کینه: آثار حقد و عداوت

بدان‌که: از آثار و لوازمی که بر حقد و عداوت مترتب می‌گردد، ضرب و فحش و لعن و طعن است. و بسا باشد که این‌ها از مجرّد غضب نیز صادر گردند. و می‌شود که به جهت همنشینی اوباش و اراذل، و مصاحبت فسّاق و جهّال، و کسانی که هرزه‌گو و معتاد به فحش‌دادن هستند، فحش‌دادن عادت کسی شود که بدون دشمنی و غضبی فحش به زبان او جاری گردد. و شکی نیست که همه این امور، مذموم است و قبیح ، و در شریعت غرّا، حرام صریح‌اند. و موجب حبط اعمال و مولّد خسران مآل‌اند. و «ملّیین» و حکماء و متشرعه و سایر عقلاء بر خباثت آنها متّفق، و عقل و شرع بر حرمت آنها دو شاهد صادق. ۴. ۱ - ضرب عبارت است از: زدن با دست، یا چوب، یا آلتی دیگر. پس بدون جهت شرعیه، در حرمت آن شکی نیست. و هیچ طایفه از طوایف بنی‌آدم، و هیچ فرقه از فرق عالم، بی‌جهت و سبب شرعی تجویززدن کسی را نکرده‌اند. و در اخبار و آثار، نهی صریح از آن شده و وارد شده است که: «هر که مردی را تازیانه زند حق تعالی او را تازیانه‌ای از آتش خواهد زد.» و اما فحش و دشنام و هرزه‌زبانی و بدگوئی: منشا همه این‌ها خباثت نفس و دنائت طبع است. و هر که زبان او به این‌ها دراز، البته خبیث النفس و از جمله اراذل و اوباش، معدود است. بلکه از بعضی اخبار مستفاد می‌شود که: رذل مخصوص شخصی است که مضایقه نداشته باشد از اینکه هر چه بگوید و هر چه به او بگویند. و حضرت پیغمبر (صلّی‌اللّه‌علیه‌و‌آله‌وسلم) فرمودند که: «مؤمن نیست کسی که طعنه‌زن و لعن‌کن و فحش‌گوی و هرزه‌زبان است.» و نیز فرمودند که: « بهشت حرام است بر هر فحش دهنده.» و در روایت دیگر از آن سرور مروی است که: «هرزه‌گوئی و پرده‌دری از شعبه‌های نفاق است.» و نیز از آن حضرت منقول است که: «چهار نفرند که اهل دوزخ از آنها متاذّی‌اند: یکی از آن‌ها مردی خواهد بود که پیوسته چرک از دهان او جاری خواهد بود، و آن کسی است که در دنیا فحش‌گوی بوده.» و نیز از آن جناب مروی است که: «بهشت حرام است بر هر فحّاش هرزه‌گوی کم‌حیائی که باک نداشته باشد از اینکه هر چه بگوید و از هر چه از برای او بگویند. و چنین شخصی را اگر تفتیش و تفحّص کنی و به حقیقت امر او بر خوری یا ولد الزنا است، یا نطفه پدرش با نطفه شیطان ممزوج شده، و این شخص به وجود آمده.» (یعنی در وقت معاشرت و مجامعت پدرش، شیطان نیز در جماع با او شریک شده.) و در حدیثی دیگر است که هر گاه ببینی مردی را که مضایقه ندارد از این‌که هر چه بگوید و هر چه د. ح. او بگویند، بدانید که او ولد الزنا است، یا به شراکت شیطان هم رسیده.» ۴. ۲ - لعن و معنی آن راندن و دور‌کردن از خداست. پس شکی در بدی آن نیست. و جایز نیست شرعا لعن‌کردن بر کسی مگر کسی که متّصف به صفتی باشد که آن صفت به نص شریعت موجب دوری او از خدا باشد و مجوز لعن او باشد. و ذم شدید در اخبار در خصوص لعن‌کردن رسیده. و حضرت امام محمد باقر (علیه‌السّلام) فرمودند که: «چون لعنت از دهان شخصی بیرون آید میان او و آن شخص که به او لعنت شده تردد می‌کند، اگر آن شخص مستحق لعن باشد به او متعلق می‌شود و اگر نباشد به صاحبش برمی‌گردد.» و از این حدیث مستفاد می‌گردد که: لعن به کسی که سزاوار لعن نباشد، بر می‌گردد به لعن کننده. و والد ماجد حقیر (قدس‌سره) در کتاب « جامع السعادات » فرموده است که: آنچه (در شریعت‌) تجویز شده، لعن‌کردن به کافرین و فاسقین و ظالمین است. هم‌چنان که در قرآن وارد شده است، و شکی در جواز لعن این‌ها بر سبیل عموم نیست، به این نوع که بگوئی: «لعنة الله علی الکافرین یا علی الظالمین یا علی الفاسقین.» ۴. ۳ - نفرین به مسلمان و مخفی نماند که دعای بد و نفرین به مسلمانان‌کردن نیز مانند لعن‌کردن است و مذموم است. و خوب نیست حتی بر ظلمه ، مگر در صورتی که از شرّ و ضرر او آدمی مضطر و ناچار گردد. و در حدیث است که: «گاه است مظلوم این قدر نفرین ظالم می‌کند که مکافات ظلم او می‌شود و زیاد می‌آید، و این زیادتی از برای ظالم باقی می‌ماند و روز قیامت مطالبه می‌کند.» و اما ضد این، که دعای خیر باشد از برای برادر دینی بهترین طاعات و فاضل‌ترین عبادات است. و فایده آن بی‌حد، و ثواب آن خارج از «حیزّ عد» است بلکه در حقیقت کسی که دعا به دیگری کند دعا به خود‌کرده. حضرت رسول (صلّی‌اللّه‌علیه‌و‌آله‌وسلم) فرمودند که: «چون کسی در غیاب برادر خود به او دعا کند فرشته گوید: از برای تو هم مثل این باشد.» و فرمودند که: «د. ح. برادر مستجاب می‌شود دعائی که د. ح. خود مستجاب نمی‌شود.» و از حضرت امام زین العابدین (علیه‌السّلام) مروی است که: «چون ملائکه بشنوند که بنده مؤمن برادر خود را دعا می‌کند در غیاب او، یا او را به خوبی یاد می‌کند، گویند: خوب برادری هستی از برای برادرت، دعای خیر به او می‌کنی و حال اینکه او حاضر نیست، و او را به خیر یاد می‌کنی خدا به تو داد دو مقابل آنچه از برای او خواستی. و ثنا کرد بر تو دو مقابل آنچه ثنا کردی بر او. و از برای تو است فضیلت بر او.» و اخبار در این خصوص بی‌حد است و چه کرامتی از این بالاتر است که هدیه‌ای از دعا و طلب آمرزش از تو به برادر مؤمنت رسد و حال آنکه او در زیر طبقات خاک خوابیده. و تامّل کن که روح او به چه حد از تو شاد می‌شود که اهل و فرزندانش میراث او را قسمت می‌کنند و در مال او عیش و تنعم می‌نمایند و تو او را در تاریکی‌های شب یاد می‌کنی و از خدا آمرزش او را می‌طلبی و هدیه از برای او می‌فرستی. و حضرت امام محمد باقر (علیه‌السّلام) فرمودند که: «هیچ کس بر مؤمنی طعنه نمی‌زند مگر اینکه می‌میرد به بدترین مردن‌ها.» و بدان که: این‌ها که مذکور شد از فحش و لعن و طعن، از آفات زبان است و از برای زبان آفات بسیار است از: غیبت، دروغ ، سخریّه، استهزاء، شوخی ، و غیر این‌ها، و ضد همه این‌ها سکوت و صمت است.