دکترین
یَمین (مفردات‌قرآن): کاربردها
به مواردی از یَمین که در قرآن به کار رفته است، اشاره می‌شود: ۲.
۱ - به معنای دست راست یَمین به معنای دست راست است. بِالْیَمینِ (ایه ۹۳ سوره صافات)" name="_ بِالْیَمینِ (ایه ۹۳ سوره صافات)" title=" بِالْیَمینِ (ایه ۹۳ سوره صافات)" >۲.۱.
۱ - بِالْیَمینِ (ایه ۹۳ سوره صافات) ( فَراغَ عَلَیْهِمْ ضَرْبًا بِالْیَمینِ ) «پس رو کرد به طرف خدایان و آنها را با دست راست می‌زد و می‌شکست.» به قولی مراد از یمین قوّه است. بِیَمینِکَ (آیه ۱۷ سوره طه)" name="_ بِیَمینِکَ (آیه ۱۷ سوره طه)" title=" بِیَمینِکَ (آیه ۱۷ سوره طه)" >۲.۱.
۲ - بِیَمینِکَ (آیه ۱۷ سوره طه) ( وَ ما تِلْکَ بِیَمینِکَ یا مُوسَى ) «ای موسی آن چیست که به دست راست تو است.» ۲.
۲ - تحویل نامه اعمال به دست راست در عده‌ای از آیات مذکور است که روز قیامت ، نامه عمل به دست راست یا چپ داده می‌شود و در بعضی آمده که آن را از پشت سر تحویل انسان می‌دهند. بِیَمینِهِ (ایه ۷۱ سوره اسراء)" name="_ بِیَمینِهِ (ایه ۷۱ سوره اسراء)" title=" بِیَمینِهِ (ایه ۷۱ سوره اسراء)" >۲.۲.
۱ - بِیَمینِهِ (ایه ۷۱ سوره اسراء) ( یَوْمَ نَدْعُو کُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِمْ فَمَنْ أُوتِیَ کِتابَهُ بِیَمینِهِ فَأُوْلَئِکَ یَقْرَؤُونَ کِتابَهُمْ وَ لا یُظْلَمُونَ فَتیلًا • وَ مَن کانَ فی هَذِهِ أَعْمَى فَهُوَ فی الآخِرَةِ أَعْمَى... ) «روزی که هر گروه را با امامشان می‌خوانیم هر که کتاب او به دست راستش داده شود آنها کتابشان را می‌خوانند و اصلا مظلوم نمی‌شوند و آنکه در دنیا از دیدن آیات حق کور است در آخرت نیز کور م. ب..» بِیَمینِهِ (آیه ۱۹ سوره حاقه)" name="_ بِیَمینِهِ (آیه ۱۹ سوره حاقه)" title=" بِیَمینِهِ (آیه ۱۹ سوره حاقه)" >۲.۲.
۲ - بِیَمینِهِ (آیه ۱۹ سوره حاقه) ( فَاَمّا مَنْ اُوتِیَ کِتابَهُ بِیَمینِهِ فَیَقُولُ هاؤُمُ اقْرَؤُا کِتابِیَهْ... ) (امّا کسى که نامه اعمالش را به دست راستش دهند از شدّت شادى فریاد مى‌زند که: اى اهل محشر! «نامه اعمال مرا بگیرید و بخوانید!») بِیَمینِهِ (آیه ۷ سوره انشقاق)" name="_ بِیَمینِهِ (آیه ۷ سوره انشقاق)" title=" بِیَمینِهِ (آیه ۷ سوره انشقاق)" >۲.۲.
۳ - بِیَمینِهِ (آیه ۷ سوره انشقاق) ( فَأَمّا مَنْ أُوتِیَ کِتابَهُ بِیَمینِهِ • فَسَوْفَ یُحاسَبُ حِسابًا یَسیرًا .... وَ أَمّا مَنْ أُوتِیَ کِتابَهُ وَراء ظَهْرِهِ ) (امّا کسى که نامه اعمالش به دست راستش داده شود به زودى به آسانى به حساب او رسیدگى مى‌شود... و امّا کسى که نامه اعمالش به پشت سرش داده شود به زودى فریاد مى‌زند واى بر من که هلاک شدم!) ( وَ أَمّا مَنْ أُوتِیَ کِتابَهُ بِشِمالِهِ فَیَقُولُ یا لَیْتَنی لَمْ أُوتَ کِتابِیهْ ) (امّا کسى که نامه اعمالش را به دست چپش بدهند مى‌گوید: «اى کاش هرگز نامه اعمالم رابه من نمى‌دادند.) آیا مراد از دادن کتاب به دست راست و چپ معنای ظاهری آن است؟ از جمله « یَقْرَؤُنَ کِتابَهُمْ ...هاؤُمُ اقْرَؤُا کِتابِیَهْ » معلوم می‌شود کتاب هر چه باشد خواندنی است. ناگفته نماند: اصحاب یمین و آنانکه کتاب به دست راستشان داده می‌شود اهل بهشت و مقابل آنها اهل عذاب‌اند آیا یمین و شمال به حساب عرف ما انسان‌هاست یا غرض چیز دیگری در آن است؟ العلم عند اللَّه. ۲.
۳ - به معنای طرف راست از معانی دیگر سمت و طرف راست است. الْیَمینِ (آیه ۱۸ سوره کهف)" name="_ الْیَمینِ (آیه ۱۸ سوره کهف)" title=" الْیَمینِ (آیه ۱۸ سوره کهف)" >۲.۳.
۱ - الْیَمینِ (آیه ۱۸ سوره کهف) ( وَ نُقَلِّبُهُمْ ذاتَ الْیَمینِ وَ ذاتَ الشِّمالِ ) «آنها را به طرف راست و چپ می‌گرداندیم.» الْیَمینِ (آیه ۲۸ سوره صافات)" name="_ الْیَمینِ (آیه ۲۸ سوره صافات)" title=" الْیَمینِ (آیه ۲۸ سوره صافات)" >۲.۳.
۲ - الْیَمینِ (آیه ۲۸ سوره صافات) ( قالُوا إِنَّکُمْ کُنتُمْ تَأْتُونَنا عَنِ الْیَمینِ • قالُوا بَل لَّمْ تَکُونُوا مُؤْمِنینَ ) (گروهى مى‌گویند: «شما رهبران گمراهى بودید که به ظاهر از طریق خیرخواهى و نیکى وارد شدید (امّا جز فریب چیزى در کارتان نبود)!» آنها در جواب مى‌گویند: «بلکه شما خودتان اهل ایمان نبودید) این دو آیه گفتگوی فریفتگان و فریبندگان در روز قیامت است که گمراهان به گمراه‌کنندگان می‌گویند شما از طرف راست نزد ما می‌آمدید گفته‌اند: یعنی در ظاهر از راه نصیحت و خیرخواهی پیش ما آمده و وانمود می‌کردید که به سعادت ما می‌کوشید حال آنکه ما را گمراه می‌کردید. ۲.
۴ - به معنای قَسَم یمین به معنی قسم و پیمان نیز آید و جمع آن أَیمان است. در مصباح گوید: به قولی سوگند را از آن جهت یمین گفته‌اند که عرب چون با هم پیمان می‌بستند و هم سوگند می‌شدند دست راست یکدیگر را می‌فشردند. لذا به طور مجاز سوگند را یمین گفتند. أَیْمانِکُمْ (آیه ۸۹ سوره مائده)" name="_ أَیْمانِکُمْ (آیه ۸۹ سوره مائده)" title=" أَیْمانِکُمْ (آیه ۸۹ سوره مائده)" >۲.۴.
۱ - أَیْمانِکُمْ (آیه ۸۹ سوره مائده) ( ذلِکَ کَفّارَةُ أَیْمانِکُمْ إِذا حَلَفْتُمْ ) «آن است کفّاره سوگندهای شما آنگاه که قسم خوردید.» أَیْمانَهُم (آیه ۱۲ سوره توبه)" name="_ أَیْمانَهُم (آیه ۱۲ سوره توبه)" title=" أَیْمانَهُم (آیه ۱۲ سوره توبه)" >۲.۴.
۲ - أَیْمانَهُم (آیه ۱۲ سوره توبه) ( وَ إِن نَّکَثُواْ أَیْمانَهُم مِّن بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَ طَعَنُواْ فی دینِکُمْ فَقاتِلُواْ أَئِمَّةَ الْکُفْرِ.. ) «و اگر پیمان‌هایشان را پس از بستن شکستند و در دینتان عیب‌جویی کردند با پیشوایان کفر بجنگید.» ۲.۴.
۳ - سوگند شرعی یمین و سوگند شرعی آن است که انسان به قصد ایجاد تکلیف، به عمل راجحی و یا به ترک عمل مرجوحی سوگند یاد کند. مثلا بگوید: واللّه هر شب با وضو خواهم خوابید یا واللّه سیگار نخواهم کشید. در این صورت که با توجّه و قصد قسم یاد کرده نمی‌تواند آن را بشکند، با وضو خوابیدن بر او واجب و سیگار کشیدن بر وی حرام می‌شود و اگر عمدا سوگند خود را شکست بر وی کفّاره واجب می‌شود و آن در نوبت اوّل یکی از سه چیز است: یک بنده آزاد کردن، ده مسکین را طعام دادن، ده مسکین را لباس دادن و در نوبت دوّم که به هیچ یک از آنها قادر نشد باید سه روز روزه بگیرد. آیه ۸۹ مائده حکم فوق را چنین بیان می‌کند: ( لاَ یُؤاخِذُکُمُ اللّهُ بِاللَّغْوِ فی أَیْمانِکُمْ وَ لَکِن یُؤاخِذُکُم بِما عَقَّدتُّمُ الأَیْمانَ فَکَفّارَتُهُ إِطْعامُ عَشَرَةِ مَساکینَ مِنْ أَوْسَطِ ما تُطْعِمُونَ أَهْلیکُمْ أَوْ کِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْریرُ رَقَبَةٍ فَمَن لَّمْ یَجِدْ فَصیامُ ثَلاَثَةِ أَیَّامٍ ذَلِکَ کَفارَةُ أَیْمانِکُمْ إِذَا حَلَفْتُمْ وَ احْفَظُواْ أَیْمانَکُمْ کَذَلِکَ یُبَیِّنُ اللّهُ لَکُمْ آیاتِهِ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ ) ( خداوند شما را بخاطر سوگندهایى که بدون توجه یاد مى‌کنید مؤاخذه نمى‌کند ولى در برابر سوگندهایى که از روى اراده محکم کرده‌اید مؤاخذه مى‌نماید. کفّاره این گونه سوگندها، اطعام ده نفر مستمند، از غذاهایى است که غالباً به خانواده خود مى‌دهید یا لباس پوشاندن بر آن ده نفر و یا آزاد کردن یک برده و هرکس که نمى‌تواند، باید سه روز روزه بگیرد؛ این، کفّاره سوگندهاى شماست به هنگامى که سوگند یاد مى‌کنید (و مخالفت مى‌نمایید) و سوگندهاى خود را حفظ کنید و نشکنید. خداوند آیات خود را این چنین براى شما بیان مى‌کند شاید شکر به جا آورید.) این مطلب در « حلف » نیز مختصرا ذکر شده است. (ببینید: حلف (مفردات‌قرآن) ) ۲.
۵ - أَیْمَن اَیْمَن نظیر یمین است و در قرآن مجید به معنی طرف راست به کار رفته است. الْأَیْمَنِ (آیه ۵۲ سوره مریم)" name="_ الْأَیْمَنِ (آیه ۵۲ سوره مریم)" title=" الْأَیْمَنِ (آیه ۵۲ سوره مریم)" >۲.۵.
۱ - الْأَیْمَنِ (آیه ۵۲ سوره مریم) ( وَ نادَیْناهُ مِن جَانِبِ الطُّورِ الْأَیْمَنِ وَ قَرَّبْناهُ نَجیًّا ) « موسی (علیه‌السّلام) را از جانب راست طور ندا کردیم و با طرف مناجات بودن مقرّبش نمودیم.»
منبع: تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۷، ص۲۲۶ · تفسیر المیزان، ج۱۴، ص۱۴۳ · تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۳، ص۲۲۹ · ترجمه قرآن، ص۵۶۷ · ترجمه قرآن، ص۵۸۹ · اسراء/سوره۱۷، آیه۷۱ · حاقه/سوره۶۹، آیه۱۹ · تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۳، ص۳۵۵ · ترجمه قرآن، ص۴۴۷ · مصباح المنیر، ج۲، ص۶۸۱ · المفردات، ط دار القلم، ص۸۹۳ · تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۶، ص۱۶۵ · تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۹، ص۲۱۲ · ترجمه قرآن، ص۱۲۲ · تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، ج۱۴، ص۸۳
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.