آثار به دست آمده از ادوار کهن یونان باستان حکایت از روحیه مذهبى مردم این سامان دارد. پیشینه عقیدتى یونیان ریشه در مذاهب بدوى دارد. در دین عمومى یونان آثار و بقایاى آئین توتم وجود داشت و گیاه مقدس در آن دیده مى شد. نوعى درخت بلوط جنبه تقدس داشت و به عنوان هاتف و غیبگو بکار مى رفت. حیوانات مقدس مانند گاوز مینوتور یعنى غیبگو، از جانب خدا در کریت قرار داشت. در افسانههاى یونان هر یک از حیوانات مقدس غالبا جهت قربانی براى خدایان به کار مى رفت.
مانند سوسمار که قربانى معبد آپولون سوروکتون بود. مرگ برخى از حیوانات با خدایان همراه بود؛ عقاب با زئوس بود و جغد در کنار آتته قرار داشت. تغییر شکل خدایان به شکل حیوانات غالبا در تاریخ دین به تکرار آمده است. زئوس به شکل قو درآمد تا لذا را که در جهان تخم مى گذارد فریب دهد. قو مربوط به توتمى است که سپس در مقام خدائى شناخته شد و به عنوان پدر براى فرزندان انسان به کار رفت. قربانى حیوان مقدس یکى از مراسم بشمار مىرفت در آتن قربانى سالیانه گاو ملکوتى تحت تشریفاتى به نام بوفونیا انجام مىشد.
در آتن دختران جوان لباس پوست خرس در بر مىکردند و نام حیوان را بر خود نهاده و به رقص مشغول مىگشتند. اقوام اژه و آکئوس از نظر اصول به یک نیروى الهى بدون شخصیت عقیده داشتند که با ماناى بدوى قابل تطبیق است. این نیرو به طور خصوصى در بعضى از سنگهاى مقدس که گمان داشتند از آسمان افتاده است برقرار بود. زنان روحانى جهت تازه وارد در دین تشریفاتى انجام مى دادند تا او را از گناه رهائى بخشیده و در دین نیروى مانا داخل نمایند. مردم یونان به ارواح بسیارى عقیده داشتند که در طبیعت ساکن بودند و مىتوانستند به صورت انسان یا حیوان در آیند. ممکن بود روحى که در چشمه قرار داشت به صورت اسب نمایان گردد. ارواح مردگان به شکل مار و پرندگان، مخصوصا پروانه ظاهر مى شد، در زبان یونانى کلمه پروانه و روح یک معنى دارد. ۲.
۱ - باورهاى مذهبى یونان باستان اماکن مقدسه ، و انفعالات فیزیکى انسان از قبیل عطسه و غیره. فال و اضطراب و غیره. نقش مهمى در باورهاى مذهبى مردم یونان باستان داشت. بطور کلى هر حرکتى در طبیعت را به فال نیک و بد مى گرفتند و آن را نمودى از رضایت یا خشم خدایان مى دانستند. صاعقه را تیرهاى زرین خداوند رعد و برق مى دانستند و طوفان را خشم آن را مىخواهد کشتىها را به قعر دریا بفرستد و غرق کند. بر اساس اعتقادات یونانیان باستان، کلیه موجودات طبیعت، مکان سکونت خدایان مرد و زن بود.
براى تمامى امور زندگى مادى و معنوى خداوندى مستقل وجود داشت. تمشیت امور در دست خدایان بود؛ سیاست و حکومت و اقتصاد و فرهنگ و غیره. عین اراده خدایان بود. نظام طبقاتى ثروتمند و فقیر ، برده و آزاده و غیره عین اراده خدایان بود. و به همین جهت اختلال در امور مهم و انصراف از انجام آنها نتیجه منطقى چنین باورهائى بود وقتى مردمى از یونان، هنگام اردوکشى به آسیا، در باب کار خود مشورت مىکردند، یکى از رؤساى ایشان موسوم به گزنفون به نطق برخاست.
و چون به گفتن پرداخت. از آن جمع یک نفر عطسهاى زد. فورا تمام سربازان در مقابل خداوند سر فرود آوردند. یونانیان در مواقع مهم از خدایان استشاره مى نمودند و براى این کار بقاع متبرکى داشتند که هاتف خدایان شمرده مىشد و به سوالات ایشان جواب مى داد. این گونه بقاع از دویست تجاوز مىنموده؛ ولى از همه معروفتر حرم آپولون در دلف بود. دلف در پاى کوه پارناس در محلى قرار داشت که آپولون مارپیتون را با تیرهاى خود در آن جا کشت. آپولون اراده خ.
ر. ب. وسیله کاهنهاى (لاپیطى) به مردم مىرسانید. روزى که براى استخاره معین مىشد، لاپیطى در برابر گودالى روى سه پایهاى مىنشست. از گودال بخار گوگردى خارج مىشد و او را به حال هذیان مىانداخت و الفاظى مقطع مىگفت که کاهنان براى مؤمنین بیان مىکردند. هیچ معبدى آنقدر زوار نداشت، چنانکه از تمام بلاد یونانىنشین دور و نزدیک براى استخاره از هاتف دلف مىآمدند و در تمام امور از او استشاره مىنمودند. مثلا یکى در باب اختیار همسر و دیگر راجع به مسافرت با او مشورت مىکرد.
براى ریختن شالوده یک آبادى یا اقدام به جنگ و صلح استخاره را ضرورى مى دانستند. در یونان بعضى جاها زیارتگاه بیماران بود، زیرا خدایان آنجا به شفاى هر عیب و علتى شهرت داشتند. معروفترین خداوندان شفادهنده، آسکله پیوس یا اسکولاب و مشهورترین حرم او در اپیدور واقع در خلیج اژه بود. بیماران دسته دسته به اپیدور مى آمدند، ابتدا به حمام مىرفتند، خود را طیب و طاهر مى کردند، روزه مىگرفتند و قربانى مىکردند، آنگاه یک شب در تاریکى دورن معبد بسر مىبردند. خدا باید در آن شب بر آنان جلوه مىکرد و شفا مىداد. بیماران شفا یافته، هدایائى تقدیم مىکردند. ۲.
۲ - نقش اساطیر در یونان بشر با قدرت تخیل و تلاش همه جانبه، در طى قرون و اعصار گذشته سعى کرده است تا خود را از سرگردانى برهاند و به همین منظور نخست اساطیر را پدید آورده تا به تصور خود براى سؤ الات خویش پاسخى بیاید. فلسفه ، ادبیات و برخى ادیان زاییده اساطیرند و اساطیر در سراسر زندگى فکرى انسانها نقش دارند. مثلا در کشور ما، اساطیر شاهنامه در ذهن مردم وجود دارد و پیوسته مردم از خواندن آنها لذت مىبرند. یونانیان نیز خدایان اسطورهاى خود را مىپرستیدند و براى آنها قربانى مىکردند.
نام برخى از این خدایان در بالا آمد و تهیهکردن فهرستى از خدایان اسطورهاى آنان یا سایر ملل باستانى کارى دشوار است. یونانیان مردمى هوشمند و کنجکاو بودند و از آنجا که به علم دسترسى نداشتند، با خلق اساطیر ذهن جستجوگر خود را آرام مىکردند؛ همانطور که به جاى پرستش آفریدگار آسمان و زمین ، به بتهاى گوناگون روى مىآوردند. همین قوم از اساطیر به فلسفه پرداختند و پرچمدار دانش در عصر خود شدند، در حالى که موفقیت اقوام دیگر در این راه چشمگیر نبود. ۲.
۳ - روحانیون یونان باستان با آغاز عصر هومر روحانیون وابسته به معابد به وجود آمدند. این روحانیون هر یک عامل و مامور و حامى و خادم خدائى بودند، داراى تعلمیات آموزشى نبودند، مراسم دین را در عمل مى آموختند، طبقهبندى نشده و هیئتى تشکیل نمىدادند، بر قربانیهاى خدایان نظارت مىکردند، حیوانات معین را مىکشتند یا مىسوزاندند، مؤمنین را با آب شور دریا پف نم مىبردند و بدین وسیله مؤمنان را تطهیر مىکردند. هیپوکرات این طب روحانى را از صورت دینى خارج کرد؛ ولى این کار تا پایان عصر قدیم ادامه داشت. روحانیون غیبگوئى مى کردند. به افتخار خدایان اعیاد بزرگى بر پا مىداشتند در محوطه اولمپ زئوس را تجلیل مىکردند. براى کشف قوىترین یا قابلترین مردم بازیهائى ترتیب مىدادند. ۲.
۴ - مذاهب مرموز یونان باستان این بخش از عقاید یونان قدیم در پردهاى از راز و به کلى مبهم است. یونانیان اعمالى سرى داشتند که به طور خصوصى به افراد خاصى تعلیم مىدادند. مؤمنان به این عقاید از شوق و ذوق دینى خاصى برخوردار بوده اند و در انجام مراسم عبادى خویش اصرار و تعقیب شدیدى داشتند. آنان در هر شرایطى از انجام مراسم و مناسک دینى خود دست بر نمىداشتند. این سلسله عقاید را از آن سبب مذهب مستور مىنامیدند که مراسم و آداب آن را باید جز از نوآموزان، از دیگران مخفى مىداشتند.
کاهن روحانى آن جماعت، نوآموز تازه وارد را به امورى چند رهبرى مى کرد؛ یعنى به آنها تعلیم مى داد که اولا باید با مراسم خاصى همگى به ساحل رفته و در آب دریا مراسم تطهیر و تغسیل را به عمل آورند. از علوم مخفى، تعلیماتى نهانى در تالارى در بسته تعلیم یابند. بعضى اشیاء مقدسه را زیارت کنند و غیره. دین یونان اثرات جاویدان در دنیا باقى گذاشت؛ زیبائى گرانمایه شاهکارهاى هنرى را تولید کرد. معمارى و منبتکارى و ادبیات ایجاد کرد، بین افکار انسان و جادوى ابتدائى پیش از عصر هلنها رابطه برقرار ساخت و با اجراى مراسم طبیعى مخصوص مادر زمین و تلقینهاى عالى، عرفان اورفهاى را بر قرار ساخت.
آزادی و کوشش فلسفه یونان در جستجوى حقیقت، چه در قلمرو مذهب و چه در غیر آن، نمونههائى از مقدمات علوم در دسترس انسان نهاد که هرگز فراموش شدنى نیست. زیبائىشناسى و کوشش در کشف حقیقت دو اصل اساسى است که ارنست رنان آن را در کتاب خود، معجزه یونان مىنامد. ۲.
۵ - عوامل وحدت و تفرقه شهرها وقتی جویای وجوه مشترک تمدن مابین شهرهای یونان میشویم، پنج وجه اصلی نمایان میشود، زبان مشترک با لهجههای محلی؛ حیات معنوی مشترک که فقط چهرههای برجسته آن در زمینه ادبیات، فلسفه، و علوم در خارج از مرزهای سیاسی خود مشهور شدند؛ شوق مشترک برای ورزش، که به مسابقات محلی و کشوری ختم میشد؛ عشق به زیبایی که در قالب هنرهای مشترک میان اجتماعات یونانی متجلی میشد؛ و مناسک و اعتقادات مذهبی تقریبا مشترک. عقاید دینی، یونانیان را به هماناندازه که به وحدت کشانید، به تفرقه انداخت. ۲.
۶ - آئین توتمپرستی و مذاهب بدوی آثار به دست آمده از ادوار کهن یونان باستان حکایت از روحیه مذهبی مردم این سامان دارد. پیشینه عقیدتی یونیان ریشه در مذاهب بدوی دارد در دین عمومی یونان آثار و بقایای آئین توتم وجود داشت و گیاه مقدس در آن دیده میشد. نوعی درخت بلوط جنبه تقدس داشت و به عنوان هاتف و غیبگو به کار میرفت. حیوانات مقدس مانند گاوز مینوتور یعنی غیبگو، از جانب خدا در کریت قرار داشت. در افسانههای یونان هر یک از حیوانات مقدس غالبا جهت قربانی برای خدایان بکار میرفت.
مانند سوسمار که قربانی معبد آپولون سوروکتون بود. مرگ برخی از حیوانات با خدایان همراه بود؛ عقاب با زئوس بود و جغد در کنار آتته قرار داشت. تغییر شکل خدایان به شکل حیوانات غالبا در تاریخ دین به تکرار آمده است. زئوس به شکل قو درامد تا لدا را که در جهان تخم میگذارد فریب دهد. قو مربوط به توتمی است که سپس در مقام خدائی شناخته شد و به عنوان پدر برای فرزندان انسان بکار رفت. قربانی حیوان مقدس یکی از مراسم بشمار میرفت در آتن قربانی سالیانه گاو ملکوتی تحت تشریفاتی به نام بوفونیا انجام میشد.
در آتن دختران جوان لباس پوست خرس در بر میکردند و نام حیوان را بر خود نهاده و به رقص مشغول میگشتند. اقوام اژه و آکئوس از نظر اصول به یک نیروی الهی بدون شخصیت عقیده داشتند که با مانای بدوی قابل تطبیق است. این نیرو بطور خصوصی در بعضی از سنگهای مقدس که گمان داشتند از آسمان افتاده است بر قرار بود. زنان روحانی جهت تازه وارد در دین تشریفاتی انجام میدادند تا او را از گناه رهائی بخشیده و در دین نیروی مانا داخل نمایند. مردم یونان به ارواح بسیاری عقیده داشتند که در طبیعت ساکن بودند و میتوانستند به صورت انسان یا حیوان در آیند. ممکن بود روحی که در چشمه قرار داشت به صورت اسب نمایان گردد. ارواح مردگان به شکل مار و پرندگان، مخصوصا پروانه ظاهر میشد، در زبان یونانی کلمه پروانه و روح یک معنی دارد. ۲.۶.
۱ - اثرات جانپرستی جانپرستی در یونان اثرات عادی و جادوئی داشت.
۱: حقیقت معادل تصویر بود. تصویر یک خدا نقش قدرت او را داشت.
۲: برای خواب دیدن ارزش فراوان در نظر داشتند.
۳: عمل جادوئی، یعنی زخم زدن به تصویر و مجسمه به نیت دیگری وجود داشت.
۴: نیروی کلمات؛ زئوس برای انجام دادن سخن میگفت: در نتیجه همین گفتن، هر کاری میخواست انجام میگردید.
۵: نیروی نفرین و لعنت در آرگوس رواج بسزا داشت.
۶: قدرت سوگند ؛ هومر مینویسد: کسی که سوگند خود را نقض نماید مغزش مایع گشته در زمین جاری میگردد.
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
