تعریف شهادت — (۱) شهادت اخبار و نقل واقعه ای

چنان که گفته شد، در قوانین تعریفی از شهادت نیامده است و فقیهان نیز در تعریف جامعی به اتفاق نرسیده اند و ناچار به مفهوم عرفی آن پناه برده اند. مفهوم عرفی شهادت به مراتب گسترده تر از مفهوم خاصی است که در مقام اثبات حق از آن سخن گفته می شود. در عرف اخبار از حضور در هر واقعه و بیان آنچه دیده یا شنیده شده است شهادت نامیده می شود. ولی در ترافع و اثبات حق، شهادت عبارت از اخبار از واقعه ای است به سود یکی از دو طرف و زبان دیگری که از سوی شخص ثالثی جز اصحاب دعوا و حاکم در زمان تمیز حق بیان می شود. بدین ترتیب: (۱) شهادت اخبار و نقل واقعه ای است که پیش از آن در حضور شاهد رخ داده و اعلام اراده چهره انشایی ندارد و احتمال صدق کذب و اشتباه درک واقع در آن وجود دارد. به دلیل همین احتمال است که اعتبار شهادت جز در موارد خاص وابسته به میزان اعتقادی است که در وجدان دادرس ایجاد می کند و گاه برای بالابردن ضریب اطمینان قانون به تعدد شمار شاهدان حکم میکند و رویه قضایی بسختی شهادت یک تن را برای اثبات کافی می بیند. (۲) بیان واقع خواه شفاهی و در محضر دادگاه باشد یا کتبی باید ناظر به ا صاحب جواهر ( ج ۴۱، ص (۷) در تعریف شهادت می نویسد: اخبار جازم عن حق لازم للغیر واقع من غیر حاکم ولی، این تعریف از پیشینیان او نیز نقل و گاه انتقاد شده است رک شهید ثانی، مسالک الافهام ج ۲ کتاب شهادات صاحب عناوین ج ۲، ص ۶۵۱) در تعریف شهادت می نویسد: هو الاخبار عن العلم بامر متعلق بالغیر».