شرایط اعتبار شهادت — آیا خویشی با دو طرف دعوا مانع

ادعای بی پایه در می آید. در اعتبار شهادت همان گونه که اصل اماره تأیید و مستقر شده است، حکم دلایل خنثی کننده آن اماره نیز دیده می شود. پس هر تهمتی مانع از استماع شهادت نمی شود و تنها ممکن است در ارزیابی قاضی نسبت به مفاد شهادت اثر کند. در نتیجه از این پس به دلایلی می پردازیم که به حکم قانون و بر پایه پرهیز از اتهام مانع از استماع شهادت است و اتهام های دیگر در زمره اماره های قضایی و منوط به اوضاع و احوال خصوص مورد دعوا و نظر دادرس است. ۲۷۵ آیا خویشی با دو طرف دعوا مانع شهادت است؟ در قانون آیین دادرسی مدنی یکی از موقعیت هایی که شاهد را در معرض اتهام قرار می داد قرابت او با یکی از دو طرف دعوا بود. بند یک از ماده ۴۱۳ قانون وجود قرابت نسبی یا سببی تا درجه سوم از طبقه دوم را مانع پذیرش شهادت و نفوذ آن در دعوا می ساخت و قرابت مانع را از موارد جرح شاهد قرار داده بود. این قاعده چنان اصولی و بدیهی می نمود که از ۱۳۱۸ تا سال ۱۳۷۹ (تاریخ تصویب قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب ثابت ماند و در تجدید نظرهای مکرر آسیب ندید. قانون ۱۳۷۹ صلاحیت گواه و موارد جرح او را به کتاب دوم در امور کیفری احاله کرد در حالی که در آن کتاب ماده ۱۵۵)، نداشتن قرابت در شرایط شاهد نیامده است. پس این پرسش مطرح می شود که آیا این سکوت عمدی و به معنی حذف قرابت از موانع پذیرش شهادت است یا باید آن را نوعی تسامح شمرد؟ ⚠ احتیاط: 1 واژهٔ ناخوانا با «...» جایگزین شد. ۲۷۵ آیا خویشی با دو طرف دعوا مانع شهادت است؟ در قانون آیین دادرسی مدنی یکی از موقعیت هایی که شاهد را در معرض اتهام قرار می داد قرابت او با یکی از دو طرف دعوا بود. بند یک از ماده ۴۱۳ قانون وجود قرابت نسبی یا سببی تا درجه سوم از طبقه دوم را مانع پذیرش شهادت و نفوذ آن در دعوا می ساخت و قرابت مانع را از موارد جرح شاهد قرار داده بود. این قاعده چنان اصولی و بدیهی می نمود که از ۱۳۱۸ تا سال ۱۳۷۹ (تاریخ تصویب قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب ثابت ماند و در تجدید نظرهای مکرر آسیب ندید. قانون ۱۳۷۹ صلاحیت گواه و موارد جرح او را به کتاب دوم در امور کیفری احاله کرد در حالی که در آن کتاب ماده ۱۵۵)، نداشتن قرابت در شرایط شاهد نیامده است. پس این پرسش مطرح می شود که آیا این سکوت عمدی و به معنی حذف قرابت از موانع پذیرش شهادت است یا باید آن را نوعی تسامح شمرد؟ نگاهی به فقه پاسخ این پرسش را به روشنی می دهد: در فقه، فرض اتهام شاهد چهره استثنایی دارد و مخصوص موارد معین است و نمی توان به عنوان قاعده گفت که، هرجا شاهد در معرض اتهام قرار می گیرد، از ادای شهادت ممنوع می شود ۱ در مسالک شهید ثانی نسبت به اتهام های مخصوص چنین می خوانیم مطلق التهمة غیر ... فی الشهادة الصدیق، بل التهمة فی مواضع مخصوصه و هی التی یذکرها، فان شهادة الرفیق الصدیقه والوارث لمورثه مقبولة ...» (ج ۲، کتاب شهادات). ⚠ احتیاط: 1 واژهٔ ناخوانا با «...» جایگزین شد. نگاهی به فقه پاسخ این پرسش را به روشنی می دهد: در فقه، فرض اتهام شاهد چهره استثنایی دارد و مخصوص موارد معین است و نمی توان به عنوان قاعده گفت که، هرجا شاهد در معرض اتهام قرار می گیرد، از ادای شهادت ممنوع می شود ۱ در مسالک شهید ثانی نسبت به اتهام های مخصوص چنین می خوانیم مطلق التهمة غیر ... فی الشهادة الصدیق، بل التهمة فی مواضع مخصوصه و هی التی یذکرها، فان شهادة الرفیق الصدیقه والوارث لمورثه مقبولة ...» (ج ۲، کتاب شهادات). ترتیل النبات (جلد دوم) چنان که هیچ کس دوستی صمیمانه را مانع پذیرش شهادت نمی داند. پس، حذف شرط نداشتن قرابت از زمره شرایط شاهد و اسباب جرح بیگمان نشان تغییر نظر قانونگذار و اباحه پذیرش شهادت خویشان نزدیک درباره یکدیگر است. وانگهی در نوشته های فقیهان تصریح شده است که خویشاوندی مانع شهادت دادن نیست و تنها بعضی شهادت فرزند را بر پدر معتبر ندانسته اند. و و همین پیشینه نشان اراده نویسندگان قانون در مباح ساختن شهادت خویشان است. با وجود این خویشاوندی شاهد با طرفی که به سود او شهادت می دهد، این دغدغه را در ذهن دادرس ایجاد میکند که احتمال دارد شاهد از منافع فرزند یا همسر یا برادر خود در برابر دیگران دفاع می کند و کمتر به بیان واقع می اندیشد و همین دغدغه از اعتبار شهادت می کاهد هر چند که مانع از پذیرش آن نشود.