کیسانیه (پژوهه): فرقه کیسانیه و مهدویت

مهدویت که از لسان پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) تبین شده بود و به مردم شهامت و قدرت و انگیزه می‌بخشد به یکی از اهداف بلند مسلمین و به خصوص برای شیعیان تبدیل شده بود و همیشه مظلومین منتظر خروج مهدی امت بودند تا با آمدن او ریشه ظلم و فساد را از بین ببرند. اما این انتظار شدید به خاطر عدم درک صحیح از حقیقت مهدودیت و شان والای این رهبر جهانی موجب شد که مردمان به کمترین کوششی در رفع ظلم و جور به عنوان ظهور اندیشه مهدودیت بنگرند. و او از ایشان خواسته بود که به نام محمد بر او سلام کنند. کیسانیه، شش سال بعد از شهادت امام حسین (علیه‌السلام)، قیام کرده، قائل به امامت محمد حنفیه شدند. آنان معتقد بودند: وی اسرار دین و علم تاویل و علوم باطنی را از دو برادرش حسن و حسین (علیهماالسلام) فرا گرفته است. برخی از کیسانیه ارکان شریعت (مانند نماز و روزه ) را تاویل کرده، قائل به تناسخ و حلول بودند. در واقع اولین فرقه جدا شده از امامیه به خاطر عکس العمل انقلابی و سیاسی شیعیان در برابر بنی امیه بوده که به خاطر نا آشنایی با فرهنگ عمیق مهدودیت ، جو خفقان و عدم تحلیل صحیح آن انقلاب ، عده‌ای به انحراف کشیده شدند و به فرقه‌ای مستقل در برابر امامیه از شیعه نمایان شدند. منبع: الملل و النحل، ج۱، ص۱۷۰ · تهذیب التهذیب، ج۹، ص۳۵۴ · فرهنگ فرق اسلامی، ص۳۷۳ · الفصول المختاره، ص۲۹۶