(۳) الصاق اطلاعیه در محل وقوع ملک — با این همه در فراز (د) بند

همچنین در صدر مقدمة قانون لغو مالکیت اراضی موات شهری و کیفیت عمران آن مصوب ۵ تیر ۱۳۵۸ شورای انقلاب آمده است از آن جا که طبق موازین اسلام، زمین موات ملک کسی شناخته نمی شود، در اختیار دولت اسلامی است ... مقدمه مذکور آن گاه بهتر قابل درک است که توجه شود شورای انقلاب در سال ۱۳۵۸ - سال تصویب قانون مزبور - از فقیهان طراز اول تشیع تشکیل می شده است. به این ترتیب، حتی نظریة تعلق «أنفال» به معصوم (ع) نیز منتفی به نظر می رسد. گفتنی است که هر چند قانونگذار مدنی در مورد منابع طبیعی و عرصه های ملی سکوت اختیار کرده است، اما مواد ۲۴ الی ۲۶ قانون مدنی در خصوص انتفاع از اموال فاقد مالک خاص و نیز منع تملک اموال عمومی به روشنی حکایت از تعلق این گونه اموال به عنوان ثروت ملی به کلیتی به نام جامعه دارد. پس در تعلق منابع جنگلی و عرصه های ملی به کل جامعه نباید تردید کرد. به زودی موادی از قوانین و آیین نامه ها را ملاحظه و مورد بررسی قرار خواهیم داد که بیش از پیش مبین مالکیت ملت نسبت به منابع ملی به طور اعم و نسبت به جنگل ها و مراتع به طور اخص خواهد بود. اما پیش از ورود به بحث نیل به تعاریفی از جنگل بیشه مربع و اراضی جنگلی که در مفهوم کلی جنگل ها و مراتع کشور خوانده میشوند، ضروری است. بند ۱ ماده ۱ آیین نامه اجرایی قانون ملی شدن جنگل ها مصوب ۱۳۴۲ هیأت وزیران و همچنین بند ۱ ماده ۱ قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع مصوب ۱۳۴۶، تعاریف مشابه ای از جنگل و مرتع و بیشه طبیعی به دست می دهند و پدیده های مذکور را چنین تعریف می کنند جنگل یا مرتع یا بیشه طبیعی عبارت از جنگل یا بیشه ای است که به وسیله اشخاص ایجاد نشده باشد. تعاریف مذکور نارسا است و گذشته از عدم دخالت انسان در ایجاد جنگل روشن نمی کنند که جنگل چیست؟ اما تعریف مندرج در فراز (الف) بند ۷ ماده ۱ آیین نامه اجرایی لایحه قانونی واگذاری و احیای اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران مصوب اردیبهشت ماه ۱۳۵۹ شورای انقلاب شاید تا حدی راهگشا باشد که می گوید مجتمعی متشکل از عرصه و هوایی و مرکب از موجودات از منشأ نباتی - مانند درخت درختچه نهال علف و خزه - و حیوانی صرف نظر از درجه تکامل به نحوی که دست بشر در ایجاد و تکامل آن دخیل نبوده است. برخی نویسندگان ب. ت. ب. این تعاریفه در تعریفی مقبول گفته اند جنگل به عرصه های دارای مجموعه گیاهی خودرویی اطلاق می شود که بدون دخالت انسان ایجاد شده باشد. طبق بند ۵ ماده ۱ آیین نامه اجرایی قانون ملی شدن جنگل ها مصوب ۱۳۹۲ هیأت وزیران و بند ۶ قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع مصوب ۱۳۴۶، اراضی جنگلی به شمس دکتر … - نظام حقوقی اراضی ملی شده همان منبع، صفحه ۳۱. طبق بند ۵ ماده ۱ آیین نامه اجرایی قانون ملی شدن جنگل ها مصوب ۱۳۹۲ هیأت وزیران و بند ۶ قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع مصوب ۱۳۴۶، اراضی جنگلی به شمس دکتر احمد - نظام حقوقی اراضی ملی شده همان منبع، صفحه ۳۱. زمینهایی اطلاق می شود که در آنها آثار و شواهد وجود جنگل از قبیل نهال یا پاجوش یا بوته یا کنده درختان جنگلی وجود داشته باشد مشروط بر این که در تاریخ ملی شدن جنگل های کشور در ۱۳۴۱/۱۰/۲۷ تحت کشت یا آیش نبوده و تعداد کننده در هر هکتار از بیست عدد و یا تعداد نهال یا بوته جنگلی در هر هکتار جداگانه یا مجموعاً از یکصد عدد و یا مجموع نهال بوته و گنده در هر هکتار از یکصد عدد متجاوز باشد و همچنین زمین هایی که در آنها درختان خودروی جنگلی به طور پراکنده وجود داشته باشند و حجم درختان موجود در شمال از حوزه آستارا تا حوزه گلیداغی در هر هکتار کمتر از پنجاه متر مکعب و در سایر مناطق ایران کمتر از بیست متر مکعب باشد، مشروط بر آن تحت کشت یا آیش نبوده باشد. ضمناً چنانچه درختان از نوع شمشاد بوده و حجم آن بیش از سی متر مکعب در هر هکتار باشد، اراضی جنگلی محسوب نمی شود و جنگل شمشاد تلقی می گردد. با این همه در فراز (د) بند ۷ ماده ۱ آیین نامه اجرایی لایحه قانونی واگذاری و احیای اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران مصوب اردیبهشت ماه ۱۳۵۹ شورای انقلاب از اراضی مزبور به عنوان جنگلهای تکاملی نیافته یاد شده است که تعداد کنده درخت یا نهال یا بوته جنگلی در هر هکتار آن به صورت جداگانه و یا مجموعاً از یکصد اصله تجاوز ننماید و یا درختان جنگلی این گونه اراضی به نحوی پراکنده باشند که حجم آنها در شمال از حوزه آستارا تا حوزه گلیداغی در هر هکتار کمتر از پنجاه متر مکعب و در سایر مناطق ایران کمتر از بیست متر مکعب باشد. اما از این تعاریف و سایر مقررات مربوطه نتیجه گیری می شود که اراضی جنگلی علاوه بر جنگلهای تکامل نیافته شامل جنگلهای مخروبه ای نیز می گردد که آثار وجود جنگل در آنها به جا مانده است. آیین نامه اجرایی قانون ملی شدن جنگل ها مصوب ۱۳۴۲ هیأت وزیران و قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع مصوب ۱۳۴۶، تعریف مستقلی از مرتع به عمل نیاورده اند و صرفاً با ذکر نام آن در کنار نام جنگل و بیشه طبیعی، تصریح نموده اند مرتع طبیعی آن است که به وسیله اشخاص ایجاد نشده باشد که البته تعریف روشنی نیست و صرف نظر از آن مرتع ممکن است مشجر و غیر مشجر باشد. اما فراز (ب) بند ۷ ماده ۱ آیین نامه اجرایی لایحه قانونی واگذاری و احیای اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران مصوب اردیبهشت ماه ۱۳۵۹ شورای انقلاب آن دسته از اراضی را مراتع تعریف کرده است که اعم از کوه و دامنه و یا زمین مسطح باشند و در فصل چرا دارای پوششی از نباتات علوفه ای خودرو می شوند و ب. ت. ب. سابقه چرا عرفاً مرتع محسوب می گردند و اگر مرتع دارای درختان جنگلی خودرو باشند، مرتع مشجر نامیده می شوند. ضمناً اراضی آیش حتی اگر دارای پوشش نباتات و علوفه ای باشند از شمول تعریف مرتع خارج هستند و مربع تلقی نمی شوند. در هر حال بندهای ۷ و ۸ ماده ۱ بندهای ۸ و ۹ ماده ۱ قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع مصوب ۱۳۴۶، مراتع را به مشجر و غیر مشجر تقسیم و هر یک را به طور جداگانه و به شرح ذیل تعریف نموده اند: (1) مرتع مشجر، مرتعی است که دارای درختان جنگلی خودرو باشد، مشروط بر این که حجم درختان موجود در هر هکتار آن در شمال کشور از حوزه آستارا تا حوزه گلیداغی بیش از ۵۰ متر مکعب و در سایر مناطق کشور بیش از ۲۰ متر مکعب باشد. (۲) مرتع غیر مشجر، مرتعی است اعم از کوه و دامنه یا زمین مسطح که در فصل چرا دارای پوششی از نباتات علوفه ای خودرو گردد و ب. ت. ب. سابقه چرا عرفاً مرتع شناخته شود. البته اراضی که آیش زراعت هستند، حتی اگر دارای پوشش نباتات علوفه ای خودرو باشند، مرتع محسوب نخواهند شد. گفتنی است که به موجب بند (ب) از ماده ۱ آیین نامه اجرایی قانون اصلاح مادة ۳۴ قانون حفاظت و بهره برداری از جنگلها و مراتع مصوب ۱۳۷۴ هیأت وزیران تعریفی ویژه از مرتع غیر مشجر ذکر شده و خاص مرتع غیر مشجری است که ملی اعلام شده است. در بخش اول بند مزبور می خوانیم زمین اعم از کوه و دامنه یا زمین مسطح که در فصل چرا دارای پوششی از نباتات خودرو بوده و ب. ت. ب. سابقه چرا عرفاً مرتع شناخته شود، مشروط به این که ملی شده باشند ... اما به نحوی که بی نیاز از توضیح است مصوبه هیأت وزیران نه تنها در مقام تعریف مرتع غیر مشجر - به طور کلی - بر نیامده است، بلکه با تعریف اخیر، مراتع غیر مشجری را که ملی اعلام نشده اند از دایره تعریف خود بیرون گذاشته که محل انتقاد است.