شرایط دادخواست — دارا بودن سمت گاهی با دارا بودن

دارا بودن سمت گاهی با دارا بودن نفع آمیخته و مشتبه میشود. این امر در حالی است که اصولاً هر یک از این دو وصف ضمن داشتن استقلال از دیگری، برای هر یک از اشخاصی در نظر گرفته میشود که در فرآیند اقامه دعوا و جریان دادرسی، از موقعیتی متمایز برخوردار هستند. در مثالی بسیار ساده میتوان این گونه توضیح داد که نفع در دعوا و صاحب آن مفهومی ناظر به خواهان است؛ با این نگاه که از جمله شرایط اقامه دعوا برای خواهان داشتن نفع در دعوا برای او است. در حالی که وقتی از سمت داشتن طراح دعوا یاد میشود منظور داشتن سمت برای اشخاصی غیر از اصیل در دعوا یعنی خواهان یا خوانده است؛ چنین شخصی اصولاً به عنوان نماینده قانونی یا قراردادی خواهان برای اقامه یا تعقیب دعوا و یا نماینده ای برای خوانده دعوا در انجام دفاعیات لازم است. یکی از موضوعاتی که می بایست در اینجا بیان شود موقعیت برخی شرایط اقامه دعوا مانند داشتن اهلیت اقامه دعوا و یا نفع برای خواهان و همچنین دارا بودن سمت در طرح دعوا است که در شکل و هیئت ایرادات دادرسی در آمده است. این موارد در ماده ۱۹۸ آدم سال ۱۳۱۸ نیز پیش بینی شده بود. برای مثال وقتی خوانده، بر این اعتقاد است که مدعی اهلیت اقامه دعوا ندارد دیگر پاسخ ماهوی به دعوای مطروحه توسط چنین خواهانی، که از نظر خوانده اهلیت قانونی دارد. بنابراین وقتی به اعتقاد و نظر خوانده، خواهان اهلیت ۱ در صورتی که مدعی اهلیت قانونی برای اقامه دعوی نداشته باشد، از قبیل صغیر و غیر رشید و مجنون یا کسی که ممنوع از تصرف در اموال خود در نتیجه حکم ورشکستگی باشد. هرگاه کسی بعنوان نمایندگی اقامه دعوی کرده از قبیل وکالت یا ولایت یا قیمومت و سمت او محرز نباشد. ۴- وقتی که دعوی طرح شده سابقاً بین همان اشخاص یا اشخاصی که اصحاب دعوی قائم مقام آنها هستند اقامه دعوا ندارد یا دارای سمت در طرح دعوا نیست و یا دعوای مطروحه مختومه شده و یا خوانده اساساً دعوا را متوجه خود نمی داند دیگر ضرورتی ندارد که در ماهیت قضیه به دفاع بپردازد و پاسخ دعوای خواهان را بدهد. به همین علت نیز دادگاه نخست و در مقدمه می باید جهات فوق را بررسی و در صورت عدم پذیرش ایراد مقرر نماید که خوانده در ماهیت دفاع کند و هرگاه ایراد را وارد بداند دیگر اخذ پاسخ در ماهیت ضرورت پیدا نخواهد کرد. در چنین مواردی دادگاه مبادرت به صدور قرار نهایی و قاطع یعنی قرار رد دعوا می نماید و رأی صادره قاطع دعوا تلقی و پرونده را از دادگاه خارج خواهد ساخت.