از بین رفتن حق مجری با خشک شدن قنات

خشک شدن آب قنات موجب زوال حق ارتفاق نیست چراکه اولاً با ایجاد حق ارتفاق که منشاء طبیعی داشته است در صورت تردید در زوال این حق، حالت سابق استصحاب می‌شود و حکم بر باقی بودن حق ارتفاق صادر می‌گردد. ثانیاً حق ارتفاق فقط در صورت از بین رفتن ملک یا موضوع حق ارتفاق از بین می‌رود. موضوع حق مجرا نیز همان مجرا است نه آب داخل آن. حق مجرا به معنی «حق محل عبور و جریان آب» است و مالک حق، حق استفاده از مجرا را دارد. بهره‌برداری از آب به معنی داشتن حق انتفاع از آب است نه ارتفاق. ضمناً واژه مجرا اسم مکان است و به معنی محل جاری شدن آب است پس تا زمانی که «محل جاری شدن آب» وجود داشته باشد حق ارتفاق حق مجرا وجود دارد. موضوع حق ارتفاق، آب نیست بلکه محل جریان داشتن آب است و تا وقتی این محل وجود دارد حق ارتفاق نیز وجود دارد. با خشک شدن قنات همچنان دارنده حق ارتفاق، حق مجرا را دارد و می‌تواند از مجرا استفاده کند. ماده 2 قانون راجع به قنوات اشعار داشته: «هرگاه کسی مالک چاه قنات یا مجرای آب در ملک غیر باشد صاحب ملک حق ندارد صاحب مجرا و یا صاحب چاه را از پاک کردن مجرا یا چاه قنات خود ممانعت نماید اگرچه قنات یا مجرای آن بائر باشد.» بائر بودن در مورد قنات به معنی خشک بودن آن است و لذا مطابق این ماده در صورت خشک بودن قنات نیز، حق مجرا باقی است.