انجام معاینه محل و تحقیقات محلی

دو اقدام دیگری که دادگاه اختیار دارد به منظور کشف حقیقت راساً و به تشخیص خود به عمل آورد استفاده از وسایل معاینه محل و تحقیقات محلی است. تحقیقات محلی بیشتر به دلیل گواهی شباهت دارد و معاینه محل را نیز تقریباً میتوان به کارشناسی مانند کرد. اگر چه موضوع معاینه محل با تحقیقات محلی متفاوت است ولی چون از قواعد مشترکی برخوردارند و به نحو توأم نیز موضوع مبحث پنجم از فصل دهم قانون آیین دادرسی مدنی سال ۱۳۷۹ قرار گرفته اند، در اینجا نیز به منظور پرهیز از اطناب کلام ترجیح دادیم به بررسی هر دو عنوان مزبور طی یک گفتار بپردازیم. بخشی از این گفتار به قواعد عمومی و مشترک راجع به هر دو وسیله احرازی تحقیقات محلی و معاینه محل اختصاص یافته و بخشی دیگر نیز ناظر به قواعد ویژه و اختصاصی هر یک از آن دو است. بند اول - معانی و قواعد مشترک ناظر به معاینه محل و تحقیقات محلی معاینه محل و تحقیقات محلی اگر چه از حیث موضوع با یکدیگر متفاوتند ولی از قواعد مشترکی برخوردارند. همین قواعد مشترک باعث شده که قانونگذار نیز احکام قانونی ناظر به این دو وسیله اثباتی و احرازی را در یک مبحث گرد هم بیاورد. در این بخش نخست مفهوم و موضوع معاینه محل و تحقیقات محلی را بیان میکنیم و سپس به سراغ شمارش و شرح قواعد مشترک این دو وسیله خواهیم رفت. اول - مفهوم و موضوع معاینه محل و تحقیقات محلی هر یک از معاینه محل و تحقیقات محلی دارای معنای ویژه خود است و افزون بر آن موضوعی دارد که آن را از دیگری و سایر وسایل اثباتی و احرازی مانند کارشناسی متفاوت و مختلف میکند.