نشست قضایی
احراز رکن معنوی (سونیت مجرمانه) در بزه توهین (مزاح مرتکب)
خلاصه
موضوع این نشست بررسی احراز رکن معنوی در بزه توهین زمانی است که مرتکب قصد شوخی داشته است. پرسش این بود که آیا توهین در قالب شوخی جرم محسوب میشود یا خیر. هیات عالی و اکثریت بر این باورند که برای تحقق جرم توهین، قصد تحقیر و سوء نیت خاص لازم است و شوخی فاقد این رکن است.
اصلِ حقوقی: تحقق بزه توهین مستلزم احراز سوء نیت خاص و قصد مرتکب بر تخفیف یا تحقیر مخاطب است و توهین به قصد شوخی جرم محسوب نمیشود.
کلیدواژهها: بزه توهین، رکن معنوی، سوء نیت، شوخی، تحقیر
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
مقدمه
احراز رکن معنوی (سونیت مجرمانه) در بزه توهین (مزاح مرتکب)
خ. م.:
در جلسه قضایی که در تاریخ 3 آذر 1398 در شاهرود برگزار شد، موضوع بررسی احراز رکن معنوی (سونیت مجرمانه) در بزه توهین (مزاح مرتکب) مورد بررسی قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا توهین به قصد شوخی، میتواند بزه توهین محسوب شود یا خیر. هیات عالی به این نتیجه رسید که برای تحقق بزه توهین، لازم است قصد مرتکب مبنی بر تخفیف یا تحقیر مخاطب احراز گردد؛ در غیر این صورت، جرم محقق نخواهد شد. اکثریت نیز بر این عقیده بودند که بزه توهین جرمی عمدی است و تحقق آن نیازمند احراز سوء نیت خاص مجرمانه (قصد توهین) م. ب.. بنابراین، اگر مرتکب تنها به قصد شوخی رفتار توهینآمیز انجام دهد، فاقد سوء نیت خاص بوده و بزه توهین واقع نمیشود. در مقابل، اقلیت بر این نکته تاکید داشت که قصد تبعی نیز میتواند موجب تحقق سوء نیت خاص گردد و ب. ت. ب. اینکه رفتار توهینآمیز در مقام شوخی معمولاً موهن و تحقیرآمیز است، میتوان بزه توهین را در این وضعیت نیز محقق دانست. اقلیت از ماده 290 قانون مجازات اسلامی به عنوان مبنای شناسایی قصد تبعی استفاده کرده و آن را قابل تسری به تعزیرات دانست.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1398/09/03
برگزار شده توسط: استان سمنان/ شهر شاهرودموضوع
احراز رکن معنوی (سونیت مجرمانه) در بزه توهین (مزاح مرتکب)پرسش
اگر شخصی به قصد شوخی کردن، به دیگری توهین نماید (قصد مرتکب، تحقیر و تخفیف مخاطب نباشد؛ بلکه صرفا قصد شوخی کردن با مخاطب را داشته است)، آیا بزه توهین محقق میگردد یا خیر؟
نظر هیئت عالی
در بزه توهین باید قصد مرتکب مبنی بر تخفیف یا تحقیر مخاطب احراز گردد والا جرم محسوب نمی گردد.نظر اکثریت
ن. ب. ا. بزه توهین، جرمی عمدی است و تحقق آن منوط به احراز رکن معنوی یا روانی (سوء نیت مجرمانه) در رفتار مرتکب است و سوء نیت مجرمانه نیز متشکل از سوء نیت عام و سوء نیت خاص (قصد نتیجه) میباشد؛ لذا برای تحقق بزه توهین، لازم است تا مرتکب، قصد تحقیر و تخفیف دیگری (قصد توهین به دیگری) را داشته باشد؛ بنابراین، زمانی که در مقام شوخی است و به قصد شوخی کردن با دیگری، رفتاری توهین آمیز خطاب به وی به کار می برد، فاقد سوء نیت خاص مجرمانه بوده و بنابراین، بزه توهین واقع نمی گردد.نظر اقلیت
هر چند بزه توهین، جرمی عمدی است و تحقق آن منوط به احراز رکن معنوی یا روانی (سوء نیت مجرمانه) در رفتار مرتکب است و سوء نیت مجرمانه نیز متشکل از سوء نیت عام و سوء نیت خاص (قصد نتیجه) میباشد، اما بایستی توجه داشت که سوء نیت خاص مجرمانه نیز متشکل از دو قسم است: قصد مستقیم و قصد تبعی. در حقیقت، قصد تبعی نیز حاکی از تحقق سوء نیت خاص مجرمانه است. از همین رو، زمانی که مرتکب در مقام شوخی است و به قصد شوخی کردن با دیگری، رفتاری توهین آمیز خطاب به وی به کار می برد، هر چند در این وضعیت، فاقد قصد مستقیم است و مستقیما قصد توهین ندارد؛ اما نکته اینجاست که چون در این وضعیت، رفتار وی نوعا موهن و مخفف و تحقیر آمیز است؛ لذا در حقیقت، دارای قصد تبعی است و قصد تبعی نیز ایجاد کننده سوء نیت خاص مجرمانه است؛ بنابراین بزه توهین در این وضعیت نیز واقع میگردد. به این منظور، می توان از ملاک مقررات ناظر بر قصاص و دیات در قانون مجازات اسلامی (موضوع ماده 290 آن قانون) استفاده کرد و از آن وحدت ملاک گرفت و آن را قابل تسری در تعزیرات دانست؛ چراکه مقنن، در این ماده قانونی، صراحتا و مشخصا قصد تبعی را مورد شناسایی قرار داده است.موارد مرتبط 41
آرای مرتبط 36
-
رأی
هماستناد
تأثیر احراز بلوغ قسم خورندگان(حالفان) در پذیرش قسامه
ماده 290 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
ارتکاب قتل عمد در ماه های حرام
ماده 290 از قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 دانسته و با قرار جلب به دادرسی مواف
-
رأی
هماستناد
رسیدگی در مرجع تجدیدنظر
مواد 290، 714 و 608 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
نحوه تعیین مجازات در ارتکاب قتل عمدی با استفاده از اسلحه
مواد 290 و 381 از قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 قرار جلب به دادرسی ایشان صادر و اعل
-
رأی
هماستناد
عدم امکان فرار در دفاع مشروع
ماده 290، 381، 417 و 418 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
رأی
هماستناد
شرط عدم امکان توسل به قوای دولتی در احراز دفاع مشروع
ماده 290 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
رأی
هماستناد
1-مرجع استماع اظهارات موثر شهود 2-شرط صدور حکم به پرداخت دیه در قتل عمد
ماده 290 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 منطبق ندانسته و وصف آن را شبه عمد ت
-
رأی
هماستناد
وصف کیفری پرتاب سنگ بدون هدف گیری به موضع حساس بدن
ماده 290 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 نمی باشد
-
رأی
هماستناد
احراق عمدی به عنوان شروع به قتل
ماده 290 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
رأی
هماستناد
قتل عمد از طریق خفه کردن
ماده 290 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 تشخیص داده و حکم به قصاص نفس صادر ک
-
رأی
هماستناد
عدم اخذ آخرین دفاع از متهم
مواد 290، 301، 161، 164، 172، 351 و 381 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
دفن غیر قانونی جسد مقتول
ماده 290 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
اسیدپاشی منجر به قتل
ماده 290 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 ناظر به بند ب ماده 206 قانون مرقوم
-
رأی
هماستناد
ارتکاب قتل عمد در ماه های حرام
مواد 290، 301، 347 و 350 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
شرط تحقق بزه معاونت در جرم
ماده 290 قانون مجازات اسلامی مصوب 1399 ماده 614 قانون تعزیرات مصوب 1375
-
رأی
هماستناد
(1)تجدیدنظر خواهی از احکام صادره مبتنی بر اعمال قانون اخف لاحق(2)معیار تشخیص عمل نوعاً کشنده
ماده 290 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و با تکیه به برخی از اظهارات محکوم
-
رأی
هماستناد
عمل نوعاً کشنده در قتل عمد
ماده 290 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 محرز است
-
رأی
هماستناد
تفاضل دیه در فرض قتل دو زن توسط یک مرد
مواد 290، 211، 301، 350، 381 و 417 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
رضایت زوجه مقتول از قصاص نفس به قیمومت از صغار
ماده 290 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
رأی
هماستناد
حکم قتل در صورت تجاوز از شرایط قانونی دفاع مشروع
ماده 290 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
رأی
هماستناد
تقاضای تفاضل دیه پس از گذشت از اخذ آن
ماده 290 و 351 و 381 و 382 و 417 قانون مجازات اسلامی مصوب 92 حکم بر محکومیت ف
-
رأی
هماستناد
مصداق قتل عمد
مواد 290 و 281 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
رأی
هماستناد
نوع شناخت حالفین نسبت به محکوم علیه در قسامه
ماده 290 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
اعمال دوبار تخفیف نسبت به محکوم علیه
ماده 290 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 درخواست کیفر برای او می نماید
-
رأی
هماستناد
انتخاب وکلای تسخیری متعدد در یک پرونده
ماده 290 و 351 و 381 و 417 و 418 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
مصداق معاونت در بزه قتل عمد
مواد 290، 381، 417، 418 و 134 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
تعیین وکلای تسخیری متعدد در یک پرونده
ماده 290 و 351 و 381 و 417 و 418 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
صدور قرار جلب به دادرسی در پرونده قتل عمدی با استناد به مواد 290 و 265 قوانین مجازات و آیین دادرسی کیفری
ماده 290 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
(1)تجدیدنظر خواهی از احکام صادره مبتنی بر اعمال قانون اخف لاحق(2)معیار تشخیص عمل نوعاً کشنده
ماده 290 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و با تکیه به برخی از اظهارات محکوم
-
رأی
هماستناد
اسیدپاشی منجر به قتل
ماده 290 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 ناظر به بند ب ماده 206 قانون مرقوم
-
رأی
هماستناد
رضایت زوجه مقتول از قصاص نفس به قیمومت از صغار
ماده 290 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
رأی
هماستناد
اعمال دوبار تخفیف نسبت به محکوم علیه
ماده 290 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 درخواست کیفر برای او می نماید
-
رأی
هماستناد
پرداخت تفاضل دیه برای قصاص
ماده 290 و 351 و 381 و 382 و 417 قانون مجازات اسلامی مصوب 92 حکم بر محکومیت ف
-
رأی
هماستناد
1-مرجع استماع اظهارات مؤثر شهود 2-شرط صدور حکم به پرداخت دیه در قتل عمد
ماده 290 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 منطبق ندانسته و وصف آن را شبه عمد ت
-
رأی
هماستناد
حکم قتل در صورت تجاوز از شرایط قانونی دفاع مشروع
ماده 290 و 351 و 381 و 417 و 418 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 حکم بر قصاص نفس متهم موصوف صادر و ا
-
رأی
هماستناد
تعیین وکلای تسخیری متعدد در یک پرونده
ماده 290 و 351 و 381 و 417 و 418 قانون مجازات اسلامی
نظریات مشورتی 4
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/99/885 مورخ 1399/07/15
مواد 290، 291 و 493 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/570 مورخ 1398/08/01
ماده 290 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 بیان می کند که چون «الف» با قصد کشت
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/99/1850 مورخ 1399/11/21
ماده 290 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 دانست؟ نظریه مشورتی اداره کل حقوقی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/1584 مورخ 1401/01/21
ماده 290 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 با نظریه مشورتی سال 1377
مواد مرتبط 1
-
تفسیر
از این صفحه
ماده 290 — قانون مجازات اسلامی
ماده 290 قانون مجازات اسلامی به عنوان مبنای شناسایی قصد تبعی استفاده کرده
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
