سند عادی و سند رسمی — اسناد به لحاظ نحوه تنظیم و مرجع

اسناد به لحاظ نحوه تنظیم و مرجع تنظیم کننده آن به اسناد عادی و اسناد رسمی تقسیم میشوند. اسناد عادی تعریف نشده لیکن ماده ۱۲۸۷ قانون مدنی مقرر داشته اسنادی که در اداره ثبت اسناد و املاک و یا دفاتر اسناد رسمی یا در نزد سایر مأمورین رسمی در حدود صلاحیت آنها بر طبق مقررات قانونی تنظیم شده باشند رسمی است. با این تعریف هر سندی که رسمی نباشد عادی محسوب می شود. نوع دیگر اسناد که داخل در همین تقسیم بندی است و ترکیبی از نوع و آثار این دو نوع سند است اسناد عادی است که دارای اعتبار سند رسمی شناخته شده است. به موجب ماده ۱۲۹۱ این قانون در دو مورد سند عادی از اعتبار سند رسمی برخوردار است: اول اینکه منتسب الیه صدور سند را از سوی خود تأیید نماید و حالت دیگر آن است که صدور سند توسط او در محکمه ثابت شود. در این مورد که منظور از اعتبار سند رسمی چیست و کدام یک از آثار اسناد عادی در خصوص این اسناد جاری میشود حکم صریحی در قانون مدنی نیامده است. آیا مانند اسناد رسمی لازم الاجراست یا در صدور قرار تأمین خواسته بدون خسارت احتمالی می توان این اسناد را مانند اسناد رسمی دانست؟ از رویه قضایی نیز مانند قانون مدنی نمی توان پاسخ صریح و روشنی برای این سؤالات پیدا کرد، لیکن می توان گفت آنچه در ماده ۱۲۹۱ قانون مدنی آمده شامل ارزش اثباتی این نوع اسناد است به این معنا که در مورد این اسناد انکار و تردید پذیرفته نیست و صرفاً می توان نسبت به آن ادعای جعلیت نمود و تا زمانی که خلاف آن ثابت نشده، معتبر است.