نشست قضایی
اختلاف نظر کارشناس اولیه و هیأت کارشناسان در دعاوی حقوقی
خلاصه
در دعاوی حقوقی مربوط به مطالبه اجرتالمثل و خسارت، اختلاف نظر میان کارشناس اولیه و هیأت کارشناسان بروز کرد. پرسش این بود که دادگاه باید به کدام نظر ترتیب اثر دهد. اکثریت و هیأت عالی بر این نظر بودند که دادگاه باید بر اساس نظر هیأت کارشناسان که به واقعیت نزدیکتر است رأی صادر کند.
اصلِ حقوقی: دادگاه مکلف است در صورت انطباق با اوضاع و احوال، به نظر هیأت کارشناسان که به واقع نزدیکتر است ترتیب اثر دهد.
کلیدواژهها: کارشناس اولیه، هیأت کارشناسان، اجرتالمثل، خسارت، دادرسی
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
مقدمه
اختلاف نظر کارشناس اولیه و هیأت کارشناسان در دعاوی حقوقی
خ. م.:
در نشست قضایی که در تاریخ 22 مهر 1383 در استان مرکزی برگزار شد، موضوع اختلاف نظر بین کارشناس اولیه و هیات کارشناسان در دعاوی حقوقی، به ویژه در زمینه مطالبه اجرت المثل و خسارت، مورد بررسی قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا دادگاه باید بر اساس نظر کارشناس اولیه که مورد قبول خواهان است، رای صادر کند یا بر اساس نظر هیات کارشناسان که ممکن است متفاوت باشد. نظر هیات عالی بر این بود که اگر دادگاه، نظر هیات کارشناسان را با اوضاع و احوال قضیه منطبق تشخیص دهد، باید بر اساس آن حکم صادر کند. همچنین، نظر اکثریت نیز بر این اساس بود که دادگاه باید به نظر هیات کارشناسان ترتیب اثر دهد، زیرا هدف دادرسی رسیدن به واقعیت است و نظر هیات کارشناسان به واقع نزدیکتر است. در مقابل، نظر اقلیت این بود که دادگاه باید بر اساس نظر کارشناس اولیه حکم صادر کند، زیرا خ. خ. خ. را بر اساس نظر کارشناس تقویم کرده و پذیرش نظر هیات کارشناسان به معنای صدور رای به بیش از خواسته خواهان است که مغایر با اصول آیین دادرسی م. ب.. این نظرات نشاندهنده اختلاف دیدگاهها در تفسیر و اجرای مقررات مربوط به ارزیابی خسارت و اجرت المثل در دعاوی حقوقی است.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1383/07/22
برگزار شده توسط: استان مرکزی/ شهر اراکموضوع
اختلاف نظر کارشناس اولیه و هیأت کارشناسان در دعاوی حقوقیپرسش
اگر در دعاوی حقوقی مانند مطالبه اجرت المثل و مطالبه وجه از بابت خسارت و ضرر و زیان وارده (مثل مطالبه خسارت وارده به اتومبیل بر اثر تصادف) موضوع به کارشناس ارجاع و پس از جری تشریفات قانونی، کارشناس خسارت یا اجرت المثل را برآورد و تعیین و اعلام کند (مثلاً چهار میلیون ریال) و نظر کارشناس پس از ابلاغ در مهلت مقرر قانونی مورد قبول خواهان پرونده و مورد اعتراض خوانده قرار گیرد و موضوع مجدداً به هیأت کارشناسان ارجاع و هیأت مزبور میزان اجرت المثل یا خسارت را بیشتر از مبلغ کارشناس قبلی تعیین نماید، آیا دادگاه باید بر اساس نظر کارشناس اولیه که مورد قبول خواهان قرار گرفته رأی صادر کند یا طبق نظر هیأت کارشناسان؟ همچنین اگر نظر کارشناس اولیه مورد قبول خوانده و مورد اعتراض خواهان قرار گیرد و موضوع به هیأت کارشناسان ارجاع شود و هیأت میزان خسارت وارده و یا اجرت المثل را کمتر از میزان کارشناس اولیه تعیین نماید، آیا دادگاه باید طبق نظر کارشناس اولیه رأی صادر کند یا بر اساس نظر هیأت کارشناسان؟
نظر هیئت عالی
در فروض مختلف سوال مطروحه، هر گاه دادگاه به هر تقدیر از نظر کارشناس اولیه متابعت نکرده و موضوع را به هیأت کارشناس رسمی ارجاع کرده باشد و نظر هیأت کارشناسان را دادگاه با اوضاع و احوال مسلم قضیه و واقعیت موضوع و نفس الامر منطبق تشخیص دهد، ب. ت. ب. نظر هیأت کارشناسان و خواسته خواهان حکم مقتضی صادر خواهد کرد.نظر اکثریت
دادگاه باید بر اساس نظر هیأت کارشناسان حکم صادر کند. غرض از دادرسی رسیدن به واقع است و وقتی دادگاه موضوع را به هیأت کارشناسی ارجاع میکند در واقع به نظر کارشناس اولیه ترتیب اثر نمیدهد و نظر او را به اوضاع احوال قضیه منطبق نمیداند و نظر هیأت عقلاً به واقع نزدیکتر است تا نظر یک نفر کارشناس، بنابراین، باید بر اساس نظر هیأت کارشناسان رأی صادر شود.نظر اقلیت
باید بر اساس نظر کارشناس اولیه حکم صادر شود درباره قسمت اول سوال خ. خ. خ. را تقویم نکرده و به نظر کارشناس موکول کرده است. پس از جری تشریفات قانونی و وصول نظر کارشناس و ابلاغ آن و قبول نظر کارشناس، این دیدگاه است که خواسته خ. ر. ب. میزان نظر کارشناس تقویم نموده و میزان اجرت المثل یا خسارت را به همان اندازه نظر کارشناس مطالبه میکند. طرف مقابل میزان استحقاق خواهان را کمتر از میزان نظر کارشناس میداند و لذا به نظر کارشناس اعتراض مینماید تا کمتر شود نه زیادتر. اگر طبق نظر هیأت کارشناسان عمل شود در واقع رأی به بیش از خواسته خواهان صادر خواهد شد و این برخلاف اصول آیین دادرسی است. درباره قسمت اخیر سوال، وقتی خوانده نظر کارشناس اولیه را میپذیرد، در واقع نوعی اقرار و اعتراف به میزان استحقاق خواهان مینماید. بنابراین، اگر نظر هیأت کارشناسان را بپذیریم در واقع به اقرار و اعتراف خوانده ترتیب اثر نداده ایم. اعتراض خواهان برای این بوده است که نظر کارشناس اولیه بیشتر شود نه کمتر بنابراین، باید طبق نظر کارشناس اولیه رأی صادر شود.موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
