، ناظر به آن است که انسان نباید غیر خدا را بپرستد و فقط باید خدا را بپرستد؛ اما معنایش این نیست که کمال انسان، فقط در عبادت اوست و در معرفت ، علم ، حکمت ، اختراع و ابتکار او نیست. بنابراین، آیه یاد شده نمی‌ گوید هدف فقط عبادت است بلکه می‌ گوید: فقط عبادت «خدا» هدف است که غیر خدا را نپرستند. درباره علم فرمود: «الله الذی خلق سبع سماوات ومن الارض مثلهن یتنزل الامر بینهن لتعلموا ان الله علی کل شیء قدیر وان الله قد احاط بکل شیء علما» یعنی ذات اقدس اله، مجموعه آسمان و زمین و دستوری را که به وسیله فرشتگان در مجاری آسمان و زمین عبور می‌ کند و تنزل دارد خلق کرده است تا شما به علم و قدرت خدا عالم شوید. یکی از اجزای مجموعه نظام آفرینش، خود انسان است که هدفی دارد و آن هدف، عالم شدن او به قدرت و علم خداست. از مجموعه این دو آیه بر می‌ آید که انسان باید عابد عالم باشد. عبادت، از آن عقل عملی و معرفت، از آن عقل نظری اوست و هویت انسان را عقل نظری و عقل عملی او تشکیل می‌ دهد؛ یعنی انسان عالم عابد ، انسان به مقصد رسیده است. ۱۲. ۲ - صفات خدا خدا «مستخلف عنه» است و اوصافی دارد، و انسان خلیفه خداست و خلیفه خدا نیز باید به این امور متصف باشد. ۱۲.۲. ۱ - غنای خدا ذات اقدس اله از یک سو می‌ فرماید: «ما ارید منهم من رزق وما ارید ان یطعمون» یعنی، خدا در برابر این همه نعمتی که به انسان داده از وی چیزی طلب نمی‌ کند. لذا در آیه بعد خدا را رازق مطلق می‌ داند: «ان الله هو الرزاق ذو القوة المتین» . ۱۲.۲. ۲ - علم خدا از سوی دیگر می‌ فرماید: شما نمی‌ توانید به خدا علم بدهید: «قل اتنبئون الله بما لا یعلم فی السماوات ولا فی الارض» آیا شما می‌ خواهید چیزی را که خدا درباره آسمان‌ها و زمین نمی‌ داند به او خبر بدهید؟ وقتی خدا نمی‌ داند، معلوم می‌ شود آن «شی ء» موجود نیست، بلکه معدوم محض است و «شی ء» نیست؛ وقتی شی ء نبود «ان الله بکل شیء علیم» شامل آن نمی‌ شود و علم، به معدوم محض تعلق نمی‌ گیرد. البته اگر فرض وجود بشود، آثار آن را هم خدا می‌ داند؛ مانند: «ولو ردوا لعادوا لما نهوا عنه» یا «لو کان فیهما آلهة الا الله لفسدتا» و... اما معدوم محض، از آن جهت که هیچ ذاتی ندارد و شیئی نیست، تحت هیچ علمی قرار نمی‌ گیرد. چون علم، ظهور و کشف است و چیزی که معدوم محض است، مشهود و منکشف نخواهد شد؛ چنان که اگر چیزی ممتنع باشد، تحت قدرت قرار نمی‌ گیرد. بنابراین، معدوم محض تخصصا از قلمرو قدرت و علم خارج است نه تخصیصا، البته فرض وجود آنها مایه ثبوت وجود فرضی آنهاست و در این حال معلوم خواهند بود. ۱۲.۲. ۳ - تعلیم خدا از طرف سوم، قرآن کریم در باره تعلیم خداوند می‌ فرماید: «علم الانسان ما لم یعلم» یا «وعلمک ما لم تکن تعلم» یعنی، معلم حقیقی انسان، خداست یا می‌ فرماید: «الرحمن علم القرآن خلق الانسان» . بنابراین، همه بهره‌های معنوی و علمی انسان هم از ناحیه خداست؛ چنان که بهره‌های مادی انسان هم از ناحیه اوست. در سوره مبارکه ابراهیم می‌ فرماید: «ان تکفروا انتم ومن فی الارض جمیعا فان الله لغنی حمید» اگر همه مردم کفر ورزند، خدا آسیب نمی‌ بیند. خدا چون حکیم محض است، کار او سراسر حکمت و با هدف است و چون غنی صرف است، کار را برای خود نمی‌ کند؛ بلکه خود چون کمال محض است، کار از او نشئت می‌ گیرد؛ زیرا هر موجودی، کاری را که انجام می‌ دهد برای رسیدن به کمال است؛ اما کمال مطلق برای رسیدن به هدفی کار نمی‌ کند؛ بلکه چون کمال است و قدرت، مشیئت و اختیار او عین ذات اوست، بر اساس اختیار، کار می‌ کند و خدا این چنین است. ۱۲. ۳ - تخلق خلیفه خدا به صفات الهی بعد از این که روشن شد خدا «مستخلف عنه» است و این اوصاف را دارد، خلیفه خدا نیز باید به این امور متصف باشد. سعی خلیفه خدا این است که مردم، خدا را عبادت کنند؛ همان طور که خدا برای تعلیم جوامع بشری، سفره هستی را گسترده و انس و جن را برای عبادت آفریده، خلفای الهی نیز این دو کار را، «خلافتا» و «نیابتا» و «مظهرا» دارند و همان طور که ذات اقدس اله در افاضه، غرض مادی ندارد آنان نیز در امتثال ماموریت الهی غرض مادی ندارند و سخن همه آنان این است که: «وما اسالکم علیه من اجر ان اجری الا علی رب العالمین» ما از شما چیزی نمی‌ طلبیم. اگر رسول اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) مودت عترت طاهرین (علیهم‌السلام) را به عنوان اجر خواست و فرمود: «قل لا اسالکم علیه اجرا الا المودة فی القربی» این اجر هم در حقیقت، صراط مستقیمی است که پیمودن آن به سود خود انسان است. آنان گرچه نسبت به خدا فقیر صرفند؛ اما نسبت به مادون او غنی و از همه چیز بی نیاز هستند. سخن آنها در سوره انسان این است که: «انما نطعمکم لوجه الله» اطعام، تنها این نیست که اهل بیت (علیهم‌السّلام) نان افطاری را به مسکین ، یتیم و اسیر مرحمت کردند؛ زیرا در ذیل آیه «فلینظر الانسان الی طعامه» از امام صادق (علیه‌السلام) رسیده است که انسان باید نگاه کند ببیند علمش را از چه کسی می‌ گیرد. آنچه در ذیل این آیه وارد شده، نشانه آن است که همه آیاتی که درباره طعام انسان نازل شده، اگر قرینه بر اختصاص به طعام مادی نداشته باشد هم ناظر به طعام مادی است و هم ناظر به طعام معنوی. اگر این آیه شامل دو قسم طعام است، آیات دیگر هم شامل این دو قسم می‌ شود؛ مانند آب که بر دو قسم است: آبی که از چشمه و چاه می‌ جوشد یا از آسمان نازل می‌ شود؛ و آبی که آب زندگانی یعنی علم و معرفت است. زمین، برای طعام مادی و زمینه و استعداد، برای طعام معنوی است. بنابراین، طعام به استناد این روایت بر دو قسم است: طعام ظاهر و طعام باطن؛ و اطعام کننده‌ها، که عترت طاهرین (علیهم السلام) هستند هم طعام ظاهر می‌ دهند؛ چنان که در باره مسکین، یتیم و اسیر این کار را کردند و هم طعام باطن را عطا می‌ کنند که علوم و معارف است. ۱۲. ۴ - خلیفه اللهی و وجه الله بودن همان گونه که خدا هیچ هدف زاید بر ذات ندارد؛ چون خود، هدف است خلفای الهی نیز هیچ هدفی ندارند؛ چون خود، البته نسبت به مادون نه نسبت به مافوق هدف هستند؛ زیرا فرمودند: «انما نطعمکم لوجه الله» ما برای وجه الله اطعام می‌ کنیم؛ در حالی که خودشان بر اساس روایات، «وجه الله» و «وجیه عند الله» هستند. ۱۲.۴. ۱ - پیام خلیفة اللهی انسان پس خلیفه خدا دو پیام دارد: ۱. نسبت به مادون می‌ فرماید: «انما نطعمکم لوجه الله»، «وما اسالکم علیه من اجر ان اجری الا علی رب العالمین». ۲. نسبت به ما فوق خود که عبد محض اوست، می‌ گوید: «انا نخاف من ربنا یوما عبوسا قمطریرا» و خوف آنها مانند رجایشان بیش از خوف و رجای دیگران است؛ چنان که علم و معرفت و عبادت آنان نیز بیش از علم و معرفت و عبادت دیگران است؛ زیرا همه این‌ها جزو شئون هستی یک موجود است، اگر اصل هستی یک موجود به کمال بار یابد، شئون آن هم به کمال بار می‌ یابد. بنابراین، تهذیب روح و رعایت اصول اخلاقی می‌ تواند بازده خوبی داشته باشد. از آثار اوست: ترتیب السعادة ، تهذیب الاخلاق و تطهیرالاعراق ، جاویدان خرد ، آداب الفرس والهند ، تجارب الامم و تعاقب الهمم .) ومانند آن نیست. منبع: ذاریات/سوره۵۱، آیه۵۶ · طلاق/سوره۶۵، آیه۱۲ · ذاریات/سوره۵۱، آیه۵۷ · ذاریات/سوره۵۱، آیه۵۸ · یونس/سوره۱۰، آیه۱۸ · انفال/سوره۸، آیه۷۵ · انعام/سوره۶، آیه۲۸ · انبیاء/سوره۲۱، آیه۲۲ · علق/سوره۹۶، آیه۵ · نساء/سوره۴، آیه۱۱۳ · رحمن/سوره۵۵، آیه۳- ۱ · ابراهیم/سوره۱۴، آیه۸ · امیرالمومنین، نهج البلاغه، خطبه ۱۴۷ · بقره/سوره۲، آیه۱۲۹ · شعراء/سوره۲۶، آیه۱۰۹ · شوری/سوره۴۲، آیه۲۳ · انسان/سوره۷۶، آیه۹ · عبس/سوره۸۰، آیه۲۴ · البرهان فی تفسیر القرآن، ج۴، ص۴۲۹ · انسان/سوره۷۶، آیه۱۰ · تهذیب الاخلاق، ص۲۴

موارد مرتبط

برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.

نظرها و یادداشت‌ها

نظرها پس از بررسی نمایش داده می‌شوند.

Designed & Developed by Hamed Rostami, Eng. & Attorney — © All Rights Reserved حامد رستمی، مهندس و وکیل دادگستری حقوق، با نگاهِ هوش مصنوعی و الگوریتم اینستاگرام تلگرام لینکدین