ارشاد قاضی مبنی تقاضای اتیان سوگند — شهید اول در لمعه فرموده است

گاهی از اوقات در جلسه رسیدگی دادگاه، قاضی بعد از اخذ اظهارات طرفین به این نتیجه می رسد که خواهان برای اثبات ادعای خود، دلیل و مدرکی ندارد و حکم بر بطلان دعوا و بی حقی ایشان صادر می شود. در چنین صورتی آیا قاضی می تواند خواهان را ارشاد نماید که خوانده را قسم ده دهد یا خیر؟ در این خصوص در قانون نص صریحی وجود ندارد، اما به نظریه فقها به شرح ذیل اشاره میشود: شهید اول در لمعه فرموده است، اگر مدعی بگوید بینه ندارم حاکم به او می گوید که می تواند طرف خود را قسم دهد. از این رو اگر مدعی از حاکم خواست که طرف او را قسم دهد حاکم طرف را قسم می دهد و حاکم بدون درخواست مدعی حق ندارد منکر را قسم بدهد. امام خمینی(ره) نیز بر این عقیده بوده اند که اگر خواهان نمی داند که حق دارد مدعی علیه را قسم بدهد، بر حاکم واجب است که وی را به حقش آگاه کند کریمی، حسین، موازین قضایی از دیدگاه امام خمینی، جلد اول، صفحه ۴۸، انتشارات شکوری، ۱۳۶۵) عنوان: تکلیف دادگاه به یادآوری حق مطالبه سوگند به خواهان پیام از آنجایی که فحاشی مستمر ز. ن. ب. زوجه، در صورت اثبات می تواند از مصادیق عسر و حرج باشد، اگر زوجه دلیل اثبات نداشته باشد می تواند از زوج سوگند مطالبه کند و دادگاه وظیفه دارد وی را از چنین حقی آگاه کند. مستندات: ماده ۲۷۱ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی رئیس و مستشار شعبه ۲۶ دیوان عالی کشور پیام چنانچه ادعای مدعی بدون دلیل باشد قاضی باید حق سوگند دادن منکر را به وی