استیلاء و وضع ید

عنصر مزبور مهم ترین رکن مادی تصرف به عنوان مالکیت تلقی می شود. استیلاء و وضع ید عبارت است از رابطه مادی بین شخص و ملک که بر اساس آن متصرف با وضع ید و استیلای بر ملک می تواند بدون مانع و رادع نسبت به اعمال حق خود اقدام کند. بدیهی است که در مرحله تقاضای ثبت وضع ید و اعمال سلطه باید به صورت فعل مادی باشد. زیرا به صرف أعمال حقوقی مانند فروش یا اجاره دادن یا پرداخت عوارض و مالیات نمی توان شخص را دارای استیلاء و اقتدار بر ملک محسوب نمود. در این باره داوری عرف بهترین معیار برای قبول یا رد استیلای بر ملک به نظر می رسد. مثلاً در مورد تصرف خانه عنصر استیلاء به آشکال گوناگون مانند سکونت در آن و یا تعمیر بنا و یا انواع مداخلات مادی دیگر تحقق می یابد. برخی از فقیهان حتی صرف در اختیار داشتن کلید خانه را نیز از مصادیق سلطه و استیلای متصرف محسوب نموده اند. مشروط بر این که دارنده کلید هر لحظه که اراده کند توان و امکان مداخله مادی در خانه را داشته باشد.