شرایط مال معرفی شده برای بازداشت — بررسی امکان رفع بازداشت مازاد مال منقول

فک وثیقه با رفع بازداشت پیشین مسال و آثار آن - ماده ۵۴ ق.ا.ا.م. مقرر می دارد هرگاه مازاد مالی بازداشت شود که در مقابل طلب دیگری بازداشت شده و یا در وثیقه طلب دیگری بوده است و بازداشت پیشین رفع یا وثیقه فک شود ... توقیف مازاد خود به خود به توقیف اصل مال تبدیل میشود.... ماده ۵۴ مزبور حالتی را پیش بینی می کند که مال تنها یک بازداشت کننده مقدم داشته و یا در وثیقه تنها یک دین بوده باشد و به درخواست محکوم له مازاد آن بازداشت شده باشد که در این صورت با کنار رفتن بستانکار پیشین به هر یک از دو راه یاد شده فک وثیقه یا رفع بازداشت، محکوم له خود به خود جای بستانکار پیشین را نیز در محدوده مبلغی که مازاد مال در مقابل آن بازداشت شده بود گرفته و از این رو اصل مال، در محدوده همان مبلغ در بازداشت او قرار می گیرد. اما ب. ت. ب. ملاک همین ماده چنانچه مالی در بازداشت یا وثیقه چند بستانکار باشد با رفع هر یک از بازداشت های مقدم یا فک وثیقه های پیشین بستانکاران مؤخر، به همان ترتیب تاریخ و با لحاظ همان مبلغی که مازاد مال را در مقابل آن بازداشت نموده یا در وثیقه دارند جای پیشینیان را می گیرند. برای نمونه اگر اصل مالی را پریا در برابر پانصد میلیون ریال در وثیقه داشته باشد و سپس مازاد آن را پویا در برابر چهارصد میلیون ریال بازداشت نموده باشد و پس از آن مازاد مازاد مال را سورنا در برابر سیصد میلیون ریال بازداشت کرده باشد و مال به قیمت یک میلیارد ریال به فروش رسد ابتدا پانصد میلیون ریال به پریا داده می شود سپس چهارصد میلیون ریال به پویا داده می شود و بنابراین نصیب سورنا از آن مال تنها یکصد میلیون ریال میشود و برای بقیه طلب خود باید به بازداشت اموال دیگر م. ع. بیندیشد. اما چنانچه در همان نمونه وثیقه پریا به هر علت فک شود بازداشت مازاد مال به سود پویا در برابر چهارصد میلیون ریال خود به خود به بازداشت اصل مال تبدیل میشود و بازداشت مازاد مازاد مال به سود سورنا، خود به خود در برابر چهارصد میلیون ریال به بازداشت مازاد مال تبدیل می شود. در این صورت پس از فروش ملک به قیمت یک میلیارد ریال سورنا نیز تمام سیصد میلیون ریال خود را دریافت می نماید و باقی آن سیصد میلیون ریال در اختیار م. ع. قرار می گیرد. ۷۸ ترتیب فروش مالی که مازاد و با مازاد مازاد ... آن بازداشت شده و همچنین ترتیب فروش مال توسط بازداشت کننده اصل مال و بازداشت کننده گان) بعدی در جای خود بررسی شده است نک. ش. (۱۱۴۱). ۷۹ رفع بازداشت مازاد مال غیر منقول به درخواست م. ع. - تبدیل خود به خود بازداشت مازاد مال به اصل آن می تواند به علت تناسب نداشتن ارزش مال با میزان محکوم به به م. ع. زبان برساند زیرا ممکن است با این تبدیل که خود به خود انجام می شود، تمام مال برای نمونه یک آپارتمان که ارزش آن ده میلیارد ریال است در مقابل محکوم بهی به مبلغ پنج میلیارد ریال در بازداشت قرار گیرد. در این صورت چنانچه مال غیر منقول باشد از یک سو ماده ۵۱ ق.ا.ا.م. اجازه می دهد که مقدار مشاعی از مال به میزان محکوم به و هزینه های اجرایی بازداشت شود نک ش. ۹۳ به بعد از سوی دیگر ماده ۵۴ همان قانون روا میدارد که به درخواست م. ع. و هزینه او مال ارزیابی شده و از مقدار زائد رفع بازداشت شود. پس در نمونه ای که آورده شد، آپارتمان ارزیابی گردیده و با لحاظ ماده ۵۱ ق.ا.ا.م. مقدار مشاعی از آن یعنی سه دانگ آن در بازداشت مانده و از سه دانگ دیگر رفع بازداشت می شود. در حقیقت به موجب ملاه ۵۴ .. . . . ... در صورت فک وثیقه یا رفع توقیف اصل مال، توقیف مازاد خود به خود به توقیف اصل مال تبدیل می شود. در این مورد هرگاه م. ع. ب. عنوان عدم تناسب قیمت مال با میزان بدهی معترض باشد به هزینه او مال، ارزیابی شده از مقدار زاید بر بدهی رفع توقیف خواهد شد. ۸۰ به هر روی رفع بازداشت احتمالی از مازاد اموال غیر منقول از این رو مستلزم درخواست م. ع. و نیز ارزیابی مال است که هم هر بازداشت و رفع بازداشتی علی القاعده باید به درخواست ذی نفع باشد و هم حق محکوم له در هر حال رعایت شود؛ زیرا در طول زمان ممکن است ارزش مال بازداشت شده کاهش یابد و این کاهش ارزش ممکن است به اندازه ای باشد که ب. ت. ب. نتیجه ارزیابی آزاد شدن بقیه مال سالیه به انتفای موضوع شود. ۸۱ بررسی امکان رفع بازداشت مازاد مال منقول به درخواست م. ع. چنانچه مازاد مال منقولی بازداشت شده باشد و بازداشت اصل مال رفع شود چون بازداشت مازاد خود به خود به بازداشت اصل تبدیل می شود پرسش این است که آیا به همان ترتیبی که در شماره پیش گفته شد، م. ع. می تواند اقدام کند؟ یعنی، برای نمونه اگر یک دستگاه مولد برق که ده میلیارد ریال ارزش دارد در برابر هشت میلیارد ریال بازداشت شده باشد و سپس مازاد آن در برابر یکصد میلیون ریال بازداشت شده باشد و بازداشت اصل مولد برق رفع شود، مال تبدیل می شود، در نتیجه تمامی آن دستگاه در برابر یکصد میلیون ریال در بازداشت قرار می گیرد. در این صورت آیا م. ع. می تواند درخواست نماید دستگاه مولد برق ارزیابی شده و تنها مقدار مشاعی از آن که معادل یکصد میلیون ریال است در بازداشت مانده و بقیه آزاد شود؟ پاسخ نمی تواند آری باشد زیرا دستگاه یاد شده مال غیر قابل تجزیه تلقی میشود و در اموال منقول غیر قابل تجزیه تمام مال بازداشت خواهد شد. حتی اگر ارزش آن بیش از محکوم به و هزینه های اجرایی باشد ماه ۵۱ ق.ا.ا.م.). ۸۲ رفع بازداشت مال و سپس تبدیل مال بازداشت شده یا تبدیل تأمین بررسی می شود.