جلوه های مانع مصرح قانونی مبتنی بر استقراء در قوانین — الموصی له

در دومین نمونه از آرای محاکم در موضوع پذیرش وصیت نامه می توان به داد نامه شماره ۹۶۰۹۹۷۳۸۳۴۴۰۱۰۵۱ مورخ ۱۳۹۶/۱۰/۳۰ شعبه اول دادگاه در پرونده کلاسه ۹۴۰۹۹۸۳۸۳۴۴۰۰۳۵۸ شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی شهرستان بن خانم جد. فرزند عوض د. ب. ط. سایر وراث مرحوم عوض د. به خواسته تنفیذ وصیت نامه عادی ۱۳۹۴/۶۱۶ (بین خواهان و آن مرحوم) مطرح و در توضیح، عنوان نمود که آن مرحوم سه دانگ از ملک مسکونی خ. ر. ب. نفع وی وصیت نموده ولی یکی از وراث آن مرحوم منکر وصیت نامه است. دادگاه با ورود در ماهیت امر و تحقیق از گواهان و ارجاع امر به کارشناس امضاء، نهایتاً طی دادنامه شماره ۹۶۰۹۹۷۳۸۳۴۴۰۱۰۵۱ مورخ ۱۳۹۶/۱۰/۳۰ حکم بر تنفیذ وصیت نامه عادی تا ثلث اموال حین فوت به شرح زیر صادر نمود: آنچه مستنبط است اینکه امضاء خود خ. ر. ا. ذیل وصیت نامه عادی ۱۳۹۴/۰۶/۰۶ از ناحیه کارشناس خط تایید شده، هر چند این نظریه مورد اعتراض غیر موجه وکیل خوانده قرار گرفته است. اثر انگشت منتسب به موصی (مرحوم وصیت نامه، با اتیان سوگند شرعی، صحت وصیت عادی را مورد تأیید قرار داده اند. هرچند در بیان جزئیات اختلاف بین اظهارات شهود وجود دارد، لیکن اساس و اصل تنظیم وصیت را مخدوش نمی نماید. خ. ر. د. نیز صحت وصیت نامه را مورد اذعان قرار داده است. بنا به مراتب فوق به نظر این دادگاه دعوی خ. د. خ. تنفیذ وصیت نامه عادی وارد و ثابت تشخیص مس مستنداً به مواد ۵۱۵ ۱۹۸، و ۵۱۹ قانون آیین دادرسی مدنی حکم به تنفیذ وصیت نامه عادی مورخ ۱۳۹۴/۶۱۶ تا میزان ثلث اموال حین الفوت موصی صادر و اعلام می گردد. ... ملاحظه میشود که دادگاه بدوی نسبت به مازاد ثلث وصیت اظهار نظر نکرده است. با تجدید نظر خواهی وکیل خ. ن. ب. قید تا ثلث اموال حین فوت و درخواست حذف و نقض این قید شعبه هشتم دادگاه تجدید نظر استان چهارمحال و بختیاری طی دادنامه شماره ۹۷۰۹۹۷۳۸۴۳۷۰۰۵۳۰ عبارت تا ثلث اموال حین فوت را از رأی بدوی حذف نمود. استدلال این دادگاه برای این اقدام این است که خوانده به وصیت مازاد بر ثلث بر فرض تحقق ایرادی نکرده است. در دادنامه تجدید نظر آمده است: الموصی له، آقای ی.د. فرزند عوض نسبت به وصیت مازاد بر ثلث به فرض تحقق) ایرادی نکرده لذا دادگاه عبارت تا میزان ثلث اموال حین الفوت موصی را از دادنامه حذف و با این اصلاح دادنامه تجدید نظر خواسته را مستند به ماده ۳۵۸ قانون آیین دادرسی مدنی و به طرفیت آقایید. تأیید و اعلام می دارد. رای صادره قطعی است.» از نظر نگارنده، هیچ یک از قوانین مورد استناد این دادگاه ها دلالت بر قابلیت استماع تنفیذ وصیت نامه در خارج از موارد مصرح قانونی و یا تغییر شرایط پذیرش وصیت نامه ندارد ولی همان طور که ملاحظه شد، در رویه قضایی غالب قضات ب. ت. ب. نظریات شورای نگهبان عملاً دعوای را قابل استماع می دانند و اقلیت به عدم استماع دعوای تنفیذ وصیت نامه قائل هستند که در ادامه به نمونه هایی از این آرا اشاره میشود.