مقرراتِ ملیِ ساختمان
ام مرا ی
⚠
ام مرا ی
ا رم
با
وزارت راه و شهرسازی
معاونت مسکن و ساختمان
دفتر مقررات ملی و کنترل ساختمان
ویرایش چهارم (۱۳۰۱)
موم و و و و و موم و و و و و و و و و و ی
۰ ل
و سرشناسه معاونت مسکن: و ساختمان وزارت رله و شهرسازیدفتر مقررات ملی او کنترل ساختمان :
3 ۳ ابران: قوائین حاکم :
: علوان گراردادی 6 ,۱*۳۷ ,۱۲۵۲ 0
5 لوله کشی گاز طبعیآتهبه کننده دقتر مقررات ملی و کنترل ساختمان وزارت رله و :
اعنوان و نام پدرندآور : سا ه
: سهرسازی ۳
2 وضعبت وبراست : اوتراست ٩۴ :
۶ مشخصات نشر : مرکز تحقبقات راه. مسکی و شهرسازی. ۱۴۰۱
+ مشخصات ظاهری اس ۲۲۵ ص.: جدول ۳
0 قروست مقررات ملی ساختمان ابران: مسحت هفدهم 0
0 مرکز تحقبقات راه. مسکن و شهرسازی, شماره نشر: :
2 شابک : :
عنوان مصسحث هفدهم مقررات ملی ساختمان: لوله کشی گاز طسبعی :
2 موضوع صنعت ساختمان --قوانبن و مقررات - ابران ۳
٩ موضوع ل -- 110 ملع 1 ود م1 - اوناسق ها منامهاخمه) :
اموضوع ساختمان سازی -ابران - گاز - لوله کشی - استانداردها :
دِ موضوع : 51020 -- خقت) -- چم 3-- قل - منامام 0
شناسه اقزونه : وزارت راه و شهرسازی. معاونت مسکن و ساختمان ۳
:0 1 : 0 چ هد م13 ۶ وس ,رماع 10 ماوت مود عمط ۰۶ ناکسا ۰
د شناسه:افزوده زرد تاد 0
2 شناسه افزوده دفتر مقررات ملی و کنترل ساختمان :
»
۸ :
و ری وه
ردهبندی درویی : 0
د شماره کتاپشناسی ملی پا :
زا اطلاعات ر کورد کتاپشناسی : قببا :
و و و و و و و وود مه گم و و و و و و موش
۰ ۰ ۹
وزارت راو رما ری
میهد کننده: دفتر مقررات ملی و کنترل ساختمان
ناشر: مرکر تحقیقات راه. مسکن و شهرسازی
نوبت چاپ: اول ۰۱۴۰۱ وپرایش چهارم
قطع: وزبری
شایک: :158
کلیه حقوق جچاپ و انتشار انر برای وزارت راه و شهرسازی محفوظ است
پست الکترونیکی: 30.1۲.ع0006011۳] فروش الکترونیکی: 2.32.1۲ 00۰01۱۳ //:۳۵ا
۹
یی ۸ که تار
وزارت راه و شهرسازی در اجرای ماده ۳۳ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان, وظیفه ندوبن مقررات
ملی ساختمان را بر عهده دارد. مقررات ملی ساختمان کشورء بیشک یکی از کاملترین و موثرترین
مقررات بومی موجود و لازم الاجرا در میان کشورهای منطقه میباشد که حاصل تلاش اسانیدء صاحب
نظران و حرفهمندان صنعت ساختمان طی سالهای متمادی در کشورمان است. در سالهای اخیرء مقررات
ایمنی. بهداشت و آسایش و رفاه استفاده کنندگان برداشته است. در این راستاء پایش مستمر بازخوردهای
مقررات ملی ساختمان در زمینههای گوناگونء پس از انتشار آنء و برنامهریزی برای بازنگری و رفع نقایص
موجود و ارتقای مداوم محتوای«*آن. از «اهداف اصلی وزارت راه و شهرسازی است. مقایسه کیفیت
ساختمانهاء خصوصا از لحاظ سازهایی» آدر سالهای اخیر با قبل از تدوبن مقررات ملی ساختمان, موید
تاثیر این مقررات در ارتقای کیفیت ساختمانها است. در هر حال, باید به کلیه دستاندرکاران صنعت
ساختمان متذکر شوم در کنار رعای مقررات و آَیهننامههاء پایبندی به اصول اخلاق حرفهای و وجدان
کاری مهمترین ضامن در پیشبرد اهداف و اضول فنياوحرفهای در این صنعت میباشد.
از کلیه اساتید. صاحبنظران,. حرفهمندان و ندوین کنندگان که از ابتدا تاکنون در تدوین و بازنگریهای
متعدد در مباحث مقررات ملی ساختمان تلاش نمنوده.ق در همفکری*و همکاری بااين وزارتخانه از هیچ
کوششی دریغ ننمودهاندء سپاسگزارم و از تمامی نخبگان و جوانان متخضص «غوت میکنم مارا در
اندرکاران صنعت ساختمان, اعم از مراجع صدور پروانه کنترل ساختمان و کلیه اشخاصی که در اجرای
مقررات و رعایت اصول اخلاق حرفهای تلاش مینمایند. توفیق و سربلندی آرزو مینمايم.
ساختمان و سایر کسانی که به نحوی در تدوین اين مجلد همکاری نمودهاندء سپاسگزاری مینمايم.
وزیر راه و شهرسازی
3
ری اسلای مان تاریخ : ۱۴۰۱/۰۲/۲۸
وزارت راو یار
۰ سیشیای ی شماره : ۲۷۷۳۷/۱۰۰/۰۲
ور
بسمه تعالی
جناب آقای دکتر وحیدی
وزیر محترم کشور
بدینوسیلهوپرایش یمد هگم مقورات ملی ساختمان «نونه کی کاز طبیصی»
که مراحل ت وین یب را در این وزارت گذرانده است. بشرح پیوست
ابلاغ می گردد. زمان ای ویرایش ساليي۱۳۸۹ این مبحث یکسال بعد از تاریخ ابلاغ
خواهد بود و بدیهی است تلران زمان استفاد کدام از این دو ویرایش مجاز است.
-جناب آقای محمودژاده» معاون محترم مسکن و ساختمان جهت آگاهی و اقدام لازم :
۱
- جناب آقای حیدری» سرپرست محترم مر کز تحقیقات راه» مسکن و شهرسازی جهت آگاهی و 0
-جناب آقای نیکزاد: رئیس محترم بنیاد مسکن انقلاب اسلامی جهت آگاهی و اقدام لازم
-مدیران کل محترم راه و شهرسازی استان ها جهت اطلاع و اقدام لازم
-سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور جهت اطلاع و اقدام لازم
- سازمان نظام کاردانی ساختمان کشور جهت اطلاع و اقدام لازم
میدان آرژانتین : بلوارآفریها
اراضسی عیام آیساد
ساختمان شید دادمان
کدپستی ۱۱
صندوق پستی : ۱۵۸۷۵-۰۴۵۶۸
1۲ ۷۳۱
5
هیات تدوین کنندگان مبحث هفدهم مقررات ملی ساختمان - وبرابش چهارم (۱۴۰۱)
(براساس حروف الغْیا)
الف-1) شورای ندوین مقررات ملی ساختمان - دوره هفتم ۱۳۹۸۱ الی تاریخ ابلاغ این ویرایش)
* دکتر فرهاد آزرمی عضو * مهندس فرزانه صادق مالواجرد عضو
* مهندس یعقوب آصفی عضو * مهندس آمیر فرجامی عضو
* مهندس مصطفی آحمدوتد عضو * دکتر غلامرضا کاظمیان شیروان عضو
* دکتر آباذر اصغفری عضو * دکتر محمود گلابچی عضو
* دکتر شهریار آفندی زاده عضو * مهندس حامد مانی فر عضو و دییر
* دکتر بهروز بهنام عضو * دکتر محمود محمودزاده رییس
* زنده یاد مهندس اکبر ترکان عضو * دکتر سید مجید مفیدی شمیرانی عضو
* دکتر بهرنگ سجادی عضو * دکتر سید رسول میرقادری عضو
* دکتر محمد شکرچی زاده عضو * مهندس سید حمید میرمیرآن عضو
* دکتر غلامرضا شیران عضو
الف-۲) شورای ندوین مقررات ملی ساخَماٌ - دوره ششم (۱۳۹۲ الی ۳۹۸
* دکتر محمدتقی احمدی رئیس * مهندس علی اصفر طاهری بهبهاتی عضو
* مهندس محمدرضا آتصاری عضو * مهندس شاپور طاهوتی عضو
* دکتر حمید باقری عضو * مهندس بهروز علمداری میلاتی عضو
* دکتر سعید بختیاری عضو * زنده یاد مهندس مسعود غازی سلحشور عضو
* دکتر حمید بدیعی عضو * آمهندس یونس قلی زاده طیار عضو
* دکتر تاصر بنیادی عضو * ,دکتریهروز گتمیری عضو
* مهندس محسن بهرام غفاری عضو دکتر محمودرضا ماهری عضو
* دکتر محسن تهرانی زاده عضو * دکتر بهروز محمد کاری عضو
* مهندس محمد آبراهیم دادفرشت عضو *.. زندة یاد مهندیق خشمت اه منصف عضو
* مهندس محمدتقی راتقی عضو * آدکتر سید رسول میرقادری عضو
* زندهیاد دکتر علی|کبر رمضاتیانپور عضو * مهندس نادر نجیمی عضو
* دکتر محمد شکرچی زاده عضو * مهندس سیدرتا:هاشمی عضو
* معاون مسکن و ساختمان عضو
ب) اعضای کمیته تخصصی
* مهندس بیژن آوچانی عضو * مهندس محمدرضا جمفرزاده عضو
* دکتر بهزاد بابازاده عضو * زنده یاد مهندس مسعود غازی سلحشور رئیس
* مهندس محمدرضا بیات دبیر * مهندس مادی گلابچی عضو
* زنده یاد مهندس ساکو پطروسیان عضو
ج) اعضاي کمیته بازنگری
دکتر آمیر آدهم مهندس کاوه نوری کویاتی
۴ مهندس مهدی جنتیان ۴ مهندس محمدرضا یوسفی پور
پ) دبیرخانه شورای تدوین مقررات ملی ساختمان - دوره هفتم
* مهندس حامد ماتیفر مدیر کل دفتر مقررأت ملی و کنترل ساختمان و دبیر شورای تدوین
* مهندس آمیرعباس محمودی رییس گروه تدوین مقررأت ملی ساختمان
* مهندس گلابتون منصور تماینده دفتر مقررأت ملی و کنترل ساختمان در کمیته تخصصی
۰
مقدمه وبرایش چهارم
دفتر مقررات ملی و کنترل ساختمان پس از وصول پیش نویس ویرایش چهارم مبحك هفدهم.
جلسات متعددی با حضور اعضای کمیته تخصصی و جمعی از کارشناسان خبره برگزار نموده و
اصلاحات فنی لازم در ویرایش مذکور اعمال گردید. همچنین با همکاری شورای مرکزی سازمان نظام
مهندسی ساختمان در قالب یک دوره آموزشی اجباری برای تمامی مدرسان مبحث هفدهم در سراسر
کشور این اصلاحات به نظرخواهی گذاشته شد که در ادامه به شرحی از بازنگری انجام شده در این
ویرایش میپردازيم.
مبحث هفدهم مقررات ملی ساختمان به "لوله کشی گاز طبیعی" مربوط است و هدف آن ارایه
حداقل ضوابط و مقرراتی است,که با رعایت آنها شرایط ایمنی و نحوه طراحی و اجراء به ویژه اجرای
سیستم لوله کشی گاز طبیعی در ساختمان محقق می شود.
همراه با تحولات مستمز علمی.و صنعتی و بر اساس ضرورت به روز شدن مقررات طرح و اجرای
ساختمان» روش های طراخی و الزامات تجهیزات گازسوز و نحوه طراحی و اجرای شبکههای گاز
رسانی در حال به روز شدن می باشند. ویرایش حاضر ویرایش چهارم این مبحث است و هدف آن
بهروز کردن قوانین و مقررات بر اساسآخرین؛تکنولوژی موجود در دنیا و رفع ابهامات و کمبودهای
ویرایش قبلی بوده است. نکته قابل توجه. استفاده از تکشولوژی و تجهیزاتی است که در مصرف انرژی
دارای کمترین میزان مصرف می باشند. شایان دک استچله این مبحك شامل,دو بخش میباشد که
بخش اول» لوله کشی گاز طبیعی با فشار ۱/۳ پوند براینچ مربع«یوده و تغییرات اعمال شده در این
ویرایش مربوط به بخش اول است. بخش دومء لوله کشی متقاضیان,غمده با فشار ۲ تا۶۰ پوند بر اینچ
مربع می باشد که نسبت به ویرایش سوم تغییری نداشته است.
الزامات و مقررات این مبحث شامل تعاریف چهارفصل اصلی به ترتیب زیر می باشد:
!-کلیات
۲-تعاریف
۲-گروه بندی ساختمان
۴-طراحی سیستم لوله کشی گاز
۵-اجرای سیستم لوله کشی گاز
ذ
#-نامین هوای احتراق
۷-دودکش تجهیزات گازسوز
۸-بازرسی» کنترل ءکیفیت.آزمایش و صدورتایید یه
٩-نصب و راه اندازی سیستم لوله کشی گاز
تغییرات عمده بخش اول این ویرایش نسبت به ویرایش قبلی چشمگیر بوده است و مهم ترین آنها
به شرح ذیل می باشد:
-تعریف گروه بندی ساختمانها
-تعریف مراجع: ذیضلاح
-اضافه شدن فصل تامین هوای احتراق دستگاههای گاز سوز
در پایان:این:دفتر از تمامی ینید میندسان انجمنهای هنلسی نوسازمانهای نظام مهنطا سین او
تیر لیهست ند رکاران سم اختمان ههنظرات تکارشتی و تخصصی خوه:را هر ارتباط با
پیشنویس این مبحث ارسال نمودهاند,,ضميمانة تشتشکر و قدردانی نموده و از هرگونه اظهار نظرء
پیشنهاد و انتقاد استقبال و از آنها جهت لنجام اصلاحاكت بعدی استفاده خواهد نمود. لذا عموم
علاقهمندان می توانند با مراجعه به درگاه اینترنگلاه 0۹1 [نطاگای به ثبت نقطه نظرات خود اقدام
دفتر مقررات ملی و کنترل ساختمان
ز
فهرست مطالب
بخش اول
۱-۷ کلیات ۱
۱-۱-۷ هدف ۱
۲-۱-۷ الزام قانونی و مسئولیتها ۱
۲-۲-۱-۷ امجری ۱
۳-۱-۷ دامنه کاربرد ۳
۲-۷ تعاریف ۵
۳-۷ گروهبندی ساختمانها ۳۱
۱-۳-۷ کلیات ۳۹
۲-۳-۷ ساختمانهای مسکونق(م) ۳۹
۳-۲-۷ ساختمانهای عامومی ۲۲
۴-۳-۷ ساختمانهای خاص ۲۳
۵-۳-۷ ساختمانهای تلفیقی ۲۳
۴-۷ طراحی سامانه گاز ساختمان ۳۷
۱-۳-۷ کلیات ۳۷
۲-۳-۷ انتخاب و تعیین محل نصب دستگاههای کازسنوز ۳۷
۲-۳-۷ ممنوعیت نصب وسایل گازسوز گرمایشی ۳۸
۴-۳-۷ الزامات محل نصب دستگاههای گازسوز ۳۹
۵-۳-۷ الزامات انتخاب دستگاههای گازسوز ۳۰
۶-۳-۷ الزامات انتخاب, نصب و بهرهبرداری از دستگاههای گازسوز در انواع ساختمانها ۳۵
۷-۳-۷ الزامات طراحی اجزای لولهکشی کاز ۳۲
۸-۳-۷ انتخاب مسیر لولهکشی کاز ۳۸
۹-۳-۷ برآورد مصرف گاز ۳۹
۱-۳-۷ تعیین قطر 8۰
۱۱-۳-۷مشخصات مواد و مصالح لاد
۱۳-۳-۷ نکات ویژه در طراحی ۵.۶
۱۳-۳-۷ طرح اولیه لولهکشی کاز ۵۷
ذ
۵-۷ اجرای لوله کشی گاز ۵۸۹
۱-۵-۷ کلیات ۸۹
۲-۵-۷ نقشه اجرایی لوله کشی کاز ۸۹
۳-۵-۷ الزامات اجرایی اجزای لولهکشی گاز ۶
۴-۵-۷ لولهکشی رو کار ۶۴
۵-۵-۷ لولهکشی آتوکار ۶۶
۶-۵-۷ عایق کاری لولهها ۶۷
۷-۵-۷ جوشکاری ۷۰
۸-۵-۷ نقشههای چون ساخت ۷۵
۶-۷ تأمین هوای احتراق ۷۷
۷ کلیات ۷۷
۲-۶-۷ الزامات عمومی درهامین هراق احتراق ۷۷
۳-۶-۷ فضاهای مجاور غیرمجاژ در تأمین هوا ۷۸
۷ روشهای تأمین هوای احتراق ۷۸
۵-۶-۷ فضای محل نصب دستگاه گازسوز ۸۲
۶۷ دریچهها و کانالهای تأمین هوای احتراق ۸۴
۷-۷ دودکشهای دستگاههای گازسوز ۸۹
۱-۷-۷ کلیات ۸۹
۲-۷-۷ حدود و دامنه کار ۸۹
۷ طراحی دودکش ۸۹
۷ معبر دودکش ۹۶
۷ لوله رابط دودکش ۹۹
۷ تعیین قطر دودکش مستقل برای یک دستگاه گازسوز ۱۰
۷ دود کش مشترک ۱۳
۷ تعیین قطر دودکش مشترک و لوله رابط ۱۴
۹-۷ ضوابط عمومی مربوط به طراحی و نصب دودکشها ۱۸
۸-۷ بازرسی. کنترل کیفیت. آزمایش. صدور تأٌبیدیه تحوبل و تزربق گاز 1۱
۱-۸-۷ کلیات ۱۱
ط
۲-۸-۷ حدود و دامنه کار ۹۱۹۹
۳-۸-۷ آزمایش لولهکشی کاز ۱۱۳
۷ صدور تأییدیه عملیات اجرایی ۱۵
۷ برقراری جریان گاز من
۶-۸-۷ بررسی نشت گاز درسیستم لوله کشی گازدار سس
۷-۸-۷ آزمایش مجدد سیستم لولهکشی در صورت برقرار نشدن جریان گاز به مدت طولانی ۱۹۷
۹-۷ نصب. راهاندازی و بهرهبرداری از سامانه گاز ساختمان ۱۱1۹
۹-۷ کلیات ۱۹۹
۲-۹-۷ نصب و راهاندازی دستگاههای گازسوز ۹
۳-۹۷ نکات قابل توجه در دورد بهریردازی ۱۳۰
۷ تغییر در سامانه گاز ساختغان ۱۳۲
۵-۹-۷ تعمیر سیستم لولیکشی کانهااشتمان ۱۳۳
۶-۹-۷ تعویض دستگاههای کازسوز ۱۳۴۳
۷ تفکیک کنتوز ۱۳۴
۸-۹-۷ برقراری جریان گاز پس از قطع آن ۱۳۵
بخش دوم
۱۰-۷ کلیات ۳۸
۱-۱۰-۷حدود و دامنه کاربرد ۱۳۸
۲-۱-۷ مسئولیتها ۱۳۹
۱۱-۷ مشخصات مواد و مصالح مصرفی. برآورد. طراحی و انتخاب مصالح سیستم لوله کشی گاز ۰ ۱۳۳
۱-۱۱-۷مشخصات مواد و مصالح مصرفی ۳
۲-۱۱-۷ برآورد مصرف و طراحی سیستم لوله کشی گاز 1۸
۱۳-۷ احرای لوله کشی گاز ۱۳۵
۳۷ کلیات ۱۴۵
۲-۱۳-۷ تجهیز کارگاه ۱۳۵
۳-۱۳-۷ نقشه های اجرایی ۱۳۵
۴-۱۳-۷ خم کاری لوله های فولادی ۱۴۶
۵-۱۲۷ لوله کشی دفتی ۱۳۶
ذْ
۶-۱۳-۷ لوله کشی رو کار ۱۹۵
۷-۱۳-۷ حریم خطوط لوله گاز در مجاورت و تقاطع با تأسیسات ۱۵۹۷
۱۳-۷عابق کاری لوله ها 1۵۹
۱-۱۳-۷ کلیات ۱۹۹
۲-۱۳-۷ اقدامات اولیه قبل از عایقکاری ۱۹۹
۳-۱۳-۷ زنگ زدائی و تمیز کاری لوله ها ۱۳۰
۴-۱۳-۷ عایقکاری سرد لولهها (نوارپیجی) ۱۳۰
۵-۱۳-۷ عایقکاری گرم لولهها (عایقکاری با قیر) ۱۳۴
۱۴-۷ جوشکاری ۱۸۹
۱-۱۳-۷جوشکاری شبکههای,گاز رسانی فولادی ۱۳۹
۲-۱۴۷ جوشکاری شبکههای گازرسانی پل اتیلن ۱۷۶
۱۵-۷ حفاظت کاتدی ۱۸۵
۱-۱۵-۷۷ کلیات ۱۸۵
۲-۱۵-۷ سیستمهای حفاظت کاتدی ۱۸۵
۳-۱۵-۷ حداقل پتانسیل حفاظتی ۱۸۶
۴-۱۵-۷ حفاظت کاتدی به روش آندهای فداشونده ۱۸۶
۵-۱۵-۷ حفاظت کاتدی به روش تزریق جریان مستقیم ۱۸۷
۶-۱۵-۷ کنترل و ارزیایی ۱۸۸
۷-۱۵-۷ نقاط اندازه گیری ۱۸۸
۸-۱۵-۷ اتصالات عایقی ۱۸۸
۹-۱۵-۷ جعبه های اتصال ۱۸۸
۱۶-۷ کنترل کیفیت. آزمابش. بازرسی. صدور تائید به. تحوبل و تزریق گاز در سیستم لوله کشی گاز ۱۸۹
۱-۱۶-۷ کلیات ۱۸۹
۲-۱۶-۷ آزمایش ۱۸۹
۳-۱۶-۷ تجهیزات و لوازم مورد نیاز برای انجام آزمایش ۱۸۹
۴-۱۶-۱۷ تنظیم دستگاههای آزمایش ۱۹۰
۵-۱۶-۷ مسئولیتهای مجری در ارتباط با انجام آزمایش ۱۹۰
۶-۱۶۷ برنامه انجام آزمایشها ۱۹۰
ک
۷-۶-۷ سعولیتهای:دستگاه نظارت:در ارقباط با انجام: آزمایشن ۱۹
۸-۱۶-۷۷ اقدامات قبل از شروع آزمایش ۱۹۰
۹-۶-۷ مراحلن انجام آزمایشهای مقاوست و شتی ۱۹۱
ذ
۹
۱-۷ کلیات
۱-۱۷ هدف
شامل لوله کشی گازطبیعی, انتخاب و نصب دسگگاههای گازسوز, تأمین هوای احتراق, تخلیه
محصولات حاصل از احتراق و بهرهبرداری از گاز طبیعی در ساختمانها را با جدف تأمین ایمنی.
بهداشت. آسایش: بهرهدهی مناسب و صرفه اقتصادی بهرهبرداران بیان میکند.
۲-1-۷ الزام قانونی و مسئولیتها
ب)مبحث دوم مقررات ملّی ,شاختمان با عنوان« نظامات اداری».
۱-۲-۱-۷ طراح
طراحی سیستم لوله کشی گاز سناختمان باید تولسظ مهندس دارای صلاحیت طراحی لوله کشی گاز
از وزارت راه و شهرسازی برای مشخص,نمودن ,متخ لآنصب هروسیله گاز سوز انجام شود بگونه ای
که تامین هوای آن شامل تامین جوا از داخل و خارج ساختمان, حداقل قطر و ارتفاع دودکش وسیله
تبصره: نوع وسیله گازسوزء جانمایی آن و الزامات تامین هوای اختراق در قالب طرح اولیه قبل از
صدور پروانه ساختمانی توس ط مهندس مکانیک دارای پروانه اشستغال به کار از وزارت راه و
شهرسازی انجام می گیرد.
۲-۲-۱-۷ مجری
ها به عهده مجری می باشد.
ب-مجری همواره در قبال کلیه مسایل مربوط به لوله کشی از قبیل استفاده از مصالح مناسب بر
طبق مقررات این مبحث. اجرای وله کشی بر اساس نقشه های تایید شده» کیفیت جوشکاری انجام
شاه و کلیه آمور مربوط به مجری طبق این مقررات مسسئول خواهد بود و صدور تاییدیه های
مهندس ناظر از مسئولیت وی نمی کاهد.
۱
۱-۷ کلبات
۳۷ مهندس ناظر
الف-نظارت بر کلیه امورمربوط به لوله کشی گاز شامل تایید نقشه های اجرایی و کنترل محاسبات.
تایید مصالح مصرفی, نظارت بر مراحل مختلف اجرای کار تا رفع اشکالات و انجام آزمایش های
سیستم لوله کشی, تایید ابعاد و موقعیت دودکش ها تهویه وسایل گاز سوز صورت گیرد.
ب-قبل از اجرا لوله کشی, مهندس ناظر باید ضمن بازدید از محل . نقشه های طراحی را بررسی
نموده و در صورت عدم مشاهده ایراد.ءنقشه ها را جهت اجرا تایید نماید.
پ-مصالح مورد استفاده در سیستم لوله کشی گاز باید قبلا توسط مهندس ناظر مورد بررسی
قرارگرفته و گواهینامه های ساخت آنها کنترل گردد و از مناسب بودن آنها برای استفاده در سیستم
لوله کشی گاز طبق این مقررات اطمینان حاصل شود. در صورتی که مهندس ناظر ضروری تشخیص
دهد برای اطمینان از مطابقت فضالح:با؛این مقررات باید آزمایش های لازم بر روی مصالح انجام
ت-هرگاه در زمان اجرای لوّله کشی, لازم باشد تغییری در نقشه های اجرایی صورت گیرد. باید
نقشه های اصلاحی بر اساس این مقررات.تهیه و به تایید مهندس ناظر برسد.
ث-در پایان کار مهندس ناظر باید از کار اجراشده بازدید نموده و ضمن صورت برداری از اشکالات.
موارد را جهت برطرف کردن آنها به مجری ابلاغ نماید.
چ-پس از رفع اشکالات ,باید سیستم لوله کشی ظبق مقزرات این مبحث مورد آزمایش نشتی قرار
گرفته و در صورت عدم وجود نشت. تاییدیه آزمایش بوسیله مهنذس ناظز شادر گردد.
چ-مهندس ناظر موظف است فقط در صورتی که مشخصات و الزامات محل نصب از نظر تهویه و
دودکش وسایل گاز سوز مطابق این مقررات در نقشه و در زمان لوله کشی رعایت شده باشده نقشه
اجرایی:و لوله کشی اجرا شده را تایید نماید.
ج-مسئولیت کنترل کیفیت و صدور تاییدیه های مربوطه در همه مراحل طراحی, انتخاب مصالح
.اجراء آزمایش سبستم لوله کشی گاز و همچنین حصول اطمینان از مناسب بودن دودکش ها و
مجاری تهویه جهت لوازم گازسوز به عهده مهندس ناظر می باشد.
خ-در صورت تخطی مجری از الزامات این مقررات. مهندس ناظر موظف است مراتب را کتبا به
اطلاع سازمان نظام مهندسی استان برساند و مجری مکلف به رفع آن می باشد.
۲
۴-۲-۱-۷ سازندگان وسایل گازسوز
الف-سازندگان وسایل گازسوز موظفند همراه دستگاه دستورالعمل نصب. حاوی کلیه الزامات محل
نصبتب دسشنگاه و از جمله وضعیت تهویه. حداقل ححجم یا ابعاد فضای نصب. قطر و حداقل ارتفاع
دودکش و هنمجنین دستورات راه اندازی, بهره برداری و نگهداری و موارد ایمنی دستگاه را به
خریدار ارایه نماید.
ب-سازندگان وسایل گازسوز موظفند نصاب یا نصابان مجاز برای نصب و راه اندازی دستگاه گازسوز
را به خریدار معرفی نمایند.
الف-کلیه وسایل گازسوزیّایّد توسط افرادی که آموزش رسمی دیده نمایندگی مجاز از سازنده
مربوطه را داشته باشند. نصی و راه اندازی شود.
ب-نصاب موظف به رعایت دقیق دستورالعمل سازنده و ضوابط این مقررات می باشد.
پ-نصاب نباید وسیله گازسوز را در محلی غیر از جای تعیین شده در نقشه گازرسانی ساختمان که
به تایید مهندس ناظر رسیده است. نصب نماید.
ت-مسئولیت نهایی نصب وسایل گازسوزء کنترل مجددامناسب بودن دودکش ها و مجاری تهویه
جوا لوازم گازسوزء راه اندازی و آزمایش عملکرد آنها.به عهده نصانب:مجاز می باشد.
۳-۱-۷ دامنه کاربرد
بخش اول مبحث هفدهم مقررات ملّی ساختمان, الزامات استفاده«از گازطبیعی ساختمانها را در
موارد زیر پوشش میدهد:
۱-۳-۱-۷ لولهکشی کاز ساختمان
لوله کشی گاز ساختمان شامل طراحی انتخاب مصالحء اجرا آزمایش, بازرسی, راهاندازی و تحویل
لوله کشی گاز در محدودههای مشخص شده زیر است:
۰ 7 ْ
ب) حداکثر مصرف گاز ۱۰۰ متر مکعب در ساعت.
کلیه ارقام مربوط :یه افشار در این مقررات فمار تسیی است
۳
۱-۷ کلبات
پ)حداکثر قطر لوله ۱۰۰ میلیمتر (۴ اینچ).
ت) لولهکشی گاز با استفاده از لوله و اتصالات فولادی بهصورت روکار یا توکار از محل خروجی رگولاتور
تا خروجی شیر مصرف مطابق با الزامات این مبحث.
۲-۳-۱-۷ تأمین هوای احتراق
شامل تعیین روش و طراحی بر مبنای آن روش انتخاب مصالحء تجهیزات و اجراست.
۳-۳-۱-۷ تخلیه محصولات حاصل از احتراق
شامل طراحی. انتخاب جنس. تعیین اندازهها و تصبس دودکش و معبر دودکش ات
۴-۳-۱۷ تجهیزات ایمنی و هشداردهنده گاز
۵-۳-۱-۷ دستگاههای گازسوز
شامل انتخاب دستگاه و تحهیزات«مرتبط با آن»«الزامات نصب. اتصال به شیرهای مصرف و راهاندازی
۶-۳-۱۷ کیفیت ساخت مصالح
مصالحی که مورد استفاده قرار دارند باید دارای نشان استاندارد ملی ایران یا استاندارد بینالمللی
معتبر یا گواهینامه فنی از مرکز تحقیقات را» مسکن و شهرسازی,باشند.
۷-۳-۱-۷ کیفیت ساخت و ایمنی عملکرد دستگاههای کازسوز
دستگاههای گازسوز مورد استفاده در سامانه گاز طبیعی ساختمانها باید دارای نشان استاندارد ملّی
ایران یا استاندارد بینالمللی معتبر یا گواهینامه فنی از مرکز تحقیقات راه» مسکن و شهرسازی باشند.
۴
۷ تعارزیف
واژههای فنی رایج که در این مقررات تعریف نشدهاند. باید به همان معنای معمول و متداول به کار روند.
آشکارساز گاز طبیعی
دستگاهی دارای حسگر حساس به گاز طبیعی که در صورت انتشار گاز در فضاء قبل از رسیدن غلظت کاز
به حد خطرناک. وجود آن را مشخص میکند.
آشکارساز مونوکسید کرین
دستگاهی دارای حسگر حساس به گاز مونوکسید کرین است و در صورت انتشار این گاز در فضاء قبل از
احتراق کاز
سوختن یا اکسیداسیون گاز کهابهطور معمول با ایجاد گرما و شعله همراه انس
ارزش حرارتی خالص گاز
مقدار انرژی حرارتی تولید شده در اثر احثراق کال واحد حجم کار در شرایط فشار و دمای معین که
انرژی لازم برای تبخیر مجموع آب موجود در سوخت و آب تولید شده در فرآیند احتراق از آن کسر شده
باشد؛ ارزش حرارتی خالص گاز بر حسب انرژی بر واحد حجم,پیان میشود.
ارزش حرارتی ناخالص گاز
کل انرژی حرارتی تولید شده در اثر احتراق کامل واحد حجم گاز در شترایط فشار و دمای معین است و
بر حسب انرژی بر واحد حجم بیان میشود. ارزش حرارتی ناخالص گاز شامل گرمای نهان مقدار بخار آب
موجود در محصولات احتراق نیز میشود. ارزش حرارتی ناخالص گازء مجموع ارزش حرارتی خالص گاز
بهاضافه انرژی حرارتی لازم برای تبخیر آب موجود در سوخت و آب تولید شده در فرآیند احتراق است.
استانداردهای 1۹
مجموعه استانداردهای شرکت ملی گاز ایران که در پروژههای گازرسانی کشور مورد استفاده قرار میگیرد
و شرکت ملّی گاز ایران مسئول تدوین و بازنگری آنها است. در این مقررات در صورت لزوم برای موارد
۰1130130 8 ۰
۵
۲-۷ تعاریف
استانداردهای ۹۱
مجموعه استانداردهای وزارت نفت که در پروژههای صعت نفت کشور مورد استفاده قرار میگیرد و
وزارت نفت مسسئول تدوین و بازنگری آنها است. در این مقررات در صورت لزوم برای موارد مرتبط
بهعنوان مرجع مورد استناد قرار گرفته است.
استانداردهای بینالمللی معتبر
استانداردهایی هستند که از طرف مراجع خارج از کشور تدوین شده و اعتبار آنها مورد تأیید سازمان
ملی استاندارد ایران است:
ابستگاه گاز اندازهگیری
تجهیزاتی که بهمنظور اندازهگیری مقدار گاز در محل مورد تأیید شرکت گاز و در نقطه تحویل گاز از
شبکه توزیع یا تغذیه یا انتقال گازابه مشترک نصب شده و در مالکیت شرکت از میباشد.
ایستگاه گاز اندازهگیری و تقلیلٌفشار اولیه ۲
تجهیزاتی که بهمنظور اندازهگیری مقدار کار تنظیم«و تثبيت, فشارهگاز در محل مورد تأیید شرکت گازو
در نقطه تحویل گاز از شبکه توزیع یا تغذیه یا انبقال گاز به مشترک. نصب شده و در مالکیت شرکت کاز
میباشد.
تجهیزاتی که برای کاهش فشار و تنظیم آن به فشار قابل بهرهبرذاری بخشهای مختلف لولهکشی گاز در
شبکههای داخلی گازرسانی مشترکین عمده. بعد از ایستگاههای گازآاندازه گیری و تقلیل فشار اولیه تصب
میشود:
ابستگاه گاز داخل شمهری
محل نصب تاسیسات مرتبط با وسایل اندازهگیری و کنترل گاز طبیعی ورودی به شبکه نوزیع
۰ م3201 0و ده ۰.۱
۸ به این ایستگاه. ایستگاه گاز مشترکین عمده پا ایستگاه کار تقلیل فشار و اندازهگیری نبر گفته میشود.
۶
شهری از شبکه تغذیه است که در آنها فشار گاز از حدود ۱۷ بارا به حدود ۴ بار۲ کاهش داده
میشود.
ابستگاه گاز مشترکین عمده
ایستگاه گاز تقلیل فشار و اندازهگیری اولیه یا ایسنتگاه گاز اندازه گیری است که در محل مورد تأییك
شرکت گاز و در نقطه تحویل گاز از شبکه توزیع یا تغذیه یا انتقال گاز به مشترک نصب میشود.
ایستگاه گاز ورودی شهری
محل نصب تأسیسات مرتبط با وسایل اندازه گیری و کنترل گاز طبیعی ورودی به شبکه تغذیه از
خطوط انتقال است که در آنها فشار گاز به حدود ۲۷ بار و کمتر کاهش داده میشود.
بهرهبردار
شخص حقیقی یا حقوقی ابیشت که.پس از برقراری جریان گاز و راهاندازی سامانه گاز از آن بهرهبرداری
میکند:
پکیج گازسوز سرمایشی
دستگاه گازسوزی است که سرمایش ازمرای سیِللنَهآلتترمایشیبخشی از ساختمان یا کل آن را تأمین
میکند.
پکیج گازسوز گرمایشی
دستگاه گازسوزی است که گرمایش لازم برای گرم کردن آب گرم مضرفی و,آپ سیستم گرمایش بخشی
از ساختمان پا کل آن را تأمین میکند.
پکیچ ا/بوبلرگازسوز چگالشی
سیستم چگالشی است که بهمنظور ایجاد گرمایش برای محیطهای مختلف و تولید آبگرم بهداشتی
استفاده میشود. در این نوع دستگاه گازسوز گرمای حاصل از احتراق جهت گرمایش آبگرم در دیگها
با تغییر فاز به مایع و با راندمان بسیار بالایی (تا حدود۹۰/) عمل کرده و مطابق اسناندارد 1127483
وم 1۰250
,1 ۲.60
وم 3,400
۷
۲-۷ تعاریف
ساخته شده و مجهز به دمپر در خروجی دودکش جهت رعایت الزامات مرتبط با گازهای حاصل از
احتراق میباشد.
ترموکوپل
وسیلهای است :که روی دستگاه گازسوز تصب شده و در صورت روشن نشدن مشعل دستگاه یا خاموشی
تنظیمکننده فشار گاز (رگولاتور)
دستگاهی است که فشار گاز را به فشاری که در سیستم لولهکشی گاز مورد نیاز است. کاهش داده و
جوش الکتروفیوژن
نوعی روش جوشکاری لوله و اتصالات پلیاتیلن است که با استفاده از اتصالات خاصی انجام میشود.
داخل این اتصالات برای ایجاد گرضقای دوب سطوح جوش. سیمهای حلقوی از گذاشته شده و با برقرای
جریان الکتریکی و گرم شدن سیم سطوح جوشآذوب شده و با یکدیگر ممزوج و یکپارچه میشوند.
چگالی گاز
منظور از چگالی گاز در این مبحث. چگالی نسبی است که پدون بعد میباشد و عبارت است از نسبت
وزن مخصوص گاز طبیعی (بر حسب کیلوگرم بَرهمنر مکعب)بْه ور مخصوص جوا در دما آو فشار
استاندارد که مقدار آن از طرف شرکت گاز اعلام میشود.
حداکثر ات فشار مجاز
بر اساس آن انجام میشود. طبق این مقررات. در سامانه گاز با فشار یکچهارم پوند بر اینچ مربع؛ حداکثر
افت فشار مجاز در لوله کشی گاز از نقطه خروجی رگولاتور تا دورترین نقطه مصرف از آن» برایر ۱۲/۷
افت فشار مجاز از نقطه ورودی گاز به شبکه تا دورترین نقطه از آنء معادل ۱۰درصد فشار گاز در نقطه
۱.101
۸
مجموع مصرف ساعتی تمامی دستگاههای متصل به سیستم لوله کشی گازدر حالت استفاده همزمان
بوده و واحد آن متر منکعب"۱ در ساعت .ات
دستگاه گازسوز
دستگاهی است که دارای یک يا چند مشعل بوده و گاز طبیعی در این مشعلها میسوزد. در این مقررات
هر جا کلمه دستگاه گازسوز آمده باشده منظور دستگاه گازسوزی است که دارای نشان استاندارد ملی
ایران یا استاندارد بینالمللی معتبر باشد.
دستگاه گازسوز با دودکش
دستگاه گازسوزی که باید مخصولات*جاصل از احتراق در محفظه احتراق آن از راه دودکش به هوای
آزاد خارج از ساختمان غدایت شود و وجود دودکش برای آن الزامی است.
دستگاه گازسوز با محفظه احتراق باز
دستگاه گازسوزی که دارای محفظه احتزاق اس و هوای مورد نیاز احتراق و هوای اضافه از فضای محل
نصب دستگاه گازسوز وارد محفظه احتراق آن میشود.
دستگاه گازسوز با محفظه احتراق بسته
دستگاه گازسوزی که دارای محفظه احتراق است و هوای موردانیاز احتراق و هوای اضافه از فضای آزاد
خارج از محل نصب دستگاه گازسوزء وارد محفظه احتراق آن میشود:
دستگاه گازسوز ثابت
آبگرمکن دیواری و پکیج از این نوع دستگاهها هستند.
"این جامنظور مثرد نکب استاندارداست وبرایر حجمن:از کر است قهدفضای معادن کر مکعب, رات رشاو
فشارن استانهاراد:اشغال می تمای در این مقررات هر جا واخد مت مکسب آسدهتاست: منظور بست امکعت:اساندارد ات
۹
۲-۷ تعاریف
دودکش
سازه قائم که مقطع ی در بیشتر موارد دایره یا چها رگوش است و محصولات حاصل از احتراق را به فضای
آزاد خارج از ساختمان هدایت میکند.
دود کشی ات که در آن مکش طبیعی در اثر ارتفاع دودکش و اختلاف دمای محصولات احتراق
داخل دودکش با هوای آزاد اموجود درخروجی انتهای دودکش ایجاد میشود.
دودکش با جریان مکانیکی
دود کشی است که دمنده تصب شده در آن با ایجاد فشار منفی باعث مکش و ایجاد جریان برای
خروج محصولات احتراق از داخل دودکش به فضای خارج از آن میشود.
دودکش با رانش مکانیکی
دود کشی است که دظنده نصثِ شده در ابندای آن با ایجاد فشار مثبت باعث رانش و ایجاد جریان
دودکش با غلاف
نوعی دودکش است که داخل غلاف قرار دارد و در فاصله بین دودکش و غلاف. جوا یا عایق حرارتی وجود
دارد. این نوع دودکش برای جلوگیری از کاهش تلغاتحرارتی متحصتولات احتراق و جلوگیری از انتقال
حرارت به مصالح مجاور محلی که دودکش نصب میشود»,یهکار میرود.
دود کشی است که مکنده نصب شده در انتهای آن با ایجاد مکش سبب ایجاد جریان بیشتر برای
خروج محصولات احتراق از داخل دودکش به خارج از آن میشود.
دودکش پیش ساخته کارخانهای
قطعات ساخته شده در کارخانه است که برای تشکیل دودکش نوع و کلاس معینی از دستگاههای
گازسوز در محل نصب به یکدیگر متصل میشوند. این دودکشها باید دارای نشان استاندارد ملی
ایران یا استاندارد معتبر بینالمللی باشند.
". هوای آزاد در قسمت بالای دهانه انتهاپی (فوقانی) دودکش که در فضای آزاد خارج از ساختمان وجود دارد.
۹۱۰
دودکش دوجداره
نوعی دودکش است که از دو لوله با قطرهای متفاوت و با محور طولی مشترک ساخته میشود و لوله با
قطر کوچکتر داخل لوله با قطر بزرگتر قرار میگیرد. محصولات احتراق از داخل لوله با قطر کوچکتر
عبور کرده و هوای تازه از فاصله بین دو لوله عبور میکند.!
دودکش مشترک
دودکشی است که لولههای رابط دودکش بیش از یک دستگاه گازسوز به آن وصل شده و محصولات
احتراق را به فضای آزاد خارج از ساختمان هدایت میکند.
دودکش 1۳۷/۵
جهت خروج گازهای حاصل از احتراق سیستمهای چگالشی از دودکش ۳۹/۳(] مطابق
استاندارد(35 1۵۲ ۸5۲۳۸۴:)0۳۵ و ۴۸14471 88 استفاده میشود. این نوع دودکش
باید داخل غلافی فلزی ۶ معبر داودکش با مصالح ساختمانی و دودبند قرار داشته باشد.
دودکش استیل
جهت خروج گازهای حاصل از احتراق آسیستی چگالشی باق ظرفیت بیش از یک میلیون کالری بر
ساعت از دودکشهای استیل مطابق استانداره (35 0۱12016۲)) ۸5۲1۳۹۸۴ و از نوع فولاد ضد
زنگ |3186 استفاده میشود.
ساختمان مسکونی
بنای مجزای مستقل, استوان مسقف و محصوری که در قطعه زمیتی بهصورت ثابت در تراز زیر یا بالای
سطح ساخته شده و دارای درب مستقل به گذرگاه ات و به وسیله دیوارهای مستقل یا مشترک از
بناهای همجوار جدا شده و برای فعالیتهای مختلف مورد استفاده قرار میگیرد.
ساختمان آپار تمانی
ساختمانی است که در دو طبقه يا بیشتر بنا شده و دارای بیش از یک واحد مستقل برای فعالیتهای
مختلف مانند سکونت و کسبوکار باشد. دراین نوع ساختمان فضاهایی مانند راه پله و راهری غیر
!. در معدود مواردی هوای تازه از لوله با قطر کوچک تر و محصولات احتراق از فاصله بین دو لوله عبور میکند.
۹
۲-۷ تعاریف
اختصاصی بوده و بهصورت مشترک مورد استفاده قرار میگیرد.
ساختمان تلفية
اقتصادی و خدماتی مورد استفاده قرار میگیرد.!
ساختمان جدید
ساختمانی است که عملیات ساخت رن به پایان نرسیده و آماده بهرهبرداری نیست.
ساختمانی که مورد استفاده و مراجعه عموم مردم بوده و در آن فعالیتهای مختلف اقتصادی و خدماتی
انجام میشود.
ساختمان موجود
ساختمانی که عملیات ساحثك آن به پایان رسیده یا در حال بهرهبرداری است.
ساختمان موقت ۲
ساختمانی است که بهصورت موقت در محلی بنا میشود.یا بهصورت پیشساخته بوده و در محلی
بهصورت تابت نصب میشود و بهمنظور سکونت يا انجام فعالیت خاصی در مدت حداکثر یکسال
مورد استفاده قرار میگیرد.
سامانه گاز ساختمان
مجموعهای متشکل از سیستم لولهکشی گاز ساختمان, دستگاههاتی گازسوز و تجهیزات ارتباطدهنده
آنها به شیرهای مصرفه دریجهها و کانالهای تأمین هواء دودکشها و تجهیزات ایمنی مرتبط با
گازرسانی ساختمان است.
سیستم لولهکشی گازرسانی به محوطه
مجموعه لولهکشی گاز محوطهها با فشار بیش از یکچهارم پوند بر اینچ مربع است که از خروجی ایستگاه
!. کوچکترین مورد این توع ساختمان از یک باب مغازه و یک واحد مسکونی تشکیل میشود.
اناقهای موقت کارگری که در کارگاهها ساخته میشوند پا کانکسهای پیشساخته تمونههایی از این نوع ساختمانها
۱۲
اختصاصی گاز تا خروجی رگولاتورهای تقلیل فشار ثانویه را شامل میشود.
شبکه تغذبه
تمام خطوط گاز با فشار حداکثر ۱۷ بار که گاز را از ایستگاههای ورودی شهری به ایستگاههای
داخل شهری هدایت میکنند.
شبکه توزیع
تمام شبکه و خطوط گاز شهری که گاز طبیعی را با فشار حداکثر ۴ بار از ایستگاههای داخل
شرکت گاز
در این مقررات. منظور از شرکت ,گاز, اصطلاح رایجی است که به بخشی از شرکت گاز استانی که با
مشترکین ارتباط دارد. اطلاق«میشود.
شمعک
شعله کوچکی در دستگاههای گازشوز است که برای مشتعل نمودن مخلوط گاز و هوا در مشعل اصلی
مورد استفاده قرار میگیرد.
شهرک مسکونی
ساختمانهای مسکونی بنا شده و از طریق درب یا دربهای مشترک به مغابر عمومی ارتباط داشته و
میشود.
شیر اصلی
شیری که بعد از کنتور در ابتدای لولهکشی گاز داخل ساختمان نصب و برای قطع و وصل کل جریان گاز
استفاده میشود.
!. ایستگاههای تقلیل فشار نانویه نیز جزو سیستم لولهکشی گازرسانی به محوطه میباشند.
مخلهای مصرف شامل املمکها:وایستگاههای کاز مشتر کین عمده آهستتد:
۳
۲-۷ تعاریف
شیر خودکار قطع گاز حساس در مقابل زلزله"
شیری است که در ابتدای لولهکشی گاز و پس از شیر اصلی نصب و هنگام بروز زلزله با شدتی بیش از
حد تنظیم شده: جریان گاز را قطع میکند: این نوع شیرها بر اسناس توع گر به دو دسته اصتلی
مکانیکی و الکترومکانیکی تقسیمیندی میشوند.
شیر قبل از رگولاتور
شیر سماوری گوشوارهای که قبل از رگولاتور روی علمک گاز نصب میشود و در حالت بستهء قابل قفل
شیر قفل شونده
شیر مصرف
شیر ربع گرد نوع توپی که برای قطع و وصل,جریان گاز در انتهای انشعاب مربوط به هر دستگاه گازسوز
طراح
شخص حقیقی که دارای صلاحیت طراحی لولهکشی گاز بزای فشار ۱/۳ «پوّند بر ایَچ مربع و بیش از ۱/۳۴
پوند بر اینچ مربع از وزارت راه و شهرسازی است.
طراح تأسیسات مکانیکی
شخص حقیفی پا حقوقی که دارای صلاحیت طراحی تا سیسات مکانیکی ساختمان از وزارت راه و
طولانی ترین مسیر لوله کشی گاز
طول مسیر لولهکشی گاز از نقطة خروجی رگولاتور تا دورترین مصرفکننده گاز از آن نقطه در ساختمان
6۰ امه قوع هل واه طاه زدزه5 ۱۰
۱۴
ظرفیت حرارتی دستگاه گازسوز
نرخ انرژی حرارتی تولید شده توسط دستگاه گازسوز است که بهطور معمول روی پلاک مشخصات
دستگاه نوشته شده است.
ظرفیت کنتور/ ابستگاه گاز
حداکثر مقدار گازی است که با دما و فشار استاندارد در مدت یک ساعت از کنتور/ ایستگاه گاز قابل عبور
است و واحد آن متر مکعب در ساعت است.
علمک از
قسمت عمودی و انتهایی انشعاب اخذ شده از شبکه گازرسلی با فشار بیش از یکچهارم پوند براینچ
مربع است که در مجاورت یاامنکی به ملک یا ساختمان مشترک قرار میگیرد و پس از نصب رگولاتور بر
روی آن» گاز یک يا چند مشترک از طریق آن تأمین میشود.
ساختمان با نرخ نفوذ هواق مشخص !
ساختمانی است که نرخ نفوذ جوای آن محاسبه شده و تعداد دفعات تعویض هوای آن در هر سشاعت۲۳
فضاهای مجاور
به فضاهایی گفته میشود که حداقل یک دیوار پا یک جدارهمشترک با یکدیگر داشته باشند.
فضای مجاور با فضای آزاد
به فضایی گفته میشود که حداقل یک دیوار یا یک جداره آ با فضشای آزاد خارج از ساختمان ارتباط
کلاهک دودکش
قطعهای است که در انتهای دودکش نصب شده و علاوه بر جلوگیری از ورود آب باران و اشیای دیگر.
مانع برگشت محصولات احتراق در اثر وزش باد به داخل دودکش میشود.
3۵۵۰ 300 تما سش ۱۰30۷۵
۰ معط ععمقطت) رزخ ۲7 ۸ .۲
۱۵
۲-۷ تعاریف
کلکتور گاز
قطعهای که از لوله و اتصالات ساخته شده و دارای انئشسعابهایی است که قطر آنها از لوله کلکتور
کوچکتر بوده و گاز از طریق آن بین انشعابها توزیع میشود.
کنتور گاز
دستگاهی برای اندازهگیری حجم گاز مصرف شده مشترک است. که در مالکیت شرکت گاز بوده و
نگهداری آن بر عهده مشترک است.
گازهای دودکش
آمیختهای از محصولات احتراق. گازهای نار و هوای اضافی است که از محفظه احتراق دستگاه گازسوز
خارج میشود.
گاز طبیعی
مخلوط پالایششدهای اژ هیدروکرینهای گازی است که درصد عمده آن را گاز متان تشکیل میدهد و از
پالایشگاهها به نقاط مصرف منتقل میشود. در این مقررات هر جا که کلمه گاز آمده گاز طبیعی مدنظر
گازگرفتگی !
مسمومیتی است که به دلیل تنفس از مونوکسید کریق ایجاد مشود.
لوله اصلی
لوله جانشین کنتور
قطعه لولهای است که هنگام اجرای لولهکشی گاز در محلی که باید کنتور قرار گیرد بهصورت موقت
نضبمیشرد و اطول توقط رآن ماس ب:بااظرفیت: کنتور اس تاو دراضورت دیاز باید آز شرت از
لوله رابط دودکش
قطعه یا قطعاتی که دهانه خروجی محصولات احتراق دستگاه گازسوز را به دودکش متصل کرده و
به:اين مسمومیت: کازردگی نبر گفته میشود:
ار
محصولات احتراق را از خروجی محفظه احتراق دستگاه گازسوز به سمت دودکش هدایت میکند.
لوله کشی رابط
قسمتی از لولهکشی گاز حد فاصل بین خروجی رگولاتور تا ورودی کنتور گاز است.
متر مکعب استاندارد گاز
ولحدی برای اندازهگیری حجم گاز طبیعی بوده واآن مقدار گازی است که فضایی با حجم ۱ متر مکعب
را در دما و فشار استاندارد اشغال مینماید.
مجری
شخصی حقیقی با حقوقی است که دارای گواهینامه صلاحیت اجرای لولهکشی کاز ساختمان از وزارت
راه و شهرسازی میباشد.
محصولات احتراق
آنجه در نتیجه احتراق کاز درامحفظه احتراق توّلید میشود.
محفظه احتراق
بخشی از دستگاه گازسوز است که عمل احتراق مخلوط کاز و جوا داخل آن انجام میشود. ممکن ات
مشترک حزء
مشترکی است که فشار گاز مورد تقاضای وی یکچهارم بوند بر اینچ مربع و مقدار مصرف گاز وی
حداکثر برابر با ۱۰۰ مترمکعب در ساعت باشد.
مشترک عمده
مشترکی است که فشار گاز مورد تقاضای وی بیش از یکچهارم پوند براینچ مربع يا مقدار مصرف گاز
وی بیش از۱۰۰ متر مکعب در ساعت باشد.
شعلن اتعسفری
مشعلی که در آن از نیروی فوران گاز برای مکش هوای لازم برای احتراق (هوای اولیه) استفاده میشود.
این مشعل بدون دمنده است و برای احتراق کامل به هوای ثانویه نیاز دارد.
۱۷
۲-۷ تعاریف
مشعل کاز
وسیلهای که گاز یا مخلوط گاز و هوا را برای ایجاد شعله در محفظةٌ احتراق يا فضای باز آزاد میکند.
مشعل نیرو
نوعی مشعل گازی که مجهز به دمفده است و هوای مورد نیاز احتراق توسط آن دمنده وارد محفظه
احتراق میشود.
معبر دودکش
سازهای که از مصالح بنایی! پا فلزی بهصورت داکت يا کانال و در امتداد قائم ساخته میشود و
داخل آن یک يا چند دودکش قرار میگیرد؛ معبر دودکش برای محافظت و تکیهگاه دودکشهاء
داخل آن بهکار میرود. در فضای داخلی معبر دودکش محصولات احتراق در حالت عادی جریان
نداشته و در صورت نشت محشولاتاحتراق از دودکشهاء آنها را به فضای خارج از ساختمان
ناظر
شخص حقیقی یا حقوقی است که صلاحیت؛نظارت بر لوله کشی گاز از طرف وزارت راه و شهرسازی را
نرخ نفوذ هوا"
مقدار نود هوا بر حسب واحد حجم در واحد زمان اس تا که به عوامل متعددی از جمله مشخصات
فیزیکی ساختمان» سرعت وزش باد و دما بستگی دارد و به دلیل متغیر بودن«برخی از عوامل در زمانهای
نفوذ هوا به داخل
جریان هوای کنترل نشدهای اسشت :که از فضای آزاد خارج ساختمان و از طریق درزها و منافد جدارههای
خارجی به فضای داخل ساختمان وارد میشود.
۰ ما3 تما سه ."
. محاسبات با استفاده از روابط درج شده در مراجعی مانند تتش ۸877 انجام میشود. در تأمین هوای احتراق طبق این
مقررات باید کمترین نرخ نود هوای محاسبه شده بهکار برده شود.
1۱۸
مبحث هفدهم
برای مشترکین جزء نقطه خروجی کنتور و برای مشترکین عمده فلنج بعد از شیر خروجی ایستگاه گاز,
نقطه خروجی شیر مصرف نصب شده در انتهای هر یک از انشعابهای لوله کشی گاز که دستگاههای
گازسوز به آن متصل میشود.
نقطه ورودی گاز ساختمان
نقطه خروجی از رگولاتور روی علمک. نقطه ورودی گاز ساختمان در نظر گرفته میشود.
واحدی است که برای سکونت مورد بهژهبرداری قرار میگیرد و حداقل دارای یک آشپزخانه. یک سرویس
خانوار ساخته میشود.
هواگیری !
عمل جایگزین کردن هوای درون لولهکشی با گاز است.
هوای احتراق
هوایی که برای احتراق کامل گاز مورد نیاز اس و قبل یا در مشعل دس تگاه گازسوز با گاز مخلوط
میشود:
هوای اضافی
هوایی که علاوه بر هوای احتراق. وارد محفْظهٌ احتراق شسده و برای اطمینان از سوختن کامل گاز لازم
هوای رقیقکننده
هوایی که برای رقیق کردن گازهای دودکش وارد دودکش میشود.
۱
۹
۹
۳-۷ گروهبندی ساختمانها
۱-۳-۷ کلیات
ساختمانها در ابعاد و اشکال گوناگون بنا شده و بهعنوان محلی برای سکونت. انجام فعالیتهای
اقتصادی, ارائه خدمات عمومی یا تلفیقی از آنها مورد استفاده قرارمی گيرند. بنا بر تجربیات چند
دهه گذشته در استفاده از گاز در ساختمانهاء بر حسب نوع بهرهبرداری» جمعیت کاربران و شرایط
فیزیکی برای هر گروه از ساختمانها باید تمهیدات ایمنی ویژهای برای کنترل حوادث و اتفاقها
پیشبینی شود. طراحی, اجراء کنترل کیفیت اجرای لولهکشی گازء بهرهبرداری دستگاههای گازسوز
بر این اساس.: ساختمانها در این مبحث به سه گروه اصلی مسکونی. عمومی و خاص و یک گروه
۲-۳-۷ ساختمانهای مسکوّنی(م)
این گروه شامل ساختمانهایی است که بهمنظور سکونت مورد استفاده قرار میگیرند و شامل یک واحد
مسکونی یا بیش از آن میباشند.
ساختمانهایی هستند که دارای یک واحد مسکونی با حیاط اختصاصی بوده و بهطور معمول در یک یا دو
طبقه ساخته شده و مورد استفاده قرار می گيرند.
۲-۲-۳-۷ ساختمانهای آپارتمانی مسکونی!
۱۲-۲-۳۷ ساختمانهای آپارتمانی هستند که بیش از یک واحد مسکونی داشته باشند
و یه شرح ,زیر گروهبندی میشوندهساخلمانهای آپارتمانی مسکونی کوچگاه از ۸۳۷ ۷۰
۲-۲-۲-۳-۷ ساختمانهای آ پارتمانی مسکونی متوسط از ۱۱ تا ۲۰ واحد آ پارتمانی
مسکونی.
بیش از آن.
تبصره ۱: در مقررات شرکت گاز, مجتمعهای آپارتمانی با تعداد بیست واحد آپارتمانی و کمش از آن
*. به اینگونه ساختمانها مجتمع آپارتمانی مسکونی نیز گفته میشود.
۳۱
۳-۷ گروه بندی ساختمانها
بهعنوان مشترک جزء و بیش از بیست واحد آپارتمانی با کنتور مشترک بهعنوان مشترک عمده محسوب
میشوند.
تبصره ۲: در شهرکهای مسکونی که ساختمانهای مختلفی بنا شدهاندء هر ساختمان بهصورت مستقل
ساختمانهایی هستند که در آنها فعالیتهای اقتصادی یا خدمات عمومی آرایه شده یا مورد مراجعه و
استفاده افراد متفاوت میباشند. این گروه از ساختمانهاء یک واحد تجاری تا مجتمعی با ساختمانهای
متعدد و دارای فعالیتهای متنوع را در بر می گیرد.
۱-۳-۳-۷ ساختمانهای آپارتمانی عمومی
ساختمانهایی آپارتمانی هستند که دارای بیش از یک واحد آپارتمانی برای انجام فعالیتهای متنوع
اقتصادی مستقل يا وابسته به یکدیگر مورد بهرهبرداری قرار میگيرند.
ساختمانهای آپارتمانی عمومی به شرح زیر گروهیندی میشوند:
پ) ساختمانهای آپارتمنی عمومی بزرگ. از ۳۱ واحداپارتمانی عمومی و بیش از آن.
تبصره: در مقررات شرکت گاز, مجتمعهای آپارتمانی با تعداد ,پیست واحد آپارتمانی و کمتر از آن بهعنوان
مشترک جزم و بیش از بیست واحد آپارتمانی با کنتور مشلت رک بهعنوان مشترک عمده محسوب میشوند.
۲-۳-۳-۷ ساختمانهای عمومی بر اساس فعالیت
در این بخش. تقسیمبندی انواع ساختمانهای عمومی که برای فعالیتهای مختلف مورد بهرهبرداری قرار
۱-۳-۳-۳-۷ ساختمانهای محل تجمع (ت)
مراکزا همایش, تلارهای اجرای موسیقی» نمایشگههای آثار حتری, رستورانها سالنهای ,ورزشی: اماگن
تفریحی, پایانههای مسافری و حملونقل زمینی» هوایی و دریایی از جمله این ساختمانها میباشند.
۳۲
۲-۲-۳-۳-۷ ساختمانهای آموزشی و فرهنگی (آ)
ساختمانهایی هستند که دربرگیرندهٌ اتلقهای متعدد یا انواع دیگر فضاهای داخلی که در هر یک عدهای
بهمنظور فراگیری علوم و فنون و مطالعه گرد هم میآیند. مدارس,» هنرستانهاء دانشگاههاء مراکز آموزشی
اختصاصی, وزارتخانهها و موسسات از جمله این ساختمانها میباشند.
ساختمانهایی هستند که بهصورت مجموعهای از اتاقها یا آپارتمانهای محل اقامت موقت افراد میباشند
و بهطور عمومی فاقد امکانات آشپزی در هر واحد اقامتی میباشند. در برخی مواردء واحد اقامتی بهصورت
یک واحد آپارتمانی کوچک! با امکانات آشپزی است. هتلهاء مسافرخانههاء زائرسراهاء مهمانسراهای
۴-۲-۳-۳-۷ ساختمانهای,حرفهای/ اداری (ح)
ساختمانهایی که از مجموعهای از دفاترهکار تشکیل شده و بهمنظور انجام خدمات اداری مورد بهرهبرداری
۵-۲-۳-۳-۷ تصرف کسبی و تجاری (ک)
ساختمانهایی هستند که بهعنوان مراکز" خریدوفروش آنمایشع»کالا یا انجام خدمات مختلف مورد
بهرهبرداری قرار گرفته و از محموعههایی وابسته به صنوف مختلف خدماتی یا تجاری تشکیل میشوند. در
برخی موارد رستوران» امکانات تفریحی» مرکز آموزش,و مراقبت؛«از اظفال نیز در آنها وجود دارد. مراکز
خرید بزرگ. پاسارها و بازارچهها از جمله این ساختمانها میباشند.
۶-۲-۳-۳-۷ تصرف درمانی و مراقبتی (د)
ساختمانهایی هستند که برای معالجه. استراحت یا مراقبت از افزاد اعم از عادی یا بیماران خاص و
کسانی که بهدلیل شرایط جسمی يا روانی قادر به مراقبت از خود نیستندء مورد بهرهبرداری قرار میگيرند.
درمانگاههاء مهد کودکهاء شیرخوارگاهها و خانههای سالمندان از جمله این ساختمانها میباشند.
هر بنا یا بخشی که برای انبار کردن استفاده شود» بهشرطی که جزو تصرفهای مخاطرهآمیز نباشد. جزو
تصرفهای انباری قرار میگیرد.
۱ مدمه
۰ سونیس.
۳۳
۳-۷ گروه بندی ساختمانها
۴-۲-۷ ساختمانهای خاص
ساختمانهای مشمول ضوابط این بخش, ساختمانهایی هستند که:
الف- قابل استفاده بودن آنها پس از وقوع زلزله اهمیت خاص دارد و وقفه در بهرهبرداری از آنها بهطور
تأسیسات آبرسانی, تأسیسات برقرسانی, مراکز کمکرسانی و بهطور کلی, تمام ساختمانهایی که استفاده
از آنها در نجات و امداد مور میباشد.
ب- ساختمانها و تأسیساتی که خرابی آنها موجب انتشار گسترده مواد سمی و مضر در کوتاهمدت و
بهطور کلی مراکزی که در آنها اسناد"و؛مدا رک ملی یا آثار پرارزش نگهداری میشود.
ت- ساختمانها و تأسیسات,قنعتی که خرابی؛آنها موجب آلودگی محیط زیست يا آتشسوزی وسیع
میشود.
ث- ساختمانهای مراکز بحران که برای موافع اضطراری. مانند وله سیل و ... احدات شده است.
۵-۳-۷ ساختمانهای تلفیقی!
ساختمانهایی هستند که بخشی از آنها برای سکونت و بخش دیگار برای انجام فعالیتهای اقتصادی
و خدمانی مورد استفاده قرار میگیرد. بهعبارتیء ساختمانهایی هستند که بخشی از آنها مسکونی
و بخشی دیگر عمومی میباشند.
تبصره ۱: در ساختمانهای تلفیقی, سیستم لولهکشی گاز باید بر اساس الزامات اختصاصی هر بخش از
ساختمان اجرا شود؛ به این صورت که در بخش مسکونی باید الزامات گازرسانی ساختمانهای مسکونی و
!. ساختمانهایی دارای حداقل یک واحد مسکونی و یک واحد تجاری تا مجتمعهایی متشکل از تعداد متعددی واحد
مسکونی و عمومی از این گونه ساختمانها میباشند.
۳۴
تبصره ۲: ساختمانهای موقت بر اساس نوع فعالیتی که مورد بهرهبرداری قرار میگیرند. جزو یکی از
گروههای ساختمانهای مسکونی یا عمومی محسوب میشوند و رعایت کلیه الزامات مربوط به گروههای
ساختبای خرزای نگونه ساختمانها الزامی استتاتاقهای مربوط یهگا گادهای ,موقت ساختیانیاتقهای
موقت کازگری و کانکنهایی که بهضورت ثابت من یک سحال انصت میشوند: از این گونه ساختمانها
۳۵
۹
۴-۷ طراحی سامانه گاز ساختمان
۱-۴-۷ کلیات
طراحی نخستین و مهمترین گام در تعیین مشخصات اصلی سامانه گاز ساختمان است. در طراحی, نوع
دستگاه گازسوز و محل نصب و نحوه ارتباط آن با لولهکشی گازء چگونگی تأمین هوای احتراق و خروج
محصولات حاصل از احتراق» مسیرها و قطر قسمتهای مختلف لولهکشی گازء نوع اجناس مورد نیاز و
مقادیر آنها مشخص میشود. در این فصل به طراحی سامانه گاز ساختمان با در نظر گرفتن الزامات
بهرهبرداری از انواع ساختمانها محدودیتهای به کارگیری دستگاههای گازسوز و محل نصبتس آنها
پرداخته شده:است.
۲-۴-۷ انتخاب و تعیین محل نصب دستگاههای گازسوز
انتخاب و تعیین محل تصب ذستگاههای گازسوز باید با کلیه الزامات این بخش بر مبنای طراحی مضوب
تأسیسات ساختمانء مطابق مبحك دوم مقررات ملی ساختمان انطباق کامل داشته باشد که مورد تأیید
مراجع صدور پروانه باشد؛
الف) انطباق دستگاههای گازسوز با استاندارة.
ب) نوع دستگاه کازسوز از نظر نصب در فضای داخل یا بیزون از ساختمان.
پ)الزامات فضای محل تنصب دستگاه گازسوز.
ت) الزامات انتخاب دستگاههای گازسوز.
ث) الزامات انتخاب. نصب و بهرهبرداری از دستگاههای گازسوز در انواغ ساختمانها.
ج) تأمین هوای احتراق بر اساس فصل ۶-۱۷.
چ( تخلیه محصولات احتراق و دودکش مناسب بر اساس فصل ۷-۷
ح) نیاز مشترک.!
!. شامل تمامی دستگاههای گازسوز برای گرمایش و سرمایش فضا از طربق انواع فنآوریها و تجهیزات استاندارد, تهیه آب
گرم, پختویز, تولید توان, انواغع خشککن و سایر مصارف که به لحاظ فشار و قطر لولهها در دامته کاربرد این بخش از مقررات
قرار میگبرد و در انطباق با سایر عوامل موّنر در انتخاب. نصب و بهرهبرداری از دستگاههای گازسوز باشد.
۳۷
۴-۷ طراحی سامانه گاز ساختمان
۱-۲-۴-۷ انطباق دستگاههای گازسوز با استاندارد
دستگاههای گازسوزی که در سامانه گاز از آنها استفاده میشود باید دارای نشان استاندارد ملّی ایران یا
استاندارد بینالمللی معتبر باشند.
۲-۲-۴-۷ نوع دستگاه گازسوز از نظر نصب در فضای داخل با بیرون از ساختمان
نصب دستگاههای گازسوز در فضاهای داخل یا خارج از ساختمان باید طبق الزامات زیر باشد:
الف) در نظر گرفتن محل نصب دستگاه گازسوز در فضای داخلی ساختمان که طراحی دستگاه بر اساس
نصب در فضای خارج از ساختمان است. مجاز نیست.
ب) در نظر گرفتن محل نصب دستگاههای گازسوز بدون دودکش (مانند اجاقگازء پلوپز و فر گازی) در
فضای داخلی ساختمان در صورتی مجاز است که دستگاه مختص نصب در فضای داخل ساختمان بوده و
امکان تأمین هوای احتراق طبق الزامات فصل ۶-۱۷ فراهم باشد.
۲-۴-۷ ممنوعیت نصب وسایل گازسوز گرمایشی
نصب وسایل گازسوز گرمایشی«(انواع بخاری» آبگرم کن و پکیج) در فضاهای داخلی ساختمانهای عمومی
۲-۳-۴-۷ تمامی فضاهای داخلی و وابسته.در«مهد کودکتآهاء کودکستانهاء خانه سالمندان و
محل نگهداری معلولین جسمی و روانی.
۴-۳-۴-۷ دفاتر کار بایگانی. بوفهها و غذاخوریهاء آزمایشگاه. اناقهای نگهبانی و آسایشگاههای
نگهبانهاء مهمانسراها در دانشگاهها و مدارس
۵-۳-۴-۷ انبارهای محل نگهداری مواد قابل اشتعال, فروشگاهها و کارگاههای محل کار با مواد
قابل اشتعال, کارگاههای رنگ. کارگاههای نجاری. خشکشوییها و محلهای مشابه
در بیمارستانهاء هنلهاء خوابگاهها و محلهای مشابه
۳۸
مبحث هفدهم
۴-۴-۷ الزامات محل نصب دستگاههای گازسوز
محل نصب دستگاههای گازسوز باید با رعایت الزامات زیر باشد:
جکوزی ممنوع است.
ب( نصبس دستگاههای گازسوز مختص یک واحد. در فضای مشاعی ساختمانها ممنوع ات
پ) محل نصب هر دستگاه گازسوز باید نسبت به اجزای ساختمان و سایر تجهیزات بهگونهای باشد تا
امکان دسترسی برای انجام تعمیرات وجود داشته و فاصلههای کافی رعایت شده باشد؛ بهعنوان نمونه.
فواصل مورد نیاز برخی از دستگاههای گازسوز متداول باید بر اساس جدول ذیل باشد:
جدول ۱-۴-۱۷ حداقل فواصل مورد نیاز نصب وسایل گازسوز
۳ ۵ سانتیمتر از جوانب
اجاق گاز خانگی (کابینتی)
۵ سانتیمتر از بالا
. ۰ سانتیمتر از جوانب
بخاری دیواری
۰ سانتیمتر از بالا
۵ سانتیمتر از جوانب
آبگرمکن و پکیج دیواری ۰ بنانتیمتر از بالا
۰ سانتیمتر از کف تمام شده
دا ۵ سانتیمتر از جوانب
فر گازی
۵ سانتیمتر از بالا
باشد. حداقل فاصله دستگاه گازسوز از اشیاء و مواد قابل اشتعال باید حداقل ۱ متر باشد.
ث) نصب دستگاههای گازسوز در مکانهایی که در فضای آنها گازهای قابل اشتعال یا انفجار وجود داردء
چج) محل نصب دستگاههای گازسوز با دودکش باید بهگونهای انتخاب شود که قابلیت نصب دودکش طبق
این مقررات وجود داشته و تخلية گازهای حاصل از احتراق به فضای آزاد خارج ساختمان از طریق دودکش
امکانپذیر باشد. علاوه بر آن باید برای دودکش و لوله رابط حداقل فاصله ۱ متر از اشیاء و مواد سوختنی مد
نظر باشد
۳۹
۴-۷ طراحی سامانه گاز ساختمان
چ)امحل نصب دستگاه گازسوز در محلهایی نظیر بوفه سینماها یا آبدارخانههای محلهای عمومی باید با
استفاده از موانع مناسب از دسترس افراد غیر مسئول دور نگه داشته شود.
ح) اجاقگاز و دستگاههای پختوپز گازسوز در خوابگاههای دانشجویی,» پانسیونهاء مهمانسراها و مشابه
آنها باید در فضاهای مجزا از محلهای خواب و در آشپزخانه مستقل که برای این منظور طراحی شدهاند.
خ) نصب اجاقگاز در واحدهای اقامتی یا خوابگاهی که بهصورت واحد آپارتمانی مستقل باشد. با رعایت
الزامات این مقررات مجاز است.
۵-۴-۷ الزامات انتخاب دستگاههای گازسوز
در انتخاب دستگاه گازسوز باید مشخصات دستگاه مورد نظر بررسی و با فضای محلی که دستگاه در آن
نصب میشود از نظر ظرفیت#آقأمین هوای احتراق, تخلیه محصولات احتراق, محل نصبء دسترسی و
فواضل لازم از جوانبء مطابقتهاشته باشلا
در این قسمت. الزاماتی که برای بر خی از دستگاههای گازسوز متداول باید رعایت شودء بیان شده است:
الف) پکیج
۱ شرایط تأمین هوا و دودکش پکیجهاهاید بر اسلس الزامات این مبحث باشد.
۲ محل نصب پکیج از نظر موقعیتامکانیقارتفاع و اضله جدارههای آن از جوانب بالا و پایین
باید بر اسان مشخصات ارانه شده د ردول شفاگ ۱-۴-۱۷ تحیین شود:
۳) دودکش پکیجهای محفظه احتراق بسته. باید توسط سازنده و همراه با پکیج ارائه شود.
۴ دودکش پکیچهای بدون فن با محفظه احتراق پا باید مطابق قصل ,۷-۹۷ این مبحث طراحی
و اجرا شود.
۵) دودکش پکیجهای چگالشی باید از نوع ۳۹/۳( دارای استاندارد ۴۳۸-14471 85 باشد.
۶) سازنده :با واره کسده:باید:دستو رالحمل بهردیزداری و ضوایط نگهداری را همراه :با دستگاه اراقه
نماید.
۷ حداقل افاضله مجاز پکیجهایی که هوای اختراق آنها از فضای محل .نصضب دستگاه تأمین
میشود با بخش مکش فن دستگاههای دارای دمنده»ء باید ۲ متر باشد.
۸) در ساختمانهای مسکونی, حداقل فاصله مجاز پکیجهایی که هوای احتراق آنها از فضای
محل نصب دستگاه تأمین میشود تا هود اجاق گازء باید حداقل ۱ متر باشد.
)٩ انتهای دهانه خروجی دودکش پکیج با مجاری ورود هوا و بخش مکش دستگاههای مکانیکی
تأمین :یا تعویض کننده هوا باید حداقل ۳ متر فاضله افقی داشته باشند, و جهت تخروجتحصولات
۳
احتراق از انتهای دودکش نباید به سمت آنها باشد. در صورتی که رعایت این فاصله مقدور
نباشدء باید انتهای دهانه خروجی دودکش پکیج حداقل ۲ متر بالاتر از مجاری فوق قرار گیرد.
دودکش پکیجها باید بر اساس فصل ۷-۱۷ تعیین و اجرا شود استفاده از پکیجی که دودکش
متاسی آن تعبیه نشده باشد. ممنوع انست, انتخاب پکیجهایی که به دودکش از نوع خاصی
نیاز دارندء مانند دودکشهای دوجداره فلزی یا دودکشهای مقاوم در برابر خوردگی, در
صورتی مجاز است که طراحی بر اساس مشخصات آنها انجام شده باشد.
تأمین شود: تعیین دودکش باید بر اساس ضوابط فصل ۷-۱۷ باشد.
۳) دودکش پکیجهایی که دارای مشعل نیرو هستند باید متناسب با ظرفیت دستگاه و ارتفاع
دودکش, محاسبه و اجرا شود
۳ برای پکیجهای محقظه احتراق بستهء تأمین هوای احتراق باید از طریق مجاری تعبیه شده
بر روی پکیج انجام شود. ورود هوا به محفظه احتراق پکیج از طریق این مجاری باید از فضای
آزاد خارج از ساختمان پاتوسط کانال تأمین جوا انجام شود.
۴) در صورت استفاده«از کانال برای تأْمّق هوای احتراق پکیجء دهانه ورود هوا به کانال باید با
هوای آزاد خارج از ساختمان ارتباط مسقیم داشته و یا با فضای دارای ارتباط دائمی و
مستقیم با هوای آزاد خارج از ساختمان مرنّبط بّاشد. دقانه خروج هوا از کانال باید به فضای
محل نصب پکیج يا بهصورت مستقیم به مجاری تأمین هوای تعبیه شده روی پکیج متصل
شود.!
۵ مشخصات کانال تأمین هوا باید بر اساس فصل ۶۹۹۵۵ باشد.
۱۶ ارتباط بین شیر مصرف و مجاری ورودی گاز پکیج میتواند با اسنتفاده از وله مسی. شیلنکت
قابل انعطاف فلزی یا شیلنگ لاستیکی ترکیبی از لولّهفولادیلو شیلنگ لاستیکی و اتصالات
استاندارد مطابق مشخصات مندرج در این مبحث انجام شود.
۷ در خصوص پکیجهایی که روی زمین نصب میشوند. حداقل فواصل مورد نیاز نصب وسایل
گازسوز مطابق با جدول ۱-۴-۱۷ رعایت گردد و تأمین هوای احتراق و دودکش آن نیز مطابق
با فصل ۶-۱۷ و ۷-۱۷ خواهد بود.
۸ مشخصات دودکش و جانمایی آن باید در زمان طراحی اولیه توسط مهندس طراح تأسیسات
مکانیکی و مطابق الزامات فصل ۷-۱۷ طراحی شود.
!. بر اساس نوع پکیچ. کانال تأمین هوای احتراق, مسنقیم به یکیچ متصل میشود یا دهانه آن به فضای محل نصب
ارتباط داده میشود.
۳۱
۴-۷ طراحی سامانه گاز ساختمان
ب) بخاری با محفظه احتراق باز
۵ نصب و استفاده از بخاری باید طبق الزامات این مبحث و مطابق جدول شماره ۱-۴-۱۷ انجام شود.
۳) درفضایی که بخاری برای آن در نظر گرفته میشود. باید امکان اجرای دودکش طبق الزامات فصل
۷-۷ وجود داشته باشد.
۳) فضای محل نصب بخاری باید دارای دریجه يا دریجههای باز ثابت با فضای آزاد خارج ازساختمان
برای تأمین هوا مطابق فصل ۶-۱۷ باشد. در فضایی که امکان نصب دریجه باز ثابت برای تأمین جوا
۴ نصب بخاری در آپارتمانهای مسکونی یا ساختمان ویلایی مسکونی که دارای سیستم گرمایش
مرکزی يا ثابت میباشد (مانند یکیج و موتورخانه مرگزی) ممنوع است.
پ) بخاری دبواری با محفظه احتراق باز
۱ نصب و استفاده از بخاردیواری: باید مطایق جدول ۱-۴-۱۷ و طبق الزامات رعایت فواصل مربوط
باشد.
۳) در فضایی که بخاری برای أَنْ در نظر گرفته میشود. باید امکان اجرای دودکش طبق این مقررات
وجود داشته باشد. جهت استفادهاز بخاری دیواری بایدذهانه دودکش حداقل در ارتفاع ۱۲۰
سانتیمتری از کف نصب و تعبیه شود.
۴( محل تصب بخاری دیواری باید دارای تأمیی توای احثراق مطابق با فصل ۶-۷ بوده و امکان
اجرای دودکش مطابق با فصل ۷-۱۷ را داشته باشد.
۵) فضای محل نصب بخاری باید دارای دریچه يا دریچههای باز ثابت بهافضای آزاد خارج از ساختمان
برای تأمین هوا مطابق با فصل ۶-۱۷ داشته باشد. در فضایی کفاامکان نصب دریچه یا کانال برای
تأمین هوا وجود نداشته باشد.ء نصب بخاری دیواری ممنوع است.
۶) بدنه بخاری باید حداقل یک متر از پردهها و مواد سوختنی فاصله داشته باشد.
ت) آبگرمکن دبواری
الزامات نصب و بهرهبرداری از انواع مختلف آبگرمکنهای دیواری, شامل آبگرمکن دیواری محفظه احتراق
با آیگزمکن دیوازی محفظه احتراق با فندارن مطایق ,با الزامات مربوط به ایند ۵-۴-۱۷ الف است:
۱ آبگرمکنهای دیواری گازسوز متداول که برای تخلیه محصولات احتراق نباز به نصب دودکش دارند.
(ش
ث) روشنایی
استفاده از روشنایی گازسوز در کلیه گروههای ساختمانی ممنوع است.
تبصره: در نظر گرفتن شیر با مصرف معادل ۰/۱ متر مکعب بر ساعت روشناییء فقط بهعنوان دستگاه
مورد آزمایش در آزمایشگاهها و مراکز تحقیقاتی با رعایت الزامات این مبحث مجاز است.
ج) شومینه گازی
تأمین هوای احتراق شومینه گازی مطابق با فصل ۶-۱۷ و امکان اجرای دودکش آن مظابق
با فصل ۷-۱۷ میباشد.
۴) بعد از شیر مصرف شومطنهٌ باپدشگیر کنترل دارای نشان استانذارد ملی ایران و مجهز به
ترموکوپل در نظر" گرفته شود و مشخصات و جانمایی آن باید توسط مهندس طراح
تأسیسات مکانیکی دا طرح دیده شود.
۵) فضای بالای محفظه احتراق شومینه و مخل اتصال آن به دودکش باید بهصورت کامل هوابند
باشد.
چ) اجاق گاز
۱ نصب اجاقگاز در فضاهایی که برای پختویز در نظر گرفته شده و شرایط تأمین هوای آنها مطابق
فصل ۶-۱۷ باشده مجاز است.
۲) در نظر گرفتن اجاقگاز در زیر پنجره» مجاور پرده یا اشياة سوختنتی ممنوع است. فاصله جوانب و
بالا و پایین اجاقگاز باید مطابق با جدول شماره ۱-۴-۱۷ باشد.
۳) درخصوص اجاقگازهای توکار و روکار و جزیرهای» اجرای لوله فولادای از شیر تا پشت اجاقگاز
بلامانع است. (حداکثر طول لوله فولادی بهعلاوه شیلنگ برای یک وسیله گازسوز ۱۲۰ سانتیمتر
میباشد.)
۴) نصب اجاقگاز در زیر محل نصب کلیده پریز و سیم روکار برق مجاز نمیباشد.
ح) پلوپز گازی
۱ فضای محل نصب پلوپز باید دارای ارتباط مستقیم با فضای آزاد خارج از ساختمان باشد و در
نقشهها توسط طراح تأسیسات مکانيکی, جانمایی و ظرفیت آن دیده شده باشد.
۳۳
۴-۷ طراحی سامانه گاز ساختمان
۲ پلوپز باید در محلی نصب شود که فضای آن برای پختوپز طراحی شده و شرایط تأمین هوای
احتراق آن مطابق فصل ۶-۱۷ باشد.
۳) استفاده از پلوپز برای گرمایش هرگونه فضایی ممنوع است.
خ) کباب پزگازی
۱ محل نصب و استفاده ازکبابپز باید دارای ارتباط مستقیم با فضای آزاد خارج از ساختمان باشد و
در نقشهها توسط طراح تأسیسات مکانیکی, جانمایی و ظرفیت آن دیده شده باشد.
۲) درمکانهایی که با فضای آزاد خارج ازساختمان ارتباط مستقیم ندارنده نصب و بهرهبرداری از
کباب پز درصورتی مجاز است که تأمین هوای آن طبق فصل ۶-۱۷ این مبحث باشد.
۳) کبابپز باید در محلی نصب شود که فضای آن برای پختوپز طراحی شده است.
۴) استفاده از کبابپز برای گرمایش هرگونه فضایی ممنوع است.
د) فر گازی
۱) نصب فر گازی فقظ در فظاهایی که برای پخت وپز در نظر گرفته شده و شرایط تأمین هوای آنها
مطابق فصل ۶-۱۷ ای مبحث باشد.ء مجارّاست.
۲ شرایط نصب و فواصل جلاگمی فر کازوا)باید مطابق جدول شماره ۱-۴-۱۷ باشد.
ذ) دستگاههای گرمایشی تابشی
۱ استفاده از دستگاههای گرمایشی تابشی دز محوظههای داخلی و مسقف ساختمانهای مسکونی
۲ ارتفاع سقف محل نصب دستگاه باید مطابق جانمایی مهندس"طراح تأسئیسات مکانیکی و بر اساس
دستورالعمل سازنده در نقشه اولیه درج گردد.
۳ تأمین هوای احتراق در محل نصب دستگاه باید بر اساس الزآمات فصل ۶-۱۷ باشد.
۴) برای خروج محصولات احتراق باید دودکش مناسب بر اساس مشخصات دستگاه و محل نصب با
رعایت الزامات فصل ۷-۱۷ در طراحی مد نظر قرار گیرد.
۵) نصب و بهرهبرداری از دستگاههای گرمایشی تابشی در محوطههای داخلی و مسقف
ساختمانهای محل تجمع, ساختمانهای آموزشی, ساختمانهای محل پذیرایی و اقامت موقت
و ساختمانهای بهداشتی, درمانی و مراقبتی ممنوع است.
۶) محل نصب شیر مصرف دستگاه گرمایشی تابشی میبایست در دسترس و در ارتفاع ۱۷۰ الی ۱۹۰
سانتیمتر قرار گیرد و درصورتیکه فاصله بین شیر مصرف تا محل نصب دستگاه بیشتر از ۱۲۰
سانتیمتر باشد. میبایست یک عدد شیر در مجاور دستگاه نیز تعبیه گردد.
۳۴
۷) شرایط و ارتفاع نصب. بهرهبرداری و فاصله از مواد سوختنی در این دستگاهها باید مطابق
دستورالعمل سازنده دستگاه باشد.
ر) سیستم تولید همزمان برق و حرارت (۲۱۳)
۱ تأمین هوای احتراق در محل نصب این نوع دستگاههای گازسوز و الزامات دودکش آن باید بر
اساس الزامات فصل ۶-۱۷ و ۷-۱۷ باشد.
۲) محل نصب این نوع دستگاهها باید مطابق جانمایی مهندس طراح تأسیسات مکانیکی بر اساس
دستورالعمل سازنده در نقشه اولیه درج گردد.
ز) سیستم سرمایش گازسوز
تأمین هوای احتراق در محل نصب این نوع دستگاههای گازسوز و الزامات دودکش آن باید بر
اساس الزامات فصل ۶-۱۷ و ۷-۱۷ باشد.
۳ محل نصب این نوع دستگاهها باید مطابق جانمایی مهندس طراح تاسیسات مکانیکی بر اساس
دستورالعمل شازنده دز نقشه اولیه درج گردد.
۳ در الزامات این مبحث. منظور از سیستم سرمایشی, سیستمهای سرمایشی گازسوز میباشد.
ژ) سابر دستگاههای گازسوز
دستگاههای گازسوزی که در موارد فوق به آنها اشاره نشده پا نصب آنها در ساختمانها متداول نبوده یا
پس از ویرایش این مبحث تولید و عرضه میشوندپاید«ذارای نشناق"استاندارد ملّی ایران یا استانداردهای
معتبر بینالمللی باشند. با توجه به الزامات درج شده توسط شهندس طراح تاسیسات مکانیکی, باید شرایط
محل تصب. تأمین جوا و تخلیه محصولات احتراق آنها مطابق الزامات این مبیخث بوده و جنانجه نیاز به
متعلقات خاصی برای راهاندازی باشد.ء این متعلقات نیز باید دارای نشان.استاندارد باشند.
۶-۴-۷ الزامات انتخاب. نصب و بهرهبرداری از دستگاههای گازسوز در انواع
ساختمانها
انتخابه تصب و بهرهبرداری از دستگاههای گازسوز براساس گروهبندی ساختمانها باید با رعایت الزامات
به شرح زیر باشد:
۱-۶-۴-۷ دستگاههای گازسوز در ساختمانهای مسکونی
انتخاب. نصبس و بهرهبرداری از دستگاههای گازسوز بر اساس گروهبندی این ساختمانها به شرح زیر اسست,
۳۵
۴-۷ طراحی سامانه گاز ساختمان
الف) ساختمانهای وبلایی مسکونی
نصب و بهرهبرداری از کلیه دستگاههای گازسوز به غیر از دستگاههای گازسوزی که در این مقررات برای
آنها ممنوعیت:سنظورشده در این ساختمانها مجاز است:
ب) ساختمانهای آپارتمانی مسکونی کوچک
نصب و بهرهبرداری از بخاری گازسوز و آبگرمکن گازسوز و سایر دستگاههای گازسوزی که در این مقررات
برای آنها ممنوعیت منظورشده: در این ساختمانها مجاز آنیست » ولی پکیج با رعایت الزامات این مبحث
مجاز میباشد.
پ) ساختمانهای آپارتمانی مسکونی متوسط
نصب و بهرهبرداری از بخاری گازسوز و آبگرمکن گازسوزء پکیج محفظه احتراق باز شومینه و سایر
دستگاههای گازسوزی که در این مقررات برای آنها ممنوعیت منظورشده» در این ساختمانها مجاز نیست.
ت) ساختمانهای آپارتمانی مسکونی بزرگك
۱) نصب و بهرهبرداری از دسلتگاههای گازشوز تأمینکننده آبگرم مصرفی, گرمایش و سرمایش
ساختمان بهصورت غیر متمرکز مجاز نیست. دستگاههای گازسوز تأمین کننده آب گرم مصرفی,
گرمایش و سرمایش این ساختمانها باید بهصورت متمرکز و در موتورخانه مرکزی نصب شوند.
در نظر گرفته شده: استه» مجاز است.
تبصره: درشهرکهای مسکونی الزامات گازرسانی هرساختمان" مطابق«"با گروهبندی اختصاصی آن
ساختمان باید رعایت شود.
۲-۶-۴-۷ دستگاههای گازسوز در ساختمانهای عمومی
نصب و بهرهبرداری از دستگاههای گازسوز در ساختمانهای عمومی بر مبنای گروهبندی آنها باید به شرح
الف) ساختمانهای عمومی بر اساس فضای داخلی
تصب و بهرهبرداری از دستگاههای گازسوز در ساختمانهای عمومی که بر مبنای فضای داخلی گروهبندی
۳۶
مبحت هفدهم
ساختمانهای آپارتمانی عمومی
در این ساختمانها نصب و بهرهبرداری از کلیه دستگاههای گازسوز با رعایت ضوابط نصب و
بهرهبرداری اختصاصی هر یک. به غیر از دستگاههای گازسوزی که در این مقررات برای آنها
ممنوعیت منظورشده» مجاز است. علاوه بر آن» ممنوعیت یا محدودیت سایر دستگاههای گازسوز
به شرح زیر است:
0۱ ساختمانهای آپارتمانی عمومی کوچک
۱) نصب شومینهء بخاری گازسوزء آبگرمکن و پکیج با محفظه احتراق باز در فضای داخلی این
نوع ساختمانها ممنوع است.
۲) نصب اجاقگاز و سایر دستگاههای پختوپز فقط در فضایی که برای این منظور در نظر
۳ محل نصب دستگاههای"گازسوز تأمینکننده آب گرم مصرفیء گرمایش و سرمایش
فضاها بایدادور از داسترس مراجعین باشد.
۳) رعایت الزامات نصب تحهیزات ایمنی در این نوع ساختمانها میبایست مطابق بند
۵-۷-۳-۷ این میحث باشد.
۲ ساختمانهای آپارتمانی عقومی مقوسط
۱) نصب هر نوع بخاری و شومینه و آبگرمکن,و پکیج با محفظه احتراق باز ممنوع است.
۲) نصب اجاقگاز و سایر دستگاههای .پختویز«فقط در فضایی که توسط مهندس طراح
تأسیسات مکانیکی که در نقشههای مطلوّب درج شده است. محاز است.
۲ دستگاههای گازسوز تأمینکننده آب گرم مصرفی, گرمایش و سرمایش باید دور از
دسترس مراجعین و در فضایی که برای این منظور«ذر نظر گرفته شده نصب شوند.
۴) رعایت الزامات نصب تحجهیزات ایمنی در این نوع ساختمانها میبایست مطابق بند
۵-۷-۳-۷ این مبحث باشد.
۳)ساختمانهای آپارتمانی عمومی بزرگ
۱ انتخاب دستگاههای گازسوز تأمینکننده آب گرم مصرفی» گرمایش و سرمایش ساختمان
بهصورت غیر متمرکز مجاز نیست. دستگاههای گازسوز تأمینکننده گرمایش یا سرمایش
این ساختمانها باید بهصورت متمرکز و در موتورخانه مرکزی نصب شوند.
۲) نصب اجاقگاز و سایر دستگاههای پختوپز فقط در فضاهایی که توسط مهندس طراح
در نقشههای مصوب دیده شده مورد تأیید میباشد.
۳۷
۴-۷ طراحی سامانه گاز ساختمان
۳ رعایت الزامات نصب تجهیزات ایمنی در این نوع ساختمانها میبایست مطابق بند
۵-۷-۳-۷ این مبحث باشد.
ب) انواع ساختمانهای عمومی بر اساس فعالیت
نصب و بهرهبرداری از دستگاههای گازسوز در ساختمانهای عمومی که بر مبنای فعالیت گروهبندی
شدهاند. به شرح زیر است:
0 ساختمانهای محل تجمع
الف)نصب و بهرهبرداری از دستگاههای گازسوز تأمینکننده آب گرم مصرفی» گرمایش و سرمایش
ساختمان بهصورت غیر متمرکز مجاز نیست و باید بهصورت متمرکز و در موتورخانه مرکزی نصب
شونده
ب) نصب اجاقگاز و سایر دستگاههای پختوپز فقط در فضایی که توسط مهندس طراح
تأسیسات مکانیکی دز نقشههاقی مصوب جانمایی شده است. مجاز است.
ت) نصب سایر ذستگاههای گازسوز در فضای داخلی سالنهای اجتماع ممنوع است.
ث) نصب دستگاههای گازسوز در سایر فضاها به غیر از فضاها و سالنهای اجتماع. مطابق نقشههای
مصوب طراحی خواهد بود.
ج( نصب تجهیزات آشکارساز گاز مونوکشید کربن و نشت گاز در تمامی فضاهایی که دستگاه
گازسوز نصب شده الزامی است.
۲) ساختمانهای آموزشی و فرهنگی
الف) نصب و بهرهبرداری از دستگاههای گازسوز تأمینکننده!آب گرمصرفی» گرمایش و سرمایش
ساختمان بهصورت غیر متمرکز مجاز نیست و باید بهصورت متهمرکز و در موتورخانه مرکزی نصب
شوند
ب) نصب اجاقگاز و سایر دستگاههای پختوپز فقط در فضایی که برای این منظور در نظر گرفته
شده. مطابق نقشه مهندس طراح و الزامات این مبحث مجاز میباشد.
پ) نصب سایر دستگاههای گازسوز در فضاهای داخلی در صورتی مجاز است که با فعالیت محل
مرتبط بوده و شرایط نصب و بهرهبرداری در نقشههای تأیید شده توسط مهندس طراح تأسیسات
مکانیکی جانمایی شده باشد. (مانند آزمایشگاههای آموزشی)
ت) نصب تحهیزات آشکارساز گاز مونوکسید کرین و نشت گاز در تمامی فضاهایی که دستگاه
گازسوز نصب شده الزامی است.
۳۸
مبحث هفدهم
الف) نصب اجاق گاز و سایر دستگاههای پختوپز فقط در فضایی که برای این منظور در نظر
گرفته شده مجاز است.
ب) نصب و بهرهبرداری از دستگاههای گازسوز تأمینکننده آب گرم مصرفی, گرمایش و سرمایش
ساختمان بهصورت متمرکز و در موتورخانه مرکزی نصب شوند.
پ) نصب سایر دستگاههای گازسوز در فضاهای داخلی ممنوع است.
ت) نصب سایر دستگاههای گازسوز در بخشهای دیگر ساختمان (مانند آشپزخانه صنعتی) در
صورتی مجاز است که با فعالیت محل مرتبط و در طراحی توسط مهندس طراح تأسیسات مکانیکی
وامطایق الزامات این میحته میخض شدهباشد:
ث) نصب تجهیزات آشکارساز گاز مونوکسید کرین و نشت گاز در تمامی فضاهایی که دستگاه
گازسوز نصب شده الزامی.است.
۴) ساختمانهای اداری
الف) نصب هر نوع بخاری» آبگرمکن واپکیج محفظه احتراق باز و شومینه در فضاهای داخلی این
نوع ساختمانها ممنوع انل
ب) نصب اجاقگاز و سایر دستگاههای پخكوپز فقّط در آشپزخانه و رستوران مطابق نقشههای
مصوب مهندس طراح تأسیسات مکانیکی و مطابق الزامات این مبحث که برای این منظور در نظر
گرفته شده مجازاست.
پ) دستگاههای گازسوز تأمینکننده آب گرم«مصرفی, گرمایش و شرمّایش ساختمان باید
بهصورت متمرکز و در موتورخانه مرکزی نصب و بهرهبردازی شوند:
ت) نصب تجهیزات آشکارساز گاز مونوکسید کرین و نشت«گاز در تمامی فضاهایی که دستگاه
گازسوز نصب شده الزامی است.
۵) ساختمانهای تجاری و مراکز داد و ستد
الف) نصب و بهرهبرداری از دستگاههای گازسوز تأمینکننده آب گرم مصرفی» گرمایش و سرمایش
ساختمان بهصورت غیر متمرکز مجاز نیست و باید بهصورت متمرکز و در موتورخانه مرکزی نصب
شوند
ب) نصب اجاقگاز و سایر دستگاههای پختوپز فقط در فضایی که برای این منظور در نظر گرفته
شده طبق نقشههای مصوب و با تأیید مهندس طراح تأسیسات مکانیکی مجاز است.
۳۹
۴-۷ طراحی سامانه گاز ساختمان
ب( نصب تحهیزات آشکارساز گاز مونوکسید کرین و نشت گاز در تمامی فضاهایی که دستگاه
گازسوز نصب شده الزامی است.
۶) ساختمانهای بهداشتی. درمانی و مراقبتی کوچک
الف) نصب و بهرهبرداری از دستگاههای گازسوز تأمینکننده آب گرم مصرفی» گرمایش و سرمایش
ساختمان بهصورت موضعی و غیر متمرکز مجاز نیست و باید بهصورت متمرکز و در موتورخانه
مرکزی نصب شونده
ب) نصب اجاقگاز و سایر دستگاههای پختوپز فقط در فضایی که برای این منظور در نظر گرفته
شنم طبق انقاقههای معبوب و با تأبید مهندسظراح تأسیسات مکالیکی مجاز امش
پ) نصب هر نوع دستگاه گازسوز در فضاهای داخلی ممنوع است.
ت) نصب سایر دستگاههای گازسوز در بخشهای دیگر ساختمان (مانند آزمایشگاه) در صورتی
مجاز است که با فعالیك محل,مرتبط و در طراحی مورد تأیید مهندس طراح تأسیسات مکانیکی
وجود داشته و شزایط محل نصب و بهرهبرداری آنها مشخص شده باشد.
ث) نصب تحهیزات آشکارساز گاز مونوکسید کرین و نشت گاز در تمامی فضاهایی که دستگاه
گازسوز نصب شده الزامی"است.
۷ ساختمانهای عمومی مختلط
الف) نصب و بهرهبرداری از دستگاههای گازسوز تأطین کننده.آب گرم مصرفی» گرمایش و سرمایش
ساختمان بهصورت غیر متمرکز مجاز نیست و باید بهصورت متمرکز و در موتورخانه مرکزی نصب
شوند
ب) نصب اجاقگاز و سایر دستگاههای پختوپز فقط دراقضایی,کلا برای این منظور در نظر گرفته
شنم طبق انقاقههای معبوب :و با تأبید مهندس ظراح تأسی.ک مکالیکی مجاز اسسش:
پ) نصب سایر دستگاههای گازسوز در بخشهای دیگر ساختمان در صورتی مجاز است که در
طراحی مورد تأیید مهندس طراح تأسیسات مکانیکی وجود داشته و شرایط محل نصب و
بهرهبرداری آنها مشخص شده باشد.
ت) نصب تحجهیزات آشکارساز گاز مونوکسید کرین و نشت گاز در تمامی فضاهایی که دستگاه
گازسوز نصب شده الزامی است.
۸ ساختمان با تصرف انباری
الف) هر بنا یا بخشی از بنا که برای انبارکردن استفاده شودء به شرطی که جزو تصرفهای
۴
مخاطرهآمیز نباشد (مطابق با بند ۹-۲-۳-۴ مبحث چهارم مقررات ملی ساختمان) جزو
تصرف انباری قرار میگیرد.
ب) نصب هرگونه تجهیزات گازسوز در فضای داخلی ساختمان با تصرف انباری ممنوع است.
شرایط انتخاب. نصبس و بهرهبرداری از دستگاههای گازسوز و ممنوعیت آنها بر مبنای مشخصات
ساختمان از نظر تقسیمبندی فضای داخلی و نوع فعالیت بوده و باید کلیه شرایط در طراحی مشخص
شده باشد. ضوابط طراحی آن با توجه به نوع کاربری خاص باید طبق الزامات این مبحث باشد. استفاده
از شیر خودکار قطع گاز حساس در مقابل زلزله در این ساختمانها الزامی است.
۳-۶-۴-۷ دستگاههای گازسوز در ساختمانهای تلفیقی
در این ساختمانها الزامات استفاده از گاژ در هر بخش از ساختمان بر اساس گروه مربوط به آن بخش
بوده و باید بهصورت جداگانه رعایت شود؛ بهگونهای که برای بخش مسکونی. الزامات ساختمانهای
تبصره۱: در برخی از ساختمانهای مسکونی,تا عمومی».بر اساس طرح ساختمان و گستردگی آن» امکان
تعدد موتورخانه مرکزی در نقاط مختلف یا بهصورت یکپارچه درایک محل و در ترازهای مختلف ساختمان
وجود دارد.!
تبصره ۲: نصب و بهرهبرداری از دستگاههای گازسوز در فضاهای داخلی ساخنمانهایی عمومی که در موارد
فوق به آنها اشاره نشده»ء درصورتی مجاز است که در طراحی ساختمان. کاربرتی آن فضا برای تصبس دستگاه
گازسوز پیشبینی شود و شرایط تأمین هوا و تخلیه محصولات احتراق.آن طبق الزامات این مبحث و تأیید
مهندس طراح تأسییساته مکانیکی باشد. نصب دستگاه گازسوز باید در فضای مجزا و منفک و خارج از این
گونه فضاها باشد و الزامات نصب دستگاه گازسوز در آن بهصورت کامل رعایت شود.
تبصره ۳: رعایت ضوابط لولهکشی گاز ساختمانهای عمومی برای ساختمانهایی که کاربری اولیه آنها
مسکونی بوده و قبل از اجرای لوله کشی گاز کاربری آنها به عمومی تغییر یافته. الزامی ادییسته
تبصره۴: ساختمانهای مسکونی که پس از اجرای لولهکشی گاز کاربری آنها به عمومی تغییر یابد. باید
!. بهعنوان متال ساختمان عمومی که دارای یک موتورخانه مرکزی در بام ساختمان باشد پا ساختمانی که در جهات مختلف
شمال, جتوب. شرق و غرب گسترش دارد و برای هر جهت دارای موتورخانه مرکزی مستقل باشد.
۳۱
۴-۷ طراحی سامانه گاز ساختمان
لوله کشی کاز آنها نیز با شرایط جدید ساختمان منطبق و بر اساس قسمت ۳۴-۹-۱۷ عمل شود.
۴-۶-۴-۷ تأمین هوای احتراق بر اساس فصل ۶-۱۷
تأمین هوا فراهم نباشد.ء نصب و بهرهبرداری از دستگاه گازسوز در آن فضا ممنوع است.
برای دستگاه " گازسوز با دودکش" فراهم نباشده نصب و بهرهبرداری از آن دستگاه گازسوز ممنوع است.
۶-۶-۴-۷ دستورالعمل سازنده دستگاه گازسوز
همراه هر دستگاه گازسوز باود دستورالعمل سازندهء شامل شرایط محل نضب. نحوه نصب و راهاندازی:
روشهای بهرهبرداری و نگهداری آن دستگاه موجود باشد.!
۷-۴-۷ الزامات طراحی آجزای لوله کشی کاز
طراحی اجزای لولهکشی گاز باید بر اساس,الزامات ,زیر باشدة
۱-۷-۴-۷ لوله رابط
۱-۱-۷-۴-۷ ابتدای لوله رابط باید در نزدیکترین نقطه«به سرعلمک؟ در نظر گرفته
شود. فاصله ابتدای لولهکشی رابط تا سرعلمک و رگولاتور ,ثانویه به ظرفیت رگولاتور
بستگی داشته و اگر جمع مصرف کل ساختمان معادل ۲۵ متر مکعب بر ساعت باشد.ء تا
۲-۱-۷-۴ وله رابط باید روکار بوده و در حد ممکن کوتاه ترین مسیر عبور برای آن
۲-۱-۷-۴-۷ چنانچه بخشی از لوله رابط در خارج از ملک در ارتفاعی پایینتر از ۲۲۰
سانتیمتر باشد. برای حفاظت در مقابل ضربه باید داخل غلاف از لوله فلزی با قطر دو
دسئورالعملهای دستگاههای ساخت کشورهای خارجی باید به زبان فارسی ترجمه شده باشد.
۳۲
اندازه بزرگتر قرار گیرد. جداره خارجی لوله نباید هیچگونه تماسی با جداره داخلی غلاف
داشته و فضای بین آنها باید خالی باشد.
۴-۱-۷-۷ قطرابتدای لوله رابط و قطر محل اتصال آن به کنتور پاید مشناسب با ظرقیت
رگولاتور و کنتور باشد.
۵-۱-۷-۴-۷ قطر سایر قسمتهای لوله رابط باید مطابق قسمت ۱۰-۴-۱۷ تعیین شود.
۲-۷-۴-۷ کلکتور توزیع کننده!
برای ساختمانهایی که بیش از یک کننور داشته باشند باید کلکتور بر مبنای الزامات زیر طراحی شود:
۱-۲-۷-۴-۷ کلکتور باید تا حد ممکن نزدیک به علمک بوده و در فضای باز یا در محلی
که دارای تهویه طبیْعیی اس نصب شود. در تعیین محل کلکنور باید شرایط کنتورها و
محل نصب آنها در نظر گرفته شود و در محلی باشد که امکان نصب کنتورها وجود
داشته باشد.
۲-۲-۷-۴-۷ تعیین:قظر کلکتور باید بر اساس مقدار مصرف کل ساختمان و طولانی ترین
مسیر لوله کشی گاز در ساختمان ۲ بر«اشاس"قسمت*۱۰-۴-۱۷ انجام شود.
۳-۲-۷-۴-۷ قطر کلکتور باید از ابند! تا انتهای آن ثابت باشد و نباید از قطر لولههای
متصل به آن کمتر باشد.
۴-۲-۷-۴-۷ اخذ انشعاب از کلکتور باید با استفاده ازاتصالات؛استاندارد انجام شود و بر
روی هر یک از انشعابهای خروجی از کلکتور واقبل از,لوّله جانشین کنتورء نصب شیر
۵-۲-۷-۴-۷ فاصله بین دو انشعاب متوالی روی کلکتور برای نصب کنتورها باید مطابق
با اندازه کنتورها باشد؛ بهصورتی که امکان نصب کنتورها در این فواصل وجود داشته باشد.
۶-۲-۷-۴ برای نگهداری کلکتور باید بست و پایه مناسب روی دیوار یا جداره مستحکم
که تحمل وزن کلکتور و تجهیزات متصل به آن را داشته باشدء در نظر گرفت.
*. در این مقررات از این پس به جای آن کلکتور به کار میرود.
. از نقطه خروجی رگولاتور تا دورترین تقطه مصرف از رگولاتور,
۳۳
۴-۷ طراحی سامانه گاز ساختمان
۷-۲-۷-۴-۷ قطر لوله رابط باید با قطر لوله کلکتور برایر باشد.
۲-۷-۴-۷ کنتور
۳۳۷ محل تسب کنتوز بای در محدودة داخلی لک با ساختمان و تا تحد سکن
در محلی نزدیک به درب ورودی و علمک! باشد.
۲-۳-۷-۴-۷ فضای محل نصب کنتور باید در معرض جریان هوای طبیعی باشد.
۳-۳-۷-۴-۷ محل کنتور باید به گونهای باشد که کنتور در معرض صدمات فیزیکی قرار
نگیرد. در صورتی که بنا به شرایط خاص و به ناچار کنتور درمعرض برخورد یا صدمه
فیزیکی باشده تضب خفاظ منناسب الزامی خواهد آبود.
۴-۳-۷-۴-۷ ارتقاع لوله جانشین کنتور از کف زمین باید حداقل ۱۸۰ سانتیمتر و
۷-۴-۷- ۵-۳ در نظر گرفتن محل نصب کنتور در پاگرد یا راهروی طبقات در
۶-۳-۷-۴-۷ رزوی انشعابهای احلشده ام کلگتور لوله جانشین کنتورها بای در
نزدیکترین محل ممکن به کلکتور و بهصورزت مجتمع نصب شود. ارتفاع لوله جانشین
در محدوده مسیر تردد وسایل نقلیه در پارکینگ. ارتفاع لوله جانشین کنتور از کف زمین
باید ۲۲۰ سانتیمتر باشد.
۷-۳-۷-۴-۷ محل نصب کنتور نباید مجاور رمپها و اسطوح شیبدار باشد. سطح کف در
محل نصب کنتور تا فاصله حداقل ۱ متر از دیوار نگهدارنده آن باید بدون شیب باشد.
۸-۳-۷-۴-۷ محل نصب کنتور باید روی دیوار یا جدارهای که استحکام لازم برای
نگهداشتن آن را:داردء در نظر گرفته شود:
۹-۳-۷-۴-۷ فاصله کنتور از سیمهای برق که روی کار نصب شدهاند باید حداقل ۱۰
بایده محل متاسبی که شرایط نصب کنتور در آن وجود دارد. در نظر گرفته شود.
* نصب کنتورها دراترارهای مختلف در محدوه خداقل و حداکت ارتفاع لوله جانشین "مجار است:
۳۳
۱۰-۳-۷-۴-۷ فاصله کنتور از بدنه دستگاههای گازسوز باید حداقل یک متر باشد.
۱۳-۳-۷-۴-۷ قطر و طول لوله جانشین باید مطابق با ظرفیت کنتور تعیین شده در نظر
۱۳-۳-۷-۴-۷ برای نگهداری کنتورهای با ظرفیت بیش از ۴۰ متر مکعب در ساعت؟ باید
پایه نگهدارنده مناسب که تحمل وزن آن را داشته باشد در نظر گرفته شود.
۴-۷-۴-۷ شیرها
شیرهایی که در لولهکشی گاز بهکار میروند باید از نوع ربع گرد توپی باشند و تقسیمبندی از نظر نوع و
الزامات محل نضب آنها پر اسلس این قسمت از مقررات است:
۱-۴-۷-۴-۷ انواع شیرها از نظر موقعیت در سیستم لولهکشی گاز
الف) شیر اصلی
مخل تضب این شیر بای بلافاصله بعد از کنتوره دراعهای لوله اصلی وادز ارتقاع ۱۷۰ الی ۱۹*۰ سانتیمتری
از سطح کف محل نصب باشد. محل نصب شیر اصلی,نتاید,مجاور رمپها و سطوح شیبدار بوده و در مسیر
دسترسی به آن نباید مانعی وجود داشته باشد.اسطح کف مخل نصب شیر در فاصله ۱ متر از هر طرف
شیر باید بدون شیب باشد.
ب) شیر فرعی
این شیر بعد از شیر اصلی در مسیر لولهکشی و برای قطع و وصل جریان گاز بخشی از آن نصب میشود.
انواع شیرهای فرعی به شرح زیر میباشند:
۱ شیر قطعکن بیرون واحد
شیر ربع گرد توبی قغل شونده است که در ساختمانهایی که دارای کنتور مشترک می باشند: بر
روی لول گاز ورودی به هر واحد و در بیرون از واحد نصب میشود. این شیر بهمنظور قطع جریان
در کنتورهای مجزا بهعنوان شیر قطعکن بیرون واحد نیز محسوب میشود.
!. ترتیب کنتورها و تصب پلاک واحد مربوطه روی هر کلکتور رعایت گردد.
5۰ ,۲۰40
هه
۴-۷ طراحی سامانه گاز ساختمان
۲) شیر قطعکن داخل واحد
این شیر در ابتدای لولهکشی داخل واحد نصب میشود و فقط در دسترس ساکنین آن واحد برای
قطع و وصل جریان گاز میباشد. ارتفاع این شیر ۱۷۰ الی ۱۹۰ سانتیمتر بالاتر از کف محل نصب
است و باید داخل واحد. در دسترس و تا حد امکان نزدیک به درب ورودی نصب شود.
۳) شیر ساختمان
اگر در ملکی چند ساختمان مجزا بنا شده باشد.ء در ابتدای ورودی انشعاب گاز هر ساختمان باید
یک شیر در ارتفاع ۱۷۰ الی ۱۹۰ سانتیمتر بالاتر از کف زمین برای قطع و وصل جریان گاز
پ) شیر مصرف
در انتهای انشعاب برای قطع و وّصل جریان گاز دستگاههای گازسوز نصب میشود و هر دستگاه گازسوز
باید دارای یک شیر مصرف مسنقَل باشد اسّتفاده از یک شیر مصرف (مشترکا) برای دو یا چند دستگاه
گازسوز ممنوع است.
۲-۴۷-۴۷ الزامات محل نصب شیوها در ساختمانها و محوطه
الف) سطح کف محل نصب شیرهاپاید در,تراز. افقی بوده و در مسیر دسترسی به آنها باید
هیچ گونه مانعی وجود نداشته باشد.
ب) شیرها باید بهراحتی قابل دسترس؛باشند..محل نصب آنها نباید در پشت درهاء پشت
دستگاههای گازسوز پا داخل کمد يا کابینت: باشد.
پ) شیرها باید به گونهای نصب شوند که دسته آنها در دسترش بوده ,ومانعی در مقابل باز و بسته
شدن آنها نباشد.
ت) ارتفاع محل نصب شیرهای اصلی و شیرهای فرعی باید ۱۷۰ الی ۱۹۰ سانتیمتر بالاتر از کف
زمین باشد.
ثُ) ارتفاع محل نصب شیر مصرف از زمین و فاصلةٌ آن از بدنه دستگاههای گازسوز متداول باید
مظایق جدول ۲-۴۱۹۶ باشد,برای دسگگاههای کارسوزی که دز این میت ذکر نشده استه سل
نصب شیر مصرف مطابق دستورالعمل سازنده میباشد.
ج) خط محور طولی شیرهای مصرف باید بهصورت افقی»ء موازی دیوار و به سمت دستگاه گازسوز
باشد.
چ) در حالتی که شیر مصرف دستگاههای گازسوزی که در فضای مرکزی محل نصب قرار می
۳۶
داسبل غلاف ظزی" قرار گیرد: و پایه نگهدارنده" مستحکمی بهصورت ثایت :نا ارتفاع شیر مصرف در
تبصره:۱ برای لوله عمودی انشعاب شیرهایی که ارتفاع آنها از کف محل نصب حداکثر ۶۰ سانتیمتر یا
کمتر باشده مانند شیرهای مشعل دیگ حرارتی در موتورخانههاء نیازی به اجرای نگهدارنده نیست.
جدول ۲-۴-۱۷ محل نصب شیر مصرف برخی از دستگاههای گازسوز متداول
9 حداقل و حداکثر ار تفاع حداقل و حداكثترفاصلةٌ شیر از بدنه
دستگاه گازسوز : را
شیر از کف (سانتیمتر) دستگاه گازسوز (سانتیمتر)
آبگرمکن,دیواری ۰ الی ۱۵۰ ۰ الی ۴۰
ی ۱۵ ی ۳۳
ای ۲۰ ۳۳
شاد ۳
ای ی ۳۳
مشعل دیکها
ی ۰ ای ۶۰ +۵الی ۷۰
حرارتی
۰ ال ۴۰۱ از جذاو خا شومینه
شومینه ۰الی ۴۰ لی ار در کار ی سوم
۰ آالی ۱۲۰ از دودکش
۵-۷-۴-۷ تجهیزات آیبمنی
در این مقررات شیر خودکار قطع گاز حساس در مقابل زلزله آشکارساز گاز طبیعی و آشکارساز مونوکسید
کرین بهعنوان تجهیزات ایمنی برای سیستم لولهکشی گاز ساختمانها در نظر گرفته شده است. الزامات
نصب این تحهیزات به شرح زیر است:
۱-۵-۷-۴-۷ نصب شیر خودکار قطع گاز حساس در مقابل زلزله در ابتدای لولهکشی گاز
*. مانند اجاق گازهایی که در وسط آشپزخانه قرار دارند و بهاصطلاح جزیرهای نامیده میشوند.
*. لوله فلزی با قطر دو اندازه بزرگتر از لوله عمودی انشعاب شیر مصرف.
پایه تگهدارنده میتواند فلزی, بتنی پا از مصالح بتایی به صورت ستون در محل اجرا شود.
۳۷
۴-۷ طراحی سامانه گاز ساختمان
ساختمانهای آپارتمانی مسکونی بزرگ و ساختمانهای آپارتمانی عمومی و
ساختمانهای خاص. بعد از شیر اصلی الزامی است.
ساختمانهای آپارتمانی مسکونی بزرگ و ساختمانهای آپارتمانی عمومی و
۸-۳-۱۷ انتخابن مسبر لوله کشی گاز
در انتخاب مسیر لولهکشی گاز باید موارد زیر مد نظر طراح باشد:
۱-۸-۴-۷ لوله گاز باید از مسیری عبور نماید که در معرض صدمات فیزیکی نباشد.
۲-۸-۴-۷ لولهکشی گاز بائد تا حدممکن از کوتاهترین مسیر عبور نماید.
۲-۸-۴-۷ مسیر لولهکشی گاز باید بهنحوی باشد که هیچگونه صدمهای به سازة اصلی
ساختمان وارد نشود.
۴-۸-۴-۷ مسیر لولهکشیٌ گاز در ساختمانهای آپارتمانی باید بهگونهای انتخاب شود که
بخشهای مشترک لولهکشی کار ساختمان, ماننّد لولهاصلی یا رایزرها در فضای مشاعی قرار
باید از یک نقطه (بعد از شیر قطعکن خارجی واخد در کنتورهای مشترک) وارد هر واحد شود.
۶-۸-۴-۷ عبور لولههای گاز از داخل سقفهای کاذب بفشرطی,شجاز است که امکان مها رکردن
لولهها وجود داشته باشد. علاوه بر آن باید دریجههای باز دایمی ثابت به فاصله حداکثر ۲ متر از
یکدیگر و به مساحت حداقل ۷۸ سانتیمتر مربع در امتداد مسیر لولهکشی روی سقف کاذب نصب
شود. همچنین باید رنگآمیزی مطابق ضوابط رنگآمیزی لولههای روکار انجام گیرد.
۸-۸-۴-۷ استفاده از شیرهای فرعی در مسیر عبور لوله گاز برای تفکیک ساختمان به بخشهای
". تعیین محل تصب دستگاه در موتورخانه باید طبق دستورالعمل سازنده باشد.
۳۸
کوچکتر مجاز است:
۹-۴-۷ برآورد مصرف گاز
درزبرآورد مصرف گاز باید مجموع مصارف کلیه دستگاههای گازسوز بهصورت همزمان مد نظر باشد. مصرف
دستگاههای گازسوز در ساختمانها باید بر حسب متر مکعب در ساعت و بر اساس موارد زیر انجام شود:
حرارتی دستگاه گازسوز تعیین گردد. مقدار مصرف برخی از دستگاههای گازسوز متداول خانگی
و تجاری در جدول ۲-۳-۷ درج شده: ات
تبصره ۱: در محاسبه مقدار مصرف دستگاههای گازسوزی که ظرفیت حرارتی آنها مشخص است. مقدار
مصرف گاز آنها بر حسب متر,مکعب در ساعت باید بر مبنای ارزش حرارتی ناخالص گاز طبیعی تعیین
۳-۹-۴-۷ مقدار" مصرف" مشعلهای گازسوز سیستمهای سرمایش یا گرمایش مرکزی
ساختمانهای جدیدایر اساس دفترچه مخاسباتی بارهای حرارتی و برودتی ضمیمه به طرح مصوب
۳-۹-۴-۷ مقدار مصرف گاز برای" گرمایشن آب استخرءشونا و جکوزی باید بر مبنای محاسبات
مهندس طراح تأسیسات مکفیکی ساختمان مربوطه باشد.
۴-۹-۴-۷ در سیستمهای سرمایش و گرمایش با چیلرهای جذبی و دیگهای حرارتی» برآورد
مصرف گاز باید بر اساس طرح تأسیسات مکانیکی ساختمان«9 بیشتریق مقدار آن باشد.!
۵-۹-۴-۷ در برآورق مصرف گاز مقدار مصرف دستگاههای گازسوز رزر ۴ (که در نقشههای
تأسیسات مکانیکی مصوب تصریح شده) در نظر گرفته نمیشود.
۶-۹-۴-۷ در خصوص مصارفی که در جدول ذکر نشده است. کاتالوگ دستگاه گازسوز يا استعلام
فنی از سازنده آن يا پلاک فنی يا محاسیات طراح بهعنوان مبنای مصرف در نظر گرفته میشود.
!.اگر مقدار مصرف در زمانهای مختلف در طول سال متفاوت باشد. برآورد مصرف گاز باید بر اساس بیشترین مصرف در
نظر گرفته شود.
۰ ۲۰810
۳۹
۴-۷ طراحی سامانه گاز ساختمان
حدول ۳-۴-۷ مقدار گاز مصرفی برخی از دستگاههای گازسوز متداول *
دستگاه گازسوز یس
ساعت )
پکیج گرمایشی دیواری ۵ تا۵
آبگرمکن دیواری فوری
آبگرمکن زمینی مخزندار
*مقادیر مصرف برای دستگافهای فوق بُز اساس استفاده همزمان از کلیه مشعلهای دستگاه است.
۱۰-۴-۱۷ تعبین قطز
قطر بخشهای مختلف سیستهم لوله کشی گاز پاید به اندازهای باشد که بتواند حداکثر مقدار گاز مصرفی
دستگاه پا دستگاههای گازسوز متضل به آن را بلاقشار مورد نیاز تأمین نماید. تعیین قطر قسمتهای
مختلف لولهکشی کاز باید بر اساس حداکنچقداریکاز#صرفی آن بخش, چگالی گاز طولنیترین مسیر
شود. برای سهولت در محاسبه قطر از جدول ۳۶۳-۷ که بر اساس عوامل فوق تهیه شده, استفاده میشود.
۱-۱۰-۴۷ قطر لوله ۳ اتصالات
محاسبه قطر لولهها و اتصالات در سیستم لوله کشی گاز با استفاده او جدول ۳-۳-۱۷ باید به شرح زیر
۱) ابتدا باید طولانیترین مسیر لولهکشی گاز بر اساس مسیر پیشبینی شده در طرح تعیین شود.
۳) از ستون اول سمت راست جدول, باید اولین عددی که برابر با طولانیترین مسیر لولهکشی گاز
۳( برای تعیین اندازة قطر قسمتهای مختلف باید ردیف افقی عدد مشخص شده را برای تعیین قطر
۵۰
۴ برای تعیین قطر لولهکشی در هر قسمت. باید عدد حداکثر مقدار گاز مصرفی آن قسمت را در
ردیف تعیین شده جدول پیدا نمود. در صورتی که این عدد در جدول موجود نباشد. نزدیکترین
عدد بزرگتر در همین ردیف از جدول باید انتخاب شود. قطر درج شده در بالای ستون مربوط
به عدم انتقاب شده:اقظر آن قسست از لوله کشی را ستخسن خواهد کرده در فصل ۱۷پ بختن
پیوست. نمونهای بهعنوان مثال برای تعیین قطر لولهکشی گاز ارایه شده است.
تبصره ۱: اگر طبق محاسبات قطر لولةٌ اصلی و اندازة شیر اصلی کمتر از ۲۵ میلیمتر (۱ اینچ) باشدء قطر
لولهاصلی ,و شیر اصلی بای حداقل ۲۵ میلیمتز (1 ایسج) در نظر گرفته شود دراین گونه سوارد قطر لوله
اصلی تا اولین انشعاب تباید از مق تعیینلشده ۳۵ میلیمتر (۱ اینچ) کاهش یابد. پس از اولین انشعاب,
قطر لولهباید بز اساس محاللبات باثل
تبصره 1۳ لوله رابظ بین کنتور و رکولاتورء بخشی ارهسیستم لوله کشی گاز است و قظر قسمتهای مختلف
آن باید بر اساس قسمت ۱۰-۴-۱۷ محاسبههشود وانهاو#هیج بخشی از آن نباید از ۲۵ میلیمتر (۱ اینچ)
رگولاتور و ورودی کنتور همسایز گردد.
تبصره ۳: قطر کلکتور باید بر مبنای حداکثر مقدار گاز مصرفی کل"سیستمچگالی گاز طولانیترین مسیر
لولهکشی گاز و حداکثر افت فشار مجاز سیستم لولهکشی گاز و بر اساببولقسمت ۱۰-۴-۱۷ محاسبه شود و
انداره هیچ یک از قسمتهای,آن نبایه آز:۲۵ میلیمتر(۱ اینج) کستر پاش
در مواردی که لوله کش کار فقط یک مصرف کننده را تغذیه می کند و لوله اصلی اتشعایی نداردء حداقل قطر لوله پاید:۱ ایتچ
1
در نظر گرفته شود؛ حتی برای مواقعی که طبق جدول لوله مورد نباز به قطر -اینچج باشد.
هه
۴-۷ طراحی سامانه گاز ساختمان
جدول ۴-۴-۱۷ حداکثر ظرفیت لولههای فولادی به مترمکعب در ساعت برای گاز طبیعی با
فشار ۱۷۶ میلیمتر ستون آب و افت فشار ۱۲,۷ میلیمتر ستون آب و چگالی ۰۱۶۵
آ اسرسس رس سرساسیساسپسا
۲ ۴ ۴ ۲ 3
(متو)
ال لح کال ۳۳
لا سل سل تلع لح ل ۳
ال لاهسا لس
آآگ گس که سک هت
لت لس لح نحل هل کل
ع لت ل تلا ۳۳۳۳۹
که
للع ال للع للع نحل
لک کح سل
برای سار چگالیها باید ظرفیت لولهها در ضرایب جدول ۵-۴-۱۷ ضرب شود.
1۲
جدول ۵-۴-۱۷ ضرایب تصحیح برای چگالی مختلف گاز طبیعی
تبصره ۴: اعداد مندرج در جدول ۴-۴-۱۷ بر اساس چگالی معادل ۰/۶۵ است و چنانجه چگالی مورد
استفاده ۶۵ تباشده» باید از ضللوک تصحیح جدول ۵-۴-۱۷ استفاده شود.
۲-۱-۴-۷ قطر شیزها
قطر تمامی شیرها تا ۵۰ ميليشتر (۲ اینچ) باید,هماندازه قطر لولهای که شیر روی آن نصب میشود؛ در
نظر گرفته شود: در صورتی که قطوقسمت محلتهب شیر بیش از ۵۰ میلیمتر (۲ اینج) باشده استفاده
از شیر هماندازه با قطر آن قسمت يا شیر با قظر ۵۰ میایمتر (۲ اینچ) مجاز است.
تبصره: نصب شیر مصرف متناسب با مقدار مصرزف دستگاه گاژسوز با قطر کمتر از ۲۵ میلیمتر (۱ اینچ)
در مواردی که لولهکشی گاز فقط یک انشعاب داردء مجازالست.!
مواد و مصالخی که در سامانه گاز ساختمان مورد استفاده قراره ی گیرتطباید با مشخصات اين قسمت
۱-۱-۴-۷ شیرها
شیرهایی که در سیستم لولهکشی گاز نصب میشوند. تا قطر ۵۰ میلیمتر (۲ اینج) باید از نوع برنجی
ربع گرد توبی دندهای طبق استاندارد ملْی شماره ۴۰۴۷ و برای قطرهای بالاتر از ۵۰ میلیمتر (۲ اینج) باید
از نوع فولادی ربعگرد توپی فلنجیء جوشی يا دندهای طبق آخرین ویرایش استاندارد شرکت ملی گاز ایران
به شماره 010-,[۳-]/1]176-۸] باشند.
در این حالت قطر لوله اصلی یک اینج است :و تغییر قطریا استفاده از پل مسناسب با اتداره: شیر اتجام مس شود:
1۳
۴-۷ طراحی سامانه گاز ساختمان
۲-۱۱-۴۷ لولههای فولادی
لولههای مورد استفاده در سیستم لولهکشی گازء اعم از روکار یا توکارء باید از جنس فولاد سیاه با درز یا
بدون درز باشد. مشخصات آنها از نظر ساخت. مواد. ابعادء وزن. آزمایشها و رواداریها (تلرانس) با
استاندارد ملی شمارة ۳۳۶۰ يا ۳۵۷۴ يا (شم 07806 ,57 ۸7۳1 يا 8 01806)) یا 2440 1107 یا معادل !
آنها مطابقت داشته باشد. استفاده از لولههای درزدار مطابق با استانداردهای ذکر شده در لولهکشیهای
روکار و توکار مجاز است.
۳-۱۱-۴۷ اتصالات فولادی
اتصالات فولادی که در سیستم لولهکشی گاز مورد استفاده قرار میگیرند در دو نوع جوشی و دندهای
۱-۳-۱۱-۴-۷ اتضالات جوشی
الف) در لولهکشی روکار استفاده از اتصالات جوشی فولادی بدون درز مطابق با استاندارد ملی شماره ۲۰۷۶
یا اتصالات جوشی درزدارمطابق ابشتاندارده 18[ به شماره 3۲۳۱۱ یا معادل آن مجاز است.
ب) در لولهکشی توکار باید از اتصالات جوشي "قولادی بدون درز مطابق با استاندارد ملی شماره ۲۰۷۶
استفاده شود. استفاده از اتصالات جوشی درزدار .در لولهکشی توکار مجاز نیست.
۲-۳-۱۱-۴-۷ اتصالات دندهٌی
در سیستم لولهکشی گاز استفاده از اتصالات دندهای در متظل اتصالپورودی و خروجی کنتورء محل اتصال
به رگولاتور و بعد از شیرهای اصلی» فرعی و مصرف برای اتصال به دستگاه گازسوزء مجاز است. این اتصالات
باید از نوع فولادی مطابق استاندارد ملی شماره ۱۷۹۸ باشند و مشتخصات باید طبق جدول ۱۷-پ-۴
بخش پیوست باشد. در سایر قسمتهای لولهکشی گاز اعم از ژوکار یا,توکار استفاده از اتصالات دندهای
تبصره: اتصالاتی که برای وصل نمودن لوله مسیء شیلنگ فلزی خرطومی و شیلنگ لاستیکی به شیر
مصرف و دستگاه گازسوز مورد استفاده قرار میگیرند. باید دارای نشان استاندارد باشند.
۳-۳-۱۱-۴-۷ الکترودها
الکترودهای مصرفی در جوشکاری باید طبق استانداردهای 1 ,6۸5 52/1۳ ۸8/8/۸ یا معادل آن باشد.
+ امنظور از معادل: استتانداردی ات :که از تظر امشخصات: مقاومتهای آمکانیکی او شیمیایی و اندازه مشایه استانداردهای مقرر
شده و مورد تأیید سازمان ملبی استاندارد ایران باشد.
۵۴
۴-۱۱-۴۷ مواد عایقکاری
مواد عایق کاری لوله کشیهای روکار باید شامل رنگ آستری از نوع ضد زنگ و رنگ رویه از نوع رنگ روغنی
باشد.! مشخصات رنگها باید مطابق استانداردهای مندرج درجدول شماره پ-۲-۴ بخش پیوست باشد.
ب) مواد عایقکاری لوله کشیهای توکار
عایق کاری لوله کشیهای توکار باید در دولایه انجام شود. مواد عایقکاری لایه اول که نوار زیر نامیده میشود.
شامل نوار پلاستیکی چسبدار سیاه رنگ همراه با رنگ يا پرایمر مربوطه است یا نوار نرم مخصوص سرجوش
همراه با پرایمر مخصوص نوار سرجوش است. لایه دوم که نوار رو نامیده میشود. شامل نوار پلاستیکی
چسبدار سفید رنگ است و بهعنوان محافظ بر روی لایه اول پیچیده میشود. مشخصات آنها باید طبق
استانداردهای مندرج در جدول شماره ۲۳ بخش بیوست باشد.
۵-۱-۴-۷ لولههای مسی
در سامانه گان لولههای مسی فقط برای ارتباط شیر مصرف با دستگاههای گازسوز ثابت مورد استفاده قرار
میگبرند وباید بدون :درز با دا کی طول :۱۷۰ هی متر و مطابق با استاندارد ملی ۱۹۷۲۷ ویرایش سان
۲ باشند.
۶-۱۱-۴-۷ شیلنگهای فلزی خرطومی
در سامانه گاز شیلنگهای فلزی خرطومی فقط برای ارتباط شیر مصرف با دستگاههای گازسوز تابت مورد
استفاده قرار میگیرند و مشخصات آنها باید مطابق استالدارد ملّی شهماره ۴۹۹۱۶ ویرایش سال ۱۳۹۵
باشند. حداکثر طول شیلنگهای قلزی خرطومی باید ۱۳۰ سانتی8ر باش هل
۷-۱-۴-۷ شیلنگهای لاستیکی
در سامانه گازن شیلنگ لاستیکی فقط برای ارتباط شیر مصرف با دستگاههای گازسوز مورد استفاده قرار
میگیرد و مشخصات آن باید به شرح زیر باشد:
الف) شیلنگها تا قطر حداکثر ۱۶ میلیمترء باید مطابق استاندارد ملّی شماره ۷۷۴ باشد. شیلنگهای با
قطر بالاتر از ۱۶ میلیمتر باید شیلنگهای فشار قوی مطابق با استاندارد ملی شماره ۱۱۴۴۳ باشند.
ب)حداکثر طول شیلنگ لاستیکی برای اتصال وسایل گازسوز به شیر مصرف باید ۱۲۰ سانتیمتر باشد.
٩ استفاده از سایر اتواع رنگهای استاندارد که پوششن لازم رامطابق با مشخصات رنگهای ذکرشده ایجاد تمایند: مجازاست:
۵.۵
۴-۷ طراحی سامانه گاز ساختمان
۸-۱۱-۴-۷ مواد آببندی اتصالات دندهای
آببندی اتصالات دندهای باید با استفاده از نوار آببندی تفلون انجام شود. مشخصات آن باید مطابق با
استاندارد ملّی شماره ۵۵۵۳ سال ۱۳۹۶ تجدید نظر اول باشد.
۹-۱۱-۴۷ علامتگذاری
روش علاستگذاری مصالح,باین ,بر سای :استانذاری مربوطه,باشن, موارزفی مباقنت علامثکارخانهسازتدم
استاندارد ساخت و کلمه گاز باید طبق روش علامتگذاری استاندارد مربوطه روی هر قطعه از لوله اتصالات
شیرها وادیگر اجزای لولهکشی گازه بهضورت ریختگی پا رنگ یاکنشدنی نقش بسته باشد
۱-۴-۷ نکات ویژه در طراحی
برخی از نکات ویژه که در طراخي باید به آنها توجه شود به شرح زیر است:
۱-۱۳-۴۷ عبور لوله کاز ازافضاهای داخلی کلاسهای درس در مراکز آموزشی» کودکستانها و
مهدهای کودک. اتلهای مِظْلآنگهداری از سالمندان, معلولین جسمی و روانی» اتقهای بیماران
در بیمارستانهاء اتاقهاقمهمانان در هنلهاء فضای داخلی خوابگاهها و آسایشگاههاء فضای داخلی
سالنهای اجتماعات و کتایخانهها ممنوع اطات.
۲-۱۳-۴۷ عبور لوله گاز از فضاهایی که در آنها*گازهای قابل اشتعال یا انفجار وجود داردء ممنوع
۳-۱۲-۴-۷عبور لوله کاز از فضای داخلی وافضای هو ستیلاب و بطن دیوار امربوط بهافضاهای
مرطوب مائند حمامءسوتاواستکر ممنوع انگ
۴-۷- ۴-۱۳ عبور لوله گاز از داخل کانالهای مربوط به هواکش. تهوية فضای داخل دودکش و
کانالها و معایر آدودکش, جداره داخلی و بطن و.جداره 3 رجی ار چاه آسانسور واداخل چاه
آسانسور: ممنوع است.
۵-۱۳-۴-۷ اجرای سیستم لولهکشی گاز برای واحدهای تجاری! بستگی به فعالیت آن واحد داشته
و باید از تطابق طراحی» نوع فعالیت و اجراء هنگام صدور تأبیدیه سیستم لولهکشی گاز اطمینان
۶-۱۲-۴-۷سخل وجزئیات مربوط به اجرای اغلاف فلز ی باید:در طرح مشخص شود
۷-۱۳-۴۷ محل و نحوه عبور لولهکشی گاز از سقف کاذب و مهار آن در طرح باید مشخص شود.
۸-۱۳-۴۷ جزئیات اجرایی لولههای عبوری از داخل کانالهای افقی و قائم باید در طرح مشخص
!. واحد کسبی پا مغازه
۵۶
مبحث هفدهم
۹-۱۳-۴۷ جزئیات اجرایی و جنس کانالهاء دهانهها و دریچههای تأمین هوا و دودکشها باید در
۱۳-۴-۷۷ طرح اولیه لوله کشی گاز
تهیه طرح اولیه توسط مهندس طراح قبل از شروع عملیات اجرایی لولهکشی گاز الزامی است.
طرح اولیه باید شامل موارد زیر باشد:
۱-۱۳-۴-۷ پلان محوطه و طبقات
در پلان محوطه و طبقاتی که لولهکشی گاز در آنها انجام میشود باید موارد زیر مشخص شود:
الف)محل علمک گازاء لولهکشی رابط کلکتور در صورت وجود و محل نصب کنتور.
ب) مسیر لولهکشی و محلی قرارگیری شیرها.
ت) نحوه اجرای لوله کشی بهصورت روکار يا توکار.
پ) محل نصب دستگاههای گازسوز.
ث) مشخصات دریجههای تأمیان هوا مانند ابعاةو محل نصب.
چ) مشخصات دودکشها مانند ابعاد. چطلق و مج
چ) گروهبندی ساختمان,
ج) جهت جغرافیایی.
۲-۱۳-۴۷ نقشه ایزومتربک لوله کشی گاز
در نقشه ایزومتریک لولهکشی گاز باید موارد زیر مشخص باشد:
الف) لوله رابط کلکتور در صورت وجود. لوله جانشین کنتور و شیرها.
ب) مسیر لوله کشی گاز بهصورت ایزومتریک و مشخص بودن طولانیترین مسیر.
پ) نحوه اجرای لولهکشی بهصورت روکار يا توکار.
ت) اندازه طولانیترین مسیر و حداکثر مقدار گاز مصرفی بر حسب متر مکعب در ساعت.
ثُ) طول هر یک از قطعات. قطر و مقدار مصرف در هر قسمت.
ج) نام اختصاری دستگاههای گازسوز و مقدار مصرف هر یک از آنها بر حسب متر مکعب در ساعت.
نقطه خروجی رگولاتور گاز.
۵۷
۴-۷ طراحی سامانه گاز ساختمان
۲-۱۳-۴-۷مشخصات و سابر اطلاعات مورد نیاز
در طرح اولیه علاوه بر پلان و نقشه ایزومتریک. سایر اطلاعات و مشخصات مربوط به سامانه گاز باید به
شرح زیر درج شود:
الف) موقعیت محل ملک و ساختمان متقاضی نسبت به معابر عمومی با ذکر نشانی و جهت
جغرافیایی.!
ب( فهرست و مشخصات مصالح مورد استفاده.
ت) مشخصات فنی دستگاههای گازسوز.
ث) جزئیات دودکشها و دریجههای تأمین هوا.
!. کروکی ملک و جهت قرارگیری ساختمان.
۵۸
مبحث هفدهم
۵-۷ اجرای لوله کشی از
۱-۵-۷ کلبات
در این فصل الزاماتی که باید در اجرای لولهکشی گاز رعایت شود. آمده است. لولهکشی گاز باید مطابق
طرح تهیه شده توسط مهندس طراح اجرا شود و در صورتی که حین عملیات اجرایی به تغییری نیاز
باشد. ابتد! باید الزامات مربوطه بررسی و چنانچه مغایرت یا ممنوعیتی وجود نداشته باشد.ء طرح جدیدی
بر اساس تغییرات مورد نیاز تهیه و پس از تأیید طرح جدید. نسبت به اجرا اقدام شود.
قبل از شروع عملیات اجرایی لولهکشی گاز باید وضعیت مسیر لولهکشی و محل نصب دستگاهها بررسی
شده,و طرح:اولیه با آن مظابقت فادهاشنودادر صورتی که انکان اجرای: ظرح اولیه بدون تغییر وجول داشته
باشد. نقشه اجرایی باید بر بای آن طرحء تهیه شود. چنانچه نیازی به تغییرات در طرح باشد باید این
تغییرات توسط طراح اعمال شده و بر مبنای آن نقشه اجرایی تهیه شود. در نقشه اجرایی» علاوه بر رعایت
الزامات طراحی باید جزئیال؟اجراییابر اساس الزامات این فصل رعایت شده و نقشهء قبل از اجرا به تأیید
ناظر برسدء سپس نسبت به لقلای لولهکشی کاواقدام شود.
تبصره: در صورتی که اعمال تغییرات سبب تغییر در مقدار مصرف يا ظرفیت کنتور شود باید نسبت به
اصلاح آن توسط مهندس طراح اقدام شده ویس از ,اغمال آتغییرات«و طرح و اخذ تأییدیه عملیات اجرایی
آغاز شود.
در نقشه اجرایی باید موارد زیر مشخص باشد:
۱-۲-۵-۷ پلان محوطه و طبقات
در پلان محوطه و طبقات باید موارد زیر مشخص شود:
الف) محل علمک. لولهکشی رابط کلکتور در صورت وجود و محلن نصب کنتور
ب) مسیر و موقعیت لولهکشی گاز در ساختمان,
پ) نحوه اجرای لولهکشی بهصورت روکار يا توکار.
ت) محل نصب تمامی شیرها.
ث) محل دقیق نصب و نوع دستگاههای گازسوز در فضاهای داخلی یا خارجی ساختمان.
ج) موقعیت دقیق و ابعاد دریجهها و کانالهای تأمین هوای احتراق.
چ) محل قرارگیری و مشخصات کامل دودکشهای دستگاههای گازسوز دودکشدار.
خ) گروهبندی ساختمان.
خ) جهت جغرافیایی.
۵۸۹
۵-۷ اجرای لولهکشی گاز
۲-۲-۵-۷ نقشه ایزومتریک لوله کشی گاز
نقشه ایزومتریک لولهکشی گاز باید شامل موارد زیر باشد:
الف) لولهکشی رابط کلکتور در صورت وجود. لوله جانشین کنتور و شیرها
ب) مسیر لولهکشی گاز بهصورت ایزومتریک و مشخص بودن طولانیترین مسیر.
پ) نحوه اجرای لولهکشی بهصورت روکار یا توکار.
ت) اندازه طولانیترین مسیر بر حسب متر و حداکثر مقدار گاز مصرفی بر حسب متر مکعب در ساعت.
ث) طول هر یک از قطعات. قطر و مقدار مصرف گاز هر قسمت.
ج) نام اختصاری دستگاههای گازسوز و مقدار مصرف هر یک از آنها بر حسب متر مکعب در ساعت.
۳-۲-۵-۷ اطلاعات و سابر مشخصات مورد نیاز
در نقشه اجرایی» علاوه بر پلان" وانقشه ایزومتریک. سایر اطلاعات به شرح زیر باید درج شود:
الف) موقعیت محل ملک و ساختمان متقاضی نسبت به معابر عمومی با ذکر نشانی و جهت
ب) مشخصات مالک طرا: ناظر و مجری؛
پ) فهرست و مشخصات مصالحآمورد نیاز.
ت) مشخصات فنی دستگاههای گازسوز.
ث) جزئیات دودکشها و دریجههای تأمینهوای احتراق!
چ) نقشه جزئیات اجرایی اجزای لولهکشی کار
۳-۵-۷ الزامات اجرایی اجزای لوله کشی گاز
در اجرای لولهکشی گاز باید الزامات زیر برای هر یک از اجزا به شرح زیر رعایت شود:
۱-۳-۵-۷ لوله رابط
الف) لوله رابط باید بهصورت روکار اجرا شود.
ب) فاصلةٌ ابتدای لوله رابط تا انتهای علمک ! و قطر آن باید مطابق طرح بوده و الزامات آن رعایت شود.
پ) الزامات اجرای غلاف برای بخشی از لوله رابط در خارج از ملک که در ارتفاعی پایینتر از ۲۲۰ سانتیمتر
قرار میگیرد. باید رعایت شود.
۶
مبحث هفدهم
ت) ابتدای لوله رابط باید با نصب بوشن و درپوش فلزی بهطور کامل هوابند شود و در زمان آزمایش
مقاومت و نشتی نباید هیچگونه نشتی داشته باشد.
۲-۳-۵-۷ کلکتور
الف) کلکتور باید با استفاده از اتصالات استاندارد ساخته شود. اخذ انشعاب بهصورت مستقیم بدون استفاده
از اتصال استاندارد از کلکتور ممنوع است.
ب) بر روی هر یک از انشعابهای خروجی از کلکتور و قبل از لوله جانشین کنتور نصب شیر قغلی برنجی
الزامی است.
پ) فاصله بین دو انشعاب متوالی روی کلکتور برای نصب کنتورها باید مطابق با اندازه کنتورها باشد؛
بهصورتی که امکان نصب کنتورها در این فواصل وجود داشته باشد. حداقل فاصله انشعابها از یکدیگر
بستگی به لبعاد کنتورها داشته##9مطایق نقشه طراحی باشد.!
ت) برای نگهداری و مهار کلکتور باید پایه و تکیهگاه مناسبی مطابق با جزئیات اجرایی که در طراحی
ث) کلکتور و کلیه انشعابهای متصل به آن بایّد بهطور کامل هوابند باشند و در زمان آزمایش مقاومت و
۳-۳-۵-۷ تکیهگاه کنتور
برای کنتورهایی با ظرفیت بیش از ۴۰ متر مکعب :در ساعت باید پایه و نشیمنگاه مناسبی برای نگهداری
کنتور و مهار آن در نظر گرفته شود.
۴-۳-۵-۷ لوله جانشین کنتور
لوله جانشین کنتور با اتصالات مورد نیاز باید در محلی که برای نصب کنتور در نظر گرفته شده است. نصب
شود. لوله جانشین کنتور و اتصالات مربوطه باید بهصورت کامل هوابند بوده و در زمان آزمایش مقاومت و
۵-۳-۵-۷ شیرها
الف) دستةٌ شیر باید به وسيلةٌ پیچ و مهره بر روی شیر ثابت باشد.
ب) شیر باید در حالت بسته در مقابل فشار هوای ۰/۷ بار (۱۰ پوند بر اینچ مربع) نشتی نداشته باشد.
پ) آببندی محل اتصال شیر و سردنده انتهای لوله انشعاب باید با استفاده از توار آببندای انجام شود.
در صورت تیان بایه این فواضل ار شرت از استطلام شود
۶۱
۵-۷ اجرای لولهکشی گاز
بهکار بردن نخهای کنفی با خمیر و سایر مواد برای آببندی مجاز نیست.
ت) خروجی تمامی شیرهای مصرف پس از اتمام آزمایشهای لولهکشی گازء باید با نصب درپوش فلزی
بهطور کامل هوابند شده و تا زمانی که دستگاه گازسوز به شیر مصرف متصل نشده است. درپوش باید بر
روی شیر باقی بماند.
ث) نصب شیر ۵۰ میلیمتر (۲ اینچ) برروی لولةٌ با قطر ۵۰ تا ۱۰۰ میلیمتر (۲ اینچ تا ۴ اینچ) با استفاده
از تبدیل مجاز است.
ج) برای تمامی دستگاههای گازسوزء شیر مصرف باید طوری نصب شود که در بالا یا پشت دستگاه گازسوز
چ) شیرهای مصرف نباید داخل کابینت یا محفظةٌ دربسته قرار گیرند؛ بهعنوان مثال» شیر اجاقگاز توکار
و جزیرهای و فرگازی باید در دسترس و بیرون از کابینت باشد.
ج) در محلهای مجاور کلید و پریز برق» جعبه تقسیم يا تابلو برق» شیر گاز باید در ارتفاع حداقل ۱۰
سانتیمتر بالاتر از آنها نصب شود. نصب شیر گاز در ترازی پایینتر از تراز ذکرشده در صورتی مجاز است
که حداقل ۱۰ سانتیمتو«فاصلةٌ افقی از لبه آنها داشته باشد. اگر شیر بهطور مستقیم پایینتر از کلید یا
پریز برق یا جعبه تقسیم و یااثابلو برق قرار گیردءوعایت حداقل ۵۰ سانتیمتر فاصله عمودی الزامی است.
خ) شیرها به هیچ وجه نباید با مضالح ساختمانی پوشانده شوند. دور تا دور بدنه شیرها باید بهطور کامل
آزاد بوده تا باز کردن و تعویض آنها در صوزت نیازامکان دذاشته باشد.
۶-۳-۵-۷ لولهها
الف) لولههای مورد استفاده در لولهکشی گاز باید از جنس,فولاد سیاه با دوز یا بدون درز باشد.
ب) سطح بیرونی لولهها باید صاف. هموار و سطح داخلی آنها باید.ذون عیت و نقص ظاهری و متناسب
با فرآیند«ساخت باشد
پ) تمامی لولههای فولادی باید قبل از نصب با وسایل دستی یا ماشینی مانند سنباده و برس سیمی به
ت) تغییزمسیر لولههای فولادی باید :با استفاده از اتصالات استاندارد انجام شود:
ث) خم کردن لوله فوللای در مسیر لولهکشی ممنوع است.
۷-۳-۵-۷ اتصالات جوشی فولادی
الف) استفاده از اتصالات جوشی فولادی بدون درز در لولهکشی گاز بهصورت روکار و توکار مجاز است.
ب) در لولهکشی توکار استفاده از اتصالات جوشی فولادی درزدار ممنوع است.
پ) در لولهکشی گاز استفاده از اتصالات دندهای فقط در محل لوله جانشین کنتور یا ورودی و خروجی
۶۲
کنتور گاز محل اتصال لوله رابط به رگولاتور و محل اتصال دستگاه گازسوز به شیر ها مجاز است.
۸-۳-۵-۷ نقاط انتهایی لولهکشی !
ب) دهانة خروجی این شیرها باید پس از اتمام اجرا و آزمایشها با درپوشهای فلزی دندهای طوری
مسدود شود که با باز کردن شیر گاز ننواند از آنها نشت کرده و تا وقتی که دستگاههای گازسوز به آنها
متصل تشده:است. مسدود بماندد
پ) نقاط انتهایی در لولهکشی روکار باید در محل خود توسط بستهای فلزی روی دیوار محکم شود.
ت) نقاط انتهایی نباید در پشت دربها واقع شود.
ثُ) نقاط انتهایی نباید در پشت دستگاههای گازسوز واقع شود.
۹-۳-۵-۷ تکیهگاهها و نقاط اآتکای لوله کشی گکاز
لولهکشی گاز در ساختمانها باید دز محل استقرار» محکم و ثابت باشد. برای این کار باید از بستهای
فلزی مخصوص لوله گاز که داراقی استحکام کافی و متناسب با قطر لوله باشند بهعنوان تکیهگاه در فواصل
معین استفاده کرد.
موارد زیر در ارتباط با تکیهگاه و بستها باید زعایت شود:
الف) بستن یا جوش دادن یک لوله به لوله دیگر و لوله به اشکلت فلزی ساختمان یا به اجزای فلزی
غیرثابت بهطور مستقیم بهعنوان تکیهگاه ممنوع اسیست.
ب) بستهایی که برای نگه داشتن لولهها بهکار میرود باید .دارای روکش از جنس عایق الکتریکی باشند.
ت) حداکثر فاصله بین نقاط اتکای بست یا تکیهگاهها در لوله کشیق باید مطابق اندازههای مندرج در
جدول ۱-۵-۱۷ باشد.
حدول ۱-۵-۷ حداکتر فاصله انکای لولهخای فولادی
ز
0 ۱ ۱ ۳ -۱با کلیه
قطر اسمی لوله (آینچ) _ <و۱ ۴ ندا:هها
بزرگ تر
!. محل نصب شیرهای مصرف.
ی
۵-۷ اجرای لوله کشی گاز
۱۰-۳-۵-۷ مصالح مستعمل
استفادةٌ مجدد از لوله, اتصالات و شیرهایی که از قبل در لولهکشی گاز به کار رفته یا مستعمل باشندء
۴-۵-۷ لوله کشی روکار
لولهکشی گاز وقتی روکار است که در معرض دید بوده و دسترسی به آن مستقیماً میسر باشد و نیازی به
باز کردن» برداشتن یا جابهجا کردن هیچ مانعی نباشد.
۱-۴-۵-۷ برای اجرای لوله کشی روکار باید از روش جوشکاری ری استفاده شود. جوشکاری باید
یکنواخت,و عاری از نواقص:ظاهری: وطبق الزامات قسمت:۷۳۵-۱۷ انجام شود:
۲-۴-۵-۷ .فرالولهکشیر کار برایی حفاظت ازتزنگ زدن الولهها وااتصالاتخای ق کاری,بایة بر الساسن
الزامات بند ۱-۶-۵-۱۷ باشد.
۳-۴-۵-۷ در لولهکشی روکاژء بستها باید بهطور کامل لولهها را دربر گرفته و وزن آنها را مهار
۴-۴-۵-۷ ارتفاع لولههای روکار در خارج ازساختمان باید حداقل ۲۲۰ سانتیمتر از سطح زمین
بالاتر باشد. در صورت قرار گرفتن درللفاعی,پایینتر لولهها باید داخل غلافی از لوله فلزی با قطر
دو اندازه بزرگتر از قطر لوله کاز قزار گیللند. جدارههای#آنها نباید با یکدیگر اتضالی داشته باشند
و فضای بین آنها باید خالی و در معرض, جریان"هوا باشد..عایق کاری لولههای گاز که در داخل
۵-۴-۵-۷ در مواردی که لوله از داخل دیوار» کف. سقف. چهازچوب دژ پنجره یا شیشه بهصورت
تقاطع عبور میکند باید لوله گاز در حد فاصل محل عبو( داخلغلافی از لوله غیرفلزی قرار گیرد
و دور آن نوارپیچی ! شود.
۶-۴-۵-۷ فاصلة لول روکار گاز تا لولههای فلزی در محل تقاطع باید حداقل ۳ سانتیمتر باشد.
در مواردی که حفظ فاصلة قوق امکان پذیر تباشد: باید لوله کار داخل غلافی از لولهای غیر فازی با
ضخامت حداقل ۲ میلیمتر قرار گیرد.: طول کل این اغلاف باید حداقل ۲۰ سانتیمتر باشد؛ :یه
طوری که نقطه تقاطع در وسط غلاف باشد.
۷-۴-۵-۷ فاصلةٌ لوله روکار گاز با یکدیگر و با سایر لولههای فلزی بهصورت موازی باید حداقل برابر
با قطر خارجی لوله گاز باشد. این فاضله در هر حالت از ۵ سانتیمتر نباید کمتر باشد.
!. توار سیاه زیر
۳,۴
مبحث هفدهم
۸-۴-۵-۷ لولة گاز نباید با سیم و کابل برق تماس داشته باشد. فاصلة کابل و سیم روکا کلید و
پریز برق با لولههای گاز در محل تقاطع باید حداقل ۵ سانتیمتر و لولههای گاز با عایقکاری با
همپوشنی ۵۰ درصد (دو لایه) باشد. اگر حفظ این فاصله امکان پذیر نباشد. باید روی لوله گاز
غلافی از لولهای غیر فلزی با حداقل طول ۲۰ سانتیمتر نصب شود؛ به طوری که نقطه تقاطع در
وسط غلاف قرار گیرد. اگر سیم یا کابل در مسیر موازی با لوله قرار داشته باشند باید سرتاسر
بخشی را که فاصله آن کمتر از ۵ سانتیمتر باشدء لوله گاز داخل غلافی از لوله غیر فلزی قرار داده
۹-۴-۵-۷ در صورتیکه لولههای گاز در یک کانال افقی يا قائم قرار گیرند. تکیهگاه این لولهها باید
طبق بند ۹-۳-۵-۱۷ و عایقکاری آنها مطابق بند ۶-۵-۱۷ باشد.
۱-۴-۵-۷ عبور لولههای ,گاز با سای لولههای انأسییساتی و اکابل برق ,فیک کانال پا خاکت ماقاتراک
ممنوع میباشد.
۱-۴-۵-۷ کانلهای,قائم یا افقی ساختمان که لولة گاز از آنها عبور میکند. باید از طریق
دریجههای ثابت باز با هوای آزاد ارتباط داشته باشند تا امکان تهویه طبیعی هوا در آنها برای
۸ سانتیمتر مربع باشد"وگدر ابتد! وبافتهای کانال نصب شود. در کانالهایی با طول بیش از ۳
مترء حداکثر فاصله دریچهها از یکدیگر باید ۲ متر دز نظز گرفته شود.
۱۳-۴-۵-۷ درصورتیکه امکان نفوذ آب به داخل کانال محل عبور لولههای گاز وجود داشته باشد.
باید لولههای گاز دارای عایقکاری با همبولقلالی ۵۰ دراصد (کُوّلایه) باشد. کف کانال باید دارای
شیب مناسب بوده و برای تخليةٌ آب پیشبینی لام به عمل آید.
۳-۴-۵-۷ پایینترین قسمت لونههای افقی که از روی حلموتویاله عبور میکنند. مانند لوله
انشعاب مشعل, باید از کف محل عبور حداقل ۵ سانتیمترهبالاتر قرار گیرد و بهصورت دو لایه
رنگآمیزی انجام گیرد و با استفاده از بست. در محل خود محکم شود.
۱۴-۴-۵-۷در لولهکشیهای افقی و قائم روکار که در معرض تغییرات حرارت قابل توجه قرار
میگبرند باید طبق آنظر طراع بپیشبیعیهای کاقی .برای بنقابله :با اتقباشن و افیساط لولهبیه عم
آید.
۱۵-۴-۵-۷در صورتیکه لوله گاز در معرض بارهای خارجی اضافی قرار گیردء باید با استفاده از
غلاف لولهای فلزی با قطر دو اندازه بزرگترء از وارد آمدن بارهای اضافی به لوله گاز جلوگیری شود.
فضای بین لوله گاز و غلاف باید با اجرای نوار یا مواد عایقی مانند قیر پر شده و دو سر غلاف با
استفاده از لاستیک مسدود شود.
هم
۵-۷ اجرای لولهکشی گاز
۱۶-۴-۵-۷عبور لوله گاز بهصورت افقی از پشت دستگاه گازسوز باید از ارتفاعی پایینتر از سطح
شعله باشد. در صورتیکه لوله گاز بالاتر از دستگاه گازسوز قرار گیرد. باید حداقل ۵۰ سانتیمتر از
سطح شعله فاصله داشته باشد.
۱۷-۴-۵-۷در صورتیکه لولهکشی گاز از روی بام عبور کندء محل عبور لوله در روی بام باید
بهنتحوی باشد که در مسیر عبور و مرور قرار نگیرد و فاصله زیر آن تا کف محل نصب حداقل ۵
۵-۵-۷ لولهکشی تنوکار
وله کشی توکار آن است که اطراف آن با مصالح ساختمانی پر شنده وابرای دسترسی به آن نیاز به کندهکاری
و یا باز کردن» برداشتن يا جابهجا کردن مانعی باشد. لولههای مدفون در دیوان سقف و کف نیز لوله توکار
محسوب میشوند.
۱-۵-۵-۷ در اجرای ,لولهکشی تَوکار باید از لوله و اتصالات فولادی جوشی مطابق با قسمت
۴-۷ استفاده شود.
۳-۵-۵-۷ برای اجرای لولهکشی توکاراّاید از روش جوشکاری برقی استفاده شود. جوشکاری باید
یکنواخت و عاری از نواقطظاهری باشد وصّبق الزامات قسمت ۷-۵-۱۷ انجام شود.
۳-۵-۵-۷ بهمنظور جلوگیری از زنگ زدن ,لوّلههای/توکار.ومحافظت آنها در برابر خوردگی باید
این لولهها مطابق بند ۲-۶-۵-۱۷ عایقکاری شوند.
۴-۵-۵-۷ چنانچه لوله گاز توکار در داخل کانان آفقی میِستَقَی؛قرار داشته باشدء پس از عایق کاری
لوله: این کانال باید با ماسه خشک پر شود
۵-۵-۵-۷ عبور لولههای توکار از داخل يا دهانة چاه آب و فاضلاب وموارد مشابه ممنوع است.
۶-۵-۵-۷ محل عبور لوله زیر کف پارکینگ يا نقاطی که اتومبقِلٌ عبور میکند برای جلوگیری از
وارد آمدن فشار مستقیم يا انتقال لرزش ناشی از عبور اتومبیل به آن باید طبق بند ۸-۵-۵-۱۷
یا با نصب غلاف فلزی! طبق بند ۱۵-۴-۵-۱۷عمل شود
۷-۵-۵-۷ برای عبور لولههای توکاری که در مسیر تردد ماشینهای سنگین قرار میگیرند. حداقل
عمق کانال باید یک متر باشد. زیر لوله باید حداقل به ضخامت ۱۰ سانتیمتر خاک نرم پر شده و
پس از نصب لولهء تا ارتفاع ۱۵ سانتیمتر بالاتر از روی لوله؛ خاک نرم ریخته شود و باید روی آن
یک ردیف موزائیک قرار داده شود. سپس باید روی آن ۱۰ سانتیمتر خاک معمولی پر شده و
پس از نصب نوار اخطار تا سطح زمین با خاک معمولی پر و کفسازی شود. اگر به هر علت فاصله
!. غلاف فلری باید مانتد لولههای توکار به متظور جلوگیری از زنگزدگی عایق شود.
۶۶
مبحث هفدهم
روی لوله تا سطح زمین کمتر از ۵۰ سانتیمتر باشد. باید لوله در داخل کانال بتنی که مخصوص
آن ساخته میشود قرار داده شده و پس از ریختن خاک نرم» روی آن توسط بلوکهای بتنی
پوشانده شود.
۸-۵-۵-۷ حداقل عمق کانال برای لولههای مدفون در حیاط و محوطههای باز باید به اندازه قطر
لوله بهعلاوه ۵۰ سانتیمتر و عرض کانال باید به اندازه قطر لوله به علاوه ۴۰ سانتیمتر باشد. زیر
لوله بای حداقل یه ات۱۳۰ سای مت زر خاگ نرمریرشده و پسازانصت نولهابا ارتقان ۱۵۰
سانتیمتر بالاتر از روی لولهء خاک نرم ريخته شود. روی خاک نرم باید یک ردیف موزائیک قرار
داده شده سپس روی موزاییک ۱۰ سانتیمتر خاک معمولی ريخته شود و پس از نصب نوار اخطار
تا سطح زمین با خاک معمولی پر و کف سازی شود.
۹-۵-۵-۷ برای جلوگیری از آسیب دیدن لوله یا پوشش آن توسط ريشه درخت. باید اطراف لوله
با اجرای دیواره بتنی پاگایوارههای غیر قابل نفود مشایه محافظت شود
۱-۵-۵-۷ نولههای کاونوکاری که با مضالح ساختمانی پوشیده میشود: باید از سایر ولههای
تأسیساتی و کابللابری حاقل ۱۰ سانتیمتر فاصله :داشته باشد. در صورتی که حفظ فاصله فوق
مقدور نباشد. باید لوله گاز با عایقکاری و همپوشانی ۵۰ درصد داخل غلاف لولهای غیر فلزی دو
سایز بزرگتر قرار داده شود.
۱-۵-۵-۷ کانالهایی که برای لولهگذاری به موازات پی ساختمان حفر میشوند. نباید زیر محدوده
سطح باربر پی قرارگيرند.
۶-۵-۷ عایقکاری لولهها
برای محافظت در برابر زنگزدگی و خوردگی لولهها و اتصالات فوللای لولهکشی گاز عایقکاری الزامی
است. در اجرای عایق کاری» بسته به نوع لولهکشی بهصورت روکار يا توکاز باید موارد زیر مد نظر باشد:
۱-۶-۵-۷ عایقکاری لوله کشی روکار
عایق کاری لولهکشی روکار باید به روش رنگآمیزی انجام شود. رنگآمیزی باید شامل رنگ آستری از نوع
ضد زنگ و دو لایه رنگ رویه از نوع رنگ روغنی باشد.
الف) لولهها باید قبل از اجرا چربیزدایی او زنگزدایی آشوند.
ب) لولهها باید با یک لایه ضد زنگ پوشانده شده و پس از خشک شدن کامل با دو لایه رنگ روغنی»
رنگآمیزی شود. در اقلیمهای مرطوب و لولههایی که در فضای آزاد خارج از ساختمان قرار میگیرند باید
. چربیزدایی با بنزین بدون سرب يا تولوئن,
*. از روشهای مختلف مانند استفاده از برس سیمی با فرچه سیمی.
ار
۵-۷ اجرای لوله کشی گاز
با دو تایه ضد زنگ و دو لایه رنگ روغنی پوشانده شوند.!
پ) هنگام رنگآمیزی لولهها باید خشک و از هرگونه گرد و غبار تمیز شده باشند. در محلی که گرد و
خاک يا امکان خیس شدن لولهها وجود داردء رنگ آمیزی مجاز نیست.
ت) پس از اتمام لولهکشی باید سرجوشها تمیز شده آو مطابق بند (ب) فوق با استفاده از ضد زنگ و
رنگ روغنی رنگآمیزی شوند.
ث) در لولهکشی روکار هیچ قسمتی از لوله نباید بدون رنگآمیزی باشد.
۲-۶-۵-۷ عایقکاری لوله کشی توکار
لولههایی که توکار نصب میشوند ابند! باید چربیزدایی و زنگزدایی شده و در دو لایه شامل یک لایه نوار
سیاه زیر و یک لایه نوار سفید رو نوارپیچی شوند. نوارپیچی لایه اول که نوار زیر نامیده میشود باید با نوار
پلاستیکی چسبدار سیاهرنگ و رنگ سازگار با آن یا نوار نرم مخصوص سرجوش همراه با پرایمر مخصوص
نوار سرجوش انجام شود. نوارپیچی لاه دوم که نوار رو نامیده میشود و بهعنوان محافظ بر روی لایه اول
پیچیده میشود. باید با نوار پلاشتیکی چسبدار سفید رنگ انجام شود.
الف) نوار زیر باید به رنگ سیاه و نوار,رو به رن سفید باشد.
ب) نوار و پرایمر باید ساخت یک سازنده بوده و لایه چسب نوار با پرایمر از نظر همخوانی مواد شیمیایی.
مورد تأیید کارخانه سازنده باشد.
پ) نوارها باید قبل از تاریخ انقضا و در محدوده زمانی«مجاز استفاده شوند.
ت( استفاده از نوارهای مستعمل: معیوب. دارای خراش و سوراخ مجاز نیست.
ث) استفاده از پرایمر متفرقهء فاسد یا تاریخ مصرف گذشته. مجاز,ئیست.
چ) در نوارپیچی لولههای با قطر ۵۰ میلیمتر (۲ اینج) و کمتر باید از نوارهای با عرض ۵۰ میلیمتر
و برای توارپیچی لولههای با قطر بالاتر از ۵۰ میلیمتر (۲ اینچ) از نوارهای با عرض ۱۰۰ میلیمتر
استفاده شود.
چ) میزان چسبندگی نوار زیر به لوله باید حداقل برابر با ۱/۵ کیلوگرم به ازای هر سانتیمتر عرض نوار
باشد.
خ) میزان چسبندگی نوار رو به نوار زیر باید حداقل برابر با ۰۸۵ کیلوگرم به ازای هر سانتی متر عرض
!. اجرای لایههای بعدی باید پس از خشک شدن کامل لایه قبلی باشد.
با روشهایی مانتد استفاده از فرچه سیمی پا برس برقی.
۳۸
نوار باشد.
۲-۶۵۷ نوارپیجی باید بان انظر گرفتن:الزامات«ویر انجام ,شود:
الف) پس از تمیز کردن سطح لولهها و قبل از اقدام به نوارپیچی باید سطح لوله پرایمر زده شود. پرایمر
باید قبل از مصرف در ظرف خود به هم زده شود و پس از پایان پرایمرزنی درب ظرف آن محکم بسته
ب) پرایمرزنی در هوای بارانی» مه سنگین, در گرد و غبار یا در شرایطی که دمای محیط پایینتر از
پ) پس از خشک شدن پرایمر! باید نوارپیچی با رویهمپیچی ۵۰ درصد انجام شود."
ت) نوارپیچی باید با زاویه و با کشش دست یکنواخت انجام شود؛ به طوری که هنگام نوارپیچی بیش
از ۰,۵ درصد از عرض,نوار کاسته نشود.
ثُ) در صورتی که حلقه نوار داراهنگامآتوارپیچی بهپایان برسده نوار جدید باید از فاصله ۱۰ سانتیمتر
مانده به انتهای نوارپیچی, روی نوارقبلی پیچیده شود.
چ) در محل اتمام نوارپیچی باید نوار سه دور روی هم پیچیده شود.
چ) در صورتیکه نواربیچی لولهها قبل از جوشکاری انجام شده باشد. باید سرجوشها و اتصالات به
وسيلةٌ نوار نرم مخصوص سرجوش انجام/شود.
ح) در صورت عبور لوله از نقاط مرطوب يا عبور از نقاطی که در تماس با آب قرار دارندء باید نوارپیچی
لایه زیر با یک لایه اضافه و در مجموع باکدوولایه نوار ریز بااژویهم پیچی ۵۰ درصد انجام شود.
سپس روی آن نوار محافظ پیچیده شود.
در صورت صدمه دیدن عایق لولهها تعمیر آنها با در نظر گرفتن موارد زیر انجام میشود:
۱-۳-۶-۵-۷ در صورت خراشیدگی يا پاک شدن رنگ لولههای روکارء ابتدا باید قسمت
صدمه دیده تمیزکاری شده. سپس با یک لایه ضد زنگ و دو لایه رنگ روغنی رنگ آمیزی
۲-۳-۶-۵-۷ در صورت صدمه دیدن نوار عایق لولههای گازء باید نوار قسمت آسیب دیده
از دور تا دور لوله باز شده و محل آسیب دیده تمیز شود. سپس سطح لوله به فاصله
!. خشک شدن باید در حدی باشد که اگر به آهستگی به آن انگشت زده شود. اثر انگشت بر روی آن تماند ولی پرایمر تباید
بطور کامل خشک شده باشد.
آهر دور نوار بای ۵۰ درصد عرض دور قبلی را بپوشاند
۶۹
۵-۷ اجرای لوله کشی گاز
حداقل ۱۰ سانتیمتر از هر طرف تمیز و پرایمر زده و نوارپیچی نوار زیر با روی
همپوشانی ۵۰ درصد انجام شده و سپس نوار سفید رو پیچیده شود.
۷-۵-۷ جوشکاری
جوشکاری لولهها و اتصالات فولادی با روش جوشکاری قوس الکتریکی با الکترود دستی روکشدار بر مبنای
۴ ]۸۳ انجام میشود و کنترل کیفیت و بازرسی از جوشها بر اساس الزامات این قسمت میباشد.
۱۱-۷-۵-۷ لکتر ودها
الف) الکترودهای مصرفی در جوشکاری لولهکشی گاز با فشار یکچهارم پوند بر اینچ مربع باید طبق
استانداردهای ۸5.1 8۳ ۸78/۸87/۳ یا معادل آن باشد.
برای جوشکاری لوله با اقطار کمتر از ۵۰ میلیمتر ( ۲ اینچ) میتوان از الکترودهای 116013 یا ۳6010
استفاده نمودء ولی برای جوشکارظ لوله چا#اقطار ۵۰ میلیمتر (۲ اینچ) و بالاتر فقط استفاده از الکترود
0 مجاز میباشد.
ب( روی جعبه الکترود باید نام سازنده. شماره الکترود. قطر الکترود. محدوده آمپر و ولتاژ مصرفی و تاریخ
ساخت ذکر شده باشد.
پ) استفاده از الکترودهای زنگ زده يا فاسد«ا الکترودهایی که پوشش آنها یکنواخت نبوده و در هنگام
جوشکاری دچار ریزش» بدسوزی,» قطع و وصل جریان برق پا اتحراف قوس الکتریکی شود. مجاز نیست.
۲-۷-۵-۷ جوش لببهلب
جوشکاری لولههای فولادی با یکدیگر یا با اتصالات فولادی(پاید به صور؟ جوش لب به لب باشد. ولههایی
که بهصورت لب به لب مانند شکل ۱-۵-۷ جوش داده میشوند باید مطابق مراحل زیر آمادهسازی شوند:
الف) قبل از شروع جوشکاری باید لب لولهها و اتصالات به وسیله ابزارهایی مانند برس سیمی دستی یا
برقی تا حد براق شدن از مواد زاید مانند زنگ و چربیها تمیز شود.
ب( در صورتی که وله با دستگاه لولهبر بریده شده باشد. قبل از شروع جوشکاری. زائده ایجاد شده داخل
لوله باید به وسیله سوهان گرد يا وسایل مناسب بهطور کامل برداشته شود
پباادر جوش الببهلب ااکر ضغامت وله با اتصال بیشتر از ۳ میلیمثر باشت .بخ ,زان الیه وله الزامی
میباشد. چنانچه کمتر از ۲ میلیمتر باشد. پخ زدن لبه لوله اختیاری است و میتوان به وسیله سوهان یا
ت) پس از همراستا کردن دوسر لولهها در گیره همترازی, پاس اول (پاس ريشه) جوش انجام میشود.
ثُ) بعد از جوشکاری هر پاس و قبل از شروع پاس بعدی, باید سرباره و ناخالصی هر پاس جوش با سنگ
۷۰
زدن یا برس برقی برطرف شود.
چ) لولههایی که سر آنها دوپهن (بیضوی) شده باشده قبل از جوشکاری باید قسمت آسيبدیدة لوله بریده
۱۳۳ هن
(۸*۲۱۱۱1۱-۱/۶۰۱۱۱۱/*)- !
۹
: (۴۱ ۰ ۰/۸۰۱۱۱۷۱)
۱۳۱۳۳ ۱
شکل 1-۵-۱۷ طرح اتصال جوش لبپغلب
۳-۷-۵-۷ معایب جخوش
در جوشهای انجام شده احتمال وجود معایبی وجود دارد که برخی از این معایب قابل رویت بوده و به
آنها عیوب ظاهری جوش گفته میشود و برخی از,معایب غیر قابل ریت هستند و برای تشخیص آنها
باید روش پرتونگاری یا سایر روشها به کار گرفنه شوند. در ادامه به معایب متداول جوش اشاره شنده ات
۱۳-۷-۵۷ عدم یکنواختی تاج جوش
عدم یکنواختی تاج جوش از قبیل ناهمواری سطح/جوش,» انحرافتآتانج,جوش, تقعر و یکنواخت نبودن آن
در سرتاسر جوش میباشد.
۲-۳-۷-۵ شیار پای جوش
شیار ایجاد شده در اثر ذوب فلز پایه و در مجاورت تاج یا ريشة جوش است که بهصورت پر نشده باقی
مانده باشد (شکل ۲-۵-۱۷). شیار پای جوش باعث کاهش ضخامت لوله در محل جوش میشود. حدود
قبولی جوش با در نظر داشتن مشخصات شیار پای جوش به شرح زیر است:
۹
۷۹
۵-۷ اجرای لوله کشی گاز
شکل ۲-۵-۱۷ شیار پای جوش
۲-۳-۷-۵-۷ ترک
عمدتاً ترک در اثر سرد شدن سریع جوش بهوجود میآید. تعمیر جوش ترکدار مجاز نیست و هیچ نوع
ترکی در جوش قابل قبول نمیباشد (شکل ۳-۵-۱۷). جوش معیوب باید بریده شده و دوباره جوشکاری
شود. ترکهای ستارهای (شکل ۲-۵-۷) که در نقطهةٌ پایانی جوش به وجود میآید. باید به وسيلة سنگ
زدن برطرف شود
شکل ۳-۵-۱۷ ترک در جوش
۴-۳۷-۵۷ سوختگی ناشی از قوس الکتریکی
در نقاطی که الکترود يا اهرم اتصال منفی با سطح لوله تماس پیدا کنه سوختگی ناشی از قوس الکتریکی
بهو جود میآید (شکل ۵-۵-۷) و اگر منحر به ذوب موضعی شده باشد. قابل قبول نبوده و باید آن قسمت
از لوله بریده و دوباره جوشکاری شود.
/ ۳
ی ررررررررر
1 2
شکل ۵-۵-۱۷ سوختگی ناشی از قوس الکتریکی
۵-۳-۷۵0۷ تاخالصی سربارهای
۷۲
این عیب به دلیل سرباره مواد غیر فلزی بهجا مانده در جوش میباشد. ناخالصی سربارهای یا بهصورت
جداجدا یا بهصورت خطوط سربارةُ کشیده در جوش مشاهده میشود. حدود قبولی این عیب طبق
استاندارد ۴ ]۸۳۲ است. بهطوری که طول این سربارهها نباید از ۲ سانتیمتر پا ۱/۲ اینچ در ۱۲ اینچ
طول جوش تجاوز نماید.
۶-۳۷-۵۷ "قوب ناقص درجوش
ناپیوستگی ایجاد شده بین جوش و فلز پایه است (شکل ۶-4-۱۷) که به سطح يا ريشة جوش باز شده
باشد. يا ناپیوستگی به وجود آمده بین لایههای جوش با یکدیگر (شکل ۷-۵-۱۷) یا بین جوش و فلز پایه
۹
است. در صورتی که مجموع طول این عیب بیش از ۲۸۵ سانتیمتر پا - طول جوش باشد (هر کدام که
گمتر است)جوش ,قابل قبول انبوده واباید بریدهشود.
شکل ۶-۵-۱۷ ذوب ناقص در ريشه با تاج جوش
شکل ۷-۵-۱۷ ذوب ناقص در اثر جوش سرد
۷-۳-۷-۵-۷ نفود بیش از حد
این عیب در اثر نود بیش از حد ريشةٌ جوش ایجاد میشود. در صورتیکه نود جوش در سرتاسر جوش
بیش از ۳ میلیمتر باشد. جوش قابل قبول نبوده و باید بریده شود (شکل ۸-۵-۱۷
شکل ۸-۵-۱۷ نفوذ پیش از حد
۷۳
۵-۷ اجرای لوله کشی گاز
این غیبآدر اثر پر شدن ناقص ,ريشة جوش است (شکل ۹-۵-۱۷ پواشکل ۷-۵-۱۷): در اضورتی که
مجموع طول قسمتی که نود جوش ناقص است بیش از ۲۸۵ سانتیمتر پا -- طول جوش باشد (هر
کدام که کمتر است) قابل قبول نبوده و باید بریده شود.
شکل ۹-۵-۱۷ عدم نفوذ در ريشةٌ جوش
شکل ۱-۵۱۷ عدم نفوذ در ريشة جوش از یکطرف
۹-۳-۷-۵-۷ تخلخل
تخلخل, فضای بهجا مانده از گازهای محبوس در جخوش میباشد که در خلال مرحلةٌ انجماد بهصورت حفره
باقی میماند (شکل ۱۱-۵-۱۷). این حفرهها باطور معمولابه شکل کروی و بهصورت منفرد یا مجتمع
میباشند در صورت ی که قطر هو حفره از ۳ اس وس هت باشد هار همع آنها بیش از ۵
میلیمتر باشدء جوش قابل قبول نیست.
۹ ۳
و
2
شکل ۱۱-۵-۱۷ تخلخل در جوش
۱-۳۷-۵۷ تورق :در فلز پایه
اگر در لبه لول خطوطی ناشی از جدایی سطوح يا دو پوسته بودن فلز پایه مشاهده شود. قابل قبول نبوده
و باید لوله تا محل رفع عیب بریده شود (شکل ۱۲-۵-۱۷).
۷۴
8 7 ز 9 9 8
شکل ۱۳-۵-۱۷ تورق در فلز پایه
۴-۷-۵-۷ کنترل کیفیت جوش
الف) کلیه جوشهای لولهها #گسالات باید بهطور کامل از نظر ظاهری کنترل شود. جوشی قابل قبول
است که بهطور یکنواخت دنهوناسرمعهل اتصال انجام شده باشد
ب) بازرسی و کنترل کیفیت جوشها باید توسط ناظر انجام شود. درصورت لزوم برای بررسی نَفودْ ریشه جوش
و عیوب داخلی نمونههایی از سرجوشها بریده شود. در صورتی که کیفیت جوشکاری مورد تایید ناظر نباشد.
باید از انامه کار جوشکاز جلوگیری و
پ( جوشهایی که معیوب تشخیص داده شوند باید بریده شده و دوباره جوشکاری شوند.
۵-۷-۵-۷ اصلاح معایب جوش
جوشهای معیوب باید بریده و مجدد! جوشکاری شوند؛ پیین از اصلاح بایداتوّسط ناظر بررسی و مورد تأیید
۶-۷-۵-۷ صلاحیت جوشکار
جوشکاری باید توسط جوشکاران صلاحیتداری انجام شود که دارای پروانة مهارت فنی معتبر از سازمان
فنی و حرفهای در جوشکاری لولةٌ گاز با فشار ۱/۴ پوند بر اینچ مربع تا سایز ۴ اینچ باشند.
۸-۵-۷ نقشههای جون ساخت!
پس: از اتمام عملیات اجرایی لوله کشی,باید,مطایق لولهکشی آکاز انجام شدم,تقتبه مطایق ساخت نهیه,و
انطباق آن با اجرا توسط ناظر تأیید شود. نقشههای چون ساخت باید شامل کلیه مولرد زیر باشد:
و۱
۷۵
۵-۷ اجرای لولهکشی گاز
۱-۸-۵-۷ بپلان محوطه و طبقات
تشه مخوطه ساختمان :و طبقاتی که هر آنها لوله کشی کاز اجرا شده باید مطابق وضعیت اجراشده تهیه
شود. در نقشه باید موارد زیر بهطور کامل مشخص باشل:
آلف) محل علمک. لولهکشی رابط کلکتور در صورت وجود و محل نصب کنتور.
ب) مسدیر وسوقیت لول کشی کاز در ساختمان طبق انجرا
پ) نحوه اجرای لولهکشی در قسمتهای مختلف بهصورت روکار یا توکار.
ت) محل نصب کلیه شیرها در پلان طبقات.
ث) محل دقیق نصب و مشخصات تمامی دستگاههای کازسوز.
تبصره ۱: در خصوص دستگاههای گازسوز موتورخانه مرکزی, دیگها و پکیجهای چگالشی, درج شماره
سریال دستگاه نیز الزامی میباشد,
تبصره ۲: در خصوص دستگاههای گازینوز آبگرمکنهای فندار و پکیجهای فندارء در صورت عدم
پیشبینی معبر دود. باید شظاره سریالی گستگاه نیز درج شود.
ج) موقعیت دقیق و ابعاذ و مشخصات دریچههای تأمین هوای احتراق.
چ) محل قرارگیری و مشخصات کامل دودکشهای,دستگاههای گازسوز دودکشدار.
خ) گروه ساختمان.
خ) جهت جغرافیایی.
۲-۸-۵-۷ نقشه ایزومتریک لوله کشی گاز
نقشه ایزومتریک چون ساخت لولهکشی گاز باید شامل مواللگزیر باشد:
الف) لولهکشی رابط کلکتور در صورت وجود و محل نصب کنتور:
ب) مشخصات مالک طراح ناظر و مجری.
پ) مسیر لوله کشی گاز بهصورت ایزومتریک مطابق اجرا.
ت) مقدار طولانیترین مسیر بر حسب متر و حداکثر مقدار گاز مصرفی بر حسب متر مکعب در ساعت.
ث) طول و قطر هر یک از قطعات و مقدار مصرف هر بخش از لولهکشیگاز اجرا شدم
ج) نحوه اجرای لولهکشی در قسمتهای مختلف بهصورت روکار یا توکار.
چ) نام اختصاری دستگاههای گازسوز و محل دقیق نصب و مشخصات تمامی دستگاههای گازسوز.
ج) موقعیت محل ملک و ساختمان مورد تقاضا نسبت به معابر عمومی با ذکر نشانی و جهت جغرافیایی.
خ) تاریخ اتمام غملیات اجرایی.
۷۶
۶-۷ تأمین هوای احتراق
۱-۶-۷ کلیات
یکی از مهمترین دلایل احتراق ناقص در دستگاههای گازسوزء کمبود هوای مورد نیاز احتراق است و احتراق
ناقص در دستگاههای گازسوزء ایمنی و سلامتی بهرهبرداران را به مخاطره میاندازد. از لین رو تأمین هوای
احتراق برای پیشگیری از بروز خطرات ناشی از احتراق ناقص در دستگاههای گازسوز اهمیت زیادی دارد.
الزامات این فصل شامل روشهای تأمین هوای احتراق و نحوه محاسبه مقدار آن بهمنظور تأمین حداقل
آنها منجر به فوت. گازگرفتگی یا آلودگی هوای داخل ساختمان میشود.
۲-۶-۷ الزامات عمومی در تأمین هوای احتراق
در تأمین هوای احتراق دستگاههای گازسورالزامات زیر باید رعایت شود:
۱-۲-۶-۷ برای هو قسمت:از ساختمان که در آن دستگاه گازسوز نصب میشود برای احتراق
کامل در هر یک از دشتگاهها باید هواءیه مقدار لازم و کافی و با روش مناسب بر اساس شرایط
فضای محل نصب. نوع و ظوفیت حرارتی ذشتگاه گازسوز! تامین شود.
۲-۲-۶-۷ در هر محل از ساختمان«که بیش«اژایک دستگاه گازسوز نصب میشود. تأمین هوای
احتراق باید متناسب با نوع دستگاههای گازسوز و بر اساس مجموع حداکثر ارزش حرارتی ناخالص
گاز مصرفی آنها باشد.
۳-۲-۶-۷ هوای انتقالی یا هوای تعویض شده بهمنظور جبران تلفاتت بارهای حرارتی و برودتی یا
تهویه مطبوع نباید بهعنوان تأمین هوای احتراق دستگاهههای"گازسوز.هگ نظر قرار گیرد.
توضیح ۱: منظور از تامين هوای احتراق در این فصل, فراهم نمودان شرایط دریافت مقدار هوایی است
که علاوه بر احتراق کامل, تهویه و رقیقسازی گازهای دودکش دستگاههای گازسوز را نیز امکانپذیر
میسازد.
توضیح ۳: در هر یک از روشهای تأمین هوای احتراق. منبع اصلی برای تأمین هواء فضای آزاد خارج
از ساختمان است که در آن هوا به مقدار نامحدود و بهصورت طبیعی جریان دارد و با استفاده از
روشهای مختلف ذکر شده در این مبحث. ارتباط بین فضای آزاد خارج و فضای محل نضب دستگاه
گازسوز برای تأمین هوای احتراق برقرار میشود.
۱. ظرفیت حرارتی بر مبتای ارزش حرارتی ناخالص گاز مصرفی دستگاه گازسوز محاسبه میشود.
۷۷
۶-۷ تامین هوای احتراق
توضیح ۳: تأمین هوا از فضاهایی که ارتباطی با فضای آزاد خارج از ساختمان ندارند مجاز نیست.
توضیح ۴: نحوه تأمین هوای احتراق دستگاههای گازسوز باید در طراحی پیشبینی و از تطابق آن با
اجرا هنگام صدور تأییدیه سامانه گاز ساختمان اطمینان حاصل شود.
۳-۶-۷ فضاهای مجاوراً غیرمجاز در تأمین هوا
تأمین هولی احتراق از فضاهای زیر " بهعنوان فضای مجاور مجاز نیست:
الف) فضاهایی که در آن گازهای خطرناک يا آلوده کننده وجود داشته باشد.ء مانند پارکینگها
ب) فضاهایی که در آن گازها یا بخارهای قابل اشتعال وجود داشته باشد.ء مانند سالنهای رنگ و انبار
مایعات قابل اشتعال و آرایشگاهها و سالنهای زیبایی که در آنها معمولاً از مواد شیمیایی (که گازهای
قابل اشتعال و یا خورنده توّلید و منتشر میکنند) استفاده میشود.
ب( فضاهایی که در آنخ گرد و غبار و ذرات مواد جامد انتشار یاید. مانند کارگاههای نجاری یا چوببری.
ت) فضاهای موتورخانه بیتاختمان.و فضاهایی مانند محل نصب رنراتور برق.
ش( فضای اتاق خواب. سروبس بهداشتی. حمام: انباری و راهپله.
چ) فضای استخر, سونا و جکوزی:
چ) فضای خالی باقی مانده داخل کانالقاء بین"3یوارة»داخلی» کانال تا جداره لولههاء دودکشهاء
کانالهای فلزی و کابلها.
ج) فضای درز انقطاع.
خ) فضای چاه آسانسور و فضای کانالهای تأسیساتی.
د) فضاهایی که نرخ نفودٌ هوای آنها کمتر از ۰,۲ نوبت در ساعت باشد.
۴-۶-۷ روشهای تامین هوای احتراق
تأمین هوای احتراق در فضاهای محل نصب دستگاههای گازسوز با استفاده از روشهای مختلف و بر
اساس شرایط فضای محل نصب انجام میشود. این روشها شامل تأمین هوا از طریق یک دریچه باز
ثابت. تأمین هوا از طریق دو دریجه باز ثابت. تأمین جوا از طریق کانالهای قائم یا افقی با سطح مقطع
!. منظور: فضاهایی هستند که در مجاور فضای محل نصب دستگاه گازسوز قرار گرفتهاند و هوای مورد نیاز احتراق
دستگاه گازسورز از هوای موجود در آن فضاها تأمین میشود.
". نصب دستگاههای گازسوز در فضاهای ذکر شده در صورتی مجاز است که طبق الزامات فصل ۴-۱۷ ممنوعیتی از نظر
نصب دستگاه گازسوز در آن فضا وجود نداشته و در طراحی, پیشبینی لازم برای آنها شده باشد.
۷۸
مبحث هفدهم
ثابت. تأمین هوای احتراق بهصورت مکانیکی و تأمین هوای احتراق با استفاده از تأسیسات مهندسی
میباشد. در این قسمت روشهای مختلف تأمین هوای احتراق تشریح شده و بر اساس شرایط فضا و
مشخصات دستگاههای گازسوزء باید یکی از روشها در تأمین هوای احتراق به کار رود.
توضیح: تأمین هوای احتراق طبق این فصل, فقط مختص دستگاههای گازسوز بوده و چنانچه اختلافی
با مبحث چهاردهم مقررات ملّی ساختمان داشته باشد.ء باید الزامات این مبحث رعایت شود.
۱-۴-۶-۷ _تأمین هوای احتراق از طربق یک دریچه باز ثابت
1-۱۴۷ هراین روش باید شضای محل تسب دستگاء کازسوز مجاور قضای آراد خارج
از ساختمان باشد تا امکان دریافت هوا بهصورت مستقیم از فضای آزاد خارج وجود داشته
باشد.
۲-۱۴-۶۷ یک «دژیچه باز دایمی و ثابت که بهصورت مستقیم با هوای آزاد خارج از
ساختمان ارتباط,داشته باشد باید روی جدار مشترک بین فضای داخل و فضای مجاور
آزاد خارج ازشاختمان! تعبیه شود.
۷-۱۳-۶۷ بایچاسیت این وویجه باید در فاصله ۰ ۳۰ میلی مان پایینکراان مق بروی
جدار مشترک بین فظای داخل و فضای آزاد خارج از ساختمان باشد.
۴-۱-۴-۶-۷ حداقل سطح آزاددریجه«یَایّق آبرابر با .۱۰ میلیمتر مربع بهازای هر ۱۱۷
کیلو کالری بر ساعت؟ ارزش حراراتی ناخالص گاز ورودی به دستگاه/دستگاههای گازسوز
باشد.
۵-۱-۴-۷ در :دریچههای با مقطع نادار للم کوچی نباید کمتر از ۸۰
میلیمتر (۳ اینچ) باشد.
تبصره ۱: سطح آزاد این دریجه نباید کمتر از مجموع مساحت.مجرای دودکشهای دستگاههای
گازسوز با دودکش نصب شده در محل باشد. در صورت کوچکتر بودن سطح محاسبه شده بر مبنای
مندرجات این مبحث باید دریچه تا حدی بزرگتر در نظر گرفته شود تا سطح آزاد آن حداقل برابر
مجموع سطح مقطع دودکشهای دستگاههای گازسوز شود.
تبصره ۲: در این روش ارتباط دریجه توسط کانال به فضای آزاد خارج از ساختمان مجاز نیست.
از فشاهایی مانته نو رگیررو پاسوو دنور ی یجان هیا را دریافت: کرد کسراافضای اراد ار از ساختمان ارتباظ
". یک اپتچ مربع بهازای هر ۳۰۰۰ بیتیپو بر ساعت.
۷۹
۶-۷ تامین هوای احتراق
۲-۴-۶-۷ تأمین هوای احتراق از طربق دو دربچه باز ثابت
۱-۲-۴-۶-۷ دراین روش باید فضای محل نصب دستگاه گازسوز مجاور فضای آزاد خارج
از ساختمان باشد.!
۲-۲-۴-۶-۷ دو دریچه باز بهصورت ثابت باید روی جدار مشترک بین فضای داخل و
فضای مجاور آزاد خارج از ساختمان تعبیه شود.
۳۲-۴۶۷ محل دریچهها یکی در فاصلهه ۳۰۰ میایمتر پایینتر از سقف و دیگری:تا
فاصله ۳۰۰ میلیمتر بالاتر از کف" باید باشد.
۴-۲-۴-۶-۷ مساحت دریجهها باید حداقل ۱۰۰ میلیمتر مربع به ازای هر ۱۵۶ کیلو
کالری بر ساعت؟ ارزش حرارتی ناخالص گاز ورودی به دستگاه/دستگاههای گازسوز باشد.
۵-۳-۴۲۶۷ .در دریچههای با مقطع مستطیل اندازة ضلع کوچکنباید کمتر لز: ۸
میلیمتر (۳ اینخللاشد.
۳-۴-۶-۷ تأمین هوای احتراق از طربق کانالهای مستقیم قائم با افقی
۱-۳-۴-۶-۷در اییلاوش تأمین هوای احتراق توسط کانالهای افقی یا قائم مستقیم که
دارلی سطح مقظلع ثایت بوده و طول مسیر انشعاب..یا اتصالی اندارنده انجام, میشود:
۲-۳-۴۳۶۷ در لوگ ارتباطهاافضای آزاد خارج ساختمان از طریق کانال افقی,
مساحت دریچهها و سطح ملع سار ای بایطمداقل ۱۰۰ میلیمتر مربع به ازای
هر ۷۸ کیلو کالری بر ساعت ارزش حرارتی:ناخالص گاز ورودی به دستگاه/دستگاههای
گازسوز باشد.
۳-۳-۴-۶۷ در صورت ارتباط با فضایهآژاد خارج,مالختماناژ طریق کانال قائم
مساحت دریچهها و سطح مقطع سراسر کانال باید«حداقل.* ۱۰ میلیمتر مربع به ازای
هر ۱۵۶ کیلو کالری بر ساعت* ارزش حرارتی ناخالص,گاز ورودی به دستگاه/دستگاههای
گازسوز باشد.
توضیح: کانال افقی تأمین هوای احتراق که در قسمت بالا قرار میگیرد نباید به سمت منبع هوای
!. تا امکان تبادل هوا از طریق دریچهها به صورت مستقیم با فضای آزاد خارج وجود داشته باشد.
. بالاترین نقطه دریچه باید در حدفاصل ۳۰ سانتیمتری از سقف باشد.
پایینترین نقطه دریچه باید در حدفاصل ۳۰ سانتیمتری از کف باشد. اگر کف محل نصب دستگاه گازسوز با سطح
زمین در یک تراز باشد. در این صورت پایینترین نقطه دریچه باید ۴۰ سانتیمتر بالاتر از گف قرار گیرد.
*. یک اینچ مربع به ازای هر ۴۰۰۰ بیتیپو بر ساعت.
*. یک اینچ مربع به ازای هر ۲۰۰۰ بیتیپو بر ساعت.
۸
آزاد شیب رو به پایین داشته باشد.
۴-۳-۴-۶-۷ در کانالهای با مقطع مستطیل اندازه ضلع کوچک کانال نباید کمتر از ۸۰
۵-۳-۴-۶-۷ نصب دریچههای خطی دکوراتیو با عرض کمتر از ۸۰ میلیمتر (۳ اینچ)
جهت تأمین هوای احتراق مجاز نیست.
۴-۴-۶-۷ تأٌمین هوای احتراق بهصورت مکانیکی
در این روش هوای احتراق مورد نیاز دستگاههای گازسوز نصب شده در فضاهای داخلی توسط سیستم
مکانیکی و از فضای آزاد خارج ساختمان فراهم میشود.
۱-۴-۴-۶-۷ سیستم مکانیکی تأمین هوای احتراق باید مختص دستگاههای گازسوز
نصب شده در محل پاشد.
۲-۴-۴-۶-۷ کمترین ظقدار هوایی که توسط سیستم مکانیکی برای تأمین هوای احتراق
باید به داخل فضای محل نصب دستگاه/دستگاههای گازسوز منتقل شود.ء ۱ متر مکعب
در ساعت به ازای هر ۴۲۴ کیلو کالزی در ساعت!(۴ ۰,۰ متر مکعب در دقیقه به ازای هر
۰ کیلو کالری در ساعت) ارزش حرارتی ناخالص گاز ورودی به دستگاه/دستگاههای
گازسوز باشد.
۳-۴-۴-۶-۷ در فضایی که هواکش برایتخلیه هوا نصب شده است. سیستم تأمین
هوای مکانیکی باید علاوه بر تأمین هوای احتراقهحجم هٌوایی را که توسط هواکش تخلیه
۴-۴-۴-۶-۷ سیستم تأمین هوای مکانیکی باید,با دستگاه/دستگاههای گازسوز مرتبط ۲
و وابسته باشد؛ بهطوری که در زمان از کار افتادن« خاموشی سیستم تأمین هوای
مکانیکی, مشعل دستگاه/دستگاههای گازسوز خاموش شود و قابل روشن کردن نباشد.
۵-۴-۴-۶-۷ برای مواقع ضروری يا از کار افتادن سیستم تأمین هوای مکانیکی باید
سیستمی بهعنوان پشتیبان نصب شود که بهطور کامل با سیستم اصلی مطابقت داشته و
بعل 10610 ۰ ۲
۸
۶-۷ تامین هوای احتراق
۵-۴-۶-۷ تأٌمین هوای احتراق با استفاده از تأسیسات مهندسی!
در برخی موارد خاص به نصب تأسیساتی نیاز است که با استفاده از روشهای مختلف بتوان هوای
احختراق مورد نیاز دستگاههای گازسوز را تأمین نمود. این تأسیسات باید بر اسان مشخضات دستگاههاء
شرایط فضای محل نصب و الزامات این مبحث. هوای کافی برای احتراق, تهویه و رقیق کردن
محصولات احتراق را تأٌمین نمایند. استفاده از این روش برای موارد خاص بوده و باید با استفاده از
روابط محاسپاتی و توسط اشخاصی که دارای صلاحیت مربوطه از وزارت راه و شهرسازی باشنت انجام
۵-۶-۷ فضای محل نصب دستگاه گازسوز
در تأمین هولی احتراق دستگاههای گازسوزی که هوای مورد نیاز احتراق از فضای محل نصب تأمین
میشود باید هوا به مقدار کافی و از روشهای مختلف وارد آن فضا شود. روش تأمین هوا در محل نصب
دستگاه گازسوز بر اساس شرابظ فضای محل تصب تعیین میشود.
۱-۵-۶-۷ فضا با نرخ نفوذ هوای نامشخص
۱-۱۵-۶۷ اگر حجم فضاقی محلن نصب دسنتگاة گازسوز برابر پا بیش از ۱ متر مکعب
برای هر ۱۷۸ کیلو کالری در ساعت«لرزش حرارتی ناخالص گاز ورودی به
دستگاه/دستگاههای گازسوز آن فضا باشد, مین هوای اجتراق فضای محل تصب دستگاه
گازسوز باید با رعایت الزامات و بر اساس یکی از روشهای مندرج در بندهای ۳-۶-۱۷-
۱الی ۵-۴-۶-۱۷ انجام شود.
۲-۱-۵-۶-۷ اگر حجم فضای محل تصب دستگاه گازسوز کمتر از ۱ متر مکعب برای هر
۱۷۸ کیلو کالری در ساغت ارزش حرارتی ناخالص گاز ورودی به دستگاه/دستگاههای
گازسوز آن فضا باشده تأمین هوای احتراق فضای محل نصب دستگاه گازسوز باید با رعایت
الزامات و بر اساس یکی از روشهای مندرج در بندهای ۲-۴-۶-۱۷ الی ۵-۴-۶-۱۷ انجام
شود. بنابراین :تأمین هوای اختراق با استفاده از روش ندرج اهر سم ۱۴-۶-۱۷ برای
این گونه فضاها مجاز نیست.
۰ ۱۰۳21062۵0
۸۲
۲-۵-۶-۷ فضا با نرخ نفوذ هوای مشخص
فضای محل نصب دستگاه گازسوز است که نرخ نفود هوای آن محاسبه ! شده و تعداد دفعات تعویض هوا
۱-۲-۵-۶-۷ نرخ نفوذ هوا به فضای محل نصب دستگاه گازسوز محاسبه شده و تعداد
دفعات تعویض جوا بیش از ۰,۶ بار در هر ساعت باشد:
الف) اگر حجم فضای محل نصب دستگاه گازسوز برابر یا بیش از ۱ متر مکعب برای هر ۱۷۸ کیلو کالری
در ساعت ارزش حرارتی ناخالص گاز ورودی به دستگاه/دستگاههای گازسوز آن فضا باشد.ء تأمین
هوای احتراق فضای محل نصب دستگاه گازسوز باید با رعایت الزامات و بر اساس یکی از روشهای
مندرج در بند ۱-۳-۶-۱۷ الی ۵-۳-۶-۱۷ انجام شود.
ب) اگر حجم فضای محل نصب دشگنگاه گازسوز کمتر از ۱ متر مکعب برای هر ۱۷۸ کیلو کالری در ساعت
ارزش حرارتی ناخالص گاز وززودی به دستگاه/دستگاههای گازسوز آن فضا باشدء تأمین هوای
احتراق فضای محل نصب,ذستگاه گازسوز,باید با رعایت الزامات و بر اساس یکی از روشهای مندرج
در بندهای ۲-۳-۶-۱۷ الی ۵4-۳-۶-۱۸۷ انحام*شود. بنابراین تأمین هوای احتراق با استفاده از روش
مندرج در بند ۱-۳-۶-۱۷ برای این کون فضاها,مجاز نیست.
۲-۲-۵-۶-۷ نرخ نفوذ هوا به فضای محل نضب دستگاه گازسوز محاسبه شده و تعداد
دفعات تعویض هوا کمتر از ۰,۶ بار در ساعت باشند:
الف) اگر حجم فضای محل نصبتب دستگاههای گازسوز برآبر یا بیش از حجم مورد نیاز محاسبه شده
بر اساس روابط (۱) یا (۲) باشد. تأمین هوای احتراق فضظای محاح نصب دستگاه گازسوز باید با
رعایت الزامات و بر اساس یکی از روشهای مندرج در بندهای ۱-۳-۶-۱۷ الی ۵-۳-۶-۱۷ انجام
ب( اگر حجم فضای محل نصب دستگاههای گازسوز کمتر از حجم مورد نیاز محاسبه شده بر اساس
روابط (۱) یا (۲) باشد. تأمین هوای احتراق فضای محل نصب دستگاه گازسوز باید با رعایت الزامات
و بر اساس یکی از روشهای مندرج در بندهای ۲-۳۴-۶-۱۷ الی ۵-۳-۶-۱۷ انجام شود. بنابراین»
۰سا10] تور ععمعطت) نش )۸ .۲
۸۲
۶-۷ تامین هوای احتراق
تأمین هوای احتراق با استفاده از روش مندرج در بند ۱-۴-۶-۱۷ برای این گونه فضاها مجاز نیست.
( 1۳ ( 23 3۱ 1
۳ اک سس >( ورگروزرم 7012410 60141760/ حجم مورد
)۱( نیاز
۳ (0/) ۲1۵11/۲16 1601/17۵0 حجم مورد نیاز
) :۲۲6 ( 83 سس 3 ۲
۳ 7 ی (7712)بوزرم 1۵11/1۵ 1601/17۵4 حجم مورد نیاز
) 10 ( 5 3 . ی
سیب تس وی ( 1۵1۸۲۳۵/11 21601:1760 حجم مورد نیاز
رابطه (۱) برای محاسبه حجم مورد نیاز فضای محل نصب دستگاههای گازسوز بدون فن بهکار میرود.
رابطه (۲) برای محاسبه حجم موردنیاز فضای محل نصب دستگاههای گازسوز فندار بهکار میرود.
در روابط فوق:
حجم لازم برای محل نصب دذستگاههای گازسوز بدون فن - بورززمع7۵1:/71 1/601/760
حجم لازم برای محل نصب دستگاههای کازسوز فندار > بروزع ۲۵:۸7 60:141760/
تعداد دفعات تعویض هوا در ساعت پا نم
ظرفیت دستگاه/دستگاههای گازسوز بدون فرن نس وزرا ار
ظرفیت دستگاه/دستگاههای گازسوز فندار رآ
توضیح: در صورتی که در فضایی هم دستگاه گازسوز بدون فن واهم دستگاه گازسوز فندار وجود
داشته باشد. حجم مورد نیاز مجموعغ حجمهای محاسبه شده از روابط )۱( و (۲( بای جر یک از
دستگاههای گازسوز خواهد بود.
۶-۶-۷ دریچهها و کانالهای تأمین هوای احتراق
دریجهها و کانالهای تأمین هوای احتراق باید طوری باشند که امکان دریافت و انتقال هوای آزاد
بهصورت دائم و بدون مانع از طریق آنها وجود داشته باشد.
۱-۶-۶-۷ دربچههای تأمین هوای احتراق
۱-۱-۶-۶-۷ حداقل سطح آزاد دریجههای تأمین هوای احتراق نباید کمتر از سطح آزاد
۸
مبحث هفدهم
محاسبه شده بر اساس مندرجات این مبحث باشد.
۲-۱-۶-۶-۷ در صورت نصب توری بر روی دریچه تأمین هول اندازه چشمههای توری
باید حداقل 7 میلیمتر 5 اینچ) بوده و دسترسی مناسب برای بازدید و تمیز کردن آن
۳-۱-۶-۶-۷ اگر دریچهای از نوع فلزی بر روی دریچه نصب میشود. سطح آزاد آن نباید
بیش از ۷۵ درصد محاسبه شود.ء مگر آن که کارخانه سازنده دریجه درصد دیگری توصیه
کرده باشد.
۴-۱-۶-۶-۷ اگر دریچهای از نوع چوبی بر روی دریچه نصب میشود. سطح آزاد آن نباید
بیش از ۲۵ درصد محاسبه شود.ء مگر آن که کارخانه سازنده دریجه درصد دیگری توصیه
کرده باشد.
۵-۱-۶-۶-۷ در بیزون از ساختمان, تراز زیر دهانه دریافت هوای احتراق دستکم باید
۰ میلیمتر (۱۲ اینچ)پالاتر از زمین مجاور قرار گیرد.
۶-۱-۶-۶-۷. فضایاقیمانده اطراف دودکش و لولهها و کابلهایی که از جوانب فضای
نصب دستگاه گازسوز عبور میتمایند. نباید بهعنوان دهانه ورود هوای احتراق تلقی و
۷-۱-۶-۶-۷ دریچههایی کهاز طریق آنهاهوایهورد نیاز احتراق تأمین میشود باید
از نظر عایق صوت با الزامات «مبحث ۱۸ مقررات ملی ساختمان» و از نظر صرفهجویی
در مصرف آنرژی با الزامات «مبحت ۱:۹6 قر رات هو اختمان» مطابقت داشته باشند.
ولی در هر حالت اولویت اصلی در نصب این ,ریچههاء تأمین اهوایاختراق است و مطابقت
با مباحث ۱۸ و ۱۹ مقررات ملّی ساختمان در اولویت بعدی.الس.!
۸۱-۶-۶۷ در صورت نصب دمپر موتوردار در مسيرهنامین هوای احتراق, این دمپرها
باید با مشعل دستگاه گازسوز مرتبط ۲ و وابسته باشند؛ به گونهای که با بسته شدن مسیر
تأمین هولء مشعل دستگاه گازسوز نیز بهطور خودکار خاموش شود.
۹-۱-۶-۶-۷ نصب دمپر دستی بر روی دهانه ورود هوا یا کانال تأمین هوای احتراق,
!. اولویت اول و اصلی, تأمین هوای احتراق است و به دلیل رعایت الزامات مباحث ۱۸ و ۱۹ به هیچ وجه نباید در تأمین
هوای احتراق خللی ایجاد شود.
بل 1106110 ۲۰
۸۵
۶-۷ تامین هوای احتراق
۲-۶-۶-۷ کانالهای تأمین هوای احتراق
کانالهای تأمین هوای احتراق باید با الزامات زیر مطابقت داشته باشند:
۱-۲-۶-۶-۷ کانالها باید از جنس فولاد کالوانیزه فولاد زنگ ناپذیر آلومینیوم و یا از
۲-۲-۶-۶-۷ _طراحی و ساخت کانال هوا باید با رعایت الزامات «مبحث ۱۴ مقررات ملی
ساختمان» انجام شود.
۳-۲-۶-۶-۷ کانالها باید به فضایی منتهی شود که حرکت آزادانه هوای احتراق به سمت
دستگاههای گازسوز بدون مانع انجام شود.
۴-۲-۶-۶-۷ هرکانال فقط باید برای تأمین هوای یک فضای محل نصب دستگاه گازسوز
به کار رود.
۵-۲-۶-۶-۷ سطخ مقطع کانال نباید کمتر از سطح آزاد دهانه متصل به آن باشد.
۶-۲-۶-۶-۷ سطح آزاد و بدون مانع هر کانال نباید از ۱۰۰۰۰ میلیمتر مربع (۱۵ اینچ
۷-۲-۶-۶-۷ درکانالهای با مقطع مستطیل اندازه ضلع کوچک کانال نباید کمتر از ۸۰
میلیمتر (۳ اینج) بالگ
۸-۲-۶-۶-۷ یک کانال نبایف هم بة دهانهورودی؛ بالا و هم دهانه ورودی پایین جوا
برساند؛ برای هر دهانه ورودی هوا باید کانال مستقل نصب شود.
۹-۲-۶-۶-۷ کانال افقی تأمین جواتی«اختراق که درآژیر سقف نصب میشود. نباید به
سمت دهانه ورودی هوای آزاد خارجء شیب ,ژو به پایین داششته باشنقه
۳-۶-۶-۷ تأمین هوای احتراق از کف کاذب
در تأمین هوای احتراق از کف کاذب باید فضای کف کاذب دارای بازشوی دائمی, محافظت شده و دارای
ارتباط مستقیم با هوای آزاد بوده و در مسیر جریان هوا تا فضای محل نصب دستگاه گازسوز مانعی وجود
نداشته باشد.
۱-۳-۶-۶-۷ سطح دریچههای انتقال هوا بین فضای آزاد خارج و فضای زیر کف کاذب
و دریچه انتقال هوا بین محل ستگاه گازسوز و فضای زیر کف کاذب باید با یکدیگر
۸۶
۳-۳-۶-۶-۷ در مناطقی که احتمال بروز سیل یا آبگرفتگی وجود داردء دهانه ورود
جوا باید در ارتفاع مناسب جانمایی گردد.
۴-۶-۶-۷ نأمین هوای احتراق از فضای زبر شیروانی
۱-۴-۶-۶-۷ در تأمین هوای احتراق از فضای زیرشیروانی باید این فضا با هوای آزاد
خارج از ساختمان بهصورت مستقیم, دائمی و بسته نشدنی ارتباط داشته و هوای آزاد
بیرون باید در مسیر داخل فضای زیر شیروانی تا دهانه ورود هوا به محل نصب دستگاه,
بدون هیچ مانعی جریان داشته باشد.
۲-۴-۶-۶-۷ سطح دریچههای انتقال هوا بین فضای آزاد خارج و فضای زیر شیروانی و
دریچه انتقال هوا بین محل نصب دستگاه گازسوز و فضای زیر شیروانی باید با یکدیگر
۳-۴-۶-۶-۷ دهانه کانال وروّد هوای احتراق باید دستکم تا ۱۵۰ میلیمتر (۶ اینچ)
بالاتر از کف فضای زیروشیروانی ادامه یاید.
۴-۴-۶-۶-۷ _درضورت عبور هرگونه دودکش از فضای زیر شیروانی» تأمین هوای احتراق
از فضای مذکور مجازنمیباشد.
و یا فضولات و عوامل دیگر نباید وجود داشته باشند. در صورت نصب توری بر روی دریچه
کانالی که به فضای زیر شیروانی مننهی میشود. باید. اندازه چشمههای توری حداقل ۷
1 ۴
میلیمتر (ٍ اینچ) و دسترسی مناسب برای بازدید و تمیزکودن آن,پیشبینی شود.
۸۷
۹
مبحث هفدهم
۷-۷ دودکشهای دستگاههای گازسوز
۱۷-۷ کلیات
دودکشها نقش,اصلی.را در انتقال وا تخلیه مخصولات:اختراق دارند و از آنجا کهااین محصولاتاخلوی
گازهای مسموم کننده سوزاننده :و آلاینده هستند: زوم انتقان کامل: ترقیق آنها و هدایت به فضای آزاد
خارج از ساختمان و پیشگیری از بروز هرگونه نشت يا انتشار در فضای محل نصب ایجاب مینماید که
مراحل طراحی, ساخت. نصب و بازرسی دودکشها با رعایت کلیه ضوابط ایمنی و فنی انجام شود. از این
رو اجرای دقیق الزامات این فصل در حوزه وظایف طراحء مجری, ناظرء سازندگان و خصوصاً نصابان دستگاه
های گازسوز و دودکشها بوده و هر یک از اشخاص یاد شده در قبال وظایفی که از طرف وزارت راه و
شهرسازی تعیین شده مسئولیت قانونی دارند.
۲-۷-۷ حدود و دامنه کار
الزامات این فصل شامل موالزیر میباشد:
الف) طراحی. نصب و بازرسیآدودکش دستگاههای گازسوز.
ب) طراحی, نصب و بازرسی معبرلاقودکش.
پ) طراحی, نصب و بازرسی دودکش مشترک دستگاههای, گازسوز.
ت) طراحی, نصب و بازرسی دودکش دستگاههای گازسوز چگالشی.
تبصره: درصورتی که بین الزامات این مبحث و مبحث.۱۳۴ در موژدادودکش دستگاههای گازسوز تفاوتی
وجود داشته باشد؛ الزامات سختگیرانهتر باید رعایت شود.
۳-۷-۷ طراحی دودکش
در طراحی دودکش, مشخصات مربوط به دودکش, لوله رابط و نحوه خروج محصولات احتراق تعیین
الف) نوع دودکش, محل نصب و مسیر عبور دودکش از فضای محل نصب دستگاه گازسوز تا فضای آزاد
خارخج از ساختمان,
ب) اندازه سطح دهانه معبر محصولات احتراق و ارتفاع دودکش, جنس و ضخامت جداره.
پ) محل نصب. مسیر عبورء نوع جنس و ضخامت جداره و اندازه سطح دهانه لوله رابط دودکش.
ت) نوع و ضخامت عایق حرارتی مورد نیاز.
ش) تحوه:اتصال محل خروج محصولات احتراق از دستگاهریه لوله رابط با هودکشن بو تحوه اتصال لولهرابط
۸۹
۷-۷ دودکشهای دستگاههای گازسوز
به دودکش.
چ( نوع. محل نصب., مسیر عبون اندازه سطح دهانه معبر محصولات احتراق» جنس و ضخامت جداره
دودکشهای مشترک برای دو یا چند دستگاه گازسوز.
چ)محل خروج دودکش از بام ساختمان, رعایت فواصل آن در امتدادهای جانبی و قائم و محل و نوع
کلاهک دودکش.
۱-۳-۷-۷ الزامات عمومی
الزاماتی که در طراحی و اجرای انواع دودکش و معبر دودکش باید رعایت شود شامل موارد زیر است:
۱-۱-۳-۷-۷ طراحی و اجرای دودکش باید بر اساس نوع و ظرفیت دستگاههای گازسوز
متصل به آن ابعاد و فضای محل ذصضصب آنها انجام شود. ظرفیت دستگاه گازسوز بر اساس
ارتفاع از سطح دریا ملاک عَمِلٌ میباشد!.
۷- ۲-۱-۳-۷ .«اجزای داودکش باید از نقطه اتصال به دستگاه گازسوز تا انتهای دودکش در
خارج از ساختمان؛ بصورت به هم پیوسته و درزبندی شده باشد و گازهای حاصل از
احتراق از هیچ نقطه.آن به فضای داخل ساختمان نشت نکند.
۴-۱-۳-۷-۷ دودکش یا هیچیک از اجزایآدود کش نجاید از داخل کانال یا پلنوم هوا عبور
کنده
۵-۱-۳-۷-۷ در دودکشهای قائم فلزی, سطوح داخل معبرود باید در برابر خوردگی
ناشی از چگالش بخار آب و گازهای خورنده خروجی مقاوم باشد.
۶-۱۳-۷۷ دودکش قائم باید بر روی پایهای از مصالح ساختمانی مقاوم در برابر وزن
۷-۳-۷-۷ قسمت پایین دودکش قائم در زیر پایینترین اتصال رابط به آن؛ باید
دستکم ۲۰۰ میلیمتر (۱۲ اینچ) ادامه یاید.
۸-۱۳-۷۷ درطراحی و اجرای دودکش و لوله رابط باید دستورالعمل و الزامات این
۹-۱-۳-۷ در طراحی دودکش و وله رابط دودکش باید محل تکیهگاهها و بستها
!. برای جزئیات بیشتر به مراجعی مانند 211 77۳۳۸ 54 21۳3۸ و ۸8577۳۸ مراجعه شود.
۹
مبحت هفدهم
برای تحمل وزن؛ حفاظت در برابر ضربات فیزیکی و نیروهای ناشی از زلزله و همچنین
تغییراتدمای دود کشن ,و لوله رابط مشاسنشده و (جر(مطابق ظراحی انجام پناپرد:
۱-۳-۷-۷ عبور دودکش از فضای بالای سقف کاذب. فضای داخلی و دیوارهای مربوط
به استخرء سونا و حمام ممنوع است. در صورت عبور دودکش از مجاورت دیوار فضاهای
یاد شده, دیواره معبر دودکش در جوار فضای موصوف باید سیمان اندود شود.
۱۱-۱-۳-۷-۷ در طراحی دودکش باید جزئیات مربوط به عایق حرارتی آن مشخص شود.
عایق حرارتی مورد استفاده باید غیر قابل سوختن باشد و مقاومت آن در مقابل انتقال
گرما از جداره دودکش به خارج طوری باشد که خللی در عملکرد دودکش در اثر کاهش
دمای محصولات احتراق ایجاد نشود.
استفاده از لولههای قابل انعطاف که دارای درز میباشند بهعنوان دودکش ممنوع است. در طراحی
دودکش دستگاههای گازسوژاگن دار باید الزامات دودکش با جریان مکانیکی رعایت شود.
۱۳-۱-۳-۷-۷ دزصورت.غبور دودکش از فضایی غیر از فضای محل نصب دستگاه گازسوزء
دودکش بای داخل"معبر دودکش مستقلی قرار گیرد و تا فضای آزاد خارج از ساختمان
امتداد داشته باشد. مشخصات مجدودکش باید مطابق با قسمت ۴-۷-۱۷ باشد:
۱۳-۱-۳-۷-۷ دهانه خرّوجی دودکش باید از مخازن مواد قابل اشتعال يا انفجار بالاتر قرار
گیرد و فواصل آن در ترازهای افقی و عمودی برمبنای الزامات ایمنی حریم آن مخزن
۱۴-۱-۳-۷-۷ دهانه خروجی دودکش باید مجهز.یه کلاهکی باشد که جریان دود را مسدود
نکند و از ورود آب باران» برف و سایر اشنیاء به داخلی دودکش و لانهگزینی پرندگان
جلوگیری بهعمل آورد.
۱۵-۱۳-۷۷ انتهای دودکش باید با فضای آزاد ارتباطاااشته باشد و محصولات احتراق
از دهانه دودکش نباید در فضای مسقف و محصور یا فضاهای داخل ساختمان تخلیه
شود.! دهانه ابتدای دودکش باید بهصورت عمودی و در داخل دیوار قرار گیرد. اتصال لوله
رابط به دودکش در سقف ممنوع میباشد.
۱۶-۱-۳-۷-۷ در دودکشهای فلزی باید فاصله کافی جهت جلوگیری از سوختگی و
آسیبدیدگی افراد منظور شود.
۱۷-۱-۳-۷-۷ در محل عبور دودکش و معبر دودکش از کف. سقف يا بام ساختمانء شکل
و اندازه دودکش نباید تغییر نماید.
!. دهانه محل خروج محصولات احتراق از دودکش تباید در فضاهای داخل ساختمان مانند راهپله و پاسیو قرار گیرد.
۹۱
۷-۷ دودکشهای دستگاههای گازسوز
۱۸-۱-۳-۷-۷ عبور هرگونه تأسیسات از معبر دودکش ممنوع میباشد.
۲-۳-۷-۷ دودکش با مکش طبیعی
۳۳۷ جحداقل سطح مقطم بودکش با مکنن اطییعی باید: ۷۸۵۰ میلیستر مریم
یتنج مریماریاشت: ااستفاده از ذودکش پاسکش ,بیس که سظطح مقطع آن کمتر از
مقدار فوق باشد برای انتقال محصولات حاصل از احتراق دستگاههای گازسوز ممنوع است.
۲-۲-۳-۷-۷ بهجز مواردی که از دودکش مشترک برای اتصال چند دستگاه استفاده
میشود. سطح مقطع دودکش با مکش طبیعی و دهانه ابتدای آن باید حداقل برابر با
سطح مقطع دهانه خروجی دستگاه متصل به آن باشد.
۳-۲-۳-۷-۷ حداقل ارتفاع دودکش با مکش طبیعی دستگاههای گازسوز باید ۲ متر
باشد.
۴-۲-۳-۷-۷ دودکش با مکش طبیعی باید تا حد ممکن بهصورت قائم باشد. در محلی
که امکان اجرای دودکش بهصورت قائم وجود نداردء حداکثر زاویه انحراف از امتداد قائم
۵ درجه باید باشد. علاوه بر رعایت حداکثر زاویه انحراف از امتداد قائمء تعداد زانوی
مورد استفاده در مسیو دودکش نبایهیش از ۴ عدد باشدا.
تبصره: استفاده از زانوی ٩۰ درجه فقط در محل«خروجی دستگاه گازسوز و محل اتصال به ابتدای
دودکش مجاز است و در امتداد قائم دودکش ممنوع است.
۵-۳-۳-۷-۷ محل نصب زانوها و انحراف مسیژ دودکش باید با بست يا تکیهگاه مناسب
برای تحمل وزن» حفاظت در برابر ضربات فیزیکی و نیروهای ,ناشی از زلزله و همچنین
تغییرات دما به اجزای ساختمان بهصورت محکم متصل و.ثابت شود.
۶-۳-۳-۷-۷ اتصال دودکش با مکش طبیعی و دودکش با جریان مکانیکی به یکدیگر
۷-۲-۳-۷-۷ انتهای دهانه خروجی دودکش با مکش طبیعی باید بهصورت عمودی باشد
تا محصولات احتراق در جهت عمود به سطح مقطع دودکش و به طرف بالا منتقل شود.
۸-۲۳۷ خفانة خروجی انتهای ,بالای دون کش ,باید ایام سانختان اذامه داشنته ,باشن,
۹-۲-۳-۷-۷ فاصلةٌ قائم دهانه خروجی دودکش از تراز زمین پیادهرو مجاورء نباید کمتر
از ۳ متر باشد.
۱۰-۲-۳-۷-۷ دهانة خروجی نسبت به بالاترین نقطةٌ بام که دودکش از آن خارج میشود.
!. حداکتر زاویه هر زانو تباید بیش از ۴۵ درجه باشد.
۹۲
مبحث هفدهم
حداقل باید ۱ متر بالاتر قرار گیرد. این دهانه از هر یک از اجزای ساختمان تا فاصله ۳
متر از جداره دودکش, باید حداقل ۶۰۰ میلیمتر بالاتر باشد.
۱۱-۲-۳-۷-۷ حداقل فاصله افقی انتهای دودکش با قسمت مکش کولرهای آبی.
دریجههای تأمین هوای ساختمان یا قسمت مکش دمندههای هوا به داخل ساختمان باید
۳ متر در نظر گرفته شود. در صورتی که رعایت این فاصله امکانپذ یر نباشد. باید انتهای
دودکش .را ۲ متر بالاتر از آنها در نظر گرفت او با بست پا یوار خاتل آمهار نمود.
۱۷-۲-۳-۷-۷ حداقل فاصله افقی انتهای دودکش با در یا پنجره پا بازشو ساختمان باید
حداقل ۲ متو باشد؛آذر:صورتی: که رعایت این فاصلهامکانپذیر نباشده بایدانتهای
هودکش, را ۲ مترابالاتر از آنها در نظر گرفت و با بست پا یوار خاتل مهار تمود.
۳-۳-۷-۷ دودکش باچریان مکانیکی
۱-۳-۳-۷-۷ دودکش با جزیان مکانیکی و اتصالات آن باید بهطور کامل بدون نشت و
هوابند باشد.
۲-۳-۳-۷ برطللاس محل قرارگرفتن دمنده, چریان داخل دودکش مکشی يا رانشی
یا تلفیقی از دو حالت*خواهد بود.!
۳-۳-۳-۷-۷ مشعل دستگاه کازسوز بايتیا.دمنده دودکش به جریان مکانیکی مرتبط و
وابسته باشد؛ بهطوری که دمندهلحظانی قبل: از شروع بهکار مشعل راهاندازی شود و
چنانچه دمنده به هر دلیلی راهاندازی نشود؛ مشعل,نپاید شروع بهکار کند و در صورت از
کار افتادن دمنده حین کار مشعل دستگاه گازسوز خاموشی شود.
۴-۳-۳-۷-۷ دهانه خروجی دودکش با جریان مکانیکتی نباید.هو محل خروجی آن دارای
شیب رو به پایین باشد.
۵-۳-۳-۷-۷ دهانه خروجی دودکش با جریان مکاتیکی که بهصورت افقی قراردارد و
محصولات:استراق ادن سطح افقی تخلیه میشود آنباید به سمت آپازتمان ملک او
ساختمان مجاور بوده و باید حداقل ۲ متر از مرز (حریم) ملک یا ساختمانهای مجاور
فاصله داشته باشد.
۶-۳-۳-۷-۷ دهانه خروجی دودکش با جریان مکانیکی نباید به سمت در پنجره يا هر
بازشوی دیگری باشد.
۷-۳-۳-۷-۷ دهانه خروجی دودکش با جریان مکانیکی نباید در فضای پاسیو یا فضاهای
!. جرپان مکشی در بخش مکش دمنده و جرپان رانشی در بخش رانش دمتده خواهد بود
۳
۷-۷ دودکشهای دستگاههای گازسوز
۸-۳-۳-۷-۷ جهت دهانه خروجی دودکش با جریان مکانیکی نباید به سمت بخش مکش
دستگاههای دمندهدار باشد.
۹-۳-۳-۷-۷ دهانه خروجی دودکش با جریان مکانیکی باید از بخش مکش دستگاههای
دمندهذار حناقل:۳ مثر فاسله افقیری ٩ مثر فاسنلهعمودی ذاشته,باشت در سحلی که
رعایت این فاصله امکانپذیر نباشد. کاهش فاصله افقی تا ۱ متر در صورتی مجاز است
که دهانه خروجی دودکش ۲ منر بالاتر از بخش مکش دستگاههای دمندهدار قرار گیرد.
۱۰-۳-۳-۷-۷ دهانه خروجی دودکش دستگاههای گازسوز چگالشی باید حداقل از بخش
مکش دستگاههای دمندهدار ۲ متر بهصورت افقی و ۱ متر بهصورت عمودی فاصله داشته
باشد. کاهش فاصله افقی تا ۱ متر برای مواردی که امکان افزایش فاصله وجود نداشته
باشد درصورتی مجاز است که دهانه خروجی دودکش ۲ متر بالاتر از بخش مکش دستگاه
های دمندهدار قرار گیرد.
۹۱-۳۳۷۷ هگن های,ویلایی دهانه خروجی دود کش با جریان؛مکانیکی که بالاتر
از درء پنجره یاالزشوهای ساختگان قرار میگیرد. باید حداقل ۱۳۰۰ میلیمتر فاصله
افقی و ۳۰۰ میلی متوففاصله عموییلگاشته باشد.
تبصره: دهانه خروجی دودکش دستگاههای: گازسوز چگالشی باید از هر درء پنجره یا بازشوهای
ساختمان حداقل ۱۲۰۰ میلیمتر فاصله افقی آو۰ ۰ ۲ یی مترفاصله عمودی داشته باشد.
۱۳-۳-۳-۷-۷ دهانه خروجی دودکش با جژیان مکانیکی که در فاصلهای کمتر از ۱ متر
از سقف قرار میگیرده تباید به سمت سقف باس واگ خروم حصولات احتراق باید یه
فضای آزاد خارج از ساختمان هدایت شود.
۱۳-۳-۳-۷-۷ فاصلةٌ قائم دهانه خروجی دودکش با جریان مکانیکی از تراز زمین پیادهرو
مجاور یا محل عبور و مرور افرادء نباید کمتر از ۲ متر باشد.
۱۴-۳-۳-۷-۷ درپوش دهانه خروجی دودکش باید بهگونهای نصب شود که از ورود آب
باران» برف و یا اجزای خارجی به داخل دودکش و لانهگزینی پرندگان جلوگیری بهعمل
آورها
۴-۳-۷-۷ جنس دودکش
جنس دودکشها و لوله رابط دودکش در ساختمانها بستگی به دستگاه گازسوز و فنآوری استفاده
شده در آن و دمای محصولات احتراق خروجی از دستگاه دارد. استفاده از دودکش با مصالح بنایی
۹۴
مبحث هفدهم
مانند آجر و سنگ برای دستگاههای گازسوز ممنوع است.
۱۴-۳-۷۷ دودکش فلزی
الف) دودکش فلزی در سرتاسر مسیر باید بدون نشت بوده و بهصورت کامل با استفاده از عایق
حرارتی عایق کاری شود.
ب) دودکش فلزی در خارج از ساختمان باید دارای پوشش مناسب بهمنظور جلوگیری از نود رطوبت
به عایق حرارتی آن باشد.
پ) دودکش فلزی که داخل ساختمان نصب میشود باید در معبر دودکش بهگونهای قرار گیرد که
امکان بازرسی» تعمیر یا تعویض دودکش بدون تخریب وجود داشته باشد.
ت) در دستگاههای گازسوز که دمای محصولات احتراق آن در نقطه ورود به دودکش کمتر از ۱۶۵
درجهٌ سلسیوس است. جنسآقودکش باید از نوع مقاوم در مقابل خوردگی, مانند فولاد زنگناپذیر باشد
یا سطوح داخلی دودکش فلزی باید با اینگونه مصالح حفاظت شود.
ث) جنس دودکشهای فلزی که,در خارج از ساختمان نصب میشوند باید از ورق گالوانیزه با ضخامت
مقادیر منذرج در جدول ۳۹۵۲۱۷ باشد.
ج) دودکش قائم فلزی باید با پیشبینی انبساط و انقباض ناشی از گرما و سرما ساخته و نصب شود.
۲-۴-۳-۷-۷ دودکش سیمانی, سقالی و سرامیکی
الف) دودکش باید در سرتاسر مسیر بدون نشت بوده ,و بهصورت کامل با استفاده از عایق حرارتی
عایق شود.
ب) دودکش باید در برابر خوردگی, ساییده شدن و تزک برداشتن ناشی از تماس با گازهای حاصل
از احتراق, تا دمای ۵۳۸ درجه سلسیوس مقاوم باشد.
پ) دودکش باید همزمان با ساخت معبر دودکش با مصالح بنایی در داخل آن قرار گیرد و قطعات
آن با دقت با یکدیگرمتصل شده و درزهای بین قطعات با مواد نسوز هوابند شود.
ت) بهجز وزن دودکش» هیچ بار دیگری نباید بر پایههای دودکش وارد شودء مگر آن که در طراحی
دودکش برای آن بار اضافه پیشبینیهای لازم بهعمل آمده باشد.
۳-۴-۳-۷-۷ دودکش ۱۳۹۷/۴
الف) جهت خروج گازهای حاصل از احتراق سیستمهای چگالشی از دودکش ۳۹/0 مطابق
استاندارد ۳۱14471 95 استفاده میشود. بهعلاوه این نوع دودکش باید داخل غلافی فلزی بوده
و معبر دودکش با مصالح ساختمانی و دودبند قرار داشته باشد.
۹۵
۷-۷ دودکشهای دستگاههای گازسوز
ب) جنس غلافی فلزی دودکشهای 0۱۳/۴ باید از ورق گالوانیزه با ضخامت مقادیر مندرج در جدول
۱-۷-۷ باشد.
۴-۴-۳-۷-۷ دودکش فولادی ضد زنگ (|ع5۳66 1695 51۵11)
الف) این نوع دودکش در دیگهای چگالشی کاربرد داشتهء ورق مورد استفاده در این نوع دودکشها
میبایست از نوع ب[316 51021 288 نتنه51 باشد.
ب) جنس دودکشهای فولادی ضد زنگ باید از ورق فولادی با مشخصات ذکر شده در بند ۲-۷-۱۷-
۴-۴ (الف) و با ضخامت مقادیر مندرج در جدول ۱-۷-۱۷ باشد.
حدول ۱-۷-۱۷ ضخامت ورق فولادی ضد زنگ
قطر دودکش گرد (میلیمتر) حداقل ضخامت ورق(میلیمتر)
تا ۴۵۶ ۸/
۷ ۲ ۴۵۱۷ ۱
بزرگتر ]۳۵۷۹ ۲
۴-۷-۷ معبر دودکش
معبر دودکش با استفاده از مصالح فلزی یا مصالح بنایی*در فضای داخل يا خارج از ساختمان ساخته
میشود و دودکشها داخل آن قرار میگیرند. در ظراحی,و ساخت معبر دودکش از نظر محل نصب
آن باید نکات زیر مد نظر باشد:
۱-۴-۷-۷ معبر دودکش خارج از ساختمان
الف) معبر دودکش در فضای خارج از ساختمان باید با استفاده از مصالح فلزی یا مصالح بنایی ساخته
ب) جنس معبر دودکش فلزی باید از لوله سیاه يا ورق سیاه فولادی با حداقل ضخامتی برابر با مقادیر
جدول ۲-۷-۱۷ باشد. استفاده از سایر لولهها یا ورقهای فلزی با همان استحکام و همان مقاومت در
برابر خوردگی, مجاز است. استفاده از پروفیلهای فلزی برای تقویت معبر دودکش فلزی و اتصال
قطعات بهصورت جوشی يا پرچی يا با پیچ و مهره مجاز است.
۹۶
مبحث هفذهم
حدول ۲-۷-۱۷ ضخامت ورق فولادی معبر دودکش غُلزی
سطح مقطلع(سانتی متو,موتع) حداقل ضخامت ورق(میلیمتر)
تا ۹۹۵ ۱/۵
۶ تا ۱۲۹۰ ۲
۹۱ تا ۱۶۳۰ ۲۳/۵
بزرگتر از ۱۶۴۰ ۳/۵
پ) معبر دودکش فلزی باید روی پایهای نصب شود که بار وزن معبر دودکش و دودکشهای داخل
آن را به زمین منتقل کند. در صورتی که پایه و معبر دودکش با اجزای ساختمان مرتبط باشند باید
در طراحی ساختمان» پیشبینیهای لازم برای مهار وزن» بارهای حاصل از انبساط و انقباض ناشی از
گرما و سرما و بارهای دیگر به غمل آمده باشد,
ت) معبر دودکش فلزی باید:بهمنظوو محافظت با عایق مقاوم در برابر خوردگی پوشش داده شود.
ث) معبر دودکش با مصالح بناین با استفاده از مصالح نسوختنی مانند سنگ. آجر یا بتن باید ساخته
چ) معبر دودکش با مصالح بنایق باید روی پایهای از مصالح بنایی که جدا از اجزای ساختمان است.
نصب شود و بار وزن معبر دودکش و دودکش ها داخلٌ, آن ,راابه زمین منتقل کند. در صورتی که
پایه و معبر دودکش با اجزای ساختمان مرتبط باشند.ء در طراحی ساختمان باید پیشبینیهای لازم
برای مهار وزن و سایر بارها بهعمل آمده باشد.
چ) محصولات احتراق باید از طریق دودکشهای نصب,شده داخل مغباز دودکش منتقل شوند. بین
جداره خارجی عایق حرارتی دودکشها و جداره داخلی معبردوذدکش بایذ فضای خالی وجود داشته
باشد تا در صورت نشتی. محصولات احتراق از طریق معبر دودکش.ه فضای آزاد منتقل شوند.!
جح) استفاده از زانوی ٩۰ درجه در امتداد مسیر معبر دودکش ممنوع است. حداکثر زاویه انحراف از
امتداد قائم باید ۴۵ درجه باشد.
خ) معبر دودکش باید تا بالاترین نقطه در پشت بام ادامه داشته باشد.
د۵) در انتهای پایین معبر دودکش برای تمیز کردن ادواری» باید دريچةٌ بازدید هوابند و مقاوم در برابر
خوردکی بیش بینی شود اقاسله پاییق رین تفه کرررجه تا کف زین ,باید محااقل ۳ مبیلی مش راشف
!. محصولات احتراق بهصورت مستقیم از فضای داخلی معبر دودکش متتقل نمیشوند و فقط در صورت تشت محصولات
احتراق از دودکشها به فضای داخلی معبر دودکش, محصولات نشت شده به فضای آزاد خارج از ساختمان هدایت
۹۷
۷-۷ دودکشهای دستگاههای گازسوز
ارتفاع این دریچه باید حداقل ۱۵۰ میلیمتر باشد و لبة بالایی آن حداقل ۱۵۰ میلیمتر پایینتر از
اتصال پایینترین لولة رابط به دودکش باشد:
ذ) انتهای بالایی معبر دودکش باید با کلاهکی مناسب برای جلوگیری از لانهگزینی پرندگان» ورود
ر) اگر در معبر دودکش با مصالح بناییء دو دودکش نصب شود.ء سطوح خارجی دودکشها باید دارای
عایق حرارتی بوده و از یکدیگر فاصله داشته باشند.
۲-۴-۷-۷ معبر دودکش داخل ساختمان !
ب) در طراحی ساختمانهای:جدید باید محل معبر دودکش و ابعاد آن قبل از اخذ پروانه ساخت
مشخص شده و در نقشههای ساختمان*جزئیات دقیق آن درج شود.
خرارتی خولاکش فراقم شوش
ت) محصولات احتراق باید از طرهِقی دودکشهاین"نصب شده داخل معبر دودکش منتقل شوند. بین
جداره خارجی عایق حرارتی دودکشها وجداره داخخلیی,معبردودکش باید فضای خالی وجود داشته
باشد تا در صورت نشتیء محصولات احتراق از طریق معبردودکش به فضای آزاد منتقل شوند.۲
ثُ) استفاده از زانوی ٩۹۰ درجه درامتداد مسیر/معبردودکش,ممیوع است. حداکثر زاویه انحراف از
امتداد قائم ۴۵ درجه باید باشد.
ج) معبر دودکش باید از فاصله ۳۰۰ میلیمتر پایینتر از نقطه قزارگيريی«ایندای دودکش داخل آن
تا پشت بام بهصورت یکپارچه اجرا شود و نباید هیچگونه درایجه درامسیر آن وجود داشته باشد یا
ارتباطی با فضاهایی مانند فضای زیر سقف کادذب داشته باشد.
چ) معبر دودکش باید تا بالانرین نقطه در پشت بام ادامه داشته باشد.
خ)انتهای بالایی معبر دودکش باید به فضای آزاد مرتبط باشد تا در صورت نشت احتمالی محصولات
احتراق داخل آن به فضای آزاد خارج از ساختمان هدایت شوند.
. داکت پا کانال در فضای داخلی ساختمان که دودکش از داخل آن عبور میکند.
". محصولات احتراق بهصورت مستقیم از فضای داخلی معبر دودکش متتقل نمیشوند و فقط در صورت تشت محصولات
احتراق از دودکشها به فضای داخلی معبر دودکش, محصولات نشت شده به فضای آزاد خارج از ساختمان هدایت
میشوند,
۹۸
مبحث هفدهم
خ) انتهای بالایی معبر دودکش باید با نصب کلاهکی مناسب برای جلوگیری از لانه گزینی پرندگان.
رود باران.و رف ایا تسایر اشنیاء نخفاظت شود,
د) اگر در معبر دودکش با مصالح بنایی؛ دو دودکش نصبشود. سطوح خارجی دودکشها باید دارای
عایق حرارتی بوده و از یکدیگر فاصله داشته باشند.
ذ) عبور دودکش از فضای بالای سقف کاذب, فضای داخلی و دیوارهای مربوط به استخرء سونا و
حمام و چاه آسانسور ممنوع است. در صورت عبور دودکش از مجاورت دیوار فضاهای یاد شده»
باید دیواره معبر دودکش در جوار فضای موصوف سیمان اندود شود.
۵-۷-۷ لوله رابط دودکش
۱-۵-۷-۷ لوله رابط دودکش باید در همان فضایی که دستگاه در آن قرار داردء نصب و قابل
دسترسی باشد و نباید در مسیر تردد یا در معرض ضربه فیزیکی باشد.
۲-۵-۷-۷ محلهای اتصال لوله زابط دودکش به دستگاه گازسوز و دودکش باید بهصورت کامل
هوابند و بدون نش باشد.
۳-۵-۷-۷ برای مهار,وژن لوله رابط و نیژوهای ناشی از انقباظ و انبساط حرارتی و اثر زمین لرزه و
سایر بارها لوله رابط دودکش باید با بسنو تکیهگاه مناسب به اجزای ساختمان بهطور ثابت
۴-۵-۷-۷ لوله رابط دودکش با مکش طبیعی از محل اتصال به دستگاه تا نقطه اتصال به دودکش
باید دارای شیب حداقل ۲ درصد به طرف بالا.باشد.
۵-۵-۷-۷ حداقل اندازه مساحت دهانه لوله رابط بالك برابر با مینهعت دهاه خروجی محصولات
احتراق از دستگاه گازسوز باشد. در صورتی که طبق طراحی هلح مقظٌ دهانه لوله رابط کوچکتر
لوسطح مقطم دهانه خروج محصولات احتراق دستگاء توسون باه باید ساحت,جهانه وله رابظ
را برابر با مساحت دهانه خروجی محصولات احتراق از دستگاه گازسوز در نظر گرفت.
۶-۵-۷-۷ مسیر لوله رابط دودکش باید تا حد ممکن کوتاه و مستقیم باشد و استفاده از زانو با
زاویه بیش از ۹۰ درجه در مسیر آن مجاز نیست.
۷-۵-۷-۷ نصب دمپر دستی داخل لوله رابط دودکش مجاز نیست. در صورت نصب دمپر موتوری
در مسیر لوله رابط دودکش باید با مشعل دستگاه مرتبط و وابسته باشده تا در صورت بسته شدن
دمپر مشعل دستگاه نیز بهطور خودکار خاموش شود.
۸-۵-۷-۷ حداکنز طول, لولهترابط دودکش باید۳۵۰ میلیستر :1۸2 لینج) برای هر ۲۵ میلیمتر
( اینج) قطرآن باشد. در صورتی که طول لول رابط از ۴۵۰ میلیمتر (۹۸ اینج) برای هر ۲۵۰۰
میلیمتر (۱ اینچ) قطر آن بیشتر باشد باید از طریق افزایش قطر يا ارتفاع کل دودکش, ظرفیت
۹۹
۷-۷ دودکشهای دستگاههای گازسوز
مورد نظر تأمین شود. در هر حال طول لوله رابط نباید از ۷۵ درصد ارتفاع دودکش قائم بیشتر
باشد.
۹-۵-۷-۷ در اتصال لولة رابط دودکش به دودکش: لوله رابط باید تا سطح داخلی دودکش ادامه
یابدء ولی نباید وارد آن شود. محل اتصال باید بهصورت کامل هوابند شود.
۱-۵-۷-۷ جنس لوله رابط دودکش باید از لوله یا ورق فولادی گالوانیزه با ضخامتی برابر با مقادیر
جدول ۲-۷-۱۷ باشد. ساخت لوله رابط دود کش از سایر لولهها یا ورقهای فلزی با همان استحکام
و همان مقاومت در برابر خوردگی, مجاز است. استفاده از پروفیلهای فلزی برای تقویت لوله رابط
دودکش و اتصال قطعات بهصورت جوشی يا پرچی يا با پیچ و مهره مجاز است.
جدول ۳-۷-۱۷ ضخامت ورق فولادی لوله رابط دودکش
قطر لوله رابط دوودکش ضخامت ورق فولادی گالوانیزه
تا ۱۲۰ تا ۵ 8 103+
از ۱۲۰ تا ۲۲۰ از ۵ تا ٩ ۷ ۸
از ۲۲۰ ۴۰۰۱ از ٩ تا ۱۶ ۹ ۳۴
۰ و بیشتر از آن | ۱۶و بیشترااز آن ۵ نم
۱۱-۵-۷۷ عبور لوله رابط دودکش از کف: سقف. دبوار با پارتیشن ساخته شده از مواد و
مصالح سوختنی با دبواره مقاوم در برابر آتش ممنوع میباشد.
۶-۷-۷ تعیین قطر دودکش مستقل برای یک دستگاه گازسوز
تعیین قطر دودکش باید با استفاده از روابطی که برای محاسبات دودکشها در مراجع و استانداردهای
مربوطه وجود دارد استفاده شود. در این قسمت طبق محاسبات. تعیین قطر دودکشها برای سهولت کار
ارائه شده است.
تذکر: تعیین قطر دودکش برای مقادیر خارج از جدول باید با استفاده از روابط محاسبات دودکش انجام
ی ۱
سود.
دارد. انجام میشود.
۱۳۹
۱-۶-۷-۷ تعیین قطر دودکش مستقل برای یک دستگاه گازسوز که در طرح ذیل نشان داده
شده ارتفاع کل دودکش که فاصله بین بلندترین نقطه دستگاه گازسوز تا انتهای دودکش است و
طول لوله رابط با استفاده از ظرفیت دستگاه گازسوز انجام میشود.
۳-۶-۷-۷ طول افقی لوله رابط برابر (1۳۰ ) بهمعنی دودکشی است که بهطور مستقیم و قائم و
بدون هیچ واسطهای بر روی محل خروج محصولات احتراق دستگاه گازسورز نصب شده باشد.
برای محاسبة قطر دودکش دستگاههای گازسوزی که در مناطق مرتفع نصب میشوندء ظرفیت دستگاه
در سطح دریا ملاک خواهد بود.
۱
۱ ام
۱
ک ۳
یت ۱
ام
بسچ
1 ارتفاع کل دودکش بر حسب هر 1
سا طول لوله افقی,رابط پر خسب مقر 1
1
لس
8
شکل ۱-۷-۱۷ دودکش برای استفادة یک دستگاه گازسوز
۱۳۹
۷-۷ دودکشهای دستگاههای گازسوز
جدول ۴-۷-۱۷ ظرفیت دودکشهای تکجداره پیشساخته برای استفاده یک دستگاه گازسوز
برس ۲ ارتفاع
ادا ها یا ها ۳۳
رابط (متر) (متر)
3
سک اس اک ات تسه سس
۲
۹ اه اه کته ی
۳/۵
ها اس مس هل
/
لک لا
۹
ی
۵
۱۲
۷-۷-۷ دودکش مشترک
در طراحی دودکش مشترک الزامات زیر باید رعایت شود:
۱-۷-۷-۷ تمامی دستگاههای متصل به دودکش مشترک میبایست به کنترلهای ایمنی مجهز
۲-۷-۷-۷ استفاده از دودکش مشترک فقط برای دستگاههای گازسوزی که هوای مورد نیاز احتراق
آنها از فضای آزاد خارج از ساختمان تأمین شودء مجاز است.
۳-۷-۷-۷ استفاده از دودکش مشترک در داخل واحدهای آپارتمانی ممنوع است.
۴-۷-۷-۷ دودکش مشترک برای دو دستگاه گازسوز که در یک طبقه نصب میشوند. باید
نزدیکتر یا مستقیم روی دستگاه گازسوز با ظرفیت حرارتی کمتر قرار گیرد.
درب مستقل داشه باشدو هوای احتراق آن مطابق الزامات فصل ۶-۱۷ بهصورت مستقیم از
فضای آزاد خارج از ساختمان تأمین شوّد.
۶-۷-۷-۷ طراحی و اجرای آدودکش مشترک برای دستگاههای گازسوز که در طبقات متوالی قرار
دارند حداکثر تا ۵ طبقه بهشرطی«محاز است کههوای,مورد نیاز احتراق بهصورت مستقیم از
فضای آزاد تأمین شود و دستگاه خارج از فضای داخلی واحد که دسترسی آن از همان واحد
است. نتصبس شود. علاوه بر آن باید دودکش آنها با مکش طبیعی باشد.
۷-۷-۷-۷ طراحی واجرای دودکش مشترک برای,ذستگاههای کاژسوزی,که تأمین هوای احتراق
آنها از فضای داخلی ساختمانها باشدء مجازنیست.
۸-۷-۷-۷ استفاده از دودکش مشترک برای پکیجهای فندار ممنوع است.
۹-۷-۷-۷ اتصال دودکش دستگاههای گازسوز فندار و دودکش دستگاه گازسوز بدون فن به یک
۱-۷-۷-۷ لولههای رابط دستگاههای گازسوز با دودکش مشترک در محل اتصال به بخش قائم
۱-۷-۷-۷ سهراهی مورد استفاده برای اتصال لولههای رابط به دودکش مشترک باید همسایز
۱۳-۷-۷-۷دودکشهای مشترک و لوله رابط دود کش و اتصالات آنها در صورتی که سازنده دستگاه
گازسوز نوعخاصی را بر اسان الزامات این مخت برای آنها پیشبینی نکرده باشده باید از توع
فلزی باشد.
۱۳۹۳
۷-۷ دودکشهای دستگاههای گازسوز
۱۳-۷-۷-۷اتصال لولههای رابط دودکش مشترک فقط باید با استفاده از سهراهی اتصال
۸-۷-۷ تعیین قطر دودکش مشترک و لوله رابط
۱-۸-۷-۷ قطر دودکش مشترک تکجداره و لوله رابط دودکش دستگاههای گازسوزی که در یک
طبقه مطابق نصب شدهاند. با استفاده از ظرفیت دستگاه گازسوز ارتفاع دودکش و طول لوله رابط
از جدول ۵-۷-۱۷ و جدول ۶-۷-۱۷ تعیین میشود.
تبصره: برای تعیین قطر دودکش مستقل دستگاههای گازسوزی که در یک طبقه نصب شدهاند تا قسمتی
که به دودکش مشترک متصل میشوند باید بر اساس شکل ۲-۷-۱۷ استفاده میشود.
۲-۸-۷-۷ قطر دودکشق, مشترک تکجداره و لوله رابط دودکش دستگاههای گازسوزی که در
طبقات متوالی یک ساختمان مطابق شکل ۲-۷-۱۷ نصب شدههاند. با استفادهاز ظرفیت دستگاه
گازسوزء ارتفاع دودکش و طوّل لوله رابط از جدول ۵-۷-۱۷ و ۶-۷-۱۷ تعیین میشود.
تبصره: در ساختمانهایی که دستگاههای گازسوز در طبقات متوالی آن از دودکش مشترک استفاده
میکنند. اندازةٌ قطر پایینترین لول#رابط و قسمت قائمی که محصولات احتراق را به پایینترین سهراهی
دودکش مشترک هدایت میکند باید از شکلح ۳۷-۱۷ مجاسبه شود. در این رابطه ارتفاع کل, فاصله بین
بالاترین نقطه محل خروج محصولات احتراق دستگاه گازسوز تاسهراهی پایینترین طبقه میباشد.
۳-۸-۷-۷ در دودکشهای مشترک میتوان حداکثر قظر محاسئیه شده دودکش را از ابند! تا انتها
۴-۸-۷-۷ بدون در نظر گرفتن جدول ظرفیت. در صورت.ترابر بودرن قطر لولةٌ رابط با قطر دودکش
مشترک. باید قطر دودکش مشترک در جدول حداقل یک انذازه بزرگتر در نظر گرفته شود.
۵-۸-۷-۷ هر زانویی ٩۰ درجه اضافه بر دو زانویی اولء ظرفیت لوله رابط دودکش مشترک را ۸۱۰
کاهش میدهد.
۳۳
مبحت هفدهم
سا سر رو
۱ ۱
ل
س
ج- ارتفاع لوله رابط هر دستگاه که ۲ ۷
برابر است با فاصله بین بالاترین نقطه هم
: ۲
حروجی محصولات احتراق دستگاه
گازسوز تا اولین سه راهی انشعاب.
بآ طول لوله رابط هر دستگاه. درآ ۰
1 ارتفاع کل برای هر دستگاه که پز ت ات مت 7-۹
خروجی محصولات احتراق دستگاه سا شش
۱ 4۲1۲ ات
گازسوز تا انتهای دودکش. لس
ی ۱
ل
شکل ۲-۷-۱۷ دودکش برای دو با جچند دستگاه گازسوز که در بکطبقه نصب شدهاند
۱۳۵
۷-۷ دودکشهای دستگاههای گازسوز
سه راهی هم قطر با دودکش سس
فوقانی متصل به آن 1 ۳ سه راهی لوله رابط دودکش
تن سیم
جل ارتفاع لوله رابط بر حسب 1
مثر که برایر است با فاصله بین أ
بالاترین نقطه خروجی دستگاه 9 .
گازسوز تا اولین سهراهی ۱
۱
انشعاب.
فاصلةٌ مرکز دو سهراهی ما تام
1
مجاور 1
1- ارتفاع کل برای هر دستتگاه : ی
۱ ورودی از طبقات پایین تر
1
شکل ۳-۷-۱۷ دودکش مشترک در طبقات مقوالی ساختمانها
۱۶
میت هغدهم
جدول ۵-۷-۱۷ ظرفیت دودکشهای مشترک فلزی بدون لوله رابط
قطر دودکش مشترک ۹
ار تفاع
1 سس (متر)[]
حداکتر ظرفیت حرارتی دستگاههای گازسوق(* :۹۶ کیلوکالری)
مجاز
۳۳/۴ ۱۳/۰ 0 ۵۳۰ ۹
مجاز مجاز
۳۵ ۳/۵ ۱۳۳/۰ ۱۵
جدول ۶-۷-۱۷ ظرفیت لوله زابط دودکش
قطر لوله رابط (میلیمتر) (1
ار تقاع رابط
حداکثر ظرفیت حرارتی دستگاههای گازسوز (۱۰۰۰ 7 (متر)
کیلوکالری)
۳۹۵ ۱
۳۶۹ ۳۳۸ ۱۳۰ ۴۵
۷/۰ ۳۹/۰ ۱/۳۰
۳ ۳۶ ۱۳/۴۳۰
٩ ۱۳۶۰ ۳۶۶ ۷۱۳۵۰ و بیشتر
۸/۰ ۴/۴۰ ۱۷۳۰
۱۷
۷-۷ دودکشهای دستگاههای گازسوز
۹-۷-۷ ضوابط عمومی مربوط به طراحی و نصب دودکشها
۱-۹-۷-۷ گازهای حاصل از احتراق دستگاههای گازسوز باید مطابق این مقررات بهطور مستقیم
و بدون برخورد با مانعء به فضای آزاد خارج ازساختمان هدایت شود.
۲-۹-۷-۷ اتصال دستگاه گازسوز به محلی که قطر دهانه دودکش از قطر دهانه خروجی محصولات
احتراق آن کوچکتر باشد مجاز نیست.
۳-۹-۷-۷ دودکش دستگاههای گازسوز از نوع با دودکش که محل نصب آنها خارج از فضای
داخلی ساختمان است باید بر اساس الزامات این مسیخت طراحی و اجرا شوند,
۴-۹-۷-۷ دودکش باید روی پایههای مناسب قرار گیرد تا وزن آن به پایه منتقل شود و در امنداد
قائم باید توسط بستهای مناسب به اجزای ساختمان متصل شود.
۵-۹-۷-۷ ارتفاع دهانه دودکش بخاری دیواری باید حداقل ۱۳۲۰ سانتیمتر بالاتر از کف محل
نصب قرار داشته باشد.
۶-۹-۷-۷ درصورت.استفاده ,اژ؛دودکش مشترک در ساختمانهای بیش از پنج طبقه برای هر
پنج طبقه یک ذاژدکش,ظشت رک بر اساس الزامات این مبحث مجاز است.
۷-۹-۷-۷ معبر دودکش! باید از بالا به هوای آزاد ارتباط داشته باشد و نباید به فضاهای داخلی
ساختمان اه داشته:باشدد
۸-۹-۷-۷ در صورتیکه در ساختمانهای موجود. ذودکش بدون معبر يا بدون کانال از مجاور
دیوارهای داخلی و یا خارجی واحدهای مسکونی«عبور نمایدء نصب سنسور منوکسید کرین در
واحدهای مسکونی مذکور الزامی میباشد.
۹-۹-۷-۷ کلیه محلهای اتصال دودکشها باید بهطور کامل .دودبیند باشند.
۱-۹-۷-۷ استفاده از قطعات لولههای پیشساخته سر صناف برای*آدودکش ممنوع است و باید از
نوع نر و ماده استفاده شود.
تبصره : چنانجه قطعات دودکش از نوع نر و ماده فراهم نباشد. استفاده از قطعات لولههای پیشساخته
سرصاف مشروط به کاربرد اتصالات مناسب (برای اتصال دادن دو قطعه دودکش) به همراه مواد
دودبندکننده خواهد بود.
۱-۹-۷-۷ وصل دستگاه گازسوز به دودکشی که بر مبنای مشخصات آن طراحی نشده باشد. مجاز
۱۳-۹-۷۷ نصب و استفاده از دستگاههای گازسوز با دودکش که برای آنها دودکش طراحی نشده
داکت با کانال که از داخل آن:دودکش عبور میکند:
۱۳۸
۱۳-۹-۷-۷دستگاههای گازسوز از نوع با دودکش که نیاز به دودکش از نوع خاصی دارندء مانند
دودکشهای دوجداره پکیجهای محفظه احتراق بسته یا دودکش 17۳/۳ دیگهای چگالشی
باید توسط سازنده یا وارد کننده. همراه دستگاه ارائه و توسط افراد دارای صلاحیت. نصب شده و
گواهینامه نصب آن صادرشود.
۹
۹
۸-۷ بازرسی,» کنترل کیفیت. آزمایش, صدور تأییدیه. تحویل و
تزربق گاز
۱-۸-۷ کلیات
در اجرای سامانه گان رعایت الزامات از مرحله طراحی تا نصب و راهاندازی دستگاههای گازسوز ضروری
است و برای حصول اطمینان باید هر یک از اجزا و بخشهای سامانه بر مبنای احکام این مبحث. مورد
بازرسی؛ کنترل و آزمایش قرار گیرند: در این فرآیند مغایرتهای احتمالی مشخص شده و اقدام لازم برای
اصلاح انجام میشود." این فصل مربوط به فرآیند بررسی انطباق اجرای سامانه گاز با الزامات این مبحث و
آزمایشهای لازم بهمنظور تعیین صحت عملکرد اجرا است که بر مبنای آن گواهی اتمام عملیات سیستم
لولهکشی گاز صادر و سپس تزریق گاز و راهاندازی دستگاههای گازسوز انجام میشود.
۲-۸-۷ حدود و دامنه کار
الزامات این فصل حدود کمی و کیفی کنترلها و بازرسیهای مربوط به کلیه مراحل مندرج در این مقررات
را مشخص میکند که شامل طراحی انتخاب مقّالم اجرای لولهکشی گاز و آزمایشهاء نصب و اجرای
دودکشها و آزمایش آنهاء نصب محاری تأمینهوای احتراق, صدور تأییدیههاء نصب دستگاههای گازسوزن
تزریق گاز و راهاندازی سامانه گاز میباشد: بررسی مراحل مختلفك اجرایی یا بخشهایی از سامانه گاز در
حیطه وظایف هر یک. طبق این مقررات بوده و این اشخاص باید بر اساس وظایف مندرج در این مبحث.
اجزای مختلف سیستم را کنترل نموده و از انطباق اجرا با این مقررات اطمینان حاصل نمایند. در صورت
اجرای هر یک از بخشها و در نهایت تمامی سیستم مظابق با این مقررات. کیفیت مطلوب ۲ حاصل و
تأییدیه صحت انجام کار صادر میشود. صدور تأییدیه باید پس از«انجام مواخل کنترل کیفیت مطابق این
مقررات باشد.
توضیح: صدور تأییدیه نهایی برای سامانه مستلزم اتمام مراحل اجرایی , مطابقت با الزامات این مقررات
و انجام کلیه آزمایشهای مندرج در این فصل میباشد.
۱ در صورتی که اشکالی مربوط به مراحل اولیه اجرایی بوده و در پایان کار مشخص شود. قبل از صدور تأییدیه نهایی
باید این اشکال رفع: شود:
". منظور, رعایت کامل مقررات این مبحت است.
دستگاههایی که به صورت فصلبی نصب و جمعآوری میشوند مانند بخاری, باید شرایط محل نصب آنها از نظر تأمین
هوای اختراق و تخلیه مخصولات اختراق مطابق الرامات این میخت باشد.
۱۱
۸-۷ بازرسی, کنترل کیفیت. آزمایش, صدور تأیید به. تحوبل و تزربق گاز
۱-۲-۸-۷ کنترل کیفیت
کنترل کیفیت برای مطابقت اجرای سامانه گاز ساختمان با مقررات این مبحث توسط اشخاصی که دارای
صلاحیت از وزارت راه و شهرسازی هستند باید انجام شود.
۱-۱-۲-۸-۷ _ طراحی و حصول اطمینان از انطباق طرح و جزئیات مندرج در آن با الزامات
این مقررات بر عهده طراح است. انتخاب مسیر لولهکشی, نوع و محل نصب دستگاههای
گازسوزء مصالح» دودکشهاء مجاری تأمین هوای احتراق, از جمله مواردی هستند که باید
در طراحی مشخص شوند.
۲-۱-۲-۸-۷ بررسی طرح ارائه شده» امکان اجرا و صدور تأییدیه طرح در صورت مطابقت
با الزامات این مقررات؛ بر عهده ناظر است. در صورت وجود اشکال در طرح ارائه شده با
رعایت نشدن الزاات این مبحث. ناظر باید با ارائه مستندات و دلایل کافی بر مبنای این
مقررات. درخواست اصّلاح ظرح را داشته باشد. طراح موظف به اصلاح طرح و تطبیق آن
با مقررات و لرتجاع آن,ظرای صدور تأییدیه طرح از طرف ناظر میباشد.
۳-۱-۲-۸-۷ کلیّه موارد اجراییشامل اجرای لوله کشی گاز نصب دریچهها و کانالهای
تأمین هوای احتراق,«فصب و اجرای لوّدکشها و سایر موارد اجرایی مرتبط با سامانه گاز
ساختمان باید مطابق الزامات.این مبحتث باشد و توسط مجری انجام شود. بررسی امکان
اجرای طرح و جزئیات اجرایی مندرج در طرح با مجری است و کلیه مراحل اجرایی باید
با هماهنگی ناظر باشد. درصورت تیازریه تغتییر در جزئهات طرح قبل از اجرا باید تغییرات
با هماهنگی طراح و ناظر انجام شده و پس ازهقأیید. عملیات اجرایی شروع شود.
۴-۱-۲-۸-۷ مسئولیت کنترل کیفیت و گواهی اتماغ عملیات شسیستم لولهکشی گاز در
تمامی مراحل مطابق با الزامات این مبحث و همچنین,خصول اطمینان از مناسب بودن
دودکشها و مجاری تهویه لوازم گازسوز برعهده ناظر است. در مواردی که ناظر ضروری
بداند برای حصول اطمینان از کیفیت اجراء مصالح و آزمایشهاء میتواند از خدمات
اشخاص دارای صلاحیت از وزارت راه و شهرسازی استفاده نماید.
۵-۱-۲-۸-۷ نصب دستگاههای گازسوزء نصب لوله رابط دودکش, کنترل نهایی مکش
دودکشهاء مجاری تأمین هوای احتراق, راهاندازی و آزمایش عملکرد دستگاههای گازسوز
بر عهده نصاب مجاز و موره تأیید سازنده دستگاه گازسوز یا اشخاض دارای ضلاحیت از
وزارت راه و شهرسازی میباشد.
۱۱۴۳
میحث هفدهم
۳-۸-۷ آزمایش لولهکشی گاز
برای اطمینان از استحکام و هوابند بودن لولهکشی گاز اجرا شدهء تمام قطعات و اجزای لولهکشی باید تحت
آزمایش قرار گیرند. آزمایش لازم برای تعیین استحکام و نشتی باید در دو مرحله جداگانه انجام شود؛
مرحله اول» آزمایش مفاوست است: که برای تعیین استحکام :و مقاومت اجزای لوله کشی بوده :و مرحله دوم:
آزمایش نشت است که بعد از آزمایشج مقاومت. برای اطمینان از هوابند بودن انجام میشود.
۳-۸-۷ الزامات عمومی در انجام آزمایشهای لولهکشی گاز
در اجرای آزمایشهای لولهکشی گاز الزامات زیر باید رعایت شوند:
۱-۱-۳-۸-۷ آزمایشها باید با استفاده از یکی از گازهای هواء نیتروژن» دی اکسید کرین
یا گازهای بی اثر انجام شود. استفاده از اکسیژن برای انجام آزمایشها ممنوع است.
۲-۱-۳-۸۷ انو#»آزمایشها و بازرسیهای غیر مخرب نظیر رادیوگرافی» تستهای
اولتراسونیک. ذرات مغناطیسی و مایعات ناف مورد نیاز این بخش از مقررات نیستند.
۰.۳-۱-۳-۸-۷ فشارستنجهایی که در آزمایشها مورد استفاده قرار میگیرند باید دارای
دقت کافی باشند. در صورت استفاده از فشارسنجهای عقربهای, قطر صفحه نمایش باید
حداقل ۵۰ میلیمتر و دامنه کاری ان آبرای آزمایش مقاومت باید متناسب با فشار نهایی
و حداکثر بین صفر تا ۳ بار (طف تا 7#5۵وقه بر اینچ مربع) باشد. دامنه کاری فشار سنج
برای آزمایش نشت باید متناسب ابا فشار نهایی و حداکثر بین صفر تا ۱ بار (صفر تا ۱۵
پوند بر اینچ مربع) باشد.! فشار سنج,موزد استفادهآبایستی دارای گواهی کالبیراسیون
باشد و از شروع تاریخ اعتبار بیش از شش ماه سپری نشده؛باشد.
۴۱-۳-۸۷ لولهکشی گاز ممکن است در یک مرحلهیا بهتظایج با پیشرفت کار تحت
آزمایش قرار گیردء ولی در پایان کار باید آزمایش بهصورت یکپارچه بر روی کل لوله کشی
انجام شود.
۵۱-۳-۸۷ بخشهایی از لولهکشی گاز که باید قبل از اتمام عملیات لولهکشی پوشانده
شوند یا داخل کانال غیر قابل دسترسی قرار گیرند. باید آزمایش شده و در صورت مناسب
بودن نتیجه آزمایش طبق الزامات این فصلء باید نسبت به پوشاندن یا نصب آنها در
کانال اقدام شود. در پایان عملیات اجرای لولهکشی گازء کل لولهکشی شامل لوله. اتصالات
و شیرها باید با یکدیگر بهصورت یکپارچه آزمایش شوند.
۶۱-۳-۸۷ در صضورتی که بخشی از لولهکشی گاز توکار قبل از سایر قسمتها پوشانده
!. دامته کاری تعیین شده در فشارستجها برای مشخص تمودن افت فشارهای جزتی است.
۱۱۳
۸-۷ بازرسی, کنترل کیفیت. آزمایش, صدور تأیید به. تحوبل و تزربق گاز
و آزمایشهای مربوط به آن تکمیل شده باشده تکرار آزمایش این قسمت بهصورت
یکپارچه با بقیه لوله کشی» مشابه بندهای ذیربط فوق» الزامی است.
۷-۱-۳-۸-۷ چنانچه سیستم لولهکشی به دو یا چند قسمت تقسیم و هر قسمت جداگانه
تحت آزمایش فشار قرار گیرد و قسمتهای رابط برای اتصال قسمتهای مجزا به یکدیگر
چه تحت آزمایش قرار گرفته چه نگرفته باشندء باید مجموعهٌ لوله کشی بهصورت یکپارچه
تحت آزمایش قرار داده شود.
۸۱-۳-۸۷ هرضورتی که نتیجه آزمایشن نقاومت ورد قبول تباشد: باید اشکالات رقم
شده و آزمایش تکرار شود. رفع اشکال و تکرار آزمایش تا حصول اطمینان از نتیجه مورد
قبول باید ادامه یابد و پس از آن آزمایش نشتی انجام شود. در هر حالت اجرای هر دو
آزمایش مقاومت و نشتی الزامی است و نتایج حاصل باید مورد قبول باشد.
۹-۱-۳-۸-۷ چنانچه قسمتی از سیستم لولهکشی گازدار شده باشد. برای آزمایش
قسمتهایی که گازدار نیستند. دو بخش گازدار و بدون گاز نباید تحت هیچ شرایطی به
وسیله شیر از یکدیگر مجزا شوند و تفکیک آنها از یکدیگر باید با استفاده از درپوشهای
جوشی يا دندهای باشد و نقاط تفکیک طوری مسدود شود که امکان نشت گاز یا هوا به
هیچ وجه وجود نداشنه باشد.
۲-۳-۸-۷ آزمایش مقاومت
در این آزمایش لولهکشی گاز باید با فشار حدود۲:پار (۳:۰ پوند برباینچ مربع) به مدت یک ساعت از نظر
استحکام و تحمل فشار کنترل شود.
مراحل آزمایش باید به شرح زیر باشد:
۱-۲-۳-۸-۷ شیرهای اصلی و فرعی باید بهصورت کامل,از باشند.
۲-۲-۳-۸-۷ شیرهای مصرف باید بهصورت نیمه باز بوده و با درپوش» خروجی آنها
مسدود شود.
۳-۲۳-۸۷ انتهای لوله کی رابطارباید باءهرپوش اقلزی مسدود :شود
۴-۲-۳-۸-۷ سیال آزمایش از یک شیر مصرف به سیستم تزریق شود.
۵-۲-۳-۸-۷ فشار داخل سیستم با استفاده از فشارسنج نصب شده روی یکی از شیرهای
مصرف با فشار ۲ بار (۳۰ پوند بر اینچ مربع) تنظیم شود.
۶-۲-۳-۸-۷ پس از تنظیم فشارء باید تمامی شیرهای مصرف که با درپوش مسدود
شدهاند از طریق آزمایش کف صابون و یا مایع ظرفشویی کنترل شوند.
۷-۲-۳-۸-۷ در صورتی که در فشارسنج افت فشاری مشاهده شد. باید کلیه اجزا و
۱۱۴
مبحث هفدهم
به رفع آن اقدام و مراحل فوق تکرار شود. آزمایش تا زمانی که مورد قبول نباشد باید
تکرار شود.!
۸-۲-۳-۷ پس از گذشت یک ساعت از زمان تنظیم فشارء گر میج گونه فوران: تخلیه
یا کاهش فشاری در فشارسنج مشاهده نشود.ء آزمایش مورد قبول است.
۳-۳-۸-۷ آزمایش نشت
این آزمایش باید پس از انجام آزمون مقاومت و صحت آن انجام شود. در این آزمایش لولهکشی گاز باید با
فشار ۰,۷ بار (۱۰پوند بر اینچ مربع) به مدت ۲۴ ساعت تحت فشار قرار داده و از حیث نشتی کنترل شود.
مراحل آزمایش باید به شرح زیر باشد:
۱-۳-۳-۸-۷ شنیژهای فرعی باید بهصورت کامل باز باشند.
۲-۳-۳-۸-۷ شیرهای مصرّف باید بهصورت کامل بسته و درپوش نصب شده روی آنها
برداشته شود:
۳-۳-۳-۸-۷ ستال آزمایش باید؛از یک شیر مصرف به سیستم تزریق شود.
۴-۳-۳-۸-۷ فشار داخل سیستم پا استتفاده از فشارسنج نصب شده روی یکی از شیرهای
مصرف با فشار ۰/۷ بار (۱۰ پوند بر اینچ مَریع) تنظیم شود.
۵-۳-۳-۸-۷ پس از تنظیم فشاره قسمت خروجی شیرهای مصرف و انتهای لولهکشی
رابط باید از نظر نشتی کنترل شود.
۶-۳-۳-۸-۷ در صورتی که در فشارسنج افت:فشاری مشاهده شد باید کلیه اجزا و قطعات
بررسی شده و علت کاهش فشار مشخص شود. پس,از تشخیض؛علت. باید نسبت به رفع
آن اقدام و مراحل فوق تکرار شود. آزمایش تا زمانی که منورد قبول نباشد باید تکرار شود.
۷-۳-۳-۸-۷ پس از گذشت ۲۴ ساعت از زمان تنظیم فشار: اگر هیچگونه افت فشاری
در فشارسنج مشاهده نشود.ء آزمایش مورد قبول است.
توضیح: پس از پایان آزمایش باید خروجی کلیه شیرهای مصرف تا قبل از نصب دستگاههای گازسوز با
درپوش فلزی مسدود شوند.
۴-۸-۷ صدور تأییدیه عملیات اجرایی
پس از اتمام عملیات لولهکشی گاز و قبل از تزریق گاز باید مطابقت کلیه موارد اجرا شده با الزامات این
.این آزمایش هتگامی مورد قبول است که هیچگونه افت پا کاهش فشاری در فشارستج مشاهده نشود.
۱۱۵
۸-۷ بازرسی, کنترل کیفیت. آزمابش, صدور تأبید به. تحوبل و تزربق گاز
مبحث توسط ناظر کنترل شده و در صورت تطابق, تأییدیه صادر شود. تأییدیه باید زمانی صادر شود که
کلیه عملیات ساختمانی به پایان رسیده و سامانه آماده تزریق گاز راهاندازی و بهرهبرداری باشد.! مواردی
که باید بررسی شوند به شرح زیر است:
۱-۴-۸-۷ مطابقت نقشه چون ساخت و مشخصات مندرج در آن با لولهکشی گاز اجرا شده و
سامانه گاز ساختمان.
۳-۴-۸-۷ بازرسی کل سیستم لولهکشی گاز ساختمان و مطابقت لولهکشی رابط لوله جانشین و
محل نصب کنتورء لولهکشی گاز, محل نصب شیرها و نقاط مصرف با الزامات این مبحث.
۳-۴-۸-۷ بازرسی دریچهها و کانالهای تأمین هوا و مطابقت آنها با الزامات فصل ۶ این مبحث.
۴-۴-۸-۷ بازرسی دودکشها و مطابقت آنها با الزامات فصل ۷ این مبحث.
۵-۴-۸-۷ بازرسی موضع دستگاههای گازسوزی که باید بهصورت ثابت نصب شوند و تطابق
وضعیت آنها با الزاماتگین مبیحت.۲
۵-۸-۷ برقراري جربان؛گاز
تحویل کنتور و سایر تجهیزات انشعاب گاز به مجَرّی يا پیمانکار تحت پوشش شرکت گاز پس از اعلام پایان
کار لولهکشی گاز از سوی سازماناسنان و همچنین وصل و تحویل جریان گاز به مشترکینی که لولهکشی
گاز آنها به تأیید سازمان استان رسیده باشل در تعهلاشرکت گازباستان میباشد.
تبصره: حضور مالک و بهره بردار در زمان وصل و تحویل گاز الزامی میباشد و در صورت درخواست مالک.
تحویل گاز به بهره بردار میبایست در حضور مجریسیشستم لولهکشیگاز انجام شود.
۶-۸-۷ بررسی نشت گاز درسیستم لوله لشی کازدال
درصورت نیاز به حصول اطمینان از عدم نشتی در سیستم لوله کشی گازدار این فرآیند با استفاده از کنتور
گاز یا فشارسنج به شرح ذیل صورت می پذیرد:
۱-۶-۸-۷ بررسی نشت گاز با استفاده از کنتور
برای انجام این آزمایش باید شیر اصلی و شیرهای فرعی * در حالت باز و تمام شیرهای مصرف در حالت
بسته قرار داشته باشند. سپس با دقت. شماره انداز کنتور به مدت ۱۵ دقیقه کنترل شود. اگر شماره انداز
در این مدت حرکت کرد.ء دلیل وجود نشت در سیستم لولهکشی میباشد. اگر شماره انداز حرکتی نکرد.
.هر اساختمانهای آموقت عملیاتآساختمانی ابخشی :که سامانه گاز :هر آن ,اجراامی شود , بای یه اتمام رسیلاه باشد,
". دستگاههای گازسوزی مانندشومینه, پکیچ, مشعل, دیگ حرارت مرکزی, آبگرمکن,
برای آزمایش قطع جریان گاز توسط شپرهای فرعی در حالت بسته, میتوان از این روش استفاده کرد.
۱۱۶
برای اطمینان از صحت کار کنتور باید شمعک یکی از دستگاههای گازسوز را روشن کرد و دوباره شماره
انداز را به مدت ۱۵ دقیقه زیر نظر گرفت. در این حالت عقربه پا شمارهانداز باید حرکت کرده و مصرف گاز
شمعک رانشان دهد.!
۲-۶-۸-۷ بررسی نشت گاز با استفاده از فشارسنج
در این روش باید از فشارسنجی که دارای صفحه نمایش با قطر حداقل ۱۰۰ میلیمتر و حداکتر تا ۲۵۰
میلیمتر ستون آبت مدرج شده باشد. استفاده شود. فشارسنج باید به یکی از شیرهای مصرف وصل شده و
سپس شیر اصلی گاز باز شود. پس از این که فشار به حد ثابتی رسید. باید شیر اصلی گاز بسته شود. پس
از بستن شیر اصلی و ثابت شدن فشارء اگر فشارسنج تا مدت ۳ دقیقه هیچ افت فشاری را نشان ندهد؛
لوله کشی گاز نشتی ندارد.
توضیح: اگر به وسیله روشهای«فوق وجود نشتی گاز مشاهده شد. باید تمام شیرها و مجاری خروجی
هیچیک از این اجزاء باید لوله کشی گاز از نظر نشتی کنترل شود. در این شرایط باید شیر اصلی گاز بسته
و محل نشت گاز مشخص شود و پس از انجام تعمیرات لازم برای برطرف کردن نشتی باید آزمایشهای
مذکور در بندهای ۳-۸-۱۷ و ۶-۸-۱۷ تکرارشود.
تذکر: برای پید!ا کردن محل نشتی کازء هرگز از شعله استفاده نشود.ء برای این کار باید از مایع کفکننده
ماتند ضایون :یا مایع ظرفشویی استفاده شود
۷-۸-۷ آزمایش مجدد سیستم لوله کشی در صورت برقرارانشدن جربان گاز به
مدت طولانی
چنانچه از زمان نتیجه قبولی آزمایشهای مقاومت و نشتی بیش از شش ماه گذشته و جریان گاز در
سیستم لولهکشی برقرار تشده باشد: انجام مجدد آزمایش تشتی: الزامی است. آزمایشها باید توسط امجری
مطابق بید ۳۸-۱۷ انجام واتوسط اناظر کنترل شود در صورت مورد آقبول بودن, آزمایشهای اتجام شده
و نتایج آنهاء برقراری جریان گاز بلامانع است.
تبصره: در صورت وجود نشتی در سیستم لولهکشی گاز يا هر گونه مغایرت با الزامات این مبحث باید
نسبت به رفع آن اقدام شود و برقراری جریان گاز منوط به رفع کلیه اشکالها و قبولی نتایج آزمایشها
مطابق بند ۲-۸-۱۷ است.
!. با انجام این آزمایش کارکرد کتتور نیز مشخص میشود.
۱۱۷
۹
مبحث هفدهم
۷ نصب: راهاندای و بهرهبرداری از سامانه گاز ساختمان
۱-۹-۷ کلبات
ضوابط بهرهبرداری و نگهداری از سامانه گاز ساختمان در مبحث ۲۲ مقررات ملی ساختمان بهصورت کلی
بیان شده است و به دلیل اهمیت موضوع, جزئیات آن میبایست مورد توجه قرار گیرد. پس از نصب و
راهاندازی دستگاههای گازسوز بهمنظور بهرهبرداری مناسب از سامانه گاز باید دستورالعمل بهرهبرداری از
کار اطبیعی امطابق با مباخت ۱۷ و ۲۲ مقررات ملی ساختمان کهخاوی نکات او توضیههای ایمنی ,بودهآو
راهنمایی لازم در استفاده مناسب از سامانه گاز را در بر داشته باشده تهیه و در اختیار بهرهبردار قرار گیرد.
در این فصل موارد مربوط به نصب و راهاندازی دستگاههای گازسوزء الزامات مربوط به تغییر لولهکشی گاز
و تعمیر و تعویض دستگاههای گازسوز بیان شده است.
۲-۹-۷ نصب و راهاندازی دستنگاههای گازسوز
۱۳-۹۷ دستگاههای کازیلا باید دارای نشان استاندارد ملی یا استاندارد معتبر بینالمللی مورد
تأیید سازمان ملی استائدارد باشند.
۲-۲-۹-۷ ممنوعیت نصییدستگاههای گاژشوز در ساختمانها طبق فصل ۴-۱۷ میباشد.
۳-۲-۹-۷ دستگاههای گازسوز باید.ذر محلی«یَیَشَبینی شده در نقشه گازرسانی ساختمان نصب
شونته
۴-۲-۹-۷ برای هر دستگاه گازسوز باید دستورالعمل نحوةپهرهبرداری به زبان فارسی از طرف
سازنده یا واردکننده همراه با دستگاه ارائه شود.
۵-۲-۹-۷ قبل از اتصال هر دستگاه گازسوز به لوله کشی گازء«باید اطمینان حاصل شود که دستگاه
برای استفاده از گاز طبیعی تنظیم شده باشد. کنترل ایرلٌ امر بهظهده نصاب مجاز است.
۶-۲-۹-۷ دستگاههای گازسوز نباید در مکانهایی که گازهای قابل اشتعال, قابل انفجار پا سمی
در فضای آنها پخش میشود نصب شوند. نصب دستگاههای گازسوز در این مکانها در صورتی
مجازااست که کر ظراسی»افضای.مجزایی اگهية فیح وج انگان انتشاز کازهای قابل,اشتشال با
انفجار در آن وجود نداشته باشدء پیشبینی شده و تمهیدات لازم در مورد شرایط محل نصبء از
جمله تأمین هوای احتراق, تخلیه محصولات احتراق, فواصل از اطراف و سایر دستگاهها و ایمنی
طبق شرایط فضای محل نضب در نظر گرفته شده باشد:
۷-۲-۹-۷ در زمان نصب و راهاندازی دستگاههای گازسوز با دودکش, باید تخلية گازهای حاصل
از احتراق به وسیله دودکش به فضای آزاد خارج از ساختمان کنترل و از عملکرد دودکش اطمینان
۱۹۹
۹-۷ نصب. راه اندازی و بدهرهبرداری از سامانه گاز ساختمان
۸-۲-۹-۷ دستگاههای گازسوز بدون دودکش که نیاز به دودکش ندارند مانند اجاق گاز یا پلویز
باید در فضای باز یا محلی نصب شوند که دارای دریچه تأمین هوای احتراق مناسب بوده و امکان
تهویه و تخلیه گازهای حاصل از احتراق بهصورت طبیعی يا مکانیکی وجود داشته باشد.
۹-۳-۹-۷ دستگاه گازسوز باید مطابق دستورالعمل و توصیه سازنده نصب شود و فضای دسترسی
در اطراف آن ب#ستظور تنظیم تعمیر با تمویض وجود داشته باشد و گواهی انضب توسط تصاپ
مجاز صادر گردد.
۱-۳-۹-۷ نصاب باید کلیه دستورالعملهایی که توسط سازنده یا واردکننده با دستگاه ارائه شده
است را به بهرهبردار تحویل دهد.
۱۱-۲-۹-۷ چنانچه نصاب دستگاه گازسوز هرگونه تغییری در نحوةٌ نصب وسیله گازسوز و دودکش
آن را ضروری تشخیص دهد باید قبل از هرگونه اقدام از سازنده ادستگاه» مجوز لازم را کسب و
گواهینامه نصب صادر نماید.
۱۳-۲-۹-۷ در نصب دشتگاههای. گازسون باید فواصل لازم بدنه دستگاه دودکشها و لولههای رابط
از موادء مصالح والشیای ال اشتعال طبق الزامات این مبحث رعایت شود.
۱۳-۲-۹-۷اتصال دستگاه گازسوز به شیر مصرف باید فقط با استفاده از لوله فلزی» لوله مسی:
شیلنگ فلزی خرطومی و شیلنگ لاستیکی/پلاستیکی و اتصالات مناسب که دارای نشان استاندارد
ملی باشند. انجام شود.
۲-۹-۷ نکات قابل توجه در دوره بهزهبزاداری
۱-۳-۹-۷ مشترک باید کلیه ضوابط و دستورالعملهای ایمنی استفاده«از"گاز طبیعی را رعایت
نماید. برخی از این ضوابط در فصل ۱۷-پ-۳ با عنوان «بیطظلت سیطلاگنمای ایمنی» آمده است.
۲-۳-۹-۷ در صورت نیاز به تغییر محل نصب دستگاههای گازسوز باید الزامات بند ۴-۹-۱۷ رعایت
۳-۳-۹-۷ مسدود نمودن یا نصب مانعی که جریان هوای دریچههای تأمین هوای احتراق را مختل
۴-۳-۹-۷ اولویت اصلی در نصب دریچههای تأمین هواء حصول اطمینان از تأمین هوای لازم برای
احتراق کامل در دستگاههای گازسوز است.
۵-۳-۹-۷ تغییرات در فضای محل نصب دستگاه گازسوز که منجر به کم شدن حجم فضا پا
مسدود یا کم شدن مساحت مسیرهای پیشبینی شده برای تأمین هوای مورد نیاز احتراق شود.
در مورد دستگاههای وارداتی واردکننده دستگاه به عتوان نماپنده سازنده میباشد.
۱۳۰
مبحث هفدهم
مجاز نیست. در صورت الزام در تغییر فضای محل نصب دستگاه گازسوز باید کلیه موارد مربوط به
تأمین هوای احتراق مورد نیاز دستگاه گازسوز مطابق الزامات فضل ۶-۱۷ رعایت شود.
۶-۳-۹-۷ تغییرات در فضای محل نصب دستگاه گازسوز که منجر به اختلال در خروج محصولات
احتراق به فضای آزاد خارج از ساختمان شودء مجاز نیست. در صورت الزام در تغییر فضای محل
نصب دستگاه گازسوز باید کلیه موارد مربوط به تخلیه محصولات احتراق مطابق الزامات فصل ۱۷-
۷ رعایت شود.
۷-۳-۹-۷ مسدود کردن تراسها و بالکنهایی که در آن دستگاه گازسوز نصب شده ممنوع است.
۸-۳-۹-۷ هرگونه تغییر در دستگاههای گازسوز مانند اجاقگاز یا مشعل سیستم حرارت مرکزی
که موجب افزایش مصرف گاز بیشتر از برآورد اولیه شودء بدون رعایت الزامات این مبحث ممنوع
۹-۳-۹-۷ درکندهکاریهای داخل یا خارج از ساختمان باید مسیرهای عبور لوله گاز مشخص شده
و از آسیب رسیدن بهالوله و پوشش محافظ روی آن ممانعت بهعمل آید.
۱-۳-۹-۷ اجرای هرگونه؛تغییرات یا تعمیر در سیستم لولهکشی گاز موجود در ساختمانها باید
طبق الزامات این مبالث انجام شود.
۱-۳-۹-۷ قبل از انجام هرگرْنه تعمیریها تغییر در سیستم لولهکشی گاز داخل ساختمان مراتب
باید به اطلاع شرکت گاز رسانده واطبق ضوابط و دسنتورالعملهای مربوط مجوز لازم اخذ شود.
۱۳-۳-۹۷ هرگونه عملیات ساختمانی دراساختمانهایی که دارای سیستم لولهکشی گاز طبیعی
و دودکشهای آن هستنده باید بهنتحوی انجام شود«که هیچگونه آسیب یا تنشی به سیستم
لوله کشی گاز ساختمان وارد نشود.
۱۳-۳-۹-۷در صورت صدمه دیدن لوله گاز یا پوشش روی آق در هنگام کنده کاری» اصلاح و ه رگونه
تعمیراتباید توسطا مجری,و مطابق الزاسات این مبحث نج( ود.
۱۴-۳-۹-۷در صورت مشاهده هرگونه اشکال در کنتور و رگولاتور گاز مراتب باید در اسرع وقت به
شرکت گاز اطلاع داده شود.
۱۵-۳-۹-۷شیر اصلی گاز غیر از مواقع اضطراری مانند وقوع آتشسوزی يا زلزله به هیچ وجه نباید
بدون اطلاع و هماهنگی کلیه مصرفکنندگان گاز ساختمان بسته شود. وصل مجدد گاز باید با
حضور و اطلاع کلیه مصرفکنندگان و پس از حصول اطمینان کامل از بسته بودن کلیه شیرهای
مصرف انجام شود. برای جلوگیری از بسته شدن اتفاقی این شیرء نصب تابلوی هشدار دهنده لازم
۹-۷- ۱۶-۳ از مدار خارج نمودن ترموکوپل, لوازم کنترل و محافظ شعله در کلیه دستگاههای گازسوز
۳۹
۹-۷ نصب. راه اندازی و بدهرهبرداری از سامانه گاز ساختمان
۴-۹-۷ تغییر در سامانه گاز ساختمان
برای انجام تغییراتی که باعث اثرگذاری بر سامانه گاز ساختمان میشوند. مانند تغییر نوع ساختمان از نظر
بهرهبرداری اء تغییر در فضاهای داخلی ساختمان, تغییر در لولهکشی گاز تغییر محل دستگاه گازسوز و
تغییر نوع دستگاه گازسوزء باید موارد زیر رعایت شود:
۱-۴-۹-۷ برای تغییرات در سامانه گاز ساختمان» اطلاعرسانی و اخذٌ مجوزهای لازم از شرکت گاز
و وزارت راه و شهرسازی الزامی است.
۲-۴-۹-۷ هر گونه تغییر در سیستم لولهکشی گاز ساختمان باید تحت نظارت مهندس ناظر و
توسط مجری ۲ دارای صلاحیت از وزارت راه و شهرسازی با رعایت الزامات این مقررات انجام شود
۳-۴-۹-۷ طرح و جزئیات اجرایی تغییرات باید بر مبنای الزامات این مبحث تهیه شود.
۴-۴-۹-۷ پس از اطلاعرسانی به شرکت گازء در صورت نیاز جریان گاز ۲ ساختمان قطع شود.
الف) اگر تغییرات میپل به لوللاکشی راب کلکتورء محل کنتورها شیر اصلی و لوله اصلی باشد باید
جریان کلی کاز در لللهکشی داخلی ملالختمان قطع شود
ب) اگر تغییرات بهگونهای اسالکه امکان تفکللگ محل تغییر از بخشی از لولهکشی گاز ساختمان که
باید بدون وقفه بهرهبرداری شود.ءوجود داشته باشد بایدامحل تغییرات از لولهکشی گاز منفک
شده و بخش گازدار با درپوش مناسبل مسدود شود. در این حالت. استفاده از شیر بدون نصب
درپوش برای تفکیک دو قسمت از لوله کشیی,بزای انجام! تغییرات مجاز نیست.
۵-۴-۹-۷ گاز موجود درکل بخشهای لولهکشی یا قسمتی که نیازابه تغییرات دارد باید با رعایت
الزامات ایمنی و با استفاده از نیتروژن يا دیاکسید کربن پا سایرگازرهای بیاثر به محل ایمنی در
فضای آزاد خارج از ساختمان تخلیه شود.
۶-۴-۹-۷ اجرای تغییرات در سامانه گاز ساختمان از طراحی تا اتمام عملیات اجرایی و آزمایش و
زاهاندازی باید با رعایت الزامات این مبحث باشد
۷-۴-۷ پس از انمام عبلیاتاجرایی بای نقشه چون ساخت ,با مشخصات مد رج خر افص ۹۷
۵ تهیه شود. بخشهایی که تغییرات روی آنها اعمال شده است باید مشخص باشد.
*. تبدپل ساختمان مسکونی به عمومی یا بالعکس.
قطع جرپان گاز کل سیستم لولهکشی باید توسط شرکت گاز با بستن شیر قبل از رگولاتور باشد. در برخی موارد با جمعآوری
رگولاتور انجام میشود.
۳۳
مبحث هفدهم
۸-۴۹۷ کلیه بخشهایی که تغییرات در آنها انجام شده است؛ باید برای انجام بازرسی قابل
مشاهده و دسترسی باشند:و پر لساس آلزامات فصل ۸-۱۷ تحت آزمایش قزار گیرند.
۹-۴-۹-۷ در سامانههایی که جریان گاز آنها بهطور کامل قطع شده است. قبل از تزریق گاز و راه
اندازی باید آزمایشهای لازم طبق فصل ۸-۱۷ برای کل لولهکشی انجام شود.
۱-۴-۹-۷ در صورتی که بخشی از سامانه در حال بهرهبرداری باشد. فقط بخشی که تغییرات در
آن انجام شنهمباست بای مطایق فسل 0-۷۷۷[ زمایش شهمرو مورد تأییة هکس اتاظر قرار که
۱-۴-۹-۷ پس از پایان تغییرات طبق الزامات این مبحث و صدور تأییدیه نهایی» جهت رااندازی
سامانه گاز باید مراتب به اطلاع شرکت گاز رسانده شود.
تذکرا: قبل از تخریب و بازسازی ساختمان باید برای جمعآوری علمک به شرکت از اطلاع داده شود.
۵-۹-۷ تعمیر سیسنمم لوله کشی گاز ساختمان
۱-۵-۹-۷ هرگونه تمطهرادر سیشگم لولهکشی کاز ساختمان باید تخت نظارت مهندس ناظر و
توسط مجری دارااسلاح لا از وزارت راه وشهرسازی با رعایت الزامات این مقررات انجام شود:
۲-۵-۹-۷ قبل از انجالهرگونه تعمیرءاگاز موجود در سیستم لولهکشی باید با رعایت نکات ایمنی
به فضای آزاد خارج از شاختمان تخلیه شود. تخليةٌ گاز در محفظهةٌ احتراق دیگهای حرارت
مرکزی يا از طریق لوازم گازسوز مجاز نیست.
۳-۵-۹-۷ در صورت قطع اتصال دستگاههای گازسوز از سیستم لولهکشی گازء شیر مربوطه باید
مورد آزمایش کف و صابون قرار گیرد.
۴-۵-۹-۷ هرگونه کندهکاری و انجام تعمیرات لولة گاز توکار باید با احقیاط لازم انجام شود تا
آسیبی به پوشش خارجی و لوله وارد نشود. در صورت بروژ خرابی ,و آسیب در پوشش باید طبق
بند ۱۷-۵-۶-۳ اقدام شود.
۵-۵-۹-۷ در هنگام انجام تعمیرات لولهکشی گاز ساختمان» نباید هیچگونه تنش و بار اضافی به
لوله کشی وارد شود.
۶-۵-۹-۷ اگر محل قرارگیری لوله گاز بهنتحوی باشد که بار بر آن وارد شود.ء مانند لولههایی که از
دیوان سقف یا کف ساختمان عبور میکنند. باید برای محافظت در برابر بارهای وارده مطابق بند
۱۵-۴-۵-۷ داخل غلاف فلزی قرار گیرند.
۷-۵-۹-۷ کر تولهکنی گاز ساختمان دز اثر صدمات مکانیکی با علل دیگر دچار آسیب شود:
مالک یا نماینده قونی اباب از طریق مجری حقیقی ربا حقوقی دارای سلاحیت از وزارت ردو
شهرسازی برای رفع اشکال پیشآمده اقدام نماید.
۱۳۳
۹-۷ نصب. راه اندازی و بدهرهبرداری از سامانه گاز ساختمان
۸-۵-۹-۷ در صورتی که آسیب وارده به لوله کشی گاز باعث بروز وضعیت اضطراری مانند نشتی
یا فوران گاز يا آنشسوزی شود باید بلافاصله توسط مالک يا نماینده قانونی اوه جریان گاز با بستن
شیر اصلی ساختمان قطع:و,برای: رفع,اشکان پیش آمده اقدام شود
۹-۵-۹-۷ در صورت بروز صدمه بهنحوی که اجرای بندهای ۷-۵-۹-۱۷ و ۸-۵-۹-۱۷ قابل انجام
نباشد. مالک یا نمایندةٌ قانونی او باید در اسرع وقت شرکت گاز و سازمان آتشنشانی را مطلع
نماید.
۱-۵-۹-۷ هر یک از اجزای ساختمان! که بر اثر شکافتن, سوراخ کردن يا بریدن, بهمنظور تغییر
یا تعمیر لولهکشی گاز ساختمان, تضعیف شود يا آسیب ببیند. باید پس از خاتمه لولهکشی گاز
مطابق مباحث مقررات ملی ساختمان تعمیر و تقویت شده و به حالت ایمن و بیخطر اولیه
بازسازی شود.
۶-۹-۷ تعویبض دستگاههای گازسوز
در برخی موارد به دلیل خرابی یا نقص ایجاد شده يا ارتقاء نیاز به تعویض دستگاه گازسوز وجود دارد. برای
تعویض دستگاههای گازسوز الزامات زیر باید رعایّت شود:
۱-۶-۹-۷ نصب و راهاندازی دستگاه گازسوز جدید و تعویض با دستگاههای گازسوز قدیمی باید
با رعایت الزامات مندرج در قسمت ۹-۱۷ - انا گکشود.
۲-۶-۹-۷ هنگام وصل یک دستگاه گازسوز جدید به سیستم لولهکشی موجود. نصاب مجاز باید
از کافی بودن ظرفیت لولهکشی مطابق نقشنه«لون ساخظتا ای اتصال دستگاه جدید اطمینان
حاصل نماید.
۳-۶-۹-۷ یکسان بودن مقدار مصرف گاز و شرایط تأمین,هوا و تخلیه مُحصولات احتراق دستگاه
گازسوز جدید باید توسط نصاب و مطابق نقشه چون ساخت کنترل گردد. در صورت عدم مطابقت.
چنانجه نیاز به تغییر در سامانه گاز ساختمان ۲ وجود داشته باشد. باید الزامات قسمت ۹-۱۷-
۳رعایت شود.
۷-۹-۷ تفکیک کنتور
این قسمت از مقررات مربوط به الزاماتی است که باید در حین عملیات اجرایی تفکیک کنتور از سامانه گاز
در حال بهرهبرداری» رعایت شود. مشترک متقاضی تفکیک کنتور باید پس از اخذ مجوز نسبت به انجام
اجزای غیرسازهای که تغییر در آنها مجاز باشد.
شامل انواع تغییرات در لولهکشی با دریچههای تأمین هوا پا دودکشها است.
۳۳
مراحل اجرایی تفکیک کنتور اقدام نماید
تفکیک کنتور و مجزا کردن لولهکشی مربوط به آن یا اجرای لولهکشی جدید باید با رعایت الزامات زیر
باشد:
۱-۷-۹-۷ هر گونه تفکیک کنتور در سیستم لولهکشی گاز ساختمان باید تحت نظارت مهندس
ناظر و توسط مجری دارای صلاحیت از وزارت راه و شهرسازی با رعایت الزامات این مقررات انجام
۲-۷-۹-۷ تهیه طرح اولیه باید مطابق الزامات فصل ۴-۱۷ باشد و باید محل انشعاب از لولهکشی
رابط و تغییرات آنء در صورت نیاز به کلکتور ارائه جزئیات آن و جانمایی محل کنتورهاء تغییرات
در سامانه گاز موجود و جزئیات اجرایی مشخص شود.
۳-۷-۹-۷ انجام کلیه مراحل اجراء بازرسی و صدور تأییدیه نهایی و راهاندازی بخش جدید که از
لوله کشی قبلی و در حال بهرهبرداری» تفکیک شده باید طبق الزامات این مبحث باشد.
نشتیابی شود."ذر صورتی که در محل تفکیک شده از نظر ظاهری اشکالی مشاهده نشد و نشتی
وجود نداشته بهرهبراداری از آن بخش لوله کشی گاز بلامانع استه
۵-۷-۹-۷ پس از اجراء نقشه چون ساخت مربوط به بخشی که کننور 1 تفکیک شده است باید
۶-۷-۹-۷ در نقشه سامانه گاز درحال بهرهبرداری» محل تفکیک و بخشی که از لولهکشی کاز
موجود مجزا شده باید توسط نقشه چون سالخّت جدیدمشخص شود.۲
۷-۷-۹-۷ در صورتی که سایر بخشهای لوله کشین در اثر تفکیک کنتور تیاز به تغییر داشته باشد.ء
باید طبق الزامات قسمت ۴-۹-۱۷ عمل شود.
۸-۹-۷ برقراری جربان گاز پس از قطع آن
در صورت قطع جریان گاز توسط شرکت گاز پس از طی مراحل اداری برای برقراری جریان گاز باید
الزامات زیر رعایت شود:
۱ فقط محل تفکیک در لولهکشی گاز در حال بهرهبرداری باید بررسی شود.
ً چنانجه سامانه گاز درحال بهرهبرداری فاقد نقشه باشد باید نقشه آن تهیه شده و محل تفکیک روی آن مشخص و قسمت
۱۳۵
۹-۷ نصب. راه اندازی و بدهرهبرداری از سامانه گاز ساختمان
دارای صلاحیت از وزارت راه و شهرسازی با رعایت الزامات این مقررات انجام شود.
۲-۸-۹-۷ لوله کشی اجرا شده باید با نقشه چون ساخت آن مطابقت داده شود. در صورت نبودن
نقشه چون ساخت باید نسبت به تهیه آن اقدام شود.
۳-۸-۹-۷ در صورت وجود تغییرات نسبت به نقشه چون ساخت. باید طبق الزامات قسمت ۱۷-
۴-۸-۹-۷ در صورتی که سامانه گاز با نقشه چون ساخت مطابقت داشته و در آن تغییری ایجاد
نشده باشد. باید نسبت به رفع نقص پیشآمده که سبب قطع جریان گاز شده است. اقدام شود و
لولهکشی گاز طبق فصل ۸-۱۷ مورد آزمایش قرار گیرد.
و صدور تاییدیه» برقرار شود.
۱۳۶
بخش دوم
۲ الی ۶۰ پوند بر آینچ مربع
۱۰-۷ کلیات
۱۰-۷ کلیات
۱-۱-۷ حدود و دامنه کاربرد
۱-۱-۱-۷ بخش دوم از مبحث هفدهم مقررات ملی ساختمان با عنوان «مقررات لوله کشی گاز
طبیعی برای مصرف کنندگان عمده» ضوابط حداقل را که رعایت آنها مشمول الزام قانونی است
در موارد زیر مقرر میدارد.
چ - شهرکهای مسکونی و صنعتی
۲-۱-۱۰-۷ این بخش ازامبحث. حداقل ضوابط طراحی, اجراء و کنترلهای کیفی لوله کشی کاز
مصرف کنندگان فوق هر برمیگگرد.
۳-۱۰-۷۷ این بخش بااکاربری گاز طبیعی تحویلی به مصرف کنندگان فوق برای فشارهای بین
تدوین گردیده استه
۴-۱-۱-۷ مقررات این بخش شامل موارد ذبل نمیگردد:
الف- لوله کشی گازطبیعی ساختمانها با فشار یک چهاژم پوند بر اینچ مربع (ممعال ۱۷۲۴ پاسکال) و
برای مصارف حداکثر تا ۱۰۰ متر مکعب در ساعت و قطر لوْله حداکثر ۱۰۰ میلیمترء که در مبحث
۱۷ بخش اول آمده ات
ب- مصرف کنندگان عمده با فشار گاز بیش از شصت پوند بر اینچ مربع (معادل ۴۱۲۶۸۶ پاسکال) و
مصارف بالاتر از ۵۰۰۰ متر مکعب در ساعت.
برای فشارهای بیش از شصت پوند بر اینچ مربع (معادل ۳۱۲۶۸۶ پاسکال) و یا مصارف بالاتر از ۵۰۰۰ متر
مکعب در ساعت. متقاضی باید به شرکت گاز ناحیه مراجعه نماید.
!- کلیه ارقام مربوط به فشار در این مقررات فشار نسبی است.
۱۳۸
۱-۲-۱-۷ طراح
طراح شخص حقیقی است که دارای صلاحیت طراحی لوله کشی گاز مشترکین عمده از وزارت راه و
شهرسازی داشته باشد.. طراح باید پس از طی مراحل اشتراک و عقد قرارداد فروش گاز طبیعی و تعیین محل
ایستگاه تقلیل فشار و اندازه گیریء در سقف قرارداد فروش, اقدام به طراحی شبکه داخلی گاز طبیعی متقاضی
عمده نماید. علاوه بر آن طراح باید با رعایت مفاد این مقررات به نکات زیر نیز توجه داشته باشد:
الف * در طراحی سیستم لوله کشی کاز ساختمان و محوطه هاء در هنگام مشخص نمودن محل نصب
هر وسیله گازسوز باید تأمین هوای آن شامل تأمین هوا از داخل یا خارج ساختمان, حداقل سطح
منافْذ و یا دریچه های ورود هوا (درصورت لزوم تأمین هوا از خارج ساختمان) پیش بینی گردد.
ب - حداقل قطرء ارتفاع و نوع دودکش وسیله گازسوز باید روی نقشه ذکر و در صورت وجود دودکش.
انطباق آن با ذکر مشخقات. تیگ گردد.
پ - طراح مجاز نیست وسائلن گازسوز دودکش دار را در محلی قرار دهد که دودکش برای آنها پیش
بینی نشده باشد.
ت- درصورتی که دودکش در خارج از ساختمان بهضورّت روی«کار برای وسیله گازسوز در نظر گرفته
شده باشد علاوه بر رعایت الزامات بند به باید مشخصات محل خروج دودکش از داخل به بیرون
ساختمان روی کفشه کر شود:
۲-۲-۱۰-۷ مجری
الف- مسئولیت کلیه امور استفاده از مصالح مناسب. اجرای لوله کشی گاز, تهیه نقشههای طبق اجراء
انجام آزمایشها و در نهایت تزربق گاز و راه اندازی سیستم وله کشی گاز به عهده مجری است.
ب- مجری لوله کشی گاز موظف است قبل از اجراء نقشه طراحی شده را به ناظر و محل نصب وسایل
گازسوز را طبق نقشه. حین اجرا رعایت نماید و از امکان تأمین هوا و همچنین تخلیه ایمن محصولات
احتراق مصرف کنندههای جنر انشعاب اطمینان حاصل نماید.
پ- مجری همواره در قبال کلیه امور مربوط به لوله کشی مطابق مقررات این مبحث از قبیل استفاده از
مصالح مناسنتب» اجرای لوله کشی طبق نقشههای تأیه شده» کیفیت جوشکاری. عایق کاری و کارآیی
سیستم حفاظت کاتدی مسئول خواهد بود و صدور تأییدیه های ناظر از مسئولیت وی نمیکاهد.
۳۹
۱۰-۷ کلیات
ت- در مواردی که در این مقررات تشخیص موضوع و تصمیم گیری به عهده ناظر گذاشته شده است و
اهر موارقی که.دستگاه نظا رت تغیبرانی راخ رانشتنههایااجرایی:ضووری بذانقهنظر وی لازم؛الانج!
بوده و مجری موظف به:رعایت نظرات نامپرده:و اصلاح نقشههاً میباشد:
ث- در صورت تخطی مجری از مسئولیتها و تعهدات خود از مقررات این مبحث. ناظر میتواند از ادامه کار
او جلوگیری نموده و در صورت لزوم» گزارش مربوطه را جهت استیفای حقوق مشترک به مراجع
ذیصلاح پیش بینی شده در قانون» منعکس نماید.
ج- در صورت تخطی ناظر از الزامات این مقررات. یا عدم تأیید کار اجرا شده بدون دلیل کافی, مجری
میتواند موضوع را به سا زمان نظام مهندسی استان ارجاع و درخواست رسیدگی نماید.
۳-۲-۱-۷ ناظر
الف- نظارت بر کلیه امور مربوط به لول کُشی گاز شامل تأیید نقشههای طراحی و کنترل محاسبات.
بررسی و تأیید مصالح مصرفیء نظارت بر مراحل مختلف اجرای کار تا رفع اشکالات و انجام آزمایش-
های سیستم لوله کشیْ, تأیید ابعادء موقعیّت. بازبودن و کارآیی دودکشهاء تهویه وسایل گازسوز و
عملیات تزریق گاز براساس مقررات این ,مبحث باید توسط ناظر صورت گیرد.
ب- قبل از اجرای لوله کشی, دستگاه انظارت.پاید ضمن بازدید از محل,ء نقشههای طراحی را بررسی
نموده و در صورت عدم مشاهده ایراد یا مغایرت. نقغله ها را جهت اجرا تأیید نماید.
پ- مصالح مورد استفاده در سیستم لوله کشی گاز باید قبل از اجرا توسط دستگاه نظارت مورد بررسی
قرار گرفته و گواهینامههای ساخت آنها کنترل و از مناسب«پودن آنهابرای استفاده در سیستم
لوله کشی گاز طبق مقررات این مبحث اطمینان حاصل شود. در«ضورتی که دستگاه نظارت ضروری
تشخیص دهد برای اطمینان از مطابقت مصالح با مقررات این مبحث باید آزمایشهای لازم بر روی
مصالح انجام گیرد.
ت- درحین اجرای لوله کشی, دستگاه نظارت باید از محل به طور اتفاقیء در مقاطع زمانی مختلف هر
چند بار که لازم بداند (حداقل سه بار) بازدید نموده و از صحت انجام آن اطمینان حاصل نماید.
ث- هرگاه در ضمن اجرای لوله کشی, لازم باشد تغییری در نقشههای اجرایی صورت گیرد. باید نقشه
های اصلاحی براساس این مقررات. تهیه و به تأیید دستگاه نظارت برسد.
ج- در پایان کار دستگاه نظارت باید از کار اجرا شده بازدید نموده ضمن صورت برداری از اشکالات.
موارد را جهت برطرف نمودن آنها به مجری ابلاغ نماید.
۱۳۰
مبحث هفدهم
چ- پس از رفع اشکالات باید سیستم لوله کشی طبق مفاد بخش ۱۶-۱۷ این مبحث مورد آزمایشهای
لازم قرار گرفته و در صورت عدم وجود اشکال, تأییدیه آزمایش به وسیله ناظر صادر گردد.
ح- در مورد لوله کشی دفنی مطابق بندهای ۵-۴-۱۳-۱۷ و ۳-۵-۱۳-۱۷ و ۷-۵-۱۳-۱۷ باید کلیه
مراحل کار به وسیله دستگاه نظارت تا زمان صدور تأییدیه قبل از پوشاندن لوله کشی کنترل شود.
خ- دستگاه نظارت موظف است فقط در صورتی که مشخصات و الزامات محل نصب از نظر تهویه و
دودکش وسایل گازسوز مطابق مقررات این مبحث در نقشه و در زمان لوله کشی رعایت شده باشد
(علاوه بر مشخصات فنی و ایمنی لوله کشی که باید مطابق بندهای مربوطه در این مقررات انجام
شده باشند) نقشه طراحی و لوله کشی اجراشده را تأیید نماید.
د- مسئولیت کنترل کیفیت و صدور تأییدیههای مربوطه در همه مراحل طراحی انتخاب مصالح؛ اجرا
آزمایشهای سیستم لوله کشی گاز وهمچنین حصول اطمینان از مناسب بودن دودکشها و مجاری
تهویه جهت لوازم گازشوز به عهدة ناظر میباشد.
ذ- در مواردی که دستگاه نظارت ضروری بداند برای حصول اطمینان از کیفیت طراحی,» اجراء مصالح و
آزمایشها میتواند از خدماتمشاورین و یا افزاه ذیصلاح استفاده نماید (بند ۴-۵-۱۰-۱۷) ولی در هر
صورت تأیید نقشههای طراحی و مسئولیتهایالالكیٌ"از آن بهبعهده ناظر میباشد.
ر- در صورت تخطی مجری از الزامات این مغررات. دستگاهافظارت موظف است مراتب را کتبا به اطلاع
مجری و مراجع ذی صلاح برساند و مجری موّظف به رفع آن بوده و در صورت استنکاف مجری از
رفع تخلف, دستگاه نظارت موظف است ضمن عم صدور تأییدیه موضوع را به سازمان نظام
مهندسی استفجهت بررسی تخلفات صورت گرفته اطلاع دهد.
۱۳۱
۹
میت هغدهم
۱-۱-۱۱-۷ لولهها
الف- لولههای فولادی
لولههای فولادی مورد استفاده درلوله کشی کاز میتواند از نوع بدون درز و یا درزدار باشد. این لولهها از
نظر ساخت. مواد.ء ابعادء وزن» آزمایشها و رواداریها باید با آخرین ویرایش یکی از استانداردها 3360 |51
, [۳۱-۵01)2-/65-۸! , ۴۸10255 و یا 5 6۲306 ا5 |۸۳ مطابقت داشته باشد (طبق جدول شماره پ-
۱-۳).
ب- لوله های پلی اتیلن
کاربرد لولههای پلی اتیلن فقط به .ظورت مدفون برایٌ استفاده در شبکههای گازرسانی شهرکها و محوطه
مجتمعهای مسکونی و صنعتی مجاز میباشنل.
لولههای پلیاتیلن باید مخصوص استفاده در شبکه گازرسانی ساخته شده و با استاندارد -65-۱/1-۳۱|
دستورالعمل شرکت ملی گاز به شماره۶ (165*۳-081-001)0 اجرا شوند.
تبصره ۱: استفاده از لولههای پلیاتیلن در سیستم گازرسانی داخل ساختمانها مجاز نمیباشد.
تبصره ۲: استفاده از لولههای پلیاتیلن به صورت روکار مجاز نمیباشد.
تبصره۳: اتصال لولههای پلیاتیلن به لولههای فولادی فقط با استفاده از اتصال رابط ! لوله فولادی به لوله
پلی اتیلن و مطابق استاندارد (۳۱-014-3)]1-/65-۸| مجاز میباشد.
8 ۱1۲3511100
۱۳۳۳
۱-۷ مشخصات مواد و مصالح مصرفی. برآورد. طراحی و انتخاب مصالح سیستم لوله کشی از
تبصره۴: اتصالات مورد استفاده در سیستم لوله کشی گاز پلیاتیلن باید از نوع الکتروفیوژن بوده و با
استاندارد ۳۱-014-2-/۱65-۸ مطابقت داشته باشند.
تبصره ۵: در نقاطی که رعایت عمق (قطر لوله +۱۰۰ سانتیمتر) برای دفن لولههای پلیاتیلن ممکن
نباشد. باید مشابه بند ۴-۱-۲-۵-۱۲-۱۷ عمل شود.
پ- لوله های مسی
الف: استفاده از لوله های مسی که با مشخصات بند ۱-۳-۳-۱۷ ردیف «ب» مطابقت داشته باشند. فقط
برای اتصال لوازم گازسوز با فشار حداکثر یک چهارم پوند بر اینچ مربع ( ۱۷۲۴ پاسکال) و حداکثر
طول ۱/۵ متر مجاز میباشد.
ب: استفاده از لولههای مسی به عوان بخشی از سیستم لوله کشی اعم از روکار و یا توکار مجاز نمیباشد.
ت- لولههای قابل انعطاف (شیلنگ) برای اتصال دستگاههای گازسوز
۱: از این لولهها فقط برای اتصال,ذستگاههای کازشوّز به سیستم لوله کشی گاز استفاده میشود و کاربرد
آن برای اتصال و یا بخشهائی از سیستم لوله کشنی غیِراز مورت,یاد شده ممنوع میباشد.
۲ مشخصات و حداکثر طول مجاز استفاده از لولههای قابل انعطاف مطابق با شرایط مندرج در بند «ب»
ماده ۱-۳۴-۴-۱۷ بخش اول این مقررات میباشد.
۲-۱-۱۱۷۷ اتصالات
الف- اتصالات فولادی
در اجرای لوله کشی گاز به صورت توکار و همچنین روکار بالاتر از دو اینچ کلیه اتصالات باید از نوع جوشی
فولادی بدون درز مطابق مشخصات ۷۷/۳ 6۲302 ۸-234 ۸51۸/۸ با حداکثر ۰/۲۵ درصد کربن و یا
استاندارد ملی ۲۰۷۶ و یا استاندارد 1-۳۱-022-1/-۱5 بوده و از نظر ابعاد با استاندارد 16.9 |۸5
۱۳۳۴
۲ اتصالات دندهای
استفاده از اتصالات پیجی به استثنای اتصالات ورودی و خروجی رگولاتور کنتور و شیر قغل شونده در
علمکهاء ممنوع میباشد.
اتصالات دندهای باید مطابق با استاندارد ملّی شماره ۱۷۹۸ باشد.
۳ فلنجها
فلنجها باید فولادیء دارای گزدن جوشی و از نوع ۸-5 ۸۷ 1ک۸ ساخته شده به روش آهنگری (فورج)
کلاس ۱۵۰ طبق استاندارد 8.16.5 ۸/۷51 بوده و سطح آنها باید بر آمده و شیاردار باشد. کاربرد اتصالات
فلنجی به صورت مدفون مجاز نیست.
ب- اتضالات پلی آتیلن
اجرای لوله کشی پلیاتیلن فقظ با استفاده از اتصالات از نوع الکتروفیوژن ۱ مطابق با استاندارد 165-01۰
(014-2)2 مجاز میباشتااستفادهاز سایر انواع اتصالات اعم از جوش لب به لب ۲ یا مکانیکی و غیره مجاز
سناش
پ- انصالات دنده پیچ
اتصالات دنده پیچ باید از جنس فولادی و یا چدلی چکش خوارً و با شرایط زیر باشد:
۱- از نظر ظاهری عاری از عیب و خلل و فرج داخلی یا خارجی و نواقص ظاهری باشد.
۲-سرهای آرن دارای بر جستگی به صورت طوقه باشد تا در مقابل فشاز وارده برای محکم بستن دنده پبیچ
مقاومت نموده و ترک نخورد.
۳- در صورتیکه توسط گیره فشرده شود تا وقتی که قطر آن لااقل 7۸87 قطر اصلی تقلیل پید! میکند
نباید در آنها شکستگی یا ترک به وجود آید.
ضعامت,جذارهبدته آنهاالاقل بزایر ضخاست جدارهالوله ی باشد که اتصان بر آن آنجدت م ی کردد:
۵- ضخامت جداره کلیه قسمتهای بدنه اتصال باید کاملاً یکنواخت بوده و حداقلهای مندرج در استاندارد
۶- فشار ترکیدن هیدرواستاتیکی آن ها لاقل برابر فشار ترکیدن لولهای باشد که اتصال بر آن نصب می-
گردد.
310010 ۱
0 8۲ -۲
۳
۱-۷ مشخصات مواد و مصالح مصرفی. برآورد. طراحی و انتخاب مصالح سیستم لوله کشی از
۳-۱-۱۱-۷ مواد آببندی اتصالات دنده پیچ
برای آببندی اتصالات دندهای لولههای گاز باید روی دندههای خارجی وله و اتصال رو به اندازه کافی و
مناسب با مواد یا نوار آببندی (تغلون) پوشانید. بکار بردن نخهای کنفی یا خمیر و سایر مواد که برای
آببندی لولههای آب متداول است برای لولههای گاز مجاز نمیباشد. ترکیبات موادی که برای آببندی
اتصالات بکار میرود باید در برابر اثرات گاز طبیعی و مواد شیمیایی موجود در آن که در لولهها جریان دارد
مقاوم باشد. علاوه بر آن این مواد باید هميشه حالت نرمی خود را حفظ کرده و خشک نشود و نیز به نحوی
باشد که در اثر فشار یا حرارت زیاد محیط سیلان پیدا نکرده و از لابلای اتصالات خارج نشود.
۴-۱-۱۱-۷ شیرهای غلزی
شیرهائی که در شبکه گاز با ,لوله هاي فولادای نصب می شود باید از نوع ربع گرد توپکی یا سماوری!
الف: طراحی, ساخت. اندازههاء آزمایشها و علامتگذاری آنها طبق استاندارد(۳۱-002-1)2-/۱65-0 و
[010-1)1- 65-۷-۳۱ | یا 0 6 ۸۳۱ باشد .
ب : جنس شیر باید فولادی طبق استانذارد 6۷/۲ ۸578۸۸216 و از نوع کلاس ۱۵۰ يا معادل آن
۹ :
پ: شیرهای تا اندازه ۱ اینچ میتواند از نوع جوشی, فلنجی و یا دنده پیچ باشد و شیرهای نوع توپکی
و سماوری از اندازه ۲ اینچ به بالا باید از نوع فلنجی یا جوشی باشد.
۱
ت : شیرهای برنجی یا برنزی از نوع دنده پیچ تا اندازه ر ۱ اینچ برای لوله کشیهای روی کار در صورتیکه
از نظر فشار و شرایط استفاده مناسب بوده و با استانداردهای موسسه استاندارد و پا شرکت ملی کاز
تبصره: شیرهای مدفون شبکههای گاز باید به صورت جوشی با ساقه بلند بوده و نصب حوضچه بازدید
آنها طبق نقشههای استاندارد شرکت ملی گاز باشد.
6 218 ۵۶ ۱32311
۱۳۶
۵-۱-۱۱-۷ شیرهای پلی اتیلن
شیرهای پلیاتیلن که در شبکههای گاز نضب میشوند باید از نوع ربع گرد توپکی طبق استاندارد (0)
۱5-۱۷-۲۳۱5 باشد.
۶-۱-۱۱-۷ پوشش لوله و اتصالات فولادی
انواع پوششهای مورد استفاده برای عایقکاری لولههای مدفون باید مطابق جدول شماره پ-۲-۳ باشد.
۷-۱-۱-۷ دستگاه جوش پلی اتیلن
جوشکاری لوله و اتصالات پلیاتیلن باید با دستگاه جوش الکتروفیوژن مطابق با استاندارد -1-۳۱/-65|
(016)2 انجام گیرد.
۸-۱-۱۱۷۷ الکترودهای جوشکاری
جوشکاری کلیه پاسهای«لولههای* 6۲306 ۸۳۱-5۱ باید با استفاده از الکترودهای مطابق استاندارد
۸۷/۹-۳-0 و یا 8۱-871 اا5ا باشد.
تبصره: مشخصات و نمونه الکترودها قبل ازامصرف پاید«یه تائید دستگاه نظارت برسدد
انتخاب قطر الکترود در هر مورد بستگی به اندازههای پاین اول, قطر لوله و ضخامت جداره آن دارد. در
این رابطه میتوان از الکترودهای با قطر ۲/۲۲ اینچ یا ۱/۸ اینیچ یا بر حسیب مورد استفاده نمود. الکترودها
تا زمان استفاده باید در جعبههای در بسته اصلی نگهداری شده و انبارا کردن آنها باید بر طبق توصیههای
سازنده باشد. الکترودها پس از آنکه از جعبههای اصلی خارج شدند باید از رطویت و صدمه به پوشش آنها
محافظت شوند. الکترودهایی که صدمه دیدهاند مردود شناخته شده و باید از کارگاه خارج شوند
۹-۱-۱-۷ واشر لائی
واشرهائی که در فاصله بین فلنجهای لوله کشی گاز بکار میروند باید از جنسی باشد که در برایر فشاری
که سیستم لوله کشی بر مبنای آن طراحی گردیده و همچنین ترکیبات شیمیایی گازی که در سیستم
لوله کشی انتقال داده میشود مقاوم بوده و بتواند خواص فیزیکی و شیمیایی خود را در درجه حرارت و
فشار طراحی شده حفظ نماید. واشرها باید از الیاف فشرده شده نسوز ساخته شده و در صورتیکه در
ساختن آنها الیاف فلزی بکار رفته باشد بتوانند تا دمای ۵۰۰ درجه سانتی گراد مقاومت نماید. هرگاه
۱۳۳۷
۱-۷ مشخصات مواد و مصالح مصرفی. برآورد. طراحی و انتخاب مصالح سیستم لوله کشی از
فلنجی باز شود هنگام بستن مجدد آن باید واشر را تعویض نمود. واشرهای مصرفی باید با استاندارد شرکت
ملی گاز به شماره 008-|65-۸/1-۳| مطابقت داشته باشد.
۱۰-۱-۱۱۱۷ مصالح مستعمل
مصالح لوله کشی از قبیل لوله, اتصالات و شیرهایی را که قبلاً از سیستم لولهاکشی باز شده است. نباید در
لوله کشی گاز مورد استفاده قرار گیرد.
۱۱-۱-۱۱-۷ سایبر مصالح
اگر در سیستم لوله کشی گاز لازم باشد از مصالحی استفاده شود که مشخصات آنها در این مقررات گفته
نشده است. باید این مصالح به ترتیب اولویت مطابق با استانداردهای اقلام شبکههای گازرسانی شرکت ملی
گاز(165) استاندارد ملی نفت )!۳۹٩( و استاندارد ملی ایران (|[۱5) باشد. این مصالح باید به طور کامل
بررسی شده و پس از نصب,بّه طور دقیّق آزمایش شود تا اطمینان حاصل گردد که برای کار مورد نظر
مناسب و از نظر ایمنی مورد اطفینان میباشد. علاوه بر آن از طرف سازنده آنها برای مصرف در سیستم
لوله کشی گاز توصیه شده باشد وء,در هر حال قبلنٌاز استفاده از این گونه وسایل باید به تائید دستگاه
نظارت رسیده باشد.
۱۲-۱-۱۱-۷علامتگذاری
روی هر قطعه از لوله, اتصالات. شیرها و دیگر اجزاء لوله کشین گاز باید علامت کارخانه سازنده استاندارد
ساخت و اندازه به صورت ريخته کری: پلاک فلزی. رنگ پاک نشدنی"نصب و,وانقش شده باشد.
تبصره: در مورد شیرها و فلنجها رده فشار نیز باید درج گردد.
۲-۱-۷ برآورد مصرف و طراحی سیستم لوله کشی کاز
۱-۲-۱۱-۷ برآورد مصرف کاز
باید از ظرفیت حرارتی که سازندگان وسایل گازسوز برای آنها مشخص کردهاند با در نظر گرفتن ارزش
حرارتی گاز طبیعی برآورد کرده و یا از مقدار مصرف قبلی سوخت دستگاه محاسبه نمود.
۱۳۸
برآوردامضارف شهرک های مسکونی تواضنعتی :باید ابا استفاده ازانرم افزارهای نورد اتانید شرکت ملی
گاز ایران و با منظور کردن شرایط اقلیمی و ضرایب رشد و توسعه شبکه انجام شود.
تبصره ا: در صورت موجود نبودن اطلاعات مربوط به ظرفیت حرارتی دستگاههاء میزان مصرف گاز باید بر
اساس دفترچه محاسباتی مربوطهء برآورد شود.
تبصره ۲: قرارداد مشترک با شرکت گاز استان باید بر اساس برآورد مصارف محاسبه شده»ء منعقد گردد.
۲-۲-۱۱-۷ طراحی سیستم لوله کشی گکاز
براساس ضوابطی که سازمان قانونی نظارت بر لوله کشی گاز مشترکین عمده تعیین مینماید. لازم است
که طرح سیستم لوله کشی گاو صورت انقشه (کروکی» بلان«ایزومتریک سا توسط طراح قهیه شود این
نقشه/ نقشهها به گونهای باید تهیه شود که در آنها تمام جزئیات سیستم لوله کشی اعم از اقطار لولهها؛
موقعیت. فواصل انشعابطول بخشهای مختلف سیستم لوله کشی و میزان مصارف هر یک از نقاط پیش
بینی شده و شیرهای مصرف کنندهها مشخص شدّه باشند.
نفشههاباید دارلی مفیاس و یا اندازه بوده چات ساختمانی: کانال: حوضچه تکیه گام غلافه سیستم -
های تقلیل فشار تثانویه و کلیه اطلاعات مورد نیازاطرح در آنهاشخص شده باشند.
در نقشه ایزومتریک باید محل ایستگاه تقلیل؛فشار وااندازه گیروی (محل تحویل گاز از طرف شرکت
گاز ناحیه)» نام دستگاه های گازسوز و حداکثر مصرف بر حیشب متر مکعیك,در ساعتِ درج گردد.
۳-۲-۱۱-۷ افزودن به سیستم لوله کشی موجود
چنانچه در نظر باشد. سیستم لوله کشی موجود توسعه یابد. باید اطمینان حاصل نمود که سیستم موجود
ظرفیت کافی برای افزایش مصرف را داشته باشد. در غیر این صورت باید با تعویض لولهها با لوله با قطر
بیشنر وبا احناث وله کش ی مجزا,برای مسارف جذید اقنام گرژد ,خن مجوز توسحه سیسشم لول کشی از
شرکت از ناخیه الزامی اسست,
۴-۲۱۱۷ نقطه تحوبل گاز به مشترک
محل اتصال بین سیستم لول کشی کار ماخلی وایستگاه تقلیال فشار اولیه می باشد:دراین تقطه وله کی
گاز داخلی توسط یک شیر که جهت قطع و وصل جریان گاز مورد استفاده قرار میگیرد به ایستگاه تقلیل
۳۹
۱-۷ مشخصات مواد و مصالح مصرفی. برآورد. طراحی و انتخاب مصالح سیستم لوله کشی از
۵-۲-۱۱-۷ نقاط اتصال به سیستم سوخت جابگزین
واحدهایی که در آنها برای مواقع قطع گاز شبکه شهری پیش بینی سوخت گاز جایگزین گردیده است.
در محل اتصال که باید بعد از ایستگاه تقلیل فشار و اندازه گیری باشده از شیر سه طرفه استفاده شود. در
غیر این صورت لازم است شیر یک طرفه برای جلوگیری از جریان معکوس پیشبینی شود و شیرگذاری
باید به گونهای باشد که در هنگام بازبودن یک مسیرء جریان گازء از مسیر دیگر مسدود گردد.
۶-۲-۱۱-۷ محل نصب ابستگاه های تقلیل فشار و با رگولاتورها
رگولاتورها و یا تجهیزات تقلیل دهنده فشار باید طوری نصب شوند که در برابر صدمات خارجی محفوظ
ارتباط مستقیم:با فضای:آزادهماید ونت رکولاتور توسط لوله کش با قطن مناسب«به فضایی متصل شود که
تخلیه گاز ناشی از ونت در آن؛بدون خطر *باشد و باید پیشبینیهای لازم برای جلوگیری از ورود آب.
حشرات و اشیاء خارجی«به داخلی"ونت رگولاتور به عمل آید. اتصال ونت رگولاتور به مجرای دودکش
دستگاهها به هیچ وجه مجاز ی باشد. رگولاتوزلگایباید حارای شیر قطع کن فشار بالا و فشار پایین باشند و
نصب شیر قطع کن قبل و بعد از رگولاتورها الزالطیااست.
قبل از اقدام به نصب سیستم لوله کشی کاز باید قوارداة اشترا کت گاوطبیعی با شرکت گاز ناحیه/ شهر/
استان ذیربط منعقد گردد. سیستم لوله کشی باید به گونه ای طراحی و جرا شوف که حداکثر میزان گاز
مصرفی دستگاههای گازسوز را بدون افت فشار خارج از میزان مجاز,از نقطه وزود گاز به سیستم لوله کشی تا
تقاظ مصرف تأمین نماید. نقطه تخویل گاز به مشترک باید از طرف شلوکت کاز تاحیه مشخص شده باشد.
۸-۲-۱۱-۷ افت فشار مجاز
افت فشار طراحی شده در سیستم لوله کشی در شرایط حداکثر جریان گاز در هیچ یک از نقاط مصرف
نباید از ۱۰ درصد فشار اولیه تجاوز نماید.
یاد آوری: منظور از نقطه مصرف برای لوازم گاز سوز که مجهز به رگولاتور هستند تا شیر قبل از رگولاتور
و در سایر موارد تا شیر قبل از دستگاه گاز سوز می باشد.
۱۳
۹-۲-۱۱-۷ حداکثر سرعت گاز
سرعت گاز در سیستم لوله کشی نباید از ۲۰ متر در ثانیه تجاوز نماید.
۱۰-۲-۱۷ حداکثر میزان مصرف
میزان گاز مصرفی (برحسب متر مکعب در ساعت) مجموع حداکثر مصارف دستگاههای گازسوز براساس
مشخصات فنی آنها که توسط سازندگان تعیین شده» میباشد. میزان مصرف چنانچه توسط سازنده
دستگاه گازسوز مشخص نشده باشد. با استفاده از جدول ۲-۳-۱۷ و توسط طراح مشخص میشود. مصرف
کل سیستم لوله کشی باید براساس کارکرد همزمان کلیه دستگاه های گازسوز پیشبینی شده در حداکثر
تبصره: در مواردی که دستگاةهایی با سایر سوختها مورد استفاده قرار دارندء مصارف گاز آنها باید از
طریق محاسبات ارزش خرارتی سوختها و معادل یابی با گاز طبیعی تعیین شود.
۱۱-۲-۱۱-۷ تعیین قطر لولهها
اندازه قطر لولههای سیستم لوله کشی گانباللابه یوش هایهزیر انجام شود:
- با استفاده از جداول تعیین قطر لولهها
- با استفاده از فرمولهای محاسباتی
- با استفاده از نرم افزارهای طراحی مورد تأیید شرکت ملّی گاز
الف- برآورد قطر با استفاده از جداول
این روش فقط به منظور برآورد اولیه قطر لولهها در شبکههای گاز شاخهای مورد استفاده قرار میگیرد و
طراحی تفصیلی باید با استفاده از روابط طراحی و نرم افزارهای مورد تائید انجام شود. در این جداول
(بخش پیوست جداول شماره پ-۴-۳ الی پ-۸-۳) ظرفیتهای لولهها برای فشارء قطر و طولهای مختلف
داده شده است. طول مورد استفاده برای محاسبات. طولانی ترین مسیر بوده که فاصله بین خروجی از
اد بستگاه تقلیا فشار تا دورترین مصرف کننده از آن میباشد.
۱۳۱
۱-۷ مشخصات مواد و مصالح مصرفی. برآورد. طراحی و انتخاب مصالح سیستم لوله کشی از
ب- محاسبه اندازه قطر لولهها با استفاده از فرمولها
برای تعیین اندازه قطر لولهها با توجه به افت فشار و حداکثر سرعت مجاز گازه می توان از فرمولهای
جریان گاز با در نظر گرفتن کلیه شرایط مربوط استفاده نمود. به عنوان نمونه فرمول زیر ارائه میگردد:
فرمول وایموت:
1
گر ۱2 2طر- جر |70
0۱ 3 | شلف ات 0.07294 <0
|۲0
فرمول فوق برای جریان کانغا#الولهمهها اندازه اسمی ۱۳ اینج و یا کمتر و همچنین فشار بیش از ۰/۳۵
کیلوگرم بر سانتیمتر مربع (۵ پوند بر اینچ مربع) بکار میرود.
در فرمول فوق پارامترهای به کار رفته به شرح ,زیر است:
- مقدار جریانء مترمکعب در ساعت در شرایط استاندارد (فشار ۱۱۰۳۲ کیلوگرم بر سانتی متر مربع و
۵ * دمای پایه (۲۷۳,۲ + ۱۵۶ ) کلوین
۵ <* فشار پایه ۱۱۰۳۲ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع
فشار ابتدای لوله؛ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع مطلق
۳ سا فشار انتهای وله در نقطه مصرفه کیلوگرم بر سانتی متر مربع مطلق (۳۰ براساس ده درصد افت
فشار اولیه منظور میشود)
7 <* قطر داخلی» سانتیمتر
6 چگالی گاز
۱۳۲
7 <* دمای مطلق گاز ۰ ۲۷۲/۲+1
اش دمای قابل اندازه گیری گاز سلسیوس
4 طول لوله : کیلومتر
فرمول به صورت زیر خواهد بود .
8
جر ۱2 ۶رد
۲۱( 3 ش ال |07 0-47
74
در جداول شماره پ-۳-۳ الیج پ-۸-۳۲ *ظرفیتهای مخنلف لوله برای فشانر قطر و طولهای مختلف آنها
داده شده است. در صورتی که طول لوله کشی و یا قطرلولهها بالاتر از ارقام مندرج در جداول مذکور باشد.ء
میتوان ظرفیتهای لازم را با استفاده از فرمولهای(۱) یا (۲) محاسبه نمود.
در صورتیکه چگالی گاز غیر از ۰/۶۵«باشد بزای بدست آورفان ظرفیت لوله باید ظرفیتهای بدست
آمله از جداول فوق الذکر را در ضرائشب داده شده در جدوان شماره پ-۲-۳ بخش بیوست ضرب نمود.
- فرمولهای فوق الذکر برای جداول شماره ۶ الی ۸ بخش پیوست ۴ مورد استفقاده قرار میگیرد.
- برای محاسبه سرعت گاز در لوله و اطمینان از اینکه مقدار آن از ۰ متر در تانیه تجاوز نکندء میتوان
از فرمول زیر استفاده نمود.
ره زد ۳
۳ تفا در
4
که در آ
۷ - سرعت جریان گاز (متر در ثانیه)
0 - میزان جریان (متر مکعب استاندارد در ساعت)
۱۳۳
۱-۷ مشخصات مواد و مصالح مصرفی, برآورد. طراحی و انتخاب مصالح سیستم لوله کشی گاز
:۳ فشار اولیه (کیلوگرم بر سانتیمتر مربع مطلق)
0 - قطرداخلی لوله (سانتیمتر)
پ- نرم افزارهای طراحی شبکههای لوله کشی گاز
استفاده از نرم افزارهای خاص طراحی شبکههای گازرسانی غیر آنتنی (حلقوی) باید مورد تائید شرکت
ملی از ایزان:باشده
طراحی شبکههای کار با استفاده از الوله های پلی:ائیلن ,باید یه صورت شاخهای و محاسبات آن ,با استفاده
از فرمول ۱67 و یا نرم افزارهای طراحی که مورد تائید شرکت ملی گاز ایران است انجام گیرد. برای
۱۳۴
۱۳-۷ اجرای وله کشی گاز
۱-۱۲-۷۷ کلیات
این بخش کلیه شرایط و عملیات مورد نیاز برای نصب و اجرای سیستم لوله کشی گاز با فشار ۲ تا ۶۰
پوند بر اینچ مربع برای محوطهها و مجموعههای مسکونی را شامل میشود.
لوله کشی در محوطههای باز و نقاطی که امکان قرار گرفتن لوله در مسیر رفت و آمد وسایل نقلیه یا
افراد و یا برخورد اجسام خارجی وجود دارد و یا در معرض صدمات مکانیکی باشد.ء باید در زیر زمین و به
صورت دفنی یا توکار اجرا شود.
تبصره در داخل ساختمانها و تقاط سرپوشیده که غیر مسکونی بوده و در معرض صدمات نباشد وله
کشی تا فشار ۲۰ پوند بر اینچ,مربع میتواند به صورت روکار اجرا شود.
۲-۱۲-۱۷ تجهیز کارگاه
مجری قبل از شروع هرگونه عملیاتِ اجرایی باید"تجهیزات و ابزارهای لازم را تهیه نموده و محلی را به
عنوان کارگاه و متناسب با پروژه تعیین نماید. کار گاه باید دارای شرایط زبر باشد:
۱- کارگاه باید در محلی ایمن و از نظر حوادث طبیعی مانند سیل,.طوفان و رانش زمین محفوظ باشد.
۲- کارگاه باید دارای حداقل امکانات شامل آب. بر و تلفن«لاشد.
۳- محل کارگاه باید به گونهای باشد که دسترسی به آن آسان و باظحل اجرایٌ کار دارای فاصله مناسب
باشد.
۴- کارگاه باید دارای محل مناسب جهت دفتر و استقرار کارکنان و انبار مناسب برای نگهداری اجناس و
تجهیزات مورد نیاز پروژه باشد.
۳-۱۳-۱۷ نقشه های اجرایی
قبل از شروع عملیات اجراییء مجری باید نقشههای طراحی شده و وضعیت محل اجرا را بررسی کرده و
نقشههای اجرایی را آماده نماید. چنانجه ایجاد تغییراتی در مسیر ضروری باشد.ء مجری باید این تغییرات
را به تأیید دستگاه نظارت رسانده سپس اقدام به تهیه نقشه اجرایی نماید. پس از آماده شدن» نقشههای
اجرایی باید به تائید دستگاه نظارت برسند.
۱۴۵
۱۳-۷ اجرای لوله کشی گاز
تبصره: در صورت وجود مغایرت با برآورد مصرف اولیه و هرگونه تغییراتی که سبب تغییر مقدار مصرف و
پا قشار شودهباید تست به اصلاح قرارهاد و اظراحی باهماهتگی سارمانهای /ذیربط اقدام شود
پس از تائید نقشههای اجرایی. دستگاه نظارت باید مجوز شروع عملیات اجرایی را به صورت کتبی
صادر نماید.
۴-۱۲-۷۷ خم کاری لوله های فولادی
برای تغییر دادن مسیر لولههای فولادی حتیالامکان باید از اتصالات مناسب و یا از لولههای خم شله در
کارخانهالوله سای استفاده شود جر صورنی که خم کرد ن لولهها دنسحل نصب اجشناب«نایدیر باشد,برای
خم کاری باید شرایط زیر رعایت گردد:
الف- خیم کردن لوله فقط. باریش فد« وسایل وریشهای مخضوض خر کار لولهها انجام یرد
ب- خمیدگی لوله باید ,ضاف و عازی از هرگونه چین خوردگی» ترک خوردگی و عیوب مکانیکی باشد.
پ- برای لولههای درزدارء خحظ جوش طولی بایّك,مجاور و یا روی خط میانی لوله که دارای کمترین تنش
کششی يا فشاری است قرارهگهرد.
ت- قوس خمیدگی لوله نباید بیشتر از ۹۰ درجه,باشد.
ث- شعاع انخنای داخلی خمیدگی نباید کمترلازً ۶ برابر قطظخارجی لوله باشد.
چ- وسط خمیدگی لوله باید از نزدیکترین نقطه آتصال,ا لوله به لولغو یا اتظالات دیگر حداقل ۲۰
برابر قطر اسمی لوله فاصله داشته باشد. این فاصله را میتوانلای لونههای ۴ اینچ و بزرگتر تا ۱/۸
۵-۱۲-۷۷ لوله کشی دفنی
۱۵-۱۲-۷۷ کلیات
چنانچه لوله کشی در زیر سطح زمین اجرا شود و برای دسترسی به آن نیاز به حفاری زمین» تخلیه خاک
ومصالحاطراف لولهها باشد لول کشی ذفت ی نامیذه. میشنود:
الف- لوله کشی دفنی باید داخل کانال حفاری شده مطابق شکل شماره پ-۱-۵ باشد.
پااجرای لوله کشی دفی باید با استفاده از مصانح با مشخسات مندرج در بش 1۶۷۹۳۱۹۶ باشیه
پ- جوشکاری در لوله کشی دفنی باید با روشها و با شرایط مندرج در بخش ۱۳-۱۷ انجام شود.
۱۳۶
ت- جهت جلوگیری از خوردگی لولهها و اتصالات فولادی دفنی باید عایقکاری آنها مطابق شرایط مندرج
در بخش ۱۳-۱۷ انجام شود.
ث- آزمایشهای مورد نیاز در لوله کشی دفنی باید بر اساس موارد مندرج در بخش ۱۶-۱۷ صورت گیرد.
۲-۵-۱۲۳۷ آماده سازی مسیر
آماده سازی مسیر شامل خط کشی. حفاری کانال, تخلیه. تنظیم ابعاد محل حفاری شده و ساخت بدستو
جهت گذاشتن لولهها میباشد و باید بر اساس شرایط ذیل انجام شود:
الف- مسیر لوله کشی مطابق با نقشه اجرایی باید در محل پیاده شده و خط کشی شود.
پ-اخط کشی سیر باید:با استفاده از رنگ, کچ مایم رنگی غیر قابل اشتعال و پااهر کونه:مسالح
ساختمانی که قابلیت نمتاق دادن مسیر را دارد. انجام شود.
پ- خط کشی باید به گونهای انجام شود که مسیر لازم جهت عبور لولهها و محل حفاری را به صورت
کامل نشان دهد.
ت- خط کنینیش برای رویه برذازری و حفاری کانال باید به صورت دو خط که نشان دهنده محدوده حفاری
است انجام شود. فاصله دو خطٌ باید از هو طرف از عرض کانال مورد نیاز, حداقل ۵ و حد اکثر ۱۰
ث- در صورت عبور لولهها از مسیری که سطح آن توسظ آسفالت. بتن و یا مصالح دیگری رویه سازی
ده استه» باید با استفاده از دستگاه برش مناسب و ثیروی انسانی محجرب. اقدام به برش سطح و
برداشتن رویه شود. رویه برداشته شده قبل از حفر کانال باید؛از محل,تخلیه شود. رویهبرداری باید
به گونهای باشد که حداقل تخریب را در محلهای مجاور خط کش انجام شده مسیر عبور لولههاء
ایجاد نماید.
ج- مواد و مصالح به جا مانده از رویه های تخریب شده قبل از حفاری باید از محل تخلیه شوند.
چ- حفاری کانال میتواند با استفاده از ماشین آلات برقی یا مکانیکی و یا نیروی انسانی انجام شود الزامات
ایمنی در زمان حفاری کانال باید به طور کامل رعایت شود.
ح- در زمینهایی که خاک آنها نرم و در زمان حفر کانال امکان ریزش وجود دارد. مجری باید از زمان
شروع عملیات حفاری کانال تا زمان پرکردن آن؛ امکانات استحفاظی از قبیل پوشش؛ تختهکشی:
ایجاد دیوار حائل و نصب پایه را فراهم و اجرا نماید.
۱۳۷
۱۳-۷ اجرای لوله کشی گاز
خ- در محل هایی که سطحخ آب بالا می باشد؛ باید در زمان حفاری و اجرای لوله کشی: با استفاده از
دستگاه های مکنده اقدام به تخلیه آب محل حفاری, شود.
د- خاک حاصل از حفاری باید در یک سمت کانال و با فاصله مناست از لبه کانال (حداقل ۵۰ سانتیمتر)
ريخته شود.
ذ- حفاری همزمان در دو طرف معایری که قرار است دوطرف آن لولهگذاری شود در صورت عدم ایجاد
مانع جهت عبور و مرور مجاز میباشد.
ر- ابعاد کانال باید به شرح دُیل باشد:
- عرض کانال (قطر خارجی لوله + ۴۰ سانتیمتر) و حداقل عمق کانال (قطر خارجی لوله + ۱۰۰
ز- در صورت وجود موانع و پا,عدم امکان حفاری با تائید دستگاه نظارت. حداقل عمق کانال هشتاد
سانتیمتر می تواند باشندد
اچنانچه بنا به ضرورت درک کانال دو لوله مختلف کار گذاشته شود مشخصات کانال: بای مطابق
شکل شماره پ-۱-۵ باشد.
س- در نقاطی که لازم است عملیات جوشکاری در"ذاخلٌکانال انجام شود. ابعاد کانال باید طوری باشد
که جوشکار بتواند با وسایل جوشکاری در داخل آن به راحتی کار کند.
ش- کف و دیواره کلیه کانالها قبل از لولهگذاری بای تسطیح:و رگلارشده و از خرده سنگ و مواد زائد
پاک گردد. همچنین لازم است طرفین لبه کانال#په عرض ۲۰سانتیمتر از خرده آسفالت و غیره
پاکسازی و تمیز شود.
ص- پس از تنظیم ابعاد کانال ها باید کف کانال با ۱۰ سانتیمتر ماسه یا خاک نرم پوشانده شود. برای
لولههای پلی اتیلن باید از ماسه بادی استفاده شود.
ض- بستر آماده شده زیر لولهها باید تمیز بوده و هیچ گونه سنگریزه و مواد اضافه که سبب زخمی کردن
پوشش لولهها میشوندء وجود نداشته باشد.
۳-۵-۱۲-۷لوله کشی دفنی با استفاده از لولههای فولادی
دراهنگام نصب لولههاء اتصالات و شیرها در داخل, کانال مواره ذیل باید رعایت شوند:
۱۳۸
۱- پس از اتمام عملیات جوشکاری, باید قطعات لوله کشی در داخل کانال و روی بستر آماده شده قرار
۲- قبل از لولهگذاری باید در کف کانال بالشتکهایی از خاک نرم (خاک سرندی با قطر دانههای حداکثر
تا ۲ میلیمتر) به عرض ۴۰ سانتیمتر و به فاصله ۵ متر از یکدیگر ایجاد گردد. ارتفاع خاک نرم
بالشتکها باید به اندازهای باشد که پس از استقرار لوله بر روی آنها فاصله زیر لوله تا کف کانال
حدود ۱۵ سانتیمتر باشد.
۳- در زمان گذاشتن لولهها در داخل کانال باید با استفاده از تجهیزات مناسب و با حداقل خرابی پوشش:
لولهها داخل کانال قرار گیرند. در محلهائی که سطح آبهای زیرزمینی به طور طبیعی و یا به دلیل
سیل تا ارتفاع زیر لوله یا بیشتر در کانال بالا آمده باشد» طبق نظر دستگاه نظارت باید از وزنههای
مهار کننده با میلههای مهازهکننده استفاده شودء به طوری که لولهدر غمق معین در کف کانال قرار
گیرد. بین مهار کنندهتو لوله باید از نوار پوشش استفاده کرده و باید پیش بینی لازم جهت جلوگیری
از نفوذ آب به داخل لولهایه عمل آید.
۴ سطح فوقانی لولههای مدفونوباید تا سطح زطی حداقل ٩۰ سانتیمتر فاصله داشته باشد و چنانچه
امکان اجرا در این عمق وجود نداشته باشد. .بای وی لوله.به نحو مناسبی مقاوم گردد تا لوله در
معرض فشارهای وارده توسط عوامل مختلف روی زمین قرار نگیرد. اگر به هر علت این فاصله کمتر
از ۵۰ سانتیمتر باشد. باید لوله در داخل کانال بشنی که مخصوص آن ساخته میشود قرار داده شده
بالای لوله مدفون تا سطح زمین کمتر از ۳۵ سانتیمتر باشده
۵- برای جلوگیری از آسیب دیدن لوله و یا پوشش آن به وسیله ریشه درخت باید لوله کشی در فاصله
مناسبی از درختها اجرا شود.
۶ در مواردی که لوله مدفون در معرض تردد وسایل نقلیه سنگین باشد. در صورتی که عمق آن از
مقادیر مندرج در بند ۴ کمتر باشد باید آن را از داخل غلاف فلزی يا کانال با دیواره آجری و یا بتنی
و پوشش بلوکهای سیمانی قرار داد.
۷- اطراف لولههای مدفون تا فاصله ۵۰ سانتیمتر از هر طرف تباید مصالح و مواد ساختمانی خورنده از
۱۳۹
۱۳-۷ اجرای لوله کشی گاز
۸- جهت عبور لولهها از روی کف بتنی باید کانالهایی برای این منظور در کف تعبیه شود. محل عبور
لوله و کانال باید دقیقاً در لوله کشی مشخص شود و اطراف لوله داخل این کانالها باید با ماسه و یا
خاک نرم پر شده و روی آن طوری پوشانده شود که در صورت لزوم بدون وارد آمدن خسارت به
ساختمان بتوان برای دسترسی به لوله روی آن را برداشت.
۹٩ لولههای گاز نباید با لولههای آب گرم و کابل برق فشار ضعیف در یک کانال قرار گيرند. در صورتی
که قران دادن آنها در یک کانان اجتنابناپذین باشه باید لولههای :از توسط عایق مناسیی در مقابال
انتقال خرارت:و پا اتضال آلکتریکی محافطت شودتوخریم آنها بر اساس مقرراتاپخش ۷۱۷۱۷
باشد.
+۰ چنانچه لوله گاز داخل کانال مستقلی قرار داشته باشد باید لین کانال به وسیله ماسه خشک :پر شود
و اگر لوله گاز با سایر لولههایو یا کایلی برق در کانال اشتراکی قرار گیرد که امکان پر کردن کانال با
ماسه وجود نداشته باشندء باید ایّن*کانال مجهز به هواکشهای طبیعی مناسب در محلهای مختلف
باشد تا در صورت نشت,گاز امکان جمع شدن گاز وجود نداشته باشد.
۱ فاصله لولههای مدفون تا لولسهای تاسیساتیهاید مطابق بخش ۷-۱۳-۱۷ باشد.
۳- فاصله لولههای مدفون گاز تا کابلهائ برق.«باوّلّاوژهای مختلف باید بر اساس بخش ۷-۱۲-۱۷
میباشله
۳- در مواردی که عبور لوله کاز از پی دیوار اجقااین بر بای کار باید با استفاده از غلاف فلزی
صورت گیرد. غلاف باید از لوله فلزی که قطر نامی«آن از قطر نامی لُوله گاز ۲ اندازه بزرگتر است.
باشد. جهت جلوگیری از تماس لوله گاز با غلاف فلزی باید ژزلاگمربنی۸تصوص این کار استفاده شود
و فاضله بین لوله گاز و غلاف با استفاده از عایق ضد: رطویت پرشنود.
۴۳- در صورت عبور لوله گاز مدفون به موازات پی دیوار باید فاصله نزدیکترین لبه کانال تا دیوار مجاور
حداقل برایرعمق کانال باشد.
,دشن اتضالات یی و با قلسجی مجان دس باشد:
۶ هو خاتمه اهر ,روز کاری انتهای, لولههایی کهدراداخل کانال ,خواباندداشهاند بایدایه وسیله.ذرپوش
مناسب بسته شوند تا از ورود آب و گل یا اشیاء دیگر جلوگیری به عمل آید.
۷ خط, توله در وی نقطه نباید حت پیش اقرار گیرد:
دا
مبحث هفدهم
۸- پس از انجام کلیه آزمایشهای مندرج در بخش ۱۶-۱۷ باید روی لولهها با استفاده از ماسه پا خاک
نرم برای لولههای فولادی و ماسه بادی برای لولههای پلیاتیلن پر شود. خاک نرم میتواند از خاک
برگشتی کانال باشد مشروط بر اینکه از سرند مناسب با چشمه های حداکتر ۸ میلیمتری سرند
شدهوافاقد سنگ و اشیاء توک تیزاوامصالح ساختمای .از قبیل آهک واخاک آغشته بهننواد
هیدروکربنی باشد و در غیراین صورت پیمانکار موظف به تامین خاک رس يا ماسه بادی طبق نظر
دستگاه نظارت میباشد. خنخامت این لایه خاک ترم باید حداقل بزایز با ۲۰ سانتیمتر باشد: در صورث
کم عرض بودن معبر یا امکان برخورد با موانع باید روی این لایه یک لایه موزائیک و یا آجر فشاری
چیده شود. عرض این لایه باید از قطر لوله حداقل ۵ سانتیمتر بزرگتر باشد. سپس کانال باید با خاک
حفاری شده تا ارتفاع حد اقل بیست سانتیمتر و حد اکثر سی سانتیمتر بالاتر از محل قرار گرفتن
موزائیکها و یا آجرچینی» پر شود.,ووی این لایه نوار اخطار کشیده شده و سپس کانال به صورت
کامل تا سطح زمین پز میشود:
۹- در زمان پز کردن کانالءجالد با استفاده ازدستگاه کوبانه خاک برگشتی کوبیده شود تا خاک نشست
کامل خود را انجام دهد.
۰- پس از پر کردن کانال باید علائم و دریچهها دز امحل/خود نضب شوند.
۱- پس از اتمام مراحل فوق باید مسیر به حالت اولیه درآمده و به صورت کامل بازسازی شود.
۳- مسیر لولههای دفنی در فواصل طولانی باید بَةوسیله علائم مشخص کننده که در نقاط و فواصل
قابل رویت نصب میشوند. نشان داده شود.
۴-۵-۱۳۲۷ لوله کشی دفنی با استفاده از لولههای پلیاتیلخ
اجرای لوله کشی دفنی با استفاده از لولههاء اتصالات و شیرهای پلی اتیلن بر اساس مقررات مندرج در این
بخش فقط با فشار ۶۰ پوند براینچ مربع (۴۱۳۶۸۶ پاسکال) و مطابق با استاندارد. (165-۳-011-001)0
اجازه داده شده است.
در هنگام اجرای لوله کشی دفنی با استفاده از لولههای پلیاتیلن موارد یل باید رعایت شود:
۱- جهت بارگیری» حمل و نقل و تخلیه لوله و اتصالات میباید از وسایل مناسب که دارای سطوح صاف
و فاقد اجسام تیز و برنده باشده استفاده شود.
۱۹۱
۱۳-۷ اجرای لوله کشی گاز
7 مجری باید لولهها و اتضالات:را در انبار سریوشیده نکه:دارد ابهاطوری که تخت خیج شرایظی .در
معرض نور خورشید قرار نگرفته و نحوه انبار کردن طوری باشد که امکان صدمه دیدن, فشرده شدن
وا سوراخ شفن آنها وجودانداشته باشده در صورتی که لولههه اتصالات و شیرها بهصورت بسته-
بندی کارخانه تحویل مجری گردد. باید این بستهبندیها تا زمان استفاده باز نشده و از دست زدن
به المنتهای برقی اتصالات الکتروفیوژن اکیداً خودداری شود.
۳- سطح زیر لولهها باید صاف و هموار باشد. ارتفاع رویهم قراردادن لولهها با توجه به جنس لوله اندازه:
ضخامت و درجه حرارت محیط متغیر بوده و با نظر دستگاه نظارت باید انجام گردد ولی در هر
صورت ارتفاع روی هم قراردادن لولهها به صورت حلقهای يا شاخهای نباید از ۵,امتر تجاوز نماید.
۴- درپوش لولهها و شیرها باید تا زمان جوشکاری بر روی آنها باقی بماند.
۵- نگهداری لوله و اتصالات پلیاتیلن تحت هیچ شرایطی نباید در دمای بالاتر از ۴۰ درجه سانتیگراد
صورت پذیرد و در مغلاتی کی اساس شرایط محیط و طبق نظر دستگاه تظارت امکان رغایت
دمای مذکور فراهم نشودة حداکثر زمان نگهداری لوله سه ماه خواهد بود. پس از انقضای این مدت.
آزمایش او آی تی ! بر روی,لویههای مذکورایاجام و چنانچه میزان او آی تی از مقدار ایتداء کمتر از
۰ درصد انحراف داشته باشد لوله قابلٌ استفادة وق غیر ایتصورت لوله قابل استفاده نخواهد بود.
تست او آی تی باید بر اساس استاندارد 1135746 50اانجام گیرد:
۶ ریسه نمودن و ردیف کردن لولهها باید طبق وا زیر باغ
- مجری موظف است فقط مصارف روزانه خود را از انبارابه محل کار,هنتقل نماید.
- لولههانی که در کنار کوچه یا خیابان روی هم ریسه میشوند باید داز دو طرف آنها از درپوشهای
مناسب جهت جلوگیری از نود آب. خاک و غیره استفاده گرد و لازم است درپوش لولهها تا زمان
جوشکاری بر روی لولهها باقی بماند. باید از قراردادن لولهها در مسیر و مجاری آب و فاضلاب خودداری
گردد.
- لولهها باید: در طرفی از کال ریسه شوند: که حداقل عبور وامرور را داشته: باشد.
- برای ریسه کردن لولهها باید از پایههای مناسب استفاده شده و بستر پایهها به نحوی باشد که به بدنه
لوله صدمهای وارد نشود.
6 هماع عمهع 05 : 0.1.
1 -ا
۱۹۲
آمادهسازی لولهها و اجرای عملیات اتضال و جوشکاری باید مطابق مشخصضات فنی و دستورالعملهای
مندرج در بخش ۲-۲۴-۱۷ باشد.
۸ روشهای بازرسی فنی جوشها و آزمایشهای مخرب باید مطابق مشخصات فنی و دستورالعملهای
مندرج در بخش ۵-۲-۱۴-۱۷ و ۶۲-۱۴-۱۷ او ۷-۲-۱۴-۱۷ باشد.
۹ لولهگذاری با شرایط زیر باید انجام شوذ:
- جهت گذاردن لوله در کانال باید از وسایل مناسب استفاده شود به طوری که هیجگونه آسیبی به بدنه
لولهها وارد نشود.
- چنانچه قرار است در یک کانال دو لوله مختلف کار گذارده شودء میبایست فاصله افقی و عمودی آنها از
یکدیگر مطابق شکل شماره پ-۱-۵ بخش بیوست باشد.
-هنگام لولهگذاری باید تدابیر لازم جهتمقابله با انقباض و انبساط لوله به تحخوی که مورد. تائید دستگاه
- در صورتیکه در مسیر لولهکشی موانع و سرویسهای زیرزمینی وجود داشته باشد. لوله گاز باید از زیر
این موانع عبور داده شود. فاصلهفوقانی لوله گازقا زیر موانعی از قبیل حوضچههای مخابراتی» لولههای
آب و غیره باید ۴۰ سانتیمتر باشد. اين«فاصله دزواضورت محدودیت مکانی» با نظردستگاه نظارت قابل
تغییر تا ۳۵ سانتیمتر میباشد. در تقاطع شبکههای پلیآتیلن با کابلهای برق (بالاتر از ۳۸۰ولت) یا
تولههای حاوی مواد قابل اشتعالء رعایت فاصلکخلااقل یی رگهروری است: اما در صورت رعایت
حریم مشخص شده از طرف سازمان ذیربط و درصووااعدم امکااغایت خلگم فوق با نظر دستگاه
نظارت تمهیدات خاص اتخاذ و عمل خواهد شد.
- در اجرای شبکههای پلی اتیلن و برخورد با موانع زیرزمینی چنانچه موانع دارای عمق زیادی بوده و
امکان اجرای لولههای پلیاتیلن از روی موانع با رعایت بندهای ۲-۵-۱۲-۱۷ و ۷-۱۲-۱۷ وجود داشته
باشد. اقدام و در غیر این صورت طبق نظر دستگاه نظارت عمل شود.
- قبل از خاکریزی روی لوله باید اطلاعات کاملی از کار اجراشده جهت تهیه نقشههای ۱/۲۰۰ یا ۱/۱۰۰۰
چون ساخت برداشته شده و طمجنین علامتگذاری محل شیرهای تصب شده بر روی دیوار مجاور و
یا در صورت عدم امکان بر روی پایههای مخصوص به عمل آید.
-نظر به اینکه لولههای پلی اتیلن دارای اضریب انبساط حرارتی بالایی امیباشد. لذا خاکریزی براروی لوله
باید در دمای محیط بین ۵ تا ۲۵ درجه سانتیگراد انجام شود و چنانچه قرار باشد. لولهگذاری در ساعات
۱۵۳
۱۳-۷ اجرای لوله کشی گاز
گرم روز انجام شود قبل از اتصال نهانی قسمت اجرا شده به قسمت لولهگذاری شده قبلی» باید به خاک
ریزی ماسه بادی با نظر دستگاه نظارت اکتفا نموده و پس از متعادل شدن دمای محیط و اجرای اتصال
نهائی, و عملیات پر کردن کانال انجام شود
- بر روی لوله/باید ماس بادی ابداشیجامی: ۳۰ سانتیمتر ريخته /شده سیس. کانال باید ایا خاک تخفارتی
شده تا ارتفاع حد اقل بیست سانتیمتر و حداکثر سی سانتیمتر پر شود. روی این لایه نوار اخطار زرد
کشیده میشود به نحوی که خط میانی نوار زرد با محور لوله در یک امتداد قرار گیرد.
- روی نوار اخطار با خاکهای حاصل از گودبرداری در دولایه تا سطح زمین پر شده و تسطیح و کوبیدن
آن توسط دستگاه کوبانه تا حد تراکم لازم مورد تأیید دستگاه نظارت انجام میگیرد. حداکثر قطر دانه
بندی خاک برگشتی به کانال نباید از ده سانتیمتر تجاوز نماید.
۰- کلیه قسمتهای مسیر لول گذاری اعم از بتن و موزائیک يا چمن, آسفالت, جوی و کانال تأسیسات
زیرزمینی و غیره باید:پس از پزکردن کانال به حالت اولیه بازسازی شود.
۱- عبور از تقاطعهای اصلی* بزرگراههاء را آهن و رودخانه باید طبق شرایط زیر باشد:
- قبل از شروع عملیات. مجری بای تمام وسایل وفصالح و اقلام مورد لزوم را که به تائید دستگاه نظارت
رسیده باشد در محل کار حاضر نموده و:کادر فنی ورزیّدهای رامجهت این کار انتخاب نماید.
- عبور لوله با غلاف فولادی از زیر اتوبانهاء بزرگراههاء جادههاأی اصلی و راهآهن باید طبق نقشه --165
۳۱1 انجام گیرد. برای این کار باید لوله عموق بٌرجاده با ژاهآهن وده و زاویه تقاطع ٩۰ درجه باشد.
در شرایطی که رعایت این زاویه بنا بر موقعیت محل«و عوامل دیگز امکانپذیر نباشد. این زاویه نباید
کمتر از ۶۰ درجه باشد.
- جهت عبور لوله از موانع مهم باید با دستگاه بورینگ (مته نقب زننده) اقدام به ایجاد سوراخ در زیر جادهها یا
راه آهن نمایند و در صورت عدم دسترسی به دستگاه بورینگ و تائید دستگاه نظارت میتوان با حفاری
دستی ,وبایجاد کانان سیمانی (نسبکول) طبق دستورات هستگاه انظارت واقشه 69-0002 برای
تقاطع راهآهن اقدام به عبور لوله با غلاف فولادی نمود.
- در مکانهائی که جهت عبور از موانع باید از کانالهای عمیق زیرزمینی استفاده شود ابعاد کانال باید
طوری انتخاب شود که کارکنان حفاری و جوشکاری بتوانند به راحتی در داخل آن کار کنند و در
ضمن محلهاتی که امکان ریزش سقف کانالها وجود دارد باید با ایجاد سقفهای موقت و مقاومء از
ریزش آنها جلوگیری شود.
دود
برای سعیخص شدن محل ادقیق شبرها باید از تابلوهای تمانگر کوک آلومینیونی با ماه مین
طبق شکل شماره پ-۱-۵ که بر روی دیوار و یا پایههای سیمانی نصب میشود. استفاده نمود. محل
نب این :تابلوها بای در نکان:هاتی باشت که در معرشن دید قرانداشته باشته وان سح انصب شیر
دور نبوده و نهایتاً مورد تائید دستگاه نظارت باشد.
۳ آزمایش مقاومت و نشتی خطوط شبکه کار گذاشته شده و همچنین انجام اتصال نهائی و گازدار
نمودن شبکه وراءاندازیطبق مشغصات فی مرج ,در بخش ۶-۷۷ خواعد بود:
۶-۱۲-۷۷ لوله کشی رو کار
۱-۶-۱۳۲۷ کلیات
لوله کشی گاز وقتی روکار استکه دسترسی به آن مستقیم و نیازی به حفاری و تخریب نبوده و در محلی
نصب شود که قابل رویت باشد: لول کش "هر سوله های صنعتی, محوطه های باز و نقاطی که امکان قرار
گرفتن لوله در مسیر رفتآو آمد وسایل نقلیه و یا افراد و یا برخورد اجسام خارجی وجود نداشته و یا در
معرض صدمات مکانیکی تباشلفتا فشار ۳۰ پونلگم اینج مربع (۲۰۶۸۴۲۳ پاسکال) میتواند به صورت روکار
اجرا شود. در صورتی که فشار گاز داّحل لولههاناز ۳۰ پوند بر اینچ مربع (۲۰۶۸۶۳ پاسکال) بیشتر باشدء
باید قبل از ورود به ساختمانء فشار توسط تقلیل:دهنده فشار (زگولانور) به حداکثر ۲۰ پوند بر اینچ مربع
(۲۰۶۸۴۳ پاسکال) تقلیل یاید.
لولهکشی روکار باید با استفاده از لوله و اتصالات فولاوالق بوده و اسفتقاگه از ولگ و اتصالات پلی اتیلن
تبصره: لوله کشی گاز روکار داخل ساختمانهای مسکونی و غیر صنعتی که در ابتدای بند کلیات به آنها
اشارهنشده باید:تا افشار حداکتر ۲ پونه بر اینج مریم ۱۳۹/۹۴ پاستکال) باشی
۲-۶-۱۳۲۷ اجرای لوله کشی رو کار
اجرای لوله کشی روکار باید مطابق موارد زیر صورت گیرد:
الف<دنمناطتی که لوله کازبه صورت روگار اجرا میشوه :بای لولهها توسط. پایههای مناسبی پیحکم اشده
و پیش بینیهای لازم جهت جلوگیری از صدمات فیزیکی صورت گیرد.
۱۹۵
۱۳-۷اجرای لوله کشی گاز
ب- لوله کشی روکار باید به ترتیب مناسبی در فواصل معین محکم و استوار شده باشد. برای این کار باید
از بستهای قلرّی,مخصوص لوله و متناسب: با قظر آن که آذارای استخکام کافی میباشد استفاده
پ- بستن و یا جوش دادن یک لوله به لوله دیگر و لوله به اسکلت فلزی یا اجزاء فلزی غیر ثابت ساختمان
به طور مستقیم ممنوع است.
ت- حداکتر فواصل بین نقاط اتکاء بست و یا پایه در لوله کشی گاز روکار نباید از فواصل مندرج در جدول
شمارهاپ-۹-۴ ابیشتر اباشد.
ث- بستهای لولههای عمودی باید لولهها را به طور کامل در خود گرفته و وزن آن ها را مهار نماید.
چ- طول پایههای:بستهای لولههای: روکاری که خارج از ساختمان: قرار: دارند: باید:به گونهلی باشد که
وله با دیوار محل انکا حداقلی یک سانتیمتر فاصله داشته باشد تا گرد او خاک در فاصله بین لوله و
دیوار جمع نشده و باعك خوردگی تدریجی لوله نشود.
چ- استقرار و کیفیت نصب لولههای گاز باید به تحوی باشد که از لرزش و نوسان مصون بماند و مهار آن
باید طوری انجام گیرد که فشاری به تجهیزات منتقل نگردد.
ح- بستهاء پایهها و آویزهای لولهها باید طوّری نصتتشَوتد, که مانع از انبساط و انقباض آزاد لولهها نشود.
در صورت لزوم باید از پایههای معلق و يا آویزهای متحرک استفاده نمود. بستها و آویزها باید به
گونه نصب شوند که در اثر اتبساط انقباض و یار نوع حزکت لوّله ها از آنها جد! نشوند.
خ- لوله کشی روکار نباید از زیرزمینهای متروک و دخمه مانند ساختمانها عبور نمایندء مگر آنکه این
نقاط دارای جریان طبیعی جوا و یا تهویه مناسب باشند. از پوشاندن و اختفاء لوله در داخل ساختمان
باید حتی الامکان خود داری به عمل آید.
د- لوله کشی روکار داخل ساختمانها باید طوری انجام گیرد که به استحکام ساختمانها آسیب نرسیده
و از استقامت ساختمان و اجزاء آن کاسته نشود.
ذ- در مواردی که لوله از داخل درب ویا پنجره عبور میکند. باید پیش بینیهای لازم جهت جلوگیری
از سائیدگی و سایر صدمات فیزیکی لوله به وسیله درب يا پنجره یا شيشه به عمل آید.
ر- افاصله؛لوله«های رو کار تاتلزله«های آب گرم ,راید حناقل: ۵ سانتیست,باشه کر مولزدی که سحفظفاصلة
فوق امکان پذیر نباشد باید لوله گاز با عایق حرارتی مناسب پوشانده شود.
۱۵۶
مبحث هفدهم
ز- کانالهای عمودی يا افقی ساختمان که لوله گاز از آنها عبور میکند. باید از پایین و بالا به هوای آزاد
راه داشته باشد تا تعویض طبیعی هوا در آنها صورت گرفته و امکان تجمع گاز در آنها وجود
نداشته باشد. لوله گاز نباید از داخل کانلهای مربوط به هواکش, چاه آسانسورء دودکش بخاری و
کانالهایی که برای تجهیزات دیگر تعبیه شده: غبور کند.
رُ- لوله گاز نباید با سیم و کابل برق در تماس باشد. فاصله سیم روکار برق با لوله گاز حداقل ۱۰ سانتیمتر
باید باشد. در مواردی که رعایت فاصله فوق امکانپذیر تباشد باید لوله گاز با عایق الکتریکی مناسب
پوشش داده شود.
س- در لوله کشیهای روکار که در معرض تغییرات قابل توجه حرارت قرار دارند باید تدابیر لازم برای
مقابله :با اتبساط و انقباض لولهها صورت گیرد: نشعابهای لولههای طویل باید:طوری باشد که
تغییرات طول لوله اصلی دراثر انقباض و انبساط باعث شکستن آنها نشود.
ش- در نقاط اتصال لولههایآژوکار وافگنی, جهت جلوگیری از صدمات فیزیکی باید از غلاف فلزی مناسب
استفاده شود. غلاف فلری باید از لوله با قطر نامی دو اندازه بزرگتر از قطر نامی لوله گاز باشد. در این
موارد باید لوله گاز نوارپیچیشده و از کمربند*و یا نوارهای لاستیکی که فاصله بین لوله گاز و غلاف
فلزی را به صورت یکنواخت در طول«لوله حفظایکنند استفاده شود. علاوه بر آن باید فاصله بین
لوله گاز و غلاف با استفاده از قیر و یا سایر مواد عایق رطوبتی پر شده و دو طرف غلاف با درپوش
۷-۱۲۷ حریم خطوط لوله گاز در مجاورت و تقاطع تأسیللگات
در هنگام اجرا باید فواصل سایر تاسیسات از جداره خارجی لوله گاز مطابق جدول شماره پ-۱۰-۳ بخش
۱۹۷
۹
مبحث هفدهم
۱۳-۷ عایق کاری لولهها
۱۱۳-۷ کلیات
عایقکاری لولههای مدفون و توکار فولادی به دو روش زیر امکان پذیر است:
عایقکاری سرد (نوار پیجی) که عبارتست از عایقکاری لولهها با استفاده از نوارهای چسب دار و پرایمر
مخصوضن لوله:
عایقکاری گرم (عایقکاری با قیر) که عبارتست از عایقکاری لولهها با استفاده از قیر مذاب و الیاف پشم
تبصره: استفاده از سایر پوششها اعم از سرد یا گرم از جمله سایر انواع نوا پوششهای اپوکسی دوجزتی,
پوششهای پلی بورتان دوجزتی,صد در صد جامد (پوشش های سرد) و قیر اصلاح شدهء پلی اتیلن سه
لایه و اپوکسی پودر (پوششهای گرم) در صورت مطابقت با استانداردهای شرکت ملّی گاز و مقررات این
۲-۱۳۷ اقدامات اولیه قبل از عایقکازی
قبل از اقدام به عایقکاری لولهها باید اقدامات اولیه .ریز درآقورد آنها به عمل آیلد
۱-۲-۱۳-۷ بازرسی ظاهری لولهها از نظر آلودگی به چرییها
هر نوع آلودگی لولهها به مواد چرب از قبیل گریس مواد هیدروکرینی و چربیها باید, با استفاده از حلالهای
مناسب از جمله بنزین بدون سرب و يا تولوئن کاملا تمیز گردد وشپس باب بدون املاح (در حد آب
آشامیدنی) شسته شود.
۲-۳-۱۳-۷ بازرسی لولهها از نظر وجود عیوب مکانیکی
کلیه لولهها قبل از زنگ زدایی و تمیز کاری باید مورد بازرسی قرار گیرند و در صورت مشاهده هرگونه
عیب مکانیکی از قبیل شیار فرورفتگی, خراش, دو پهنی» صدمات وارده به سر لوله و حفرههای خوردگی
کنار گذاره شوند تا به وسیله دستگاه نظارت بر طبق استانداردهای ۸۳۱-5۱ و (۳1-001)2-/-۱165 مورد
۱۵۹
۱۳-۷ عایق کاری لولهها
۳-۲-۱۳۱۷ بازرسی لولهها از نظر خشک بودن
لولهها قبل از زنگزدائی و تمیز کاری باید کاملا خشک باشند. در صورت وجود شبنم صبحگاهی بر روی
سطح لوله و یا در صورتیکه دمای محیط کمتر از ۵+ درجه سلسیوس باشد.ء باید لولهها را با استفاده از
مشعل گاز تا دمای ۳۰+ درجه سلسیوس پیش گرم نمود.
۲-۱۳-۷ زنگ زدائی و تمیز کاری لوله ها
پس از بازرسی از لولههاء باید به وسیله مواد ساینده از قبیل شن و یا ذرات فولادی شات و گریت و به روش
سندبلاست یا شات بلاست. لولهها را زنگزدائی و تمیز کاری و لایه زنگ يا اکسید تشکیل شده بر روی
سطح لوله را کاملا بر طرف:تمود:
در زنگزداتی و تمیز کاری لولهها به منظور جلوگیری از عوارض استفاده از شن در روش سندبلاست
استفاده از ذرات سرباره مس یا" مسباره "ارجحیت دارد.
میزان تمیزی سطح لولهها باید بر.ظبق استاندارد 8501-1 ۱50 و درجه تمیزی آن برابر با درجه 5۸
5 باشد.
میزان زبری سطح لولهها باید بر طبق استاندارد.:8503-2 150 و مقدار زیری آن بین ۵۰ الی ۱۰۰ میکرون
لولههای زنگ زدائی و تمیز شده باید تا پایان روز کاری پرایمر زنی,و یا عایقکاری شوند.ء در غیر اینصورت
لولهها باید مجدداً زنگ زدانی و تمیز کاری شوند. دز مناطقع"ساحلی و یا,نقاطی که رطوبت نسبی بالای
۰ باشد. لولههای زنگزدایی و تمیزکاری شده باید حداکثر پس ,از دو ساعت؛پرایمر زنی و یا عایقکاری
شوند:
۴-۱۳-۷۷ عایقکاری سرد لولهها (نوارییچی)
عایقکاری سرد باید با استفاده از نوارهای چسب دار مخصوص عایقکاری لوله انجام شود به این ترتیب که
پس از پرایمر زنی» باید لولهها را در دو لایه شامل نوار زیر و نوار رو نوار پیچی نمود. در نواربیچی سرد
لولهها باید از نوار مخصوص سرجوش به عنوان نوار زیرء پرایمر مخصوص نوار سرجوش به عنوان پرایمر به
علاوه نوار رو استفاده شود.
۱۶۰
تبصره: استفاده از عایقهای سرد دیگر از جمله سایر انواع نوار اپوکسیهای دو جزئی و پلی پورتانهای
دو جزئی صد در صد خالص در صورت مطابقت با استانداردهای شرکت ملّی گاز و مقررات این مبحث با
نظر دستگاه نظارت بلامانع است.
در تهیه نوار و پرایمر باید دقت شود که نوار و پرایمر ساخت یک سازنده و قابل انطباق باشند. استفاده از
عایقکاری سرد باید در کارگاه و در محل سرپوشیده انجام شود. در صورتیکه به هر علت عایقکاری سرد در
کارگاههای سرپوشیده امکان پذیر نباشد. باید از انجام عایقکاری در هوای بارانیء مه سنگین» گرد و غبار و
در دمای زیر ۵ درجه سلسیوس خودداری شود.
۱۴-۱۳-۷۷ پرایمر زنی
پرایمر زنی باید حتیالامکان بلافاطلة پس نگ زدانی و تمیزکاری لولهها انجام شود. در صورت لزوم باید
گرد و غبار سطح لوله به ولیله هلق فشرده زدوده شود.
پرایمر تا قبل از مصرف باید یستهبندی اولیفتگهداری شود. قبل از باز کردن درب قوطی پرایمر برای
مصرفه باید ظرف را به قدر کافی تکان داد و دز صورت بزرگ بودن ظرف باید آن را بقدر کافی غلناند تا
مواد تهنشین شده پرایمر کاملا مخلوط شوّد. پساز استفاده از ,ترایمر باید بلافاصله درب ظرف را محکم
نمود تا مواد فرار آن تبخیر نشود.
پرایمر زنی لولهها در هوای بارانی» مه سنگین, گرد و غبار و طوفان و در دمای زیر ۵+ درجه سلسیوس مجاز
نمیباشد. در صورت وجود شبنم صبحگاهی باید سطح لوله را کاملاً خشک نمود.
پرایمر زنی باید به وسیله قلم مو غلطک و یا دستگاه اسپری انجام شود: پرایمر زنی باید به صورتی انجام
شود که پس از خشک شدن ضخامت آن یکسان باشد و نقاط کمرنگ و یا پرایمر نخورده باقی نمانده باشد.
قبل از شروع نوار پیجی. پرایمر باید خشک شده باشد به نحوی که اثر انگشت روی آن باقی نماند. در مورد
زمان خشک شدن پرایمر باید توصیه سازنده آن مورد توجه قرار گیرد.
۲-۴-۱۳۷۷ نوار پیچی لابه اول
لایه اول نوار یا نوار زیرین» محافظت اصلی لوله درمقابل خوردگی را بر عهده دارد. نوار پیجی لایه زیرین
۱۳۹
۱۳-۷ عایق کاری لولهها
از مصرف در بستهبندیهای اولیه و در دمای مناسب و دور از تابش آفتاب و باران بر طبق توصیههای
سازنده آنها نگهداری شوند. در استفاده از نوار و پرایمر باید توجه شود که هر دو ساخت یک سازنده و
دارای تاریخ مصرف معتبر باشند. در صورتی که نوار پیچی بلافاصله پس از پرایمر زنی انجام نشود.ء میتوان
لولههای پرایمر خورده را برای مدت حداکثر چهار هفته در مکان مناسب نگهداری نمود به نتحوی که
خواص پرایمر از بین نرود. در صورت از بین رفتن خواص پرایمر و یا پدیدار شدن آثار زنگزدگی, لولهها
باید مجدداً زنگ زدانی و تمیز کاری و سپس پرایمر زنی شوند. چنانچه بیش از یک روز از پرایمر زنی
لولهها گذشته باشد قبل از اقدام به نوار پیچی باید سطح پرایمر خورده را با برس زبر کرده و سپس اقدام
به پرایمر زنی مجدد نمود.
نوار پیجی در جوای بارانی. مه سنگین, گرد و غبار و در دمای زیر ۵+ درجه سلسیوس مجاز نمیباشد. نوار
پیچی باید با زاویه ثابت و با کشش/یکنواخت انجام شود. میزان کشش نوار باید در حدی باشد که بیش از
۵ درصد از عرض نوار کم نشود. میزاق زوی هم پیچی نوار برای لایه اول باید برابر با پنجاه درصد عرض
نوار باشدء به طوری که هر دورنوان نصف عرض دور قبلی را بپوشاند.
با اتمام هر حلقه نوار باید نوار حلقهچدید حداقل 1۵ سانتیمتر روی انتهای نوار قبلی پیچیده شود. برای
اطمینان از چسبیدن نوار باید آن ر! با دستآروی نوازاَقبَلی فشرد.
در عبور لوله از نقاطی که سطح آبهای زیر زمینی بالا است و یا در تقاطع با نهرآب. باید نوار پیچی نوار
زیرین در دو لایه با روی هم پیچی پنجاه درصد 7/۵۰ انجام شود: در صوّرتیکه نوار پیچی لولهها در کارگاه
انجام شود باید حدود ۱۰ سانتیمتر از سرلولهها نوار پیچیآنشود تا پس از انجام جوشکاری, همراه با قسمت
سرجوش لولهها نوار پیچی شود.
۳-۴-۱۳-۷نوار پیچی لایه دوم
نوار پیجی لایه دوم باید با استفاده از نوار رویی که ضخامت لایه پلاستیک آن ۲۳ میلیمتر و ضخامت لایه
چسب آن ۰,۲ میلیمتر است انجام شود.
نوار پیچی رویی برای محافظت از نوار زیرین انجام میشود. میزان روی هم پیجچی نوار رویی باید حداقل
۰ عرض نوار باشد.
در نوار پیچی نوار رویی باید حدود ۱۵ سانتیمتر از سر لولهها نوارپیچی نشود.
۱۳۲
مبحث هفدهم
۴-۴-۱۳-۷ نوار پیچی سرجوشهاء اتصالات و نقاط تعمیری
در صورتی که لولهها در کارگاه نوارپیچی شده و سپس به محل اجرای لوله کشی حمل شوند. پس از انجام
جوشکاری باید قسمت نوار پیچی نشده سر لوله و قسمت سرجوش در محل نوارپیچی شود. برای نوار
پیچی سرجوش, ابندا! باید با استفاده از برس برقی یا برس دستی محل جوش و قسمتهای نوار پیچی
نشده سر لوله را از پرایمر وسایر مواد خارجی پاک نمود به نحوی که سطح فلز لوله کاملاً براق شود. در
صورت لزوم قطرات ناشی از جوش باید با استفاده از قلم برداشته شود. پرایمر زنی سرجوش باید با استفاده
از پرایمر مخصوص نوار سرجوش انجام شود. پرایمر زنی سرجوش باید علاوه بر روی قسمتهای لخت لوله و
محل جوش, بر روی حداقل ۵ سانتیمتر از نوارپیچی نوار زیر لوله در دو طرف جوش انجام شود.
پس از خشک شدن پرایمر باید نوار پیچی سرجوش با استفاده از نوار سرجوش و با روی هم پیچی ۵۰/
بر روی قسمتهای پرایمر خورده شامل محل,جوش, قسمتهای نوارپیچی نشده و حداقل ۵ سانتیمتر بر روی
نوار زیر لولههای طرفین سرجوش انجام شود. سپس باید نوار رو با روی هم پیچی حداقل ۸۱۰ بر روی
نوارپیچی نوار سرجوش انجام شنود.
در صورت زخمی شدن نوار باید قینمت معیوب نوازیٌیچی برداشته شود. سپس محل عیب به اضافه حدود
۵ سانتیمتر از هر طرف روی نوار پیچی نواز زیر با انتتقاه؛از پرایمر مخصوص نوار سرجوش» پرایمر زنی
شود و پس از خشک شدن پرایمرء با استفاده از نوار سرجوش نوارپیچی شود. سپس نوارپیچی نوار رویی
نیز به روشی که برای سرجوشها ذکر گردید انجاماشنود.
۵-۴-۱۳-۷ کنترل کیفیت عایقکاری سرد
پس از اتمام نوار پیجی نوار زیر با استفاده از دستگاه منغذیاب(هالیدی دیتکنور) که مورد نائید دستگاه
نظارت قرار گرفته باشد باید از سالم بودن نوار پیچی اطمینان حاصل نمود.
نوار پیچی انجام شده باید از نظر ظاهری یکنواخت بوده و فاقد چین و چروک باشد. برای اطمینان از
کیفیت نوار و پرایمر استفاده شده و همچنین اطمینان از کیفیت نوارپیچی باید بر روی نوار زیر به طریق
زیر آزمایش چسبندگی انجام داد . ابتد! با چاقو دو شیار موازی به فاصله یک سانتیمتر از یکدیگر بر روی
نوار زیر در جهت عمود بر محور طولی لوله ایجاد کنیم. سپس با برش عرضی محل شروع دو شیار را بهم
وصل نموده و با نوک چاقو قسمت ابتدای نوار بریده شده را از سطح لوله بلند کرده و با نیروی یکنواخت
در جهت عمود بر سطح لوله نوار زیر را از لوله جدا میکنیم. انجام آزمایش چسبندگی باید حداقل دو
ساعت بعد از نوارپیجی و در دمای بین ۱۵ تا ۲۵ درجه سلسیوس باشدد
۱۳۳
۱۳-۷ عابق کاری لولهها
چسبندگی نوار باید در حدی باشد که توار با نیرویی بیش از ۱۸۵ کیلوگرم نیرو به ازای هر سانتیمتر عرض
نوارء از سطح لوله جدا شود و لایه چسب نوار به صورت یکنواخت هم بر روی نوار و هم بر روی لوله باقی
بماند.
پس از اتمام نوارپیچی سرجوشهاء شیرهاء اتصالات و نقاط تعمیری و قبل از خوابانیدن لوله در کانال, باید
کل طول وله نوارپیجی شده محدداً با استفاده از دستگاه منغذیاب(هالیدی دتکتور) بر طبق دستورالعمل
مندرج :در بخش :۷۵-۱۳-۱۷ "مورد آزمایش قرار گیرد:تا از سالم:بودن وان پیچی انجام شده: اطمینان
۵-۱۳-۷۷ عایقکاری گرم لولهها (عایقکاری با قیر)
۱1۱۵-۱۳-۷ کلیات
این بخش مربوط به عایقکاری گرم لولهها شامل استفاده از قیر پایه نفتی» پرایمر مخصوص موسوم به
عایقکاری گرم لولهها با استفاظاهااز قیر مذاب و نولژکهای پشم شیشه داخلی و خارجی و پرایمر مربوطه انجام
میشود. در تهیه مواد عایقکاری گرم باید قیر,و پرایمر از یک سازنده تهیه شود. استفاده از قیر و پرایمر
ساخت سازندگان متفاوت مجاز نیست.
تبصره: استفاده از سایر انواع عایقهای گرم از جملقللا ذعال بظنگی"قیر اصلاح شده» پلی اتیلن سه لایه
و اپوکسی پودر در صورت مطابقت با استانداردهای شرکش ملّی گاز وامقررات این ممبحث با نظر دستگاه
نظارت بلامانع است.
۵-۱۳-۷- ۳ شرایط محیط برای عایقکاری گرم
عایقکاری گرم باید در کارگاه و در محل سرپوشیده انجام شود. در صورتیکه به هر علت عایقکاری گرم در
کارگاههای سرپوشیده امکان پذیر نباشد؛ باید از انجام عایقکاری گرم در هوای بارانی» مه سنگین» گرد و
غبار و در دمای کمتر از ۵+ درجه سلسیوس خودداری شود.
۳-۵-۱۳-۷اقدامات اولیه قبل از عایقکاری گرم لولهها
اقدامات اولیه قبل از عایقکاری گرم لولهها باید بر طبق بند ۲-۱۳-۱۷ انجام شود.
۱۳۴
مبحث هفدهم
۴-۵-۱۳-۷ عملیات عایقکاری گرم لولهها
پس از اقدامات اولیه عایقکاری گرم بایدپرایمر زنی اطبق بند ۱-۴-۱۳-۱۷ انجام شود.
عایقکاری با قیر باید با ماشین آلات مخصوصی که به صورت ثابت در کارگاههای سرپوشیده» قیر پاشی و
نوار پیچی را به صورت توأم انجام میدهد. باشد. ماشین آلات عایقکاری گرم عبارتند از:
- دیگ ذوب قیر که باید مجهز به همزن مکانیکی» دماسنج و در دهانه خروجی مجهز به یک توری سیمی
با ابعاد چشمه حداکثر ۱/۵ میلیمتر باشد.
- دستگاه نوار پیچی که برای نوارپیچی نوار پشم شیشه داخلی و نوار پشم شیشه قیراندود خارجی بکار
میرود.
- دستگاه پرایمر زنی ثابت
انجام عایقکاری گرم باید طبق ,مشخصات زیر انجام شود:
- قیر را باید بر روی سکوتهای بتنیی خرد نمود تا از آلوده شدن آن به خاک و مواد خارجی جلوگیری شود.
- قیر باید طبق دستورالعمل سازنده آن ذوب گرّدد و انجام عایقکاری گرم در درجه حرارت تعیین شده
به وسیله سازنده قیر صورت گیرد.
- نوارهای پشم شیشه داخلی و نوار پشماشیشه قیر اندود خارجی باید تا قبل از مصرف در بستهبندیهای
اولیه و در دمای مناسب و دور از تابش آفتاب و باران ی طبق توصیههای سازنده آنها نگهداری شوند.
- در صورتی که عایقکاری گرم بلافاصله بعد از پرایمر زنی انجام نشودء میتوان لولههای پرایمر خورده را
برای مدت حداکثتر چهار هفته در مکان مناسب نگهداری نمود بهانتحوی که خواص پرایمر از بین نرود.
در صورت از بین رفتن خواص پرایمر و یا پدیدار شدن آثار زنگزدگی لوله باید مجدداً زنگ زدائی و
تمیز کاری و پرایمر زنی شود.
- در صورتی که بیش از یک روز از پرایمر زنی لولهها گذشته باشد. قبل از اقدام به عایقکاری گرم باید
سطح پرایمر خورده لوله را با برس زبر کرده و سپس اقدام به پرایمر زنی مجدد نمود.
- نوار پیچی نوارهای پشم شیشه داخلی و نوار پشم شیشه قیر اندود خارجی باید با زاویه ثابت و با کشش
بکنواختو مات توسظ دسشگان قابل تاننظیم/انجام. شوذا
- میزان روی هم پیچی نوارهای پشم شیشه داخلی و نوار پشم شیشه قیر اندود خارجی باید حداقل ده
درصد از عرض نوار باشد.
- حداقل ضخامت عایقکاری گرم لوله ها باید چهار میلیمتر باشد
۱۳۵
۱۳-۷ عایق کاری لولهها
- در عایقکاری گرم لولهها باید حدود ۱۰ سانتیمتر از سولولهها عایقکاری نشود تا پس از انجام جوشکاری»
همراه با سرجوش نوار پیچی شوند.
- پس از اتمام عایقکاری به منظور جلوگیری از تاثیر اشعه ماوراء بنفش خورشید بر روی پوشش قیری
لولهباید با استفاده از محلول شیر آهک که با ترکیب زیر تهیه شدهاباشت لولهها را فید وی تمود:
- ۲۰ کیلو گرم آهک
لیتر آپ
- ۲ کیلوگرم روغن برزک
- ۲ کیلو گرم نمک طعام
پس از اتمام عایقکاری لولهها و قبل از خارج شدن لوله از خط تولید باید با استفاده از دستگاه منفذیاب
(هالیدی دیتکتور) بر طبق دستولللعمل مندرج در بند ۷-۵-۱۳-1۷ از سالم بودن عایقکاری انجام شده
اطمینان حاصل نمود.
۵-۵-۱۳-۷عایقکاری دوبله
در تقاطع لوله با کانال آب. نهرهاء قنات. رودخانهها و یا نقاطی که سطح آبهای زیرزمینی بالا است و یا در
تقاطع با راه آهنء جادهها و خیابانهای اصلی؛ عایقکاری لولهها باید به صورت دوبله انجام شود. در
عایقکاری دوبله لولهها نوار پشم شیشه زیری باید در دو لاه پیچیده,شود و حداقل ضخامت کل عایق لوله
۶-۵-۱۳-۷عایقکاری سرجوشهاء اتصالات و نقاط تعمیری
برای عایقکاری سرجوشهاء اتصالات و شیر آلات و نقاطی که پوشش آنها آسیب دیده است. پس از انجام
جوشکاری باید قسمت عایقکاری نشده سر لولهها و سرجوشها با استفاده از نوار سرجوش با چسب نوع
پایه قیری در محل نوارپیچی شوند.
برای نوار پیچی سرجوشها ابتد! باید با استفاده از برس برقی یا برس دستی محل جوش و قسمتهای
عایقکاری نشده سر لولهها را از مواد خارجی پاک نمود به نحوی که سطح فلز لوله کاملاً براق شود. در
صورت لزوم باید قطرات ناشی از جوش با استفاده از قلم برداشته شود. قبل از عایقکاری سرجوش باید
قسمت تمیز شده سر جوش و سطح لوله در طرفین جوش به اضافه حداقل ۵ سانتیمتر از عایقکاری گرم
لوله در هر طرف را به وسیله پرایمر مخصوص نوار سرجوش پایه قیری پرایمر زنی کرد.
۱۶۶
مبحث هفدهم
پس از خشک شدن پرایمر باید نوار پیچی سرجوش با استفاده از نوار سرجوش و با روی هم پیچی ۵۰/
بر روی قسمتهای پرایمر خورده شامل محل جوش, قسمتهای عایقکاری نشده لولههای طرفین جوش
و حداقل ۵ سانتیمتر بر روی عایقکاری لولههای طرفین سرجوش, انجام گیرد. سپس لایه دوم نوار نیز به
روشی که برای سرجوشها ذکر گردید انجام شود.
در صورت زخمی شدن عایقکاری لوله, باید قسمت معیوب عایق لوله در محل عیب به صورت دور تادور
برداشته شده و محل تمیزکاری شود. محل باز شده به اضافه حدود ۵ سانتیمتر از دو طرف عایق لوله
پرایمر زنی شده و با استفاده از نوار سرجوش با چسب نوع پایه قیری نوارپیچی شود. سپس لایه دوم نوار
نیز به روشی که برای سرجوشها ذکر شد. انجام شود.
پس از اتمام نوارپیچی سرجوشهاء اتصالات و نقاط تعمیری و قبل از خوابانیدن لوله در کانال, باید با
استفاده از دستگاه منفذیاب (هالیدی دتکتور) بر طبق دستورالعمل مندرج در بخش ۱۷-۱۳-۵۷ از
سالم بودن عایقکاری انجام شده اطمیفاگ حاصل نمود.
پس از اتمام عایقکاری سرجوشهاء شیرهاء اتصالات و نقاط تعمیری و قبل از خوابانیدن لوله در کانال, باید
کل طول لوله عایفکاری شده مجدهلبا استفاده ازچهگاه منغذیاب یر طبق دستورالعمل مندرج در بخشن
۷-۵-۱۳-۷ مورد آزمایش قرار گیرد تا ازشنالم بودوَالَالپیجی,انجام شده اطمینان حاصل شود.
تبصره: در انجام عملیات تعمیر پوشش حداکثر سطح تعمیر شده نباید از ده درصد سطح لوله بیشتر شود.
در صورت تجاوز از مقدار مذکورء پوشش آن لوله قابلٌاقبول نيبينك و بای مجدداً پوشش گردد.
۷-۵-۱۳-۷ آزمایش و کنترل کیفیت عایقکاری گرم
آزمایش و کنترل کیفیت عایقکاری گرم باید بر اساس مقررات این بند.ئّه شرح زیر صورت گیرد.
۱- بازرسی ظاهری - عایقکاری باید از نظر ظاهری یکنواخت بوده و فاقد چین و چروک باشد.
۲- آزمایش منغْذیایی- پس از اتمام عایقکاری گرم باید با استفاده از دستگاه منفذیاب بر طبق دستورالعمل
ذیل از سالم بودن عایقکاری لولههای پوشش شده به صورت صد در صد اطمینان حاصل نمود.
در صورتی که عایفکاری لولهها به روش نوارپیچی انجام شده باشد. کلیه قسمتهای لوله پس از
نوارپیچی لایه زیرین و قبل از نوارپیچی لایه روئی باید به وسیله دستگاه منفذیاب که مورد تایید دستگاه
نظارت قرار گرفته باشد مورد آزمایش منغذیابی قرار گیرد. سرعت دستگاه بر روی لوله نباید بیش از ۰۱۳
۱۷
۱۳-۷ عابق کاری لولهها
متر بر ثانیه باشد. جهت جلوگیری از آسیب دیدن پوشش لوله باید مراقبت نمود تا الکترود دستگاه بر روی
دستگاه نظارت انجام گردد. به منظور تعیین میزان ولناژ واقعی مورد نیاز جهت آزمایش با دستگاه منغذیاب.
لازم است بر روی قسمتی از لوله که به وسیله نوار زیر و با روی هم پیچی پنجاه درصد نوارپیچی شده
است. با نوک سوزن سوراخی در آن ایجاد کرد به طوری که نوک سوزن پس از عبور از لایههای نوار به
سطح لوله برسد. پس از ایجاد سوراخ و پس از حرکت دادن روی نقطه سوراخ شده باید به تدریج ولتاژ
دستگاه را افزایش داد تا حدی که جرقه بین الکترود و لوله در نقطه سوراخ شده ایجاد گردد. برای اطمینان
از تنظیم دستگاه این آزمایش باید هر چهار ساعت یکبار انجام شود.
روش انجام آزمایش منغذیابی وتنظیم دستگاه منغذیاب پوشش لولههای عایقکاری شده با قیر دقیقاً مشابه
با موارد ذکر شده برای لولههای نواربیجی شده میباشد.
۳ آزمایش چسبندگی- برای,اظمینان از کیفیت قیر و پرایمر استفاده شده و همچنین اطمینان از کیفیت
عایقکاری» باید به طریق زیرهآزمایش چسبندگی در دمای بین ۱۵ الی ۲۵ درجه سلسیوس انجام
گردد:
ابتد! باید با چاقو دو شیار موازی به فاصله حدود سه شانتیمتر.از یکدیگر بر روی نوار عایق لوله و در
جهت عمود بر محور طولی لوله ایجاد کرد. سپس با برش عزضی, محل شروع دو,شیار را به هم وصل و
نوک چاقو را زیر قسمت ایتدای محل بریده شده قرار داده و پوششچبری رازه سطح وله بلند کرده و با
صورتی مطلوب خواهد بود که پوشش به آسانی از سطح لوله جد! نشود و قیر به سطح لوله چسبیده و به
صورت نقطه به نقطه از سطح وله کنده شود.
۱۳۸
۱۳-۷ جوشکاری
۱-۱۴-۷۷ جوشکاری شبکههای گازرسانی فولادی
۱-۱-۱۴۷۷ کلیات
جوشکاری لولههای فولادی گاز و اتصالات مخصوص آنها باید به روش جوشکاری برقی دستی انجام شود.
روش جوشکاری دستی, بازرسیها و کیفیت آن باید مطابق استاندارد ۸۳۱-1104 باشد.
۲-۱-۱۴۷۷ ارزبابی و تعیین صلاحیت جوشکاران
جوشکارانی که برای جوشکاری لولههای فولادی گاز به کار گرفته میشوند باید قبل از اقدام به جوشکاری
بر طبق روش جوشکاری تأیید؛شده و بر اساس استاندارد ۸۳1-1104 مورد ارزیایی قرار گيرند.
در صورت قبولی باید به هر جوشکار یک شماره به عنوان کد جوشکار اختصاص داده شود.
در صورت تغییر در روشجوشکاری» ارزیابی جوشکاران باید مجددا و بر طبق روش جدید انجام شود.
مسئولیت کنترل مدارک. طلاحیت. ارزیایی جوشکاران و بررسی و تائید روش جوش بر عهده دستگاه
نظارت ات در صورت لزوم دستگاه نظارت مبیتواند برای ارزیایی جوشکاران از موسسات و شرکتهای
ذیصلاح استفاده نماید. ولی در هر صورت امسئولیت به عهده دستتگاه نظارت است:
۳-۱-۱۴-۷ الکترودهای جوشکاری
برای جوشکاری لولههای گاز باید در پاس اول جوش از الکترودهای مطالِقٌ با استاتّدارد ۸۷۷5-۴6010 و
0 استفاده شود.
قبل از استفاده از الکترودهای جوشکاری, نمونه آنها باید به وسیله دستگاه نظارت مورد بررسی قرار
گیرد. دز ضورت لزوم دستگاه نظارت باید آزمایشهای مربوطه را انجام داده و نهایتاً کاربزد آن زا در
جوشکاری شبکههای گاز تأیید نماید.
انتخاب قطرء نوع الکترود و تنظیم آمپر و ولتاژ و سایر پارامترهای جوشکاری باید بر اساس روش
جوشکاری تائید شده صورت گیرد.
۱۳۹
۱۴-۷ جوشکاری
الکترودهای جوشکاری باید تا زمان استفاده در بستهبندی اولیه خود و بر طبق توصیه سازنده نگهداری
شوند. الکترودهانی که جعبه آنها برای مصرف باز میشوند باید تا زمان مصرف برای جلوگیری از جذب
رطوبت و صدمه به پوشش در گرمکن های مخصوص قرار داده شوند,
الکترودهانی که به غلت جذب رطویت» وارد. آمدن صلمه به پوشش آنها و یا اشکالاتی از قبیل یک
طرفه سوختن, انحراف قوس و ریزش پوشش در حین جوشکاری, برای جوشکاری مناسب نباشند. باید به
وسیله دستگاه نظارت بررسی و از کارگاه خارج شوند :
۴۱-۱۴-۱۷ آماده سازی لوله های فولادی قبل از عملیات جوشکاری
لولههای فولادی قبل از جوشکاری باید مورد بازرسی قرار گیرد و در صورت مشاهده عیوب مکانیکی از
قبیل شیارء فرورفتگی» خراش"و, دوپهنی» وارد آمدن صدمه به سر لوله و حفرههای خوردگی» باید کنار
گذارده شوند. قبل از جفت کردن لولهها و شروع عملیات جوشکاری باید سر لولهها بصورت دور تا دور و
به فاصله یک سانتیمتر پا استفاده"از برس برقی تمیز و براق گردد. در صورت نیاز به برش و پخ زدن سر
لولههد این کار باید به تحوئلانجام گیرد که فلع بریده شده: عمود بر مخور طولی لوله باشد. حداکثر
میزان اتحراف صفحه برش لوله از حالّت عمود ی محور طولی لوله برابر با ۱۸۵ میلیمتر است.
۵-۱-۱۳۴۷ کنترلهای لازم قبل از شروع جوشکاری
قبل از شروع جوشکاری موارد زیر باید به وسیله دستنگاة نظا رت کنترلٌ؛گردد:
۱- لبه لولههاء قسمت عمودی لبه لوله و حدود یک سانتیمتر از سر لوله به ضورّت دور تا دور از نظر
زاویه» پخ و تمیز و براق بودن پخ.
۲ در صورت برش وله با دستگاه وله بر باید پلیسههای داخلی وله کاملاً به وسیله سوهان برداشته و
لبه لوله بر طبق روش جوشکاری تأیید شده پخ زنی شود.
۳- در صورت برش و پخ زنی لوله با دستگاههای مخصوص این کارء باید پخ سر لوله بر طبق روش
جوشکاری تأیید شده با سوهان کاری آماده سازی شود. ضمناً باید کنترل شود که صفحه برشء عمود
بر محور طولی لوله و یا در حد رواداری مجاز آن باشد.
۴ با عپور دادن یک صفحه مدوز متتاسب با قطر داخلی وله از داخل, لول ضمن کنترل سلاست قطر
لوله از عدم وجود اشیاء بافی مانده داخل لوله؛ باید اطمینان حاصل نمود.
۱۷۰
۶-۱-۱۴۳۷ اقدامات لازم قبل از حوشکاری لولهها
الف- پیش گرمی لبه لولهها - تعیین مناسب بودن شرایط جوی برای عملیات جوشکاری بر عهده دستگاه
نظارت است. در ساعات اولیه صبح و یا در شرایطی که دمای محیط کمتر از ۵+ درجه سلسیوس
ب- جفت کردن لولهها - جفت کردن لولهها باید به وسیله کلمپها يا گیرههای هم ترازی خارجی که
قادر باشند سر لولهها را به صورت ثایت نگهداشته و انجام جوشکاری در زیر آنها امکان پذیر باشد.ء
صورت گیرد. کلمپ یا گیره همطرازی باید به گونهای باشد باشد که حداقل امکان جوشکاری ۵۰
محیط لوله در ربعهای متقابل در زیر آن امکان پذیر باشد. مناسب بودن و کارانی گیره هنم ترازی
باید به وسیله دستگاه نظارت مورد تأیید قرار گیرد.
برای جفت کردن و هم ترازچگردن لوپلگفا استفاده از چکش فولادی مجاز تمیباشد. در صورت لزوم تنها
استفاده از چکشهای برنجی مشجاز میباشد.
لولههای گاز باید به طریقی همم نژأزاشوند که جوش طولی آنها حدالامکان در موقعیت ساعات ۱۰ و ۲
قرار گیرند. جوشکاری لولهها در شرایطی که جوش طولی آنها.ذر یک راستا قرار گیرد مجاز نمیباشد.
برای تسهیل و ایمنی در جوشکاری باید لولهها را در ارتفاع مناسبی,از سطح زمین بر روی پایههانی که به
تعداد و ارتفاع لازم تهیه شده باشند انجام داد. پایههای مربوظه باید دارای بالشتکهای نرم باشند تا از وارد
آمدن صدمه به پوشش لولهها جلوگیری نمایند.
۷-۱-۱۴۳۷ حوشکاری شبکههای گازرسانی فولادی
هر گونه عملیات جوشکاری باید براساس روش تأیید شده صورت گیرد.
قبل از اقدام به هر گونه عملیات جوشکاری باید از طرف مجری, روش جوشکاری تهیه و جهت بررسی به
دستگاه نظارت ارائه گردد. دستگاه نظارت باید پس از انجام اصلاحات روش را مورد تایید قرار دهد. دستگاه
نظارت میتواند برای این منظور از خدمات موسسات واشوکتهای ذبصلاح استفاده نماید که اذر این ضورت
مسئولیت بر عهده آن شرکتها خواهد بود.
۱۷۱
۱۴-۷ جوشکاری
الف- جوشکاری پاس یک
۱- جوشکاری در زیر گیره هم ترازی
جوشکاری در زیر گیره هم ترازی باید حداقل معادل با ۵۰/ محیط لوله و در ربعهای متقابل و به روش
سرازیر انجام گردد. در خصوص لوله ۲ اینچ » جوشکاری در ریعهای متقابل کافی میباشد.
استفاده از خال جوش مجاز نبوده و حداقل طول قابل قبول برای جوش سه سانتیمتر میباشد.
در صورتی که قطر لوله ۱۰ اینج و بالاتر باشد جوشکاری کلیه پاسها باید به وسیله دو جوشکار به صورت
۲- تکمیل جوشکاری پاس یک
برقی تمیز کرده و سپس نسبت به جوشکاری قسمتهای باقیمانده به روش سرازیر اقدام نمود.
ب- جوشکاری پاس دو
پس از تکمیل پاس یک جوش باید؛پا استفاده از دشتنگاه سنگ سنباده برقی اقدام به سنگ زنی پاس یک
نمود تا قسمتهای برآمده و غیر یکنواخت خوش و عیوب لت برداشته شود. سپس باید بلافاصله و تا قبل
از سرد شدن جوش نسبت به جوشکاری پاس دوم جوش به روش سرازیر اقدام نمود.
پ- جوشکاری پاسهای پر کننده و تاج جوش
پس از تکمیل پاس دو جوش باید با استفاده از دستگاه برس برقی اقدام/به تمیز کردن پاس دو نمود.
سپس جوشکاری پاسهای پر کننده و تاج جوش به روش سرازیر انجام شود. عرض پاس نهائی باید حداقل
به اندازه یک میلیمتر پهن تر از پخ لوله در طرفین جوش بوده و ارتفاع آن نباید بیش از ۱۸۵ میلیمتر
بالاتر از سطح لوله باشد.
پس از جوشکاری هر پاس جوش باید سرباره جوش را به طور کامل پاک نمود و در صورت لزوم برآمدگی-
های اضافی جوش را سنگ زده و یکنواخت نمود. سنگ زدن تاج جوش به هیچ وجه مجاز نمیباشد.
در زمان جوشکاری پاسهای مختلف جوش, نباید اجازه داد که الکترود جوشکاری يا اهرم اتصال زمین آن
به قسمتهای دیگر لوله به جز محل پخ آن متصل شده و جرقه بزند. جوشکار باید از برخورد نوک الکترود
۱۷۲
مبحث هفدهم
جوشکاری با بدنه لوله که موجب سوختگی خواهد شد. جلوگیری نماید. در پایان هر روز کاری باید کلیه
جوشهای آن روز تکمیل شده باشد.
در پایان هر روز کاری باید با استفاده از درپوش مناسبی سرهای باز لوله را به طریق مطمئنی مسدود کرد
ات و فاصلاب ی خاک زباله لجسام خارجی نو خبوانات کوچک به:داخل لوله واره نشوند در اصورت استفاده
از درپوش فلزی» جوشکاری آن به لوله مجاز نمی باشد.
فاصله دو جوش محیطی برای لولههای با قطر ۴ اینچ و کوچکتر باید از ۱۵ سانتیمتر کمتر نباشد و این
ت- جوشکاری اتصالات نبهانی
جوشکاری اتصالات نهائی باید برطبق روش پیشنهادی مجری و با تأیید دستگاه نظارت انجام شود.
اتصالات نهائی باید با دقت جللتراز وی به طوری که تنشهای حاصله از جوشکاری را به حداقل برساند.
برای جفت کردن لولهها ممکن است حفاری قسمتهائی از کانال در دو طرف و تغییر شیب کانال الزامی
باشد. در جوشکاری اتصالات نهائی».اجرای خال جوش با رعایت حداقل سه سانتیمتر طول جوش مجاز
میباشد.
ث -جوشکاری شیرها, اتصالات و فلنج ها
در جوشکاری شیرهاه اتصالات و فلنج هل درصورتی که قطلاداخلی آنهاالاطر دای لوله اختلاف داشته
و این اختلاف بیش از ۲۸۵ میلیمتر باشد. باید قطر کوچکتر تا اندازه قطر بزژگثر با نسبت سه به یک سنگ
زده شود.
در جوشکاری فلنجها باید دقت کافی به عمل آید تا صفحه فلنج بر محور طولی لوله عمود بوده و سوراخهای
فلنج با وسیله متصل شونده به آن در یک راستا قرار گیرد. ضمناً برای جلوگیری از بروز نشتی در آینده
باید دقت شود تا به محل نشست واشر آسیبی نرسد.
جوشکاری اتسالات یه ,یکدیگر و اتضالات به شیرها بلامانع است ولی بهتر استافاضله:دو جوش ستوالی
حداقل به میزان یک برابر قطر لوله بزرگتر باشد.
در صورت عدم امکان استفاده از گیره هم ترازی اجرای خال جوش مشروط بر آنکه حدالامکان سه سانتیمتر
طول داشته باشد مجاز است.
۱۷۳
۱۴-۷ جوشکاری
ج- تعمیر جوش ها
روش تعمیر جوشها: هر گونه عملیات جوشکاری جهت تعمیر جوشها باید بر اساس روش تأیید شده
صورت گیرد.
جهت تعمیر جوشها باید روش جداگانهای از طرف مجری تهیه شده و به وسیله دستگاه نظارت مورد
بررسی قرار گرفته و در صورت نیاز پس از انجام اصلاحات لازم مورد تایید قرار گیرد. دستگاه نظارت میتواند
برای این منظور از خدمات موسسات و شرکتهای دیصلاح استفاده نمایدء ولی در هر صورت مسئولیت کلی
کار بر عهده دستگاه نظارت است.
جهت تعمیرات جوش اعم از آنکه جوشکاری در داخل کانال و یا بیرون از کانال انجام شود.ء رعایت موارد
زیر الزامی اسیت:
۱- پیشگرمی لبههای دو طرف جوش,حداقل تا دمای ۵۰ درجه سلسیوس الزامی است.
۲- جوشکاری پاس یک جوش,به روش سربالا مجاز است.
۲- جوشهائی که به علت نتیجه تفسیر فیلمهای رادیوگرافی و یا در نتیجه بازرسی عینی دستگاه نظارت
معیوب تشخیص داده شوند باید زیر نظر دستگاهتظارّت تعمیرهشده و يا در صورت لزوم بریده شوند
۴- جوشهای دارای شیارهای جانبی و تاج جوشهاتی که نیاز به تقویت دارند باید زیر نظر دستگاه نظارت
۵- در صورت وجود هرگونه ترک در جوش, باید کل جوش بریده شود. ترکهای ستارهای ایجاد شده در
نقاط توقف جوشکاری در صورتی که سنگ زده شده و از بی بروند پلامانع خواهند بود.
۶- قبل از شروع به تعمیر جوش, باید محل عیب از گزارشهای رادیوگرافی استخراج و بر روی جوش
۷- پس از تعمیر در صورتیکه اشکالی مشاهده نگردد. باید از جوش تعمیر شده رادیوگرافی به عمل آید.
در صورت مشاهده هرگونه عیب غیر قابل قبول در رادیوگرافی از جوش تعمیر شده جوش باید بریده
۸- تعمیرات جوش باید تا قبل از عایقکاری سرجوشها انجام شود. جوشهای تعمیر شده باید با نظر
دستگاه نظارت آعایشکاری شوند.
۱۷۴
چ- تهیه گزارش های روزانه جوشکاری
در پایان هر روز کاری باید گزارش های جوشکاری در فرم مخصوص توسط مجری تهیه و جهت بررسی و
تأیید به دستگاه نظارت ارائه شود.
گزارش جوشکاری باید حاوی اطلاعات جوشکاریهای انجام شده از جمله قطر و ضخامت لوله جنس لوله.
طول توله: شماره خطوط شماره جوش ها که جوشکاران, واجمع طول لوله جوشکاری شده باشد:
ج- بازرسی جوش
کلیه جوشها باید به وسیله دستگاه نظارت مورد بازرسی عینی قرار گرفته و در صورت معیوب بودن تعمیر
یا بریده شود. دستگاه نظارت میتواند در صورت لزوم برای یافتن عیوب سطحی از بازرسی به روش مایعات
نو کننده یا ترک یایی مغناطیسل استفالگ نماید.
خ- پرتونگاری
کلیه جوشهای لولههای مدفون بر مدفونبااقطر ۲ اینچ و بااتر باید به صورت صد در صد مورد
پرتونگاری قرار گيرند.
پرتونگاری از جوشها باید به وسیله شرکتهای ,مجاز مغثبر و با سابقه پرتونگاری انجام شود. انتخاب
شرکت مجری پرتونگاری باید به وسیله مجری بررسی و با تاید دستگاه نظارت انجام شود.
پرتونگاری باید بر اساس روشی که به وسیله شرکت پرتونگاری ارائه"و توسط دستگاه نظارت مورد تایید
قرار میگیرد. انجام شود .
روش پرتونگاری باید حداقل در بر گیرنده نوع چشمه پرتونگاری و قدرت آن: نوع دستگاه پرتونگاری و
میزان نشت مجاز آن» نوع فیلم و نحوه ظهور و ثبوت آنء شاخصهای کیفیت فیلم, استاندارد قبولی فیلمهاء
علامتگذاری فیلمهاء صلاحیت پرتونگارها و ملاحظات ایمنی باشد. پرتونگاری از جوشها باید بر طبق روش
پرتونگاری تایید شده و با رعایت ملاحظات ایمنی مربوطه انجام شود و مسئولیت رعایت ملاحظات ایمنی
بر عهده شرکت پرتونگار میباشد.
در صورتی که در پرتونگاری از جوشهای هر جوشکار در دو روز متوالی بیش از ۶ درصد تعمیری و یا
جوش بریدنی وجود داشته باشد. دستگاه نظارت میتواند از ادامه کار جوشکار جلوگیری نماید
۱۷۵
۱۴-۷ جوشکاری
معیار قبولی جوشهای لولههای فولادی گاز باید طبق استاندارد ۸۳۱-1104 و بند ۵۶-۵-۱۷ بخش
تفسیر فیلمهای پرتونگاری لولههای گاز باید به وسیله مفسرینی که دارای مدرک معتبر بینالمللی
۲-۱۴-۷۷ جوشکاری شبکههای گازرسانی پلی اتیلن
۱-۲-۱۴۱۷ تعیین صلاحیت جوشکار
الف-کلیه جوشکاران باید در دوزههای آموزشی مورد تأیید مراجع ذیصلاح,ء شرکت نموده و دورههای
مربوطه را با موفقیت,«گذرانیده# گُواهینامه دریافت نمایند.
ب - کلیه جوشکاران باید دژزآزمایش جوشکارتی بر اساس استاندارد 1104 |۸۳ شرکت نموده و مورد
تذکر: حداقل مدرک تحصیلی جوشکارا0 باید یلم متوسطهالها سیکل با ۵ سال سابقه ذر جوشکاری)
باشد.
۲-۲-۱۴-۷ آماده سازی لولههای پلی اتیلن قبل از عملیات جوشکاری
اف پا رسی لها
هر شاخه یا حلقه لوله قبل از آماده سازی باید بازرسی گردد. لولههایی که دارای هر نوع عیب از قبیل کج
بودن و دو پهن بودن دهانه برآمدگیء شیار و فرورفتگی. خراش و حفره باشد باید کنار گذارده شوند تا
توسط دستگاه نظارت و در صورت لزوم بازرس فنی ذُیصلاح بررسی و دستور وازده شدن,» تعمیر و یا برش
آنها جهت از بین بردن نقص داده شود. قبل از جوشکاری لولهها به یکدیگر باید اطمینان حاصل نمود که
داخل لولهها عاری از هر گونه خاک و اشیاء خارجی میباشد.
۱۷۶
ب- تمیز کردن لبه لولهها
قبل از اتصال لولهها باید سطوح داخلی و خارجی آنها با پارچه مناسب از خاک وسایر مواد خارجی تمیز
پ- برش لولهها
برش لولهها باید توسط وسایل مخصوص برش که مورد تأیید دستگاه نظارت میباشد انجام گیرد. مقطع
بریده شده باید عمود برمحور طولی لوله باشد . برش فارسی بر! جهت لوله و اتصالات مجاز نمیباشد
ت- جهت و انحراف لوله
۱- کمانی شدن لوله: کمانی شدن لوله برای تغییرجهت مجاز بوده و حداقل شعاع کمان لوله باید ۲۵ برابر
قطر خارجی آن باشد. قواز گرفتن"جوش در مسیر کمانی شدن لوله مجاز نبوده و باید کمانی شدن به
صورتی انجام شود که لوله دچار چین و چروک نگردیده و دو پهن نشود. هرگاه چنین نواقصی ایجاد گردد
لوله وازده خواهد شد و در صورتیٌ گه خم با شعاعهای خیلی کوچک مورد نظر باشد باید از اتصال و یا
خمهای پیش ساخته در کارخانه استفاده«نمود.
ث-لوله های وازده
لولههای وازده شده باید با علامت (وازده) که بر روی آنها با رنگ منمایز (نقرهاتی یا سربی) نوشته میشود
مشخص گردند. این گونه لولهجا باید بلافاصله از محل کار خارج شده وادر انبار مخصوص وازده نگهداری
۳-۲-۱۴۱۷ مشخصات فنی عملیات جوشکاری لوله و اتصالات پلی اتیلن
مطالب زیر شامل حداقل مشخصات فنی حاکم بر انواع جوشکاری لوله و اتصالات پلی اتیلن و دستگاهها و
وسایل مورد استفاده میباشد.
- دستگاه نظارت مجاز خواهد بود که در تمام اوقات از کارگاه بازدید نموده و به کلیه اطلاعات مربوط به
جوشکاری. آزمایشات جوش و غیره دسترسی داشته باشند.
!۱
۱۷۷
۱۴-۷ حوشکاری
- انواع جوشکاری توسط دستگاههای مختلف و با استفاده از روش الکتروفیوژن انجام خواهد شد.
- دستگاههای جوشکاری. گیرههای هم ترازی سر لولههاء دستگاهها و ابزار برش و تراش و دیگر تجهیزات
و نیز محلول تمیز کننده باید از نوع مورد تأیید دستگاه نظارت بوده و در وضعیت خوب نگهداری شوند.
- در مورد نصب سه راهی انشعاب باید از زین مخصوص جوشکاری نوع الکتروفیوژن استفاده نمود.
- مناسب بودن اوضاع جوی برای انجام جوشکاری توسط دستگاه نظارت مشخص خواهد شد. درهر حال
جوشکاری در دمای محیط کمتر از سه درجه سلسیوس و همچنین در هوای برفی و بارانی بدون
استفاده از چتر مخصوص مجاز نخواهد بود.
- در زمان جوشکاری و پس از آن تا سرد شدن کامل جوش, محل جوش و لولهها و اتصالات به هم
جوش شده باید در گیره باقی مانده و نباید تحت هیجگونه تنشی قرار گیرد.
- در خاتمه هر روز کاری یا هر قسمت از کار و همجنین در تقاطعهای مختلف. دهانههای ابتدا و انتهایی
کوچک و آب و دیگر اجیام خارچی"جلوگیری گردد. این در پوشها تا زمان شروع مجدد کار نباید
- جوشکاری اتصال نهایی ".و اتصالات در داخلٌ,کانال باید به دقت کامل مطابق روشی که مجری برای
این مورد پیشنهاد نموده و به تأیهّد دستگاه نظارتٌ رسیده باشد: انجام گردد. در این حالات لولهها باید
به دقت هم تراز شوند بهطوری که تنشهای بجا ماندةیا تنشقهای واکنشی حاصل از جوشکاری به
الزامی باشد. انشعابگیری گرم" و تزریق گاز تحداقل یک ساغَلتپس از پایان جوشکاری باید انجام
پذیرد.
- فاصله دو جوش متوالی در روی خطوط لوله پلیاتیلن محدودیتاذارد وبا انجام عملیات جوشکاری
با قرار گرفتن لوله در درون گیره هم ترازی انجام شود.
- جوشکاری لولهها در محل خم مجاز نمیباشد.
- هر جوشکار باید شمارهای را به عنوان کد شناسایی که توسط دستگاه نظارت در زمان ارزیابی و آزمایش
برای او تعیین شده با قلم مخصوص مجاور قسمتی از جوش که به وسیله خود او انجام شده در ربع
اختیارجوشکاران قرار داده شود. اگر جوشکار به هردلیل کار را ترک کند کد شناسایی وی نباید توسط
جوشکار دیگری مورد استفاده قرار گیرد.
11۳-7 1101 -!
جرج 1701 -2
۱۷۸
چنانجه جوشکار به هر دلیل بیشتر از مدت سه ماه جوشکاری ننموده و مایل به بازگشت به سر کار خود
باشد. لازم است مجدداً در آزمایش شرکت نماید و در صورت قبولی کد شناسایی جذدیدی به وی داده شود.
روشهای متداول جوشکاری لوله و اتصالات پلی اتیلن
روشهای مختلفی در جوشکاری لولهها و اتصالات پلی اتیلن جهت شبکهگذاری وجود دارند ولی در این
مقررات فقط استفاده از روش جوشکاری الکتروفیوژن مجاز میباشد.
در این نوع. جوشکاری از اتضالات نوع الکتریکی استفاده میشود: نظر به اینکه در این روش وسایل
جوشکاری نفش مهمی در امر کیفیت جوش ایفا مینماید. لذا دستگاه جوشکاری باید مطابق استاندارد
شرکت ملی گاز ایران و مورد تایید دستگاه نظارت باشد.
برای دستیابی به یک اتصال (چوش) خوب باید:
الف- سطوح جوشکاری کال تمیزهاشند.
پ- وسایل و ابزار مورد استفاده برای عملیات جوشکاری باید آزمایش شده و آماده ار باشد.
۴-۲-۱۴-۷ روش و مراحل انجام جوشکاری"شبکه«و انشعابات پلی اتیلن به روش
الکتروفیوژن
روش و مراحل جوشکاری شبکه و انشعابات پلی اتیلق:بة روش الکتروقیوژن باید به ترتیب ذیل باشد:
۱ ماشین جوش» تجهیزات. ابزان لوله و اتصالات از نظر تطابق با مشخصات فطی و آماده به کار بودن باید
کنترل شوند.
۲ عمود بودن سر لوله کنترل شده و در صورت لزوم اصلاح شود.
۳ لایه اکسید از سطوح جوشکاری لوله و اتصالات فاقد سیم به وسیله تراشنده استاندارد باید به طور کامل
حذف شوند. حداکثر میزان تراش سطح لوله از ۰,۲ میلی متر نباید تجاوز نماید.
تبصره: تراشیدن ناقص و يا بکار بردن هر گونه تراشنده غیر استاندارد از قبیل تیغ موکت بری» شیشه:
سمباده کاغذی. برس برقی: سوهان کاردک و مر وسیله خراش دهنده ممنوع اسیت.
۱۷۹
۱۴-۷ جوشکاری
۴ باید سطوح جوشکاری (سطح خارجی لوله و سطح داخلی اتصال و سطح خارجی اتصال فاقد سیم) به
وسیله پارچه نخی سفید رنگ بدون پرز و آغشته به مایع تمیز کننده مجاز از هر گونه چربی و آلودگی
پاک شوند.
محلولهای تمیز کننده مجاز عبارتند از: الکل اتیلیک سفیدء استن,» ایزوپروپانل با خلوص بالای ٩۷
درصد
۵ میزان فرورفتن اجزاء جوش (لوله و اتصالات) با ماژیک مناسب علامت گذاری شود.
۶ اجزاء جوش در یکدیگر و در گیره قرار داده شود.
۷ باید عدم جایجایی اجزاء جوش کنترل شود. علائم میزان فرورفتگی بند (۵) فوق نباید جابجا شده باشد.
۸- جوشکاری بر اساس دستورالعمل سازنده دستگاه و اتصال الکتروفیوژن انجام شود.
۰- رعایت زمان سرد شدن اول یِواساس#زمان درج شده روی اتصال که در این مدت به هیچ وجه نباید
گیرهها باز شود.
۱- رعایت زمان سرد شدن دوم به میزان بیست دقیقه پس از زمان بند ۱۰ خواهد بود که پس از انقضای
این مدت میتوان لوله را جابجا و دفن نمود.
۳- رعایت زمان سرد شدن سوم به میزاندو ساعك در ضورتی :که قرار باشد محل جوش تحت آزمون
مقاومت و نشتی با فشار ۱۰۰ پوند بر اینچ مربع قرار گیرد. زمان سرد شدن مذکور در شرایط تعمیرات
و اتصال نهایی میتواند به مدت یک ساعت تَفلواالاید
۵-۳-۱۴-۷ بازرسی و کنترل کیفیت جوشکاری شبکههای گازرسانی پلی اتیلن
به منظور حصول اطمینان از کیفیت مطلوب عملیات اجرایی شبکههای گازرسانی با لولههای پلی اتیلنی
و جوشکاری به طریق الکتروفیوژن» بازرسی و آزمایشهای مختلفی طبق این بخش باید به عمل آید.
الف- احراز صلاحیت جوشکاران» بازرسی دستگاهها و متعلقات جوشکاری به طریق الکتروفیوژن باید انجام
الفاد کلیه جوشگازان بای علاوه بز آموزش رای خواسینسه متیر بوده رو اعتبار گواسینانههای:آنها
مورد بررسی و تأئید دستگاه نظارت قرار گیرد.
الف-۲- دستگاههای جوشکاری باید مطابق مشخصات فنی ۱65-01-016 بوده و سلامت وکارآئی کالیبره
بودن آن مورد بررسی و تائید دستگاه نظارت قرار گیرد.
۱۸۰
مبحث هفدهم
ب- استفاده از گیرههای هم اترازی مناسب جهت ثابت آنگهداشتن اجزاء جوش ,الزامی است:
ب-۱ سایر متعلقات و ابزار مورد استفاده برای جوشکاری از جمله محلولهای تمیز کننده از نقطه نظر
مجاز بودن» کارآیی و خلوص باید در شروع پروژه مورد بررسی و تائید دستگاه نظارت قرار گرفته و
در ادامه پروژه توسط دستگاه نظارت کنترل گردد.
پ- بازرسی ظاهری لوله و اتصالات قبل از جوشکاری: لوله و اتصالات قبل از مصرف باید از نقطه نظرهای
زیر توسط مجری به طور دقیق مورد بازدید و بررسی قرار گیرد:
پ-۱- سطوح ظاهری لوله و اتصالات سالم بوده و عاری از هرگونه ترک» شیار و برآمدگی یا فرورفتگیهای
غیر قابل قبول باشد. حداکثر عمق شیار یا خراش سطحی تحت هیچ شرایطی نباید بیشتر از ۱۰
درصد ضخامت لوله باشند.
پیب لوله و اتصالات باید گرد و مدور بوده و فاقد دو پهنیهای غیر قابل قبول باشد. ابعاد لولههای مصرفی
از نظر رواداری (تلرانس) قظر خارجی و میزان مجاز دو پهنی باید به شرح جدول شماره پ-۱۱-۴
پ-۲- حداکثر اختلاف قطر (دوپهنی) داخلی اتضال (در ناحیه ذوب) نباید از ۱,۵ درصد قطر اسمی تجاوز
نماید.
پ-۳۴- در صورت مشاهده لوله و اتصالات معیوبء این اقلام باید جداسازی و جهت بررسی و تصمیم گیری
نهائی به دستگاه نظارت ارائه شود.
ت- بازرسی حین جوشکاری برای جوش الکترو فیوژن فرآیند جوشکاریمشتمل بر عملیات زیر باید به
صورت کامل و با دقت توسط مجری کنترل گردد.
ت-۱- اطمینان از سلامت دستگاه جوشکاری و وسائل و ابزار مورد استفاده
ت-۲- مدور و عمود بودن سر لوله
ت-۲- تمیزکاری سطوح جوشکاری
ت-۴- تراشیدن کامل لایه اکسید از سطح جوشکاری لوله پا محل انشعاب اتصال افاقد سیم ! با ابزار مناسب
و تائید شده
41ام5 1
۱۸۱
۱۴-۷ جوشکاری
ت-۵- اطمینان از مناسب بودن پارچه (تمیزء سفید و فاقد پرز) و حلال مصرفی و پاک کردن هرگونه
چربی و آلودگی از سطوح جوشکاری و جلوگیری از آلودگی مجدد سطوح جوشکاری در هنگام
ت-۶- علامت گذاری میزان داخل رفتگی لوله :در اتصال مورد جوشکاری با ماژیک مناسب
ت-۷- قراردادن اجزاء جوش در یکدیگر و تثبیت آنها در گیره
تسف اطمینان ازعدم:جایجائی اجزاء جوش:پس از علاست گذاری
ت-۹- اعمال پارامترهای جوشکاری براساس دستورالعمل سازنده اتصال پلی اتیلن
ت-
۱۰- حصول اطمینان از اتمام جوشکاری و اعمال زمان سرد شدن و رعایت زمان بازکردن گیرهها و
عدم جابجائی اجزاء جوش
کلیه اطلاعات مربوط به هر سرجچوش شامل شماره جوش. محل جوش: مشخصات جوشکار تاریخ و ساعت
همراه با نتایج کنترلهای ده گانه بندٍ (ت) فوق بایدر یک برگه چک لیست که شناسنامه جوش میباشد
به منظور ردیابی و سهولت مراجعات بعدی,توسط مخری :یا نائید؛دستگاه نظارت ثبت گردد.
چ- کنترلهای لازم پس از جوشکاری
با پایان یافتن فرآیند جوشکاری موارد زیر باید توسط مجری به طور کامل مورد بازدید عینی قرار گیرد:
ج-۱- مشاهده بالا زدن نشانگر جوش
چ-۳- مواد مذاب به هیچ وجه نباید در طول جوشکاری از طرفین و اطراف اتصال بیرون زده باشد.
چ-۳- آثار تراشیدن و برداشتن لایه اکسید باید به طور پیوسته و کامل تمام سطوح و محدوده محل جوش
را شامل گردد. تراشیدن به صورت ناقص قابل قبول نخواهدبود.
ج-۳- پس از جوشکاری نباید هیچ گونه تغییر شکل در موضع جوشکاری اتفاق افناده باشد.
ج-۵- علاوه بر کنترل دائمی عملیات اجرایی جوشکاری مجری. دستگاه نظارت باید از حسن انجام موارد
فوق اطمینان حاصل نموده و به منظور بررسی کیفیت جوشهای پروژه نسبت به نمونه گیری
۱/۸۲
۶-۲-۱۴-۷ آزمایشهای مخرب
الف- نمونهگیری و انجام آزمایشهای لهیدگی و ارزیابی آن برای جوشهای نوع الکتروفیوژن
برای حصول اطمینان از کیفیت جوشهای شبکه پلی اتیلن؛ آزمایش لهیدگی به صورت میدانی (در سایت
اجرای پروژه) به شرح زیر باید انجام شود:
ب- روش نمونه گیری
ب-۱- ۲۵ سرجوش اول:
در آغاز عملیات جوشکاری. باید از اولین ۳۵ سرجوش انجام شده توسط هر جوشکار یک نمونه به صورت
اتفاقی به نش تشخیص دستگاه نظاوت بریده شده و تحت نظارت ایشان آزمایش لهیدگی در محل اجرای پروره
انجام گردد (تعداد اتصالات کمتر از ۲۵ عدد برای یک سازنده ۲۵ عدد تلقی خواهد شد). ننیجه آزمایش
یکی از حالتهای زیر را داز بر خواهد داشت:
در صورتی که نتیجه آزمایش قابل قبول باشد. ۲۳۵ سرجوش انجام شده مورد تائید است.
درصورتی که نتیجه آزمایش قابل قبول نباشد: تعداد نمونهها دو برابر شده و آزمایش تکرار میگردد. در
صورتیکه نتیجه آزمایش مجدد نیز نشان دهنده وجود اشکال در یگی از جوشهای بریده شده باشد.ء کلیه
جوشهای آن گروه مزدود بوده و باید بریده و معدداً با لیشتفاده از اتصالات سایر سازندگان» یا با تعویض
جوشکار و یا تعویض دستگاه جوش به تشخیص دستگاه نظارات نسبت به ,ادامه جوشکاری اقدام شود.
ب-۲- ادامه آزمایشهای:
پس از تائید اولین گروه ۳۵ تائی. در ادامه برای بقیه جوشهای بروژه.ء آزمایش به شیوه بند (الف) ولیکن
در گروههای ۰ تایی تکرار میشود.
پ- آزمایش لهیدگی
منظور از آزمایش لهیدگی تعیین کیفیت جوش الکتروفیوژن از جهت چسبندگی و امتزاج کامل آن است.
این آزمایش برای قطرهای ۲۵ تا ۲۲۵ میلیمتر و برای اتصالات الکتروفیوژن قابل استفاده بوده که در محل
و در دمای ۱۸ الی ۲۰ درجه سلسیوس برای ارزیایی میدانی قابل انجام میباشد. پیمانکار برای انجام
آزمایش لهیدگی میتواند از خدمات شرکتهای دیصلاح استفاده نماید.
۱۸۳
۱۴-۷ جوشکاری
نت آماده سازی نمونهها
انواع اتصالات سوکتی الکتروفیوژن" باید برااساس مشخصات جدول شمارهپ-۱۲-۴ آماذه سازی شوند.
ث- ارزیایی جوش
ث-۱- در صورتی که هیچگونه جدایشی در اثر حرکات آرام پیچ گوشتی (طبق بند فوق) مشاهده نشد.
جوش قابل قبول است.
ث-۲- چنانچه حداکثر تا ۲ حلقه سیمهای حرارتی از هر طرف و هر آزمایش جدا شودء کیفیت جوش
قابل قبول است.
۳-۵- در صورتی که بیش از ۲ حلقه یا به طور کامل قطاع اتصال از لوله جدا شود کیفیت جوش قابل
۷-۲-۱۴-۷ آزمایش غیر مخرب جوش سه راهی انشعاب زینی
جهت حصول اطمینان از صحتاٌ و استحکام جوش سه راهی انشعاب زینی پلی اتیلن به لوله اصلی لازم
است پس از جوشکاری سه راهی انشعاب و پس ازسرد شدن» قبل از سوراخ نمودن لوله اصلی»ء آزمایش
فشار طبق دستورالعمل [01-04)0--۱5«انجام کیرة:
۳8 170۵ امعله80 موز۳ مس[ -ا
۱۸۴
مبحث جفدهم
۱۵-۷ حفاظت کاتدی
۱-۱۵-۷۷ کلیات
حفاظت کاتدی نوعی سیستم الکتریکی برای جلوگیری از خوردگی بوده و برای فلزاتی که با خاک آب و
یا سایر الکترولیتها در تماس باشندء مورد استفاده قرار میگیرد. با استفاده از بهترین انواع پوششها و
کاربرد بهترین روشهای اجرایی عایقکاری نمیتوان سطح خارجی لولهها را برای مدت طولانی و به طور
صد در صد از خطر زنگزدگی محفوظ نگاه داشت. به همین دلیل برای حفاظت لولههای مدفون از زنگ
زدگی از سیستم حفاظت کاندی استفاده میشود. این سیستم که برای حفاظت لولههای فولادی در برابر
خوردگی ناشی از زنگزدگی میباشد. سیستمی است تکمیلی و حفاظت از زنگزدگی لولهها را کامل کرده
و نواقص عایق لوله را پوشش داده و ضریب اطمینان حفاظت از لوله را در برابر زنگزدگی افزایش میدهد.
نصب سیستم حفاظت کاتدی,برای شبکاگای لوله کشی گاز با لولههای فولادی مدفون و با فشار ۲ الی
* پوند بر اینچ مربع ( ۱۳۹8 ۴۱۳۶۸۹۵۱ پاسکان) :و با سطح بیش از ۵ ستر مریع: الزامی است.برای
حفاظت شبکههای لوله کشیطلگاز با سطحی کاگگر از ۵ متر مربع اجرای پوشش باید مطابق پخش ۱۷-
۳ باشد.
قبل از اقدام به طراحی سیستم حفاظت کاتدی, باید مقاومت مخصوص خاک در محل مورد نظر برای لوله
گذاری و نصب شبکه حداقل در یک نقطه به ازاء ,هر ۵۰۰ متر از طول شبکه در عمقهای دفن لوله و ۱
متر پایین تر اندازه گیری شود
در سورتیکه شاوی ماخمبوس خاک دار محل تسب شیکهاز ده ورام مر بیشتر اافه یه رل
عدم وجود باکتریهای احیاء کننده سولفات. داشتن |۳۲ خنتی و کمثر بودن مقادیر نمکهای کلریدی:
سولفاتی و بی کربناتی از حدود بحرانی» برقراری سیستم حفاظت کاتدی الزامی نخواهد بود.
سیستمهای حفاظت کاتدی به دو دسته کلی تقسیم میشوند: حفاظت کاتدی به روش آندهای فداشونده
و حفاظت کاتدی به روش تزریق جریان مستقیم. سیستمهای حفاظت کاتدی را میتوان با هر دو روش
نامبرده اجرا نمود. در صورتی که حجم تأسیسات قابل توجه باشد بهتر است از روش تزریق جریان و در
صورتیکه حج تاسیسات کیک باشد حتی المتدوراز روش آندهی فداشونده استفاده شوذ وبقر هر محان
در انتخاب هریک از دو روش لازم است بازدهی مطلوب و جنبههای اقتصادی مورد توجه قرار گیرد. انتخاب
۱۸۵
۱۵-۷ حفاظت کاتدی
هرکدام از روشهای فوق بستگی به نوع و حجم لوله کشی,» هزینه و امکانات اجرائی و سایر عوامل طراحی
دارد.
۳۱۵-۷ حداقل پتانسیل حفاظت,
به منظور حفاظت از زنگ زدگی لولههای فولادی مدفون در خاک, حداقل پتانسیل ناشی از جریان فعال
شده در لوله باید به شرح زیر باشد:
اختلاف پتانسیل در کلیه نقاط شبکه لوله کشی مدفون نسبت به نیم پیل مس/سولفات مس برای هر نوع
لازم به ذکر است در زمینهایی که احتمال وجود باکتریهای احیاء کننده سولفات! وجود دارد. اختلاف
پنانسیل در کلیه نقاط شبکه لوّله,کشی مدفون نسبت به نیم پیل مس/سولفات مس ۰/۹۵- ولت پا منفیتر
باید باشد.
ولتاژ لوله نسبت به خاک"در حالیت طبیعی بین ۰,۴- الی ۰,۶۵- ولت میباشد. اگر پس از نصب آندهاء
پنانسیل اندازهگیری شده لوله نسبت به خاک با اشتفاده از نیم پیل مس/ سولفات مس منفیتر از ۸۵م۰-
۴-۱۵-۷۷ حفاظت کاتدی به روش آندهای فداشونده
آندهای فداشونده از نظر نوع جنس معمولا در سه نوع منیزیمء روی و آلومینیم میباشند. در زمینهایی که
مقاومت مخصوص خاک حدود ۲۰۰ تا ۵۰۰۰ اهم سانتیمتر باشد. باتوجّه به بازدهی جریان الکتریکی
بیشتر معمولاً از آندهای منیزیم استفاده میشود. به منظور افزایش کارآیی این توع آندها (در زمینهایی با
مقاومت مخصوص خاک بالا) معمولا از پشت بند استفاده میشود. یک نمونه از این پشت بندها شامل ۷۰
درصد سولغفات کلسیم (گچ)» ۲۵ درصد بنتونایت و ۵ درصد سولغات سدیم می باشد. آندهای منیزنم
معمولاً در کیسههای پارچهای قرار داده شده و اطراف آنها به وسیله پشت بند احاطه میگردد. این آندها
3 عمنم 3 علنطاگ : 88 ۰
۱۸۶
مبحث هفدهم
آندها باید طوری انتخاب و طراحی شوند که حداقل برای ۲۰ سال شبکه را حفاظت نمایند و پس از گذشت
۵ سال باید آندها به صورت کامل تعویض شوند.
شمای عمومی نصب و نحوه اتصال آندهای فداشونده به لوله در شکل شماره پ-۴-۵ بخش پیوست نشان
داده شده است.
۵-۱۵-۷۷ حفاظت کاندی به روش تزریبق جریان مستقیم
در این روش جریان برق از یک مبدل یکسو کننده گرفته شده و از طریق بستر آندی به لولهها و تاسیسات
مدفون اعمال میگردد. بستر آندی با استفاده از انواع آندهای گرافیتی یا چدنهای سیلیس دار به فاصله
مناسبی از خط لوله و تاسیسات تصب میشود. جهت تعیین مقاومت الکتریکی سیستم ازم است مخل
نصب حتیالمقدور دارای مقاوظت مخصوص کم بوده و اضافه بر آن از پشت بند خرده ذغال کک در تمام
طول بستر آندی استفاده شود,:چنانچه در عمق مورد نظر بستر آندی به آبهای تحت الارضی برخورد شود
کاربرد پشت بند ضرورتثدارد.
۱۵-۱۵-۷۷ بستر آندی
در سیستم حفاظت کاتدیک نحوه استقرار ومحل دفق"آئتها که بستر آندی نام دارد دارای اهمیت زیادی
میباشد. با توجه به وضعیت استقرار آندها و عمق دفن آنها بسترهای آندی به انواع مختلف تقسیم بندی
میشوند. بسترهای آندی میتوانند بر اساس موقعیتمکانی وعوامل آظراحی به صورتهای مختلف اجرا
شوند که عبارتند از: بستر آندی سطحی افقیء سطحی عمودی, چاهی,ذغالی و چاهی آبی.
در محلهایی که به دلیل عبور جاده و یا تراکم تأسیسات وامجنینقبالا بودن فوق العاده مقاومت
مخصوص زمین, امکان نصب و بازدهی مطلوب از بستر سطحی وجود نداشته باشد. از بسترهای چاهی
استفاده میشود. در حالت استفاده از بستر چاهی آبی عمق چاه باید متناسب با سطح آب در چاه باشد به
طوری که فاصله اولین آند تا سطح آب حداقل ده متر باشد. در صورتیکه محل فاقد آب باشد باید از ذغال
کک به عنوان پشت بند استفاده شود.
برای محاسبات مربوط به طراحی سیستمهای حفاظت کاتدی میتوان به منابع معتبر مراجعه نمود.
در طراحی بستر آندی عوامل اقتصادی نیز باید در نظر گرفته شوند و طرح به گونهای باشد که علاوه بر
تامین ایمنی لازم از نظر اقتصادی نیز به صرفه باشد.
۱۸۷
۱۵-۷ حفاظت کاندی
۶-۱۵-۷۷ کنترل و ارزیابی
جهت اطمینان از کارایی و بازدهی سیستمهای حفاظت کاتدی نصب شده باید به طور ادواری و حداقل
هر سه ماه یکبار: اندازه گیری پتانسیل لوله تسبت به خاک اطراف آن با استفاده از یک دستگاه ولت متر
که دارای مقاوست, داخلی حلاقل ۵+۰ هزان اهم یه ازای یک ولت,باشد, و نیم پیل سسن/سولغات« مس انجام
۷-۱۵-۷۷ نقاط اندازه گیری
اندازه گیری پتانسیل لوله نسبت به خاک از طریق نقاطی که روی خطوط لوله یا تأسیسات مدفون تعبیه
یانش گزدیدهاست انجام میشود: فرسیستهای حفاظطت کانذی انیگههای لو کنیس کاز
محوطهها و شهرکهای مسکونی که به روش تزریق جریان انجام میشود. فواصل نقاط باید متناسب با
حداقل فاصله بین دو نقطه۳۰۰۰ متر ذَرنْظر گرفته شود. در مورد آندهای فداشونده, نقاط اندازه گیری
باید در محلهایی که فاصلة آن از ,هو حفره متوالی آندی به یک اندازه است. پیش بینی و نصب شوند.
به عنوان نمونه شمای عمومی نقاط اندازهگیری در شکل شماره پ-۳-۵4 بخش پیوست نشان داده
شده است.
۸۱۵-۷ اتصالات عایقی
اتصالات عایقی قطعاتی هستند که ارتباط الکتریکی بین دواطرف آنها قطع گردیده است. این قطعات به
منظور جداسازی الکتریکی بین دو قسمت از شبکه يا خطوط فولادی گاز به کار میروند. اتصالات عایقی
باید از نوع لبه جوشی و یا عایق بین فلنجی بوده و بر طبق استاندازدهای مندرج در جدول پ-۱۳-۳
بخش پیوست تولید و آزمایش شده باشند. نصب اتصالات عایقی«ذر مبادیآورودی و خروجی ایستگاههای
تقلیل فشار و اندازه گیری به منظور جداسازی الکتریکی ایستگاه از خظ لوله فشار قوی ورودی و لوله فشار
ضعیف خروجی الزامی است.
حفاظت از لولهها و ملزومات ایستگاه به لحاظ رو زمینی بودن باید با رنگ آمیزی ایستگاه انجام شود.
۹۱۵-۷ جعبههای اتصال
برای اتصال کابلهای ارتباطی بین تجهیزات و بستر آندی سیستم حفاظت کاتدی و همچنین جهت کنترل
و ارزیابی میزان تأثیر جریانهای سرگردان و یا القانی باید نصب شوند.
۱۸۸
۱۶-۷ کنترل کیفیتء آزمایش, بازرسی» صدور تائیدیه, تحویل و
تزربق گاز در سیستم لوله کشی گاز
۱-۱۶-۷۷ کلیات
پس از آزمایش و صدور تأییدیه نهایی توسط دستگاه نظارت که مطابق بندهای زیر انجام میشود. تخلية
هواء تزریق گاز و راه اندازی سیستم لوله کشی باید طبق دستورالعمل شرکت ملی گاز صورت گیرد.
۲-۱۶-۷۷ آزمایش
شبکههای گازرسانی باید پس از تکمیل و قبل از بهرهبرداری مورد آزمایش فشارپذیری قرار گیرند. آزمایش
فشار پذیری شامل آزمایش مقاومت و آزمایشن نشتی میباشد. در شبکههای لوله کشی گاز آزمایش مقاومت
و نشتی به صورت توأم و همزمان انجام امیشود. برای انجام آزمایش مقاومت و نشتی میتوان از هوای
فشرده یا گاز بی اثر استفاده نمود.
۳-۱۶-۷ تجهیزات و لوازم مورد نیاز بزای انجام آزمایش
برای انجام آزمایش تجهیزات و دستگاههای ورد نیاز«چهاشبرح زیر میباشد:
- کمپرسور هوا
- هدر یا منیفولد
- شیلنگها و اتصالات
- میز کار و ابزارآلات نصب
- تجهیزات ایمنی و امداد
- وسائل حمل و نقل
- ژُنراتور برق
- دستگاه فشار سنج وزنه ای با دامنه کارکرد صفر تا ۲۰۰ پوند بر اینچ مربع
- دستگاه ثبات فشار با دامنه کارکرد صفر تا ۲۰۰ پوند بر اینچ مربع
- فشارسنجهای ساعتی با دامنه کارکرد صفر تا ۲۰۰ پوند بر اینچ مربع
- دستگاه ثبات دما با دامنه کارکرد ۲۰ تا ۵۰ درجه سلسیوس
- دماسنج دیجیتالی با دامنه کارکرد ۲۰ تا ۵۰ درجه سلسیوس
نس دماسنج جیوهای یا الکلی
۱۸۹
۱۶-۷ کنترل کیفیت. آزمایش. بازرسی. صدور تائیدبه. تحوبل و تزربق گاز در سیستم لوله کشی گاز
۴-۱۶-۷۷ تنظیم دستگاههای آزمایش
کلیه دستگاهها و وسائل اندازهگیری باید دارای گواهینامه کالیبراسیون (تنظیم) از شرکتهای معتبر و با
تجربه باشند که از زمان صدور آنها بیش از سه ماه نگذشته باشد.
۵-۶-۷ مسئولیتهای مجری در ارتباط با انجام آزمایش
مجری میتواند آزمایش را خود راساً انجام دهد و یا در این خصوص از خدمات شرکتهای معتبر و با
تجربه در زمینه آزمایشهای شبکههای گازرسانی استفاده نماید.
مسئولیت تامین کلیه دستگاهها و وسائل اندازه گیری مناسب برای انجام آزمایش و همجنین تأمین
تجهیزات و اقدامات ایمنی لازم بر عهده مجری است.
مسئولیت ایمنی عملیات آزمایش بر عهده مجری بوده و در صورت بروز هرگونه حادثهای. مجری مسئول
قبل از شروع آزمایش باید کلیه تجهیزات"و؛لوازم آزمایش شامل منیفولد و شیلنگها و اتصالات به وسیله
مجری و با حضور دستگاه نظارت موژّد بررسی و آزمایش فشار پذیری و کنترل نشت قرار گيرند.
۶-۱۶-۷ برنامه انجام آزمایشها
مجری موظف است برنامه جزء به جزء آزمایشها را حداقل یک هفته قبل به صورت کتبی به دستگاه
نظارت اعلام نموده و با هماهنگی دستگاه نظارت. پرنامه آزمایشها و تنظیم نماید.
۷-۶-۷ مسئولیتهای دستگاه نظارت در :ار تباطبا:انجام آزمایش
- مسئولیت بررسی و تائید مناسب بودن دستگاههای آزمایش و کنیل صحت کار کرد آنها
- مسئولیت بررسی مدارک آزمایش و تأیید نتیجه نهایی پس از اتمام مراحل آزمایش
- حضور دستگاه نظارت در کلیه مراحل آزمایش و نظارت بر روند پیشرفت کار از نزدیک
۸-۱۶-۷۷ اقدامات قبل از شروع آزمایش
قبل از شروع آزمایشهای مقاومت و نشتی باید کلیه قسمتهای شبکه به طور کامل دفن شده باشد.
آزمایش شبکههاتی که قسستی ار آن مدفون واقسمتی خیر مدفون باشه, ممنوع اسیت: درچنین حالتی
۱۹
در صورتی که لازم باشد قسمتی از یک شبکه لوله کشی مورد آزمایش قرار گیردء جدا کردن آن قسمت
از سایر قسمتها باید به وسیله اتصالات دائمی از قبیل کپ (درپوش جوشی) یا جداسازی به وسیله فلنچ
انجام شود. استفاده از شیر برای جداسازی یک قسمت از لوله کشی از قسمت دیگر برای آزمایش مجاز
جهت انجام آزمایشهای مقاومت و نشتی باید یک چادر يا کاروان جهت استقرار دستگاههای آزمایش
تامین گردد. محل نصب چادر يا کاروان آزمایش باید در یک انتهای شبکه لوله کشی و در محل مناسب
باشد.
۱- نصب دستگاههای آزمایش
منیفولد و دستگاههای آزماش شامان دشتگاه فشارسنج وزنهای, دستگاه ثبات فشار و غیره باید در داخل
چادر یا کاروان آزمایش و در مخل مناسب نصب. گردد.
دستگاه ثبات درجه حرارت باید درافاصله حداقل *۲آمتری از انتهای لوله کشی و بر روی لوله نصب گردد.
برای نصب دستگاه ثبات درجه حرارت بای خاک وروی لولّه, برداشته و عایق لوله از آن جدا شود. سپس
حسگر دستگاه را بر روی لوله لخت قرار داده و روی لوله را با پشم شیشه پوشاند و روی لوله خاک نرم
ريخته تا از تأثیرات حرارت محیط محفوظ بماند.
۲- تمیزکردن شبکه لوله کشی - قبل از شروع آزمایش باید شبکه ,لوله کشی با تزریق هوای فشرده از
یک انتها و تخلیه جوا از انتنهای دیگر شبکه. از گرد و خاک و اشیاء بجا مانذه در آن تمیز گردد.
۲ آزمایشهای مقاومت و نشتی - جهت شروع آزمایشها و پس از تمیز کردن شبکه. باید شبکه لوله
کشی را از هوای فشرده با فشار صد پوند بر اینچ مربع پر نمود. آزمایشهای مقاومت و نشتی شامل دو
الف- دوران یکنواختی - به منظور تثبیت نوسانات درجه حرارت و فشار باید شبکه حداقل به مدت ۲۴
ساعت به حال خود قرار داده شود. در طول این مدت تغییرات دما و فشار شبکه باید به وسیله
ب- آزمایشهای مقاومت و نشتی- پس از یکنواخت شدن, آزمایشهای مقاومت و نشتی به مدت ۴۸
ساعت انجام میشود. طی این مدت علاوه بر تثبت تغییرات دما و فشار شبکه به وسیله دستگاههای
۱۹۱
۱۶-۷ کنترل کیفیت. آزمابیش. بازرسی. صدور تائیدیه. تحوبل و تزربق گاز در سیستم لوله کشی گاز
ثبات؛ باید. رأس هر ساعت؛ فشار از طریق دستگاه فشار سنج وزنهای قرائت گردیده و ثبت شود.
همچنین هر دو ساعت یک بار نیز درجه حرارت زمین به وسیله ترمومتر از لولههای روغن کار
گذاشته شده در سطح شبکه اندازه کیزین و تبت شود.
۴ - بررسی ننایج آزمایش - پس از پایان آزمایش. اطلاعات جمع آوری شده که شامل نمودارهای دما و
فشار تبت شده و ارقام اندازه گیزی شده در طول آزمایش میباشد. باید توسط دستگاه نظارت بررسی و
پس از انجام محاسبات توسط مجری با استفاده از روابط زیر نتیجه اعلام گردد.
روابط محاسباتی و پارامترهای مربوطه به شرح ذیل است:
ور لحم
3+ 7
ک قستت سا نان
درجه حرارت شروع آزمایش بر حسب سلسیوس 1
با
درجه حرارت متوسط بر حسب سلسیوس 52 پر
فشار شروع آزمایش بر حسب پوند بر اینچ مربع ک
فشار خاتمه آزمایش بر حسب پوند بر اینچ مربع هر
22 ۱ /
فشار متوسط بر حسب پوند بر اینچ مربع شسس 2 7
تغییرات فشار به علت تغییرات درجه حرارت بر حسب پوند بر اینچ مربع <)
۱۹۳
در صورتی آزمایش مورد قبول خواهد بود که افت فشار خط یا شبکه پس از پایان آزمایش کمتر از ۰/۲
پوند بر اینچ مربع باشد. (خطای دستگاههای آزمایش ۲ پوند بر اینچ مربع در نظر گرفته شده است.)
در صورتی که 0.2 - ۸۵۳ باشد. آزمایش باید تمدید گردد و در صورتی که 0.2 < ۸۵۳ باشد. آزمایش
مردود بوده و با نظر دستگاه نظارت نسبت به تمدیدء تکرار و یا رد آزمایش تصمیم گیری خواهد شد.
تبصره: فشار آزمایش مقاومت و نشتی برای کلیه فشارهای بهره برداری برایر با ۱۰۰ پوند بر اینچ مربع
۵- آزمایش قطعات غیر مدفون- در صورتی که انجام آزمایشهای مقاومت و نشتی قبل از دفن مورد نظر
باشد و یا نیاز باشد که قطعهاهلاز لوله قبل از دفن در بیرون کانال مورد آزمایش قرار گیرد» در این صورث
پس از پر کردن آن با هوای فشنرده با فشار صد پوند براینچ مربع و با نصب یک دستگاه فشار سنج ساعتی
تغییرات فشار آن را به مذت ۴ بتاعت یادداشت مینمایند که در این مدت نباید هیچ گونه افت فشاری
مشاهده شود.
۶- اتصالات نهائی قطعات آزمایش به یکدیگز - در طنوّرتی که آزمایشهای شبکه لوله کشی در دو یا چند
قطعه مجزا انجام شده باشندء جهت اتصال قطعات به یکدیگر باید از لولههائی استفاده شود که قبلاً مورد
آزمایش فشار پذیری قرار گرفته باشند. جوش نها کلاآبرایانظل مات آزمایش انجام میشود. باید
و تایید شدن نتیجه آن نباید خاکریزی و دفن آن انجام شود.
۷- گزارش نهائی آزمایش- پس از اتمام کلیه مراحل آزمایش مجری باید گزارش نهائی و کامل آزمایشها را
تهیه و همراه با کلیه مدارک جهت بررسی و تایید به دستگاه نظارت ارائثه نماید.
۱۹۳
پبوسمت ۹ راهنمای ابمنی
نکات و مسائل ایمنی که شخص يا شرکت انجامدهنده لولهکشی گاز باید به مصرفکنندههای کاز
طبیعی به صورت راهنمای ایمنی (بهطور کتبی) اطلاع دهند بهقرار زیر است:
پ-۱-۱ حوادث ناشی از گاز به دو دسنة عمده تقسیم میشوند:
پ-۱-۱-الف) آتشسوزی و انفجار
در این دسته از حوادث: ابتد! بهعلل مختلف. گاز نشت نموده و در فضای آشپزخانه یا منزل منتشر
میشود. سپس عاملی مانند جرقه و یا شعله. گاز رو مشتعل نموده و سبب انفجار و آنشسوزی میگردد.
۱ محکم نبودن شیلنگ دستگاه گازسوژ در دوس اتصال آن"توسطایست فلزی
۲ استفاده از شیلنگهای طولانی و در معرض برخورد بودن و یا حرارت دیدن آنها
۸ فرسوده و یا غیراستاندارد بودن شیلنکها
۴) درپوش نداشتن شیرهای مصرفی که مورد استفاده نیستند
۵) دخالت افراد ناوارد در تعمیر و دستکاری دستگاههای کازسوز
۶) استفاده از دستگاههای گازسوز غیراستاندارد و غیرمجاز.
پ-۱-۱-ب) گاززدگی
این دسته از حوادث مرعسولاً در اثر نداشتن دودکش مناسب برای دستگاههای گازسوز, بهخصوص بخاری
و آبگرمکن, یا عدم تهوية کافی فضای اتاق روی میدهند. سوختن ناقص گاز و تجمع گازهای مسمومکننده
شده و به گاززدگی آنها میانجامد.
۱۹۴
پ-۲-۱ دستکاری در کنتور و رگولاتور گاز
رگولاتور و کنتور گاز توسط شرکت گاز ناحیه با رعایت تمام نکات ایمنی و فنی در محل مناسب نصب
میگردد. در صورت لزوم فقط شرکتگاز ناحیه مجاز است محل آنها را تغییر دهد.
رگولاتور مجهز بهوسایل ایمنی خاصی است که در صورت بروز تغییرات فلحش فشار در شبکه
لوله کشی گاز شهر بهطور خودکار جریان گاز را قطع میکند تا مصرفکنندهها در معرض خطر قرار
نگیرند. در صورت روبرو شدن با موارد قطع گاز یا نشت گاز از تنظیمکننده یا کنتورء باید از هرگونه
دستکاری در آنها خودداری و از شرکت گاز ناحیه درخواست کمک گردد.
پ-۲-۱ شیر مصرف
لول گاز مربوط به هر دستگاه گازسوز بهیک شیر مصرف مجهز است تا در مواقع ضروری بتوان با بستن
این شیر از ورود گاز به دستگاه جلوگیری نمود.
۱ هردستگاه گازسوز بایّد. به یک شیر مصرف مستقل مرتبط باشد.
۲ از اتصال دو یا چند دستگاة,گازسوز.ه یک شیر مصرف باید خودداری شود.
۳ انتهای شیرهای مطژفی که بهدستگاه گازسوزی مرتبط نیست و مورد استفاده قرار نمیگیرد حتماً با
۴ در صورتی که برای.شمدت طولانی از دستگاه گازسوزی استفاده نمیشودء شیر مصرف آن بسته نگه
داشته شود.
۵( در صورت ترک منزل برای مدت طولانی. کلیه شیرهای مصرف دستگاههای گازسوز باید بسته
شوند.
۶) در شیرهای استاندارد. دستة شیر در حالت باز بودن در امتداد جریان گاز و در حالت بسته بودن
عمود بر جریان گاز میباشد.
۷ در اجاق گازهایی که فاقد شمعک میباشند. از باز کرد شیر اجاق کاز قبل از افروختن کبریت
خودداری شود.
۸) در دستگاههای گازسوزی که مجهز بهپیلوت میباشند. اگر بعذ از باز کردن شیرگاز شعله روشن
تشرد معلوم است: که پیلوت با تنظیم نیست وبا خاموش شده است نو حال باید:فوزاً شین کاز زا
بست و بهبررسی و رفع علت پرداخت.
)٩ سعی شود از دستگاههای گازسوزی استفاده گردد که مشعلهای آن دارای ترموکوپل باشد.
۰) بهمنظور جلوگیری از بازی کردن کودکان با دستگاههای گازسوزء در مواقع عدم استفاده از این
وسایل,.حتماً شیر اصلی: مصرظ:آنها بسته شوند:
۱) از وارد آوردن ضربه بر روی اجاق گاز باید خودداری شود زیرا این عمل باعث سست شدن اتصالات
1۱۹۵
پیوست ۱ راهنمای ابمنی
۲۳) از سر رفتن غذّاء روی اجاق گاز جلوگیری شود.
۳) از قرار دادن دستگاه گازسوز در معرض کوران هوا و جریان باد خودداری شود.
۴ قرار گرفتن اشیا قابل اشتعال در مجاورت بخاری ممکن است سبب آتشسوزی گردد.
پ-۴-۱ شیلنگهای گاز
۱ شیلنگهای لاستیکی معمولی در برابر مواد نفتی و گازی بهسرعت فاسد میشوند. لذ! برای اتصال
اجاق و سایر دستگاهها که استفاده از شیلنگ:برلی آنها مجاز شناخته شدمایه سیستم وله کشی باید
از اشیلنگهای لاستیکی:اتقویتشنده که مخصوص :از ساخته اشده است,:استفاده شود طول
شیلنگهای. گاز تباید حداکتر از ۱۳۶ اسانتیمتر بیشتر باشد. استفاده: از شیلنگهای طویل برای
رساندن گاز بهنقاط مختلف منزل بسیار خطرناک است و باید از این کار احتراز نمود.
۲) شیلنگهای گاز نباید,ریه هیچ وجه در معرض حرارت اجاق گاز و سایر دستگاههای گازسوز قرار
۲ برای محکم کردن شیلنگهای*گاز در انتهای لوله گاز و اجاق گازء باید از بستهای فلزی استفاده
شود. بدون این بستها امکان جدا شدن شیلنگ از لوله و خروج گاز وجود دارد.
۴) پیچانیدن سیم به جاتی بست باعث بریده شدن و جداشدن شیلنگ و انتشار گاز خواهدشد.
۵) شیلنگهای لاستیکی را باید هرچند وقت یکثاپار مورد بازدید قرار داد تا اطمینان حاصل شود که
سوراخ نشده پا ترک بر نداشته باشد یا,از محل بست بریده و یا سست نشده باشد. توصیه میگردد
که شیلنگهای لاستیکی در صورت وجود هرگونه اشکالات ظاهری از قبیل ترکخوردگی تعویض
گردد.
۶) لولههای فلزی لولهکشی گاز در منزل نیز آباید ,هزچند وقت«یکبار بازدید گردد تا در صورت
زخمیشدن با کنده شدن رنگ آنها مجدداً رنگآیوری شون
پ-۵-۱ نشت گاز و استشمام بوی گاز
در صورت نشت گاز و یا استشمام بوی آن» قبل از هر کاری باید دقت,کرد که در آن محل هیچگونه
جرقهای زده نشود. از روشن کردن کبریت. فندک و امثال آن و همچنین از روشن و یا خاموش کردن
وسایل برقی» خودداری و دستورات زیر اجرا شوند:
۱ فوراً شیر اصلی گاز بسته شود.
۲ افراد خانواده از محل آلوده به گاز خارج شوند.
۳ در و پنجرهها باز شوند.
1۹۶
۴) باتکان دادن حوله پنبهای مرطوب جریان خروج هوای آلوده بهگاز تسریع شود.
۵) چنانچه محل آلوده بهگاز تاریک باشد. برای روشنایی محل از چراغ قوه که در خارج از فضای آلوده
بهگاز روشن شده استفاده شود.
۶ در صورت بروز هر نوع آتشسوزی در ساختمان, چون وجود گاز در لوله احتمالاً باعث تشدید
اتشسوزی خواهد شد. فورا شیر اصلی گاز به ساختمان که بعد از کنتور قرار دارد بسته شود تا
جریان گاز به داخل ساختمان قطع گردد.
۷ در صورت بروز هرگونه حادئةٌ منجر به نشت گاز بدون فوت وقت و با خونسردی کامل با شماره
ضمناً نصب و استفادةٌ به موقع از خاموشکنندههای استاندارد در آشپزخانه از ضایعات ناشی از
آتشسوزیهاء جلوگیری میکند.
پ-۶-۱ وسابل پیشگیری از خطرات گاز
استفاده از وسایل ایمنی زیاههنانچه باهاستاندارد ملّی و یا استانداردهای معتبر جهانی مطابقت داشته
۱) گازیاب (آشکارشاز گاز طبیغی)
۲) آشکارساز گاز مونوکستید کرین
۳) شیر خودکار قطع جریان گاز اضافی (که در اثراشکستگی لوله و یا پارگی شیلنگ گاز عمل مینماید.)
۴) شیر خودکار قطع گاز حساس در مقابل زلزله
پ-۷-۱ سابر موارد
۱ باید توجه داشت که برای پیدا کردن محل نشت, کازهرگز از شغلةکپریت و امثال آن استفاده نشود
و تنها با استفاده از محلول صابون و يا مایع ظرفشویی نسنبت بهنشتیایی.اقدام گردد. تشکیل شدن
۲ از جابهجا کردن وسایل گازسوزی که مستقیماً بهلولةُ ثابت منقل است,«آید خودداری کرد. ولی
چنانچه این امر لازم باشد برای تغییر محل لولةٌ گاز آن» بهموسسةٌ مجاز مجاز مراجعه شود.
۲ گازبندی اتصالات گاز پس از هر تغییر وضعیت ضرورت دارد.
۴) وسایل گازسوزی که به طور ثابت و دایمی در یک محل نصب میشوند. باید به وسيلةٌ لولةٌ فلزی به
سیستم لولهکشی گاز ساختمان وصل گردند و از جابهجایی آن خودداری شود.
۵ در صورت ی که قصف توسعة لولهکشی "از باشده, حتماًاين:موضوغ بانشر کت .کاز ناحیه در میان گذاشته
شود تا ضمن دریافت راهنماییهای لازم چنانچه نیاز به تعویض رگولاتور و کنتور گاز باشد اقدام گردد.
۱۹۷
پبوسمت ۹ راهنمای ابمنی
۶) گاهی ایجاب میکند که تغییرات جزیی در لولهکشی گاز منزل انجام شود یا بهعلت نقصی در سیستم
لوله کشی. پارهای تعمیرات صورت پذیرد. این تغییرات و تعمیرات هرچند بهظاهر ساده باشد. ولی
باید توسط اشخاص متخصص يا مسسات صلاحیتدار انجام شود.
۷) اضافه کردن دستگاههای گازسوزی که در طرح اولیه پیشبینی نشده باشدء بدون اطلاع شرکت کاز
۸( معایب و نواقص قسمتهای مختلف دستگاههای گازسوز هرقدر هم که جزیی باشد. مهم اسینت و برای
تعمیر آنها باید فوراً با نمایندگی فروش دستگاههای مزبور و یا تعمیرکاران مجاز تماس گرفته شود.
آن را برداشته و کاملاً تمیز کرد و پس از خشک کردن آنها را در محل خود قرار داد.
۰) از نصب آبگرمکن گازی در اتاقی که بهطور عادی در آن جوا جریان ندارد خودداری شود زیرا باعث
کمبود اکسیژن شده و میتواند ایجاد خفگی نماید.
۱۲( مسدود شدن دود کش وسایل گازسوز سیب سوخت ناقص گاز و ایجاد گاز خطرناک و مسمومکننده
مونوکسید کرین میشود که اين,امر باعث خفگی در اثر گازگرفتگی میگردد.
۳) باید همواره مخل اتصال«دودکش به وسایل گازسوز بازرسی و از محکم بودن آن اطمینان حاصل
۴) در صورتی که بعد از فصل,سرماء بخاری جمعآووی شود. حتماٌ انتهای شیر با درپوش مسدود گردد و
در هنگام وصل مجدد از افراد با صلاحیت کمک خواسته شود.
۵) هرچند گاه یکبار کلاهک دودکننهای وسائّل گازسوز بازرست گردد و چنانچه کلاهک آن افتاده
۶( کلاهک علاوه بر اینکه از نود باران و بوف و افتادق سایر اشیا و ورود پرندگان بهداخل دودکش
جلوگیری میکند. در منظم سوختن وسيلة گازشوز نیز موْثر است.
۷ انتهای دودکشهای توی کار باید حداقل یکمتر از سل پشتبام بالافراباشد:
۸) لازم است که هوای کافی برای سوختن گاز بهبخاری گازسوز برنسد. وجودروزنههای زیر درها برای
این منظور مفید خواهد بود.
۹) در صورتی که وسيلة گازسوز با شعلة آبی و پایدار نسوزد و شعله آن زرد و قرمز و یا دارای پرش
باشد. باید آن را جدی گرفت. زیرا ممکن است اين نقص ناشی از نرسیدن هوا یا تنظیم نبودن فشار
گاز باشد.
۰) در صورتی که جهت هوارسانی بهوسيلهة گازسوز از کانال مرتبط با هوای آزاد استفاده شود مسدود
۱۹۸
۱) در صورتیکه در نقشه تأییدشده لولهکشی گاز ساختمان نصب آبگرمکن زمینی پیشبینی شده
است. به هیچ وجه نباید بهجای آن از آبگرمکن دیواری استفاده شود و یا از دودکش آبگرمکن زمینی
برای آبگرمکن دیواری استفاده نمود.
1۹۹
پ-۱-۲ تعیین اندازه قطر لولة گاز
اندازةٌ قطر قسمتهای مختلف لولهکشی (شکل پ-۱-۲) برای دستگاههای گازسوز (جدول پ-۱-۲) که
در فواصل معین از کنتور قرارمیگیرند به روش ذیل محاسبه میشود:
الف) طول لولهکشی گازااز رگولاتور تا دورترین نقطةٌ مصرف محاسبه میشود. دورترین مصرفکننده از
رگولاتور شومینه (1*۳).میباشد و فاصلةٌ آن تا رگولاتور طبق نقشه گسترده در شکل (پ-۲-۲)
۸ متر است.
ب) با توجه به اینکه لوله و اتصالات لولهکشی از جنس فولاد میباشد. از جدول ۲-۴-۱۷ مربوط به
ظرفیت لولههای فولادی استفاده میکنم. از روی ستون اول (طول لوله) نزدیکترین طول بزرگتر
از ۲۲/۸ متر را انتخاب میکنيم..این طول«ذر جدول ۲۵۲ میز است. توجه داشته باشید که برای
تعیین قطر کلیه قسمتهای لولهکشی از همین ردیف که مربوط به ۲۵ متر است. استفاده
میشود.
پ) برای پیدا کردن اندازةٌ قطر لوله قطعات مختلف لوله کشی از نقطه (۸) شروع میکنیم. مصرف کاز
در نقطه (۸) برابر است با ۰/۳ مترمکعب در ساعك است. در جدول ۲-۴-۱۷ در همان ردیف
مربوط به ۲۵ مترء مقدار ۰/۲ مترمکعب در ساعت را جستجوامی کنیم و چون این عدد در این
ردیف وجود ندارد. اولین عدد بزرگتر ازآنکه ۱/۲ میباشد را انتخاب کراده و اندازةٌ قطر لوله را که در
بالای سئون مربوط به رقم ۱۲ نوشته شده است میخوانيم. این اندازه ا اینچ ات پس. اندازة
2 :
قطر قطعه 8 برابر ال اینچ خواهد شد. به همین ترتیب برای سایر قطعات عمل میکنیم.
اینک برای قطعه ن)9 مقدار جریان حجمی را که برابر با مصرف دستگاههای شومینه (۳2) و کباب پز
ذکرشده فوق, اندازه قطر این قطعه نیز 1 اینچ به دست میآید. مصرف نقطه ]1 برابر است با ۰/۱
2
۳.۰
مترمکعب :در ساعت:و لذا اندازة قطراقسمت :23 برایر یال اینج میباشد. در قسمت 0 مقدان ظرفیت
2
لوله برابر است با: (0/6-0/7 +0/1) مترمکعب در ساعت و اندازةٌ قطر لولة این قسمت از ستون
مربوطه ل اینچ به دست میآید. مصرف تعَطهة ۱ برابر ۳/۵ مترمکعب در ساعت و طبق روش فوق اندازة
قطر لولة قطعه 11 برابر ۱ اینچ خواهد شد. در قسمت 107 مقدار ظرفیت لوله برابر است با
(345۶0/7-4/2) مترمکعب ,در ساعتدو اندارة قطر لول این قسمت ازستون مربوطه ۲ اینچ
بهدست میآید. مصرف نعَطه برایر است با از مترمکعب در ساعت و لذا اندازة قطر قسمت برابر با
+ اینج خواهد شد؛
بزلی پیدا کردن اندازخ قطر قطعه لت باید ظرفیت کل را حساب تمود. این مقداز بزایر است: با
(4/2+077<4/9) مترمکعب در ساعت که با بهکار بردن روش فوق اندازة قطر لوله این اقطعهء ۱:اینچ
خواهد شد.
حدول پ-۱-۲ میزان مصرف دستگاههای گازسوز نمونه
اجاق گاز خانگی فردار 02 ۷ متر مکعب در ساعت
۳:۰۱
4 اس
شمال اقاق خواب بت
اس ]
و سپ اک
0 سس عالس| سم
اسگا
پذیرایی ۳ 3 50
ٍ ی چ
آفعان 6۵| اس
(
۸ 8
چم
نی مر
9(
شکل پ-۱-۲ نقشه پلان لولهکشی گاز نمونه.
مبحث هفدهم
پر 0
۱۹
۷ ۳/1
۵ 1
2 >
5 را
و
۹
(ق 96
۱۹
و
(0) ۵ (ع) (ت)
۹ هر
۹ هل
( 0
۳9 4
ی ات
2۹ ۰
1 3
/ (<2)
زج هس ۴
3 9
2
6(
ک_/3
130
شکل پ-۲-۲ نقشه ایزومتریک لولهکشی گاز نمونه.
۳۳
پیوست ۳ ایمنی و ضوابط بهرهبرداری و نگهداری از سیستم لوله کشی گاز
پیوست ۲ ایمنی و ضوابط بهره برداری و نگهداری از
جچه ای ۰.1
پ-۱-۳ کلیات
علاوه بر رعایت مفاد مندرج #اراقصول ۰۷۹۵6 ۸-۱۷ و ۹-۱۷ : رعایت موارد ذیل الزامی است:
الف- تأمین هوای مور نیاز برای"احتراق و خروج محصولات احتراق کلیه وسایل گازسوزی که درحدود
شمول مقررات ايلني این اجک قرار میگیرنده باید الزامات مبخث چهاردهم مقررات ملّی ساختمان و
آیین نامه طراحی و اجزای دودکش از انتشاراشگه رکز تحقیقات ساختمان و مسکن را رعایت نمایند.
تبصره: در طراحی. نصب و ژاه اندازی دودکشهای وسایل گازسوز باید به دستورالعمل کارخانه سازنده
محصول گازسوز استاندارد مراجعه نمود.
ب - استفاده از وسایل ایمنی زیر چنانجه با استاندارد ملّی یا استانداردهای معتبر جهانی مطابقت داشته
گازیاب یا آشکار ساز گاز طبیعی
آشکارساز گاز منواکسید کرین
شیر خودکار قطع جریان گاز اضافی
نحوه نتصب و انتخاب محل نتصب وسایل ایمنی یاد شده فوق باید توستظط کارشناسان متخصص مرتبط
صورت پذیرد.
پ- ۲-۳ بهره برداری و نگهداری از تاسیسات و تجهیزات
در این بخش از مقررات. پیش بینیهای ایمنی مربوط به اجرای لولهکشی گاز مشترکین عمده شرح
داده میشود. بدیهی است این مقررات نمیتواند شامل مقررات جامع ایمنی باشد.
۳۰۴
پ-۱-۲-۳ بازرسی جهت پیدا کردن محل نشت گاز
برای تجسس و پیداکردن محل نشت گاز به هیچ وجه نباید از کبریت. شمع» فندک. و هرگونه شعله
دیگر استفاده شود برای انجام این منظور باید از وسائل مناسب نشان دهنده نشت گاز استفاده به عمل
آید يا اینکه باید محل اتصال لولهها و سایر نقاط مشکوک به نشت گاز را با آب و صابون و یا مایع مشابه
آن مورد آزمایش قرار داد.
پ-۲-۲-۳ اقدامات فوری در موارد نشت گاز
در صورتی که دراثر بازرسی معلوم شدکه گاز در داخل ساختمانی پخش شده است. حتیالامکان باید
اقدامات زیر را فوراً و هم زمان انجام داد:
الف: اطاق, ساختمان و یا محوطه آلوده به گاز از کلیه ساکنین آن تخلیه گردد.
ب..: درها و پنجرههای محلی را که گاز در آن جمع شده است. باز کرده و با استفاده از حوله مرطوب
جریان خروج گاز را تسریع نمود.
پ : از هرگونه امکانات برای,از بین بردن کلیه منابع تولید احتراق باید استفاده شود. دقت گردد که
ازکشیدن سیگارء روشن.کردن کبریت. قطع و وصل کلیدها و وسایل برقی يا باز کردن در کورهها و غیره
جلوگیری به عملواید. درصوژل امکان جریان اصلی برقی از محل دورتری قطع شود تا کلیدهای
خودکار برقی نیز در محوظه خطرناک نتوانند په طور خودکار عمل نمایند.
در چنین مواقع اضطراری,در صورت لزوم ميتوان از چراغ قوه دستی که در خارج از محیط آلوده
روشن شده باشد. استفاده نمود.
ت : جریان گاز به محوطه مربوط قطع ,شود.
ث : ساختمان های مجاور نیز از نظر آلوده شدن به گاز بازرسی کردد.
ج : مراتب به شرکت ملی گاز ایران اطلاع داده شود .
پ-۲-۲-۳ استعمال دخانیات و بکاربردن شعله باز
هنگام کار بر روی لولههایی که قبلاً محتوی گاز بوده و یا دارای گاز,طلی باشندءباید از کشیدن سیگار به
کار بردن شعله گاز فانوس و به طور کلی به کار بردن هر نوع وسیلهای که:تولید احتراق يا حرارت کند و
همچنین از انجام عملیات جوشکاری اکیداً اجتناب شود مگر اینکه قبلاً احتیاطهای ایمنی لازم برای
جلوگیری از خطر آتش سوزی به عمل آمده باشد.
۳:۵
پیوست ۲ ایمنی و ضوابط بهرهبرداری و نگهداری از سیستم لوله کشی از
در مواردی که در کار تعمیرات یا تغییرات بر روی یک سیستم لولهکشی موجود وقفهای پیش آید. قبل
از ترک محل باید شرایط سیستم را به وضع بدون خطری درآورد.
پ-۲-۳ -۵ قطع شدن گاز
الف - قبل از قطع جریان گاز سیستم لولهکشی جز در مواقع اضطراری و فوری باید تمام مصرف
کنندگان را که از آن شبکه استفاده میکنند از قطع جریان گاز مطلع نمود.
ب - شیر اصلی لوله را قبل از بستن شیرهای کلیه مشعلها و پیلوتهانی که از آن لوله گاز میگیرند
نباید بست مگر در موارد اضطراری و فوری» پس از بستن شیر اصلی باید از طریق آزمایش اطمینان
حاصل نمود که جریان گاز کاملاً قطع شده است.
این آزمایش را میتوان با تخت نظر گرفتن شماره انداز کنتور و یا با استفاده از یک فشارسنج با
وسیلهای:مشایه آن اتجامهواد:
در صورت وجود چند کنثور باید دقتِ نمود که حتماً شیر گاز مربوط به کنتور موردنظر بسته باشد
برای باز کردن مجدد گاز باید پیش آبینیهای مذکور به عمل آید.
پ-۶-۲-۳ تغییرات در سیستمهای لولةکشی موجود
تغییرات در سیستمهای لولهکشی موجود باید هنگامی انجامگیرد که اطمینان حاصل شود جریان گاز
به آن سیستم کاملاً قطع شده است. در اجللی این تغییرات باید به شرایط انجام کارء طول لولهای که
باید گازآن تهویه شود. فشار سیستم مربوطه وغیزه توجه کافی امبذاول گردد .
گرفتن انشعاب جدید به وسیله جوشکاری از سیستم لولهککشی گاز در حال کار و یا اتصال وسایل
مورد نیاز به شرطی که اين کار طبق روش صحیح«و به وسیله"اقرادیی, متخصص و کاملاً مجرب و
کارآزموده و با اطلاع و مجوز اداره گاز ناحیه انجام گیرد. مجازهمی باشد.
پ-۷-۲-۳ پیش بینیهای ایمنی برای جلوگیری از اشتعال اتفاقی در ,ضمن انجام تغییرات در
در مواردی که اشتعال مخلوط گاز و هوا در محوطه ممکن است باعث آسیب رساندن به افراد یا اموال
شود باید احتیاطهای لازم برای جلوگیری از چنین اشتعال یا انفجار به عمل آید. در ادامه چند نمونه از
این موارد برای مثال شرح داده میشود.
الف- از استعمال دخائیات و استفاده از شعله باز در آن محوطه جلوگیری به عمل آید.
ب- دو طرف محل بریده شده از لوله های گاز را به وسیله یک نوار اتصال فلزی به یکدیگر وصل نمائید.
۳۰۶
پ- برای جلوگیری از ایجاد جرقه در اثر الکتریسیته ساکن طبق نظر متخصصین مربوطه احتیاطهای
لازم به عمل آید.
ت- آتش خاموش کنهای دستی با ظرفیت و اندازه مناسب تهیه و در نقاطی که در دسترس همه
پ-۸-۲-۳ تخلیه هواء تزربق گاز و راه اندازی
تخلیه هوء تزریق گاز و راه اندازی باید مطابق با دستورالعمل شرکت ملّی گاز ایران صورت گیرد.
۳۷
۱
۳
۹
۳۲ ۴ ۱1۶۶ ۴۳۲ ۴۰ ۳۶ ۳۳۳
۲
۲
۱ ۸۷۲ ۳۷
۱- قطر اسمی لوله فقط به عتوان شناسه به کار میرود.
۲ رواداری (تلرانس) ابعاد ۱۵+ و /۱۰- و رواداری وزن 9+۱۰ /۳/۵- میباشد.
۳ استفاده از لولههای رده ۴۰ ( 1 ۷۹/۳177 (51۸][1۸111) نیز قابل قبول می باشد.
۳:۸
مبحث هفدهم
جدول شماره پ-۲-۴
: 15 ۱۱
ی
مهو
ره سل وک
اه سس هگ
اک که سک سک
اشوس و کت هک
که
برس سس مک مس
نوار پشم شیشه یر اندود با قیر پایه نف
و هدک
نوار شم شیشه قیر: اندود:با :یر پایه :دما
شمه مه کت
اسو وا
ری خر ی وک
اک اس
۳۹
پیوست ۴ جدولها
جدول شماره پ-۳-۴ ضرایب تصحیح برای گاز طبیعی با چگالیهای مختلف
چگالی ده ۳۵ ۶ ۵۵ ۵
ضریب ۹۶ ۱ ۴ ۱/۰۹ ۱۱۴
جدول شماره پ-۴-۴ ظرفیت لولهها با قطر و طول مختلف بر حسب متر مکعب در ساعت برای گاز
طبیعی با چگالی 4۵ و فشار اولیه ۲ پوند بر اینچ مربع (۱۲۳۷۹۰ پاسکال) و حداکثر آافت فشار ۱۰ درصد
ی
۱ ۱ ۱ ۳ :
خت بیع بل اه ۶
5 0 تا 0 ۹ 5 اه ایکا که
لس و و ۳
ها هک کاس ۹ شاه
اه هه هس هه
یادآوری:
۱- ظرفیتهای جدول فوق براساس حداکتر سرعت گاز ۲۰ متر در ثانیه محاسبه شده است .
۲- برای سایر چگالیها لازم است ارقام فوق در ضرایبی که در جدول شماره ۲ داده شده است ضرب گردد.
۳
مبحث هفدهم
جدول شماره پ-۵-۴ ظرفیت لولهها با قطر و طول مختلف بر حسب متر مکعب در ساعت برای گاز
طبیعی با چگالی ۰/۶۵ و فشار اولیه ۵ پوند بر اینچ مربع (۳۴۴۷۴ پاسکال) و حداکثر افت فشار ۱۰ درصد
طول لوله
ای
۴ ۴ 1 ۲
هلک
0 تک گس هه هه هه هه
0 که اه اه له همه
اک ها هس 0 ۳ هه یه هه
لا لو
یادآوری:
۱- ظرفیتهای جدول فوق براساس حداکتر سرعت گاز ۳۰ متر در ثانییااسبه شده است؟
۲ برای سایر چکالیها لازم است ارقام فوق در ضرایبی که در جدول شماره ۳ داده شطظاست ضربگردد.
۳۹۱
پیوست ۴ جدولها
جدول شماره پ-۶-۴ ظرفیت لولهها با قطر و طول مختلف بر حسب مترمکعب در ساعت برای گاز طبیعی با
چگالی ۰/۶۵ و فشار اولیه ۱۵ پوند بر اینچ مربع (۱۰۳۴۲۱ پاسکال) و حداکثر افت فشار ۱۰ درصد
۳
۴ ۴ ۳ ۳
1۱۵ ۵۰ ۸ ۱۴۰ ۱۹۹ ۳۵ ۳۸۳ ور ۱۳۹۳ ۳۹۰۶
۱ ۳ ۱ ۴ ۷۶ ۱۴۰ 1۹:1 ۳۱ ۱ ۴۸۳ ۳۳ ۱۳۲ ۲۳۹۰۶ ۱
زد ۳ ۴۳۸ ۱۳۰ ۱۹۲ ۲۹۶ ۴۸۳ ۷۳۳ ۱۳۷۲ ۲۳۹۰۶
۱ ۹ ۱ ۳۳ ۴۳۴ ۹۲ ۱۳۹ ۲۳۷۰ ۱ ۳۸ ۷۱۳۳ ۱۳۷۲ ۲۳۹۶ ۱
۱ ۱۳۰ ۱ ۲۰ ۳۸ ۷۹ ۱۲۳۰ ۲۳۳۴ ۱ ۳۴۹۴ ۷۳۳ ۳( ۲۳۹۶ ۱
م۳ 1۱۶ ۳۰ ۶۱ ۹۳ ۱۸۱ ۳۳۹ ۵۶۰ ۱۱۳۷ ۳۹۰۶
0
هک سس سس
۴۵۰ دز ۳ ۳ ی ۱۳۱ ۳۹۴ ۳۷۳ ۷۷۸ ۳۳۳
0 سس تک هه
هکس ۳۳
در ۷ 1۳ ار ۳۲ ۸ ۱۳۳ ۲۵۰ ده ۱/۲
یادآوری:
۱- ظرفیتهای جدول فوق براساس حداکتر سرعت گاز ۳۰ متر در ثانیه محاسبه (بظده است .
۲- برای سایر چگالیها لازم است ارقام فوق در ضرایبی که در جدول شماره ۲ داده شده است ضرب کردد.
۳۲
مبحث هفدهم
جدول شماره پ-۷-۴ ظرفیت لوله ها با قطر و طول مختلف بر حسب متر مکعب در ساعت برای گاز
طبیعی با چگالی ۰/۶۵ و فشار اولیه ۳۰ پوند بر اینچ مربع (۲۰۶۸۴۳ پاسکال) و حداکثر افت فشار ۱۰ درصد
طول لوله
۴ ۳ ۳ ۳
1۵ ۷۵ ۱۳۳ ۳۹۱ ۳۸۸ هه ۷۳۷ ۱۱۳۴ ۱۹۱۵ ۳/۶
۱ ۳ ۹ ۱ ۳ ۲۹۱ ۳۸ ۳۴ ۷۳۷ ۱۱۰۴ ۱۹۱۵ ۳۳۶ ۱
نی ۳۳ ۸۳ ۱۴ ۲۳۳ ۳۴ ۷۳۷ نش ۱۹۱۵ ۳۳۶
۱ ۹ ۴ ۱ ۷۶ ۱۵۸ ۳۴ ۳۴ ۹۳ دزن ۱۹۱۵ ۳۳۶ ۱
۱ ۱۳۰ هه ۱ ری ۱۳۷ ۳۸ ۴۵ ۷۹۶ رد ۱۹۱۵ ۳۳۶ ۱
۳ ۳۷ ۵۱ مت ۱۹ ۳۱۴ ۵۴( ۹۶۸ ۱۹۱۵ ۳/۶
۴۵۰ 1۸ ۳۴ ۷۹ 1 ۳:۹ ۳۹ ۶۳۵ ۱۳۳۵ ۳۴۴۸
۳
اش مه هه اه دس هس
۱ ۱۰ 1۲ ۱ ۳۳ ۴۳۷ ۷۲ ۱۴۰ ۱ ۳۳۸ ۳۳ .۹ ۳۹۶ ۱
یادآوری:
۱- ظرفیتهای جدول فوق براساس حداکتر سرعت گاز ۳۰ متر در ثانیه محاسبه (بظده است .
۲- برای سایر چگالیها لازم است ارقام فوق در ضرایبی که در جدول شماره ۲ داده شده است ضرب کردد.
۳۳
جدول شماره پ-۸-۴ ظرفیت لولهها با قطر و طول مختلف بر حسب متر مکعب در ساعت برای گاز
طبیعی با چگالی ۰/۶۵ و فشار اولیه ۶۰ پوند بر اینچ مربع (۴۱۳۶۸۶ پاسکال) و حداکثر افت فشار ۱۰ درصد
طول قطر اسمی لوله (اینچ)
لوله ۳ ۱ ۱ ۱
بش مر | ما ۲ ال
۶ ۴ ۲ ۲ ۲ ۴ ۱ ۴ 8
(متر)
۳۵ ۳یا ۱۶| وا را هرا چا ععرود | نا ۷۳۵
۱ ۶ ۱ ۸۹ ۰ ۳۵۲ ۱ ۴۸ ۱ ۲ ۲ ۱۲۱۵ | ها ۳ ۱۳۵۰
۱ ۷۵ ۱ ۸۰ ۱ ۱۱۵۲ ۳۹۶ ۱ ۳۹ ۱ ۲ ۲ ۱۲۱۵ | عع ا ۳۲ ۳۵۰
۱۵ ۵۶ ۱ ۱۵:۷ ۲۲| و۳۳ | بیع | معا ععرو | تا ۷۳۵
۳۵ ۳۷ با ۱۶۶ | ۳۲| جع | جورد ا چا ور ۷۳۵۶۱
۶ ۳۸ ی
ی ۳۲ ۱ | ۵۵ ۴۵۲ ۳۹۴۳
یادآوری:
۱- ظرفیتهای جدول فوق براساس حداکتر سرعت گاز ۲۰ متر در ثانیه محاسبه شده است۸
۲- برای سایر چگالیها لازم است ارقام فوق در ضرایبی که در جدول شماره ۲ داده شده است ضرب کردد.
جدول شماره پ-۹-۴
مرسیو ی ۲ ۱۲ ۲ ۲۳ 7
۳۴
حدول شماره پ-۱۰-۴ حریم خطوط لوله گاز در مجاورت و تقاطع با تاسیسات
اقل فاصله|احداقل فاصله
موازی | متقاطع
از جداره کابلهای زیرزمینی ۲ 1 استفاده از سازه مناسب بتوتی بین کابل و لوله فلزی
۱-۱ | برق باولتاو ۳۳۰ الی ۳۸۰ . این فاصله تا ۵۰ سانتی متر قابل کاهش خواهد بود.
ایمتی ضروری است.
از جداره کابلهای زیرزمیتی ,
برق با ولتاژ ۲۰ الی ان امتر ادر محل تقاطع این فاصله تا :۵ سانتی متر قابل
کاهش خواهد بود.
۱ | از جداره کایلهای زیریهش | پر ۳۲۲۳
برق«ا ولتاز ۳۳ ۱«کیلوولت ات ش طر صروری سس
از پایه دکلها و تبرهاقی برق و در تمامی موارد. تمهیدات لازم جهت حذف جریان
۱-۲ | خطوط هوایی اتتقالآتپرو پا امن مش القایی.) ۸ در زمان اجراو بهرهبرذاری, ضروری
ولا ۳۳۰ الی ۳۸۰ ولت می باشد.
از پایه دکلها و تیرهای برق و
۲-۲ | خطوط هوایی انتقال تیرو پا | ۲متر 4[ ۲ مظر
۲ ولَنَاژ ۲۰ کیلوولت
از پایه دکلها و تیرهای برق و
۲ | خطوط هوایی انتقال تیرو پا | ۲متر | ۳متر
ولتاژ ۶۲ کیلوولت
۳ ا|از پستهای برق. ۲۰ کبلوولت من از جداره وله
از جداره لولههای فلزی مدفون آب و با رعایت باندینگ در فواصل مورد نیاز برای خطوط
۱ فاضلاب و لولههای حامل مایعات ات ۵ افلزی گاز
سوختی که دارای سیستم حفاظت از ۳ سانتیمتر ا# در تقاطع خطوط پلی اتیلن پا لولههای حامل مواد
زنگ میباشد. قابل اشتعال رعایت فاصله یک متر ضروری است.
۵
ادامه حدول شماره پ-۱-۴ حریم خطوط لوله گاز در مجاورت و تقاطع با تأسیسات
حداقل فاصله | حداقل فاصله
هه
3 شرح در مسیرهای | در مسیرهای ملاحظات
موازی | متقاطع
از جداره لولههای غیر فلز
ز جداره لولههای غیر فلزی ۱ راد اه با رعایتموارد: ایستی او استفاده: از اسازه
۴ | مدفون آب و فاضلاب با قطر ۱۰ امتر اش و وی
اینچ و بالاتر
* با رعایت موارد ایمتی و استفاده از ساره
از جداره لوله های غبر فلزی ۵ بتنی متاسب در موارد خاص.
مدفون آب و فاضلاب با قطر | .۰ | ۴۰۸ سانتیمتر | در صورت محدودیت مکانی با نظر دستگاه
کمتر از ۱۰ ایتچ 1 نظارت تا ۲۵ سانتیمتر قابل کاهش خواهد
بود,
۶ از دیواره بیرونی حوضچهها و :۴ تدابپر لازم از جمله تقویت طوقه چیتی,
چاههای آب و فاضلاب سانتیمتر حداقل فاصله تا ۲۰ سانتیمتر قابل کاهش
خواهد بود.
در مورد کانال اصلی و عمیق که در زمان
۵ احدات و قالّب بت امکان:: آستیت:راسان
از کف جوی های آب و کانالی< شا وین اروت ان ی ۹
۷ هه ۸ ۶ سانتیمتر وله کار و خاک سرندی اطراف آن را دارد:
های جمع آوزی آبهای شطحی | سانتیمتر ها تاش ار ما ات 1
رغایت نکات اجرایی مناسب و ایمنی برای
لوله: گاز الزامی است:
از کابلهای زیرزمشد
ز کابل ی ری ۴۳ در موارد خاض باانظر دستگه انظارت با ۳۵
۱ سانتب ار سانتیمتر قابل کاهش خواهد بود.
وگ
از کابل های فیبرهای
۸ نوری پا جدار لولهای ۶
رشته کابل زیرزمپتی
#برای لوله گازاحداکتر تا قطر "۸ صادق است.
۹ | از مستحدثات مت در موارد,ظاص و قطر بالاتر از "۸ این فاصله
با نطو دستگاه نظارت تعیین میکردد.
۳۰
۰ اعلمکهای ار یس ویس
سیر
۵ ۳۳ کاشت هرگونه درخت در فاضله کمتر از ۱۳
۷۱ درخت کاری مس ورن :
متر از جداره لوله گاز ممنوع می باشد.
تمامی فواصل فوق از جداره خارجی لوله گاز میباشد.
۳۱۶
مبحث هفدهم
جدول شماره پ-۱۱-۴
قطر خارجی اسمی لوله حداقل و حداکثر قطر مجاز | حداکثر اختلاف قطر و با دوپهنی
(میلیمتر) وله (میلیمتر) وله (میلیمتر)
جدول شماره پ-۱۳-۴
جدول شماره پ-۱۳-۴
(000)1-, 15-31-۳7 1۳5-۲۳8
(15-31-1۳-017)0 1۳5-۲۳9
۳۱۷
پیوست ۵ شکلها
100610
20
3 200 10۳ جح ۳
یی : و عم
۹
ظ ۵
« : 3۹
6 چم غ
7212+ 00ه125
90
2007۳ 0
2 2007 و8 1 سا
مگ و با ( ِ ی
1 س
۹
شا 7
۹ ۷ ی ۶
ی م ۹ م
شکل شماره پ-۱-۵
۳۱۸
: نت
رروووووشگککتتتتتتتا ] »
هو ی 2
۵۹ 4 مت
. ی 0
۹ اه ۳
ی 22
6 اک
1 وک
ی
۴ ه ات
۰ رن ۹۹۹۱۱
۲ وود
6 و
.هه صهت ی
:1 , سر را
ال
۳
ابا با با با بابا ال ض ۳ نا یربا لا الا
0 ۵2
9 1 وه وچ
ی پا
ج
۹ 3
1 ۰ ۲
ای ۲۳ ال : 1
ام هام م2 وات اوغ با شا
تا ام دوع ان اه ما اه
احاع ال اقا اما مغ اما
]5174[8[1٩[5]5[2[ 71*1 <| [۰۳] > | - [۹۱
۸ سس
شکل شمارهپ-۵ ۳۷
۳1۹
پیوست ۵ شکلها
از ۱۱۱ اس
0 ۳
۷ 9 ۲
ا ۱
۴ :5
/ 0 ان
1 ها 8
ی ۳
ام ج و هچ دوک که 0
بخ جک ل کال سا سح ۱
ریا 1 َ
را ال
0 ت
ات 3
5 7 ۹
0۹ پن
ُ از ۱ ۱ ۵ ِ
۱۱2 ۳۳۴۲ 1 ها اد ۹ جَ
با 0 50 00 0 0 0 0300
شکل شماره پ-۳-۵
.۳۳
300 1+30
لبم نا ک سس"
ّ ط ۱ ط5 پس
چِ اس 3 و خن و بو
یا 5 1 ۱ / 1 ای ای ۹
: 5
۴
1
5 " چ
۱ ْ ۱ 5
۹ ۰ / ۹
۱ ۷
+ بهشتاط :
3۹ ۳ ۰
۹ / 9
ا /
39 ۹
ط و۲ ۱
ات ۹ ی ۹
ٍ | 0 لت ۰ 7
1 1
3 ۱
۲
ده
۳
شکل شماره پ-۴-۵
۳
واژه نامه
واژه نامه
دریجه تأمین هوا از رن۸
مشعل اتمسفریک 1 6 ماکحا ۸
شیر توپی 6[ [[3۵
فولاد سیاه 5۳۵۵1 نهانده 806[
مشعل ۳7
جوش لب بهلب 0[ با
فولاد کربنی 51۵4۵1 ۵و نمه)
دودکش ۵۵ص حصتطا)
عایق گرم هه جع لُهم)
عایقکاری با قیر ذغال سنگی 5 ۵۳ لُهم)
هوای احتراق بنه تناکا تم)
محفظه احتراق 7ات2 اه هناهب ام
محصولات احتراق 005 ناهن ام
ماشین تست فشردگی 15 ی
نقطة مصرف 1 و ره جوا ان رو
کنترل کنندهها 5[مادم)
زمان اسرد شدن تا عامم)
شیز پیادهرو 6 ماه اس
هوای رقیق لازم یه نا ا[ 12
دودکش دوجداره ۷۹ [۳:۵ 1206
کلاهک تعدیل جریان دودکش ۹۵ 1۵
جوشکاری الکتروفیوژن 00 ۳1۵00
زین مخصوص جوشکاری نوع الکتروفیوژن 50 ۳1000-20016
هوای اضافی 7نه ۳۵۵۶۶5
رادگار ۳/0
۳۳۲
مبحث هفدهم
برونیابی ۳۳۵۳۹1۵۵۵
واشر عایق بین فلنجی نک اداناک ۵عصه[۲
طوقه دودکش امه ۵[ط
لوله رابط دودکش 00 ۳۵
گازهای دودکش 58 ۳116
احتراق گاز 510۵ ۵0۵۵ 0685)
کنو رگا 17 088)
واشر لانی 81ه0)
سطح حرارتی 06 ۳3۵۵6
انشعاب گیری از لوله گازدار ۳ ۵۳
جوشکاری اتصال نهایی -6 101
مجموعه استانداردهای شروکت ملیگاز ایران 18
اینچ سئون آب 7 که 160
درونبان 1016101۵00
مجموعه استانداردهال وزارت نفت 108
گاز طبیعی مایع 8 ۵۵1 11000
شیر قبل از رگولاتور (سماوری قغفلشونذه) 6 5100 2/1616
برش فارسی بر 1
گاز طبیعی 8 11۵۳۳۳۵1
شیر سماوری 6 ع6 8
مشعل نیرو 806۵
جایگزینی هوا با گاز و بالعکس ۳5
تنظیمکننده فشار گاز 62107
تمیز کاری سطح لوله با پاشش ماسه 11 مه
تمیز کاری با پاشش ساچمه فلزٍی 1 500۲
دودکش یکجداره ۵1 [[۵ هورگ5
اتصالات سوکتی الکتروفیوژن 6 1۳6 ]م50
سیم 5801
۳۳۳
واژه نامه
لوله با ضخامت رده ۴۰ هرز 1 ع ۳:۵1 تقو ما5
وسیله متوقف کننده 6 51000۶
اتصال نهائنی 110-0
اتصال رابط لوله فولادی به لوله پلی اتیلن 1168 هنمتاژکسه 1۳
هواکش 251 62 ت0 ۵۵1۵ ماه
سیستم هواکش ۹۹10
هوای تهویه #نه 1[181100 ۹/۹۵
عایقکاری با نوار 5
۳۳۴
