حل اختلاف در صلاحیت ها در قواعد عمومی — حل اختلاف در صلاحیت دادگاه های دو

پیشتر به توضیحاتی در خصوص صلاحیتها و انواع آنها از نظر نوع، صنف و درجه پرداختیم؛ حال در صورتی که میان دو دادگاه، اختلافی مبنی بر اینکه کدام یک صالح است تا به موضوع رسیدگی کند ؟ پیش آید، به قواعد زیر رجوع می کنیم: (الف) اقسام اختلاف در صلاحیت: ۱) اختلاف در صلاحیت اثباتی (مثبت نسبت به یک موضوع واحد، دوی چند دادگاه خود را صالح می دانند. ( ۲) اختلاف در صلاحیت سلبی منفی): این اختلاف ممکن است به دو صورت حادث شود: حالت اول: مستقیم و بی واسطه نسبت به یک موضوع دو دادگاه هر یک با اعتقاد بر صلاحیت دادگاه دیگر از خود نفی صلاحیت کند. حالت دوم غیر مستقیم و یا م. ا. یک دادگاه با اعتقاد به صلاحیت دادگاه دیگر قرار عدم صلاحیت صادر کند؛ و پرونده را به آن دادگاه ارسال کند، دادگاه دوم عدم صلاحیت دادگاه اول را بپذیرد، اما صلاحیت خود را نپذیرد، بلکه مرجع ثالثی را صالح بداند، و پرونده را برای دادگاه ثالث ارسال نماید، حال فرض کنید دادگاه صالح نیز اعتقاد بر عدم صلاحیت خود و صلاحیت دادگاه اول داشته باشد؛ این اختلاف در صلاحیت غیر مستقیم و منفی است. حل اختلاف در قواعد عمومی بدین شرح است: حل اختلاف در صلاحیت بین مرجع عالی و تالی در این خصوص اختلافی حادث نمی شود، زیرا نظر مرجع عالی برای مرجع تالی لازم الاتباع است. حل اختلاف در صلاحیت دادگاه های دو استان حل اختلاف با دیوان عالی کشور است. تفاوتی نمی کند که این اختلاف ناشی از صنف نوع؛ یا صلاحیت محلی دو دادگاه باشد.) حل اختلاف بین دادگاههای هم عرض (دادگاه هایی که صلاحیت ذاتی یکسان دارند) در یک استان حل اختلاف با دادگاه تجدید نظر همان استان است . حل اختلاف بین مراجع دادگستری و دیوان عدالت اداری: حل اختلاف با دیوان عالی کشور است. (ماده ی ۱۴، ق.ت.آ.د.د.ع.) حل اختلاف در صلاحیت ذاتی؛ چه در یک استان باشند و چه در دو استان: در هر حال با نکته: بنابر این قاعده حل اختلاف در صلاحیت بین دادگاه عمومی و دادگاه ویژه روحانیت دادگستری محول کند، دادگاه مزبور مکلف به تبعیت است. بنابر این اصلا اختلافی در صلاحیت رخ نمی دهد، زیرا نظر دادسرای ویژه ی روحانیت برای سایر محاکم لازم الاتباع است. همچنین طبق ماده ۱۴ همان آیین نامه؛ اگر دادسرا و دادگاه ویژه ی روحانیت پرونده ای را از هر یک از دادسراها و دادگاه ها درخواست کند، آنها موظفند که پرونده را به دادسرا یا دادگاه ویژه ارسال نمایند.